Еңбек нарығы қызметінің теориялық негіздері

Мазмұны:

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

І бөлім. Еңбек нарығы қызметінің теориялық негіздері
1.1 Еңбек нарығы туралы түсінік, оның қызметінің механизмі мен құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.2 Еңбек сұраным мен ұсыным ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1.3 Еңбек нарығының сигменті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1.4. Еңбек нарығын мемлекеттік реттеу

ІІ бөлім. Жамбыл облысындағы еңбек нарығы және тұрғындарды жұмыспен қамту мәселелері
2.1 Еңбек нарығы және халықты жұмыспен қамтудың қазіргі жағдайы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
2.2 Еңбек нарығы және халықты жұмыспен қамтудың жетілдіру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

ІІІ бөлім. Қазіргі таңдағы Қазақстан Республикасындағы жұмыспен қамтамасыз ету саясаты.
3.1 Еңбек биржасы және оның қызыметтері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .14
3.2 Жұмыспен қамту саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .17
3.3 Қазақстанның жұмыспен қамтамасыз ету шаралары ... ... ... ... ... .20
Еңбек нарығын мемлекеттік реттеу

Қортынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .24

Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..26
Кіріспе

Менің жазып отырған жұмысымның тақырыбы «Қазақстан Республикасындағы еңбек нарығы және халықтың жұмысбастылығы».
Осы жұмысым арқылы менің көздеген негізгі мақсатым – қазіргі қоғамдағы кезден алынған өзекті мәселенің бірі-жұмыссыздық. Жұмысымның мәні, түрлері және халықтың, аймақтың саясаты, себептері, шаралары және пайда болуын толық қамтиды.
Сонымен, біздің қарқынды саяси әлеуметтік және экономикалық өміріміз күн өткен сайын жаңа, тіпті, кей жағдайда күтпеген оқиғаларға тап болып отырмыз. Ал, экономика адамзат өмірінің және қоғамның барлық жақтарын анықтайтын болғандықтан, соңғы 5-10 жылдардың ішінде түбегейлі өзгерістер жасалуда.
Қазіргі кездегі нағыз пәрменді әлеуметтік саясат – ол халықты жұмыспен тұрлаулы қамту саясаты болып келеді және болып қала береді. Осыған орай әлеуметтік көмек көрсету саясаты әлеуметтік топтардың мұқтаждықтарымен айқындалуға тиіс емес, қайта еңбекке қабілетті азаматтарды жұмысшылар санына қосуға даярлау міндеті ауқымында шоғырландырылуға тиіс. Азаматтарға қолдау көрсетудің мемлекеттік жүйесі олардың қайта оқып үйренуі мен жаңа кәсіпті меңгеруіне ынталандыру бағытында құрылуы керек. Бүгінгі күнде елімізде еңбек нарығы экономикалық жүйенің ерекше инфрақұрылымына айналып отыр. Бұл нарықта, басқа нарықтағыдай, біріншіден, сұраныс және ұсыныс заңдары, жұмыс күшін сату – сатып алу жетілген бәсеке нарығы жағдайында жүріп отыратын болса, екіншіден, жетілмеген бәсеке нарығының ерекше ықпалы да байқалып отырады.
Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың «Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан» атты халыққа жолдауында Қазақстанның әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті елу елдің қатарына ену стратегиясында өнімдерді экспортқа шығаруға бағдарланған өндірістерді, оның ішінде кластерлік өндірісті дамыту керек екендігі айтылған болатын.
Бүкілдүниежүзілік сауда ұйымына кіру отандық өнімдірушілердің бәсекеге қабілеттілігін арттыруды талап етеді. Өндірістердің бәсекеге қабілеттілігін арттыру үшін жоғары білікті және кәсіпқой мамандарға сұраныс арта түсуде. Сондықтан білікті ұлттық кадрларды кәсіби жағынан даярлау және қайта даярлау бүгінгі күннің талабы.
Дамыған және дамушы елдердің тәжірибесін үйренуде жүйелік және нақты тарихи көзқарас халық шаруашылығындағы еңбек нарығын реттеудің әлеуметтік-экономикалық, ұйымдастырушылық-инфрақұрылымдық қызмет ету тетіктерін жетілдіру, облыс тұрғындарын жұмыспен қамту, әлеуметтік қорғаудың белсенді формасы ретінде жұмыссыздарды кәсіби даярлау және қайта даярлау, қоғамдық бағдарлама жасау негізгі өзекті мәселелердің бірі болып отыр, ғылыми тұрғыдан зерттеуді талап етеді.
Еңбек нарығында бірнеше ерекшеліктер болады. Осыны құратын элементтерге жұмысшы күшін иемденетін адамдар жатады. Бұларға психофизиологиялық, әлеуметтік, мәдени, діни, саяси және т.б. адамдық қасиеттер тән болады. Осы ерекшеліктер адамдардың мүдделеріне, мотивацияларына, еңбекке белсенділік дәрежесіне елеулі әсер етеді және еңбек нарығына, оның болмысына ықпал етеді. Өндірістік ресурстардың басқа барлық түрлерінен еңбектің басты айырмашылығы-еңбек адамның тіршілік әрекеттерінің формасы, оның өмірлік мақсаттары мен мүдделерін жүзеге асыру формасы. Еңбектің бағасы- ресурс бағасының жабайы бір түрі ғана емес, ол тіршілік дәрежесінің, әлеуметтік мәртебенің, жұмыскердің және оның отбасының аман-есендігінің бағасы, құны болып табылады. Сондықтан, еңбек нарығы категориясын зерттеп талдағанда «адамгершілік» элементтер барын, олардың көленкесінде жанды, жаны бар адамдар бар екенің естен шығармау қажет.
Қазіргі жағдайда еңбекті еліміздің тұрмысы төмен бөлігін қорғауға үлкен назар аударып отыр. Мен осы жұмысым арқылы қазіргі жұмысымның деңгейіне толық сипаттама беремін деген ойдамын.
Пайдаланылған әдебиеттер

1. Әкімбеков С, Баймұхаметова А.С, Жанайдаров У.А.
«Экономикалық теория» Астана – 2002 жыл.
2. Әубәкіров Я.Ә, Байжұмаев Б.Б, Жақыпова Ф.Н, Табаев Т.П.
«Экономикалық теория». «Қазақ университеті»
Алматы – 1999 жыл.
3. Жүнісов Б.А, Мәмбетов Ү. «Нарық экономикалық негіздері».
Алматы – 1999 жыл.
4. Шеденов Ө.К, Байжомартов Ұ.С, Жүнісов Б.А.
«Жалпы экономикалық тоерия» Алматы – Ақтөбе, 2002 жыл.
5. Чепурин М.Н. «Курс экономической теории»
6. «Динамака рынка в Казахстане» // Труд в Казахстане,
2000, № 7, стр 81-83.
7. «Еңбек нарықтық категория». // Егемен Қазақстан, 200,
4 қаңтар.
8. «Рынок в Республике Казахстан». // Труд в Казахстане. 2001,
Декабрь, стр 31
9. «Рынок труда в Казахстане». // Аль Пари, 1999, №, стр 69-73.
10. «Ситуация на рынке труда». // Приуралье, 2001,
        
        Мазмұны:
Кіріспе ...................................................................................................................
І бөлім. Еңбек нарығы қызметінің теориялық негіздері
1.1 Еңбек нарығы туралы түсінік, оның ... ... мен ...
1.2 Еңбек сұраным мен ұсыным..................................................................
1.3 Еңбек нарығының сигменті..................................................................
1.4. Еңбек нарығын ... ... ... ... облысындағы еңбек нарығы және тұрғындарды жұмыспен қамту мәселелері
2.1 Еңбек нарығы және халықты ... ... ... ... Еңбек нарығы және халықты жұмыспен қамтудың жетілдіру жолдары.............................................................................................................
ІІІ бөлім. Қазіргі таңдағы Қазақстан Республикасындағы ... ... ету ... ... ... және оның ... Жұмыспен қамту саясаты.................................................................17
3.3 Қазақстанның жұмыспен қамтамасыз ету шаралары.....................20
Еңбек нарығын мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... жұмысым арқылы менің көздеген негізгі мақсатым - қазіргі қоғамдағы кезден алынған ... ... ... ... ... ... және ... аймақтың саясаты, себептері, шаралары және пайда болуын толық қамтиды.
Сонымен, ... ... ... ... және ... ... күн өткен сайын жаңа, тіпті, кей жағдайда күтпеген оқиғаларға тап болып отырмыз. Ал, экономика адамзат ... және ... ... ... ... ... соңғы 5-10 жылдардың ішінде түбегейлі өзгерістер жасалуда.
Қазіргі кездегі нағыз пәрменді әлеуметтік саясат - ол ... ... ... ... ... болып келеді және болып қала береді. Осыған орай әлеуметтік көмек ... ... ... ... мұқтаждықтарымен айқындалуға тиіс емес, қайта еңбекке қабілетті азаматтарды жұмысшылар ... ... ... ... ... ... ... Азаматтарға қолдау көрсетудің мемлекеттік жүйесі олардың қайта оқып үйренуі мен жаңа ... ... ... бағытында құрылуы керек. Бүгінгі күнде елімізде еңбек нарығы экономикалық жүйенің ерекше инфрақұрылымына айналып отыр. Бұл ... ... ... ... сұраныс және ұсыныс заңдары, жұмыс күшін сату - сатып алу жетілген бәсеке нарығы жағдайында жүріп отыратын ... ... ... ... ... ... ... да байқалып отырады.
Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың атты ... ... ... ... ... ... ... елу елдің қатарына ену стратегиясында өнімдерді экспортқа шығаруға бағдарланған өндірістерді, оның ішінде кластерлік ... ... ... екендігі айтылған болатын.
Бүкілдүниежүзілік сауда ұйымына кіру отандық өнімдірушілердің бәсекеге қабілеттілігін арттыруды талап етеді. Өндірістердің бәсекеге қабілеттілігін ... үшін ... ... және ... ... ... арта ... Сондықтан білікті ұлттық кадрларды кәсіби жағынан даярлау және қайта даярлау бүгінгі күннің талабы.
Дамыған және дамушы ... ... ... ... және нақты тарихи көзқарас халық шаруашылығындағы еңбек ... ... ... ... ... ету ... жетілдіру, облыс тұрғындарын жұмыспен қамту, әлеуметтік қорғаудың белсенді формасы ретінде жұмыссыздарды кәсіби ... және ... ... қоғамдық бағдарлама жасау негізгі өзекті мәселелердің бірі болып отыр, ғылыми тұрғыдан зерттеуді талап етеді.
Еңбек нарығында ... ... ... Осыны құратын элементтерге жұмысшы күшін иемденетін адамдар жатады. Бұларға ... ... ... ... ... және т.б. ... қасиеттер тән болады. Осы ерекшеліктер адамдардың мүдделеріне, мотивацияларына, еңбекке белсенділік дәрежесіне елеулі әсер ... және ... ... оның ... ... ... Өндірістік ресурстардың басқа барлық түрлерінен еңбектің басты айырмашылығы-еңбек адамның тіршілік әрекеттерінің формасы, оның өмірлік мақсаттары мен мүдделерін жүзеге асыру ... ... ... ... ... жабайы бір түрі ғана емес, ол тіршілік дәрежесінің, әлеуметтік мәртебенің, ... және оның ... ... ... құны ... табылады. Сондықтан, еңбек нарығы категориясын зерттеп талдағанда элементтер барын, олардың көленкесінде жанды, жаны бар ... бар ... ... ... қажет.
Қазіргі жағдайда еңбекті еліміздің тұрмысы төмен бөлігін қорғауға үлкен назар аударып отыр. Мен осы жұмысым ... ... ... деңгейіне толық сипаттама беремін деген ойдамын.
І Еңбек нарығы ... ... ... Еңбек нарығы туралы түсінік
Еңбек нарығы нарықтық экономиканың ... ... ... ... Ол ... істейтін басқару күшімен кадр бөлімі, оқу және зерттеу орталықтары, сонымен қатар әлеуметтік қызмет корпорациялары, мемлекеттік мекемелер, коммерциялық емес ұйымдар және ... ... өту ... ... ... ... мен ... күшін еріксіз тартады.
Еңбек нарығы-бұл тауар болып табылатын еңбек ресурстарының ... ... ... ... мен ... сұраныс пен ұсыныстың бір-біріне әсер етуімен анықталады. Кәсіпкерлер мен еңбекке қабілетті адамдар нарық агенттері, олар еңбек нарығында өзара қатынаста ... ... ... ... ... пен ... ... арқылы экономикалық агенттердің арасындағы бәсекелестіктің нәтижесінде жұмыспен ... ... ... және еңбек төлемі дәрежесі орнайтын экономикалық орта болып табылады.
Еңбек нарығы деп қызмет атқарып жүрген жұмыс күші нарығын айтамыз. ... ... ... әлі де болса өркениетті елдердегідей қалыптаса қоймаған.
Бұл елдердің өзінде еңбек нарығы тетіктерінің бір - бірімен үйлесуінде айтарлықтай ... бар, ... ... ... көп ... мен модельдері болады.
Еңбек нарығының қызмет ету ауқымына байланысты оның екі түрін ... ... ... ... ... (салааралық, макроэкономикалық ұғымдар);
- ішкі еңбек нарығы (сала ішіндегі, микроэкономикалық ұғымдар).
Сыртқы еңбек нарығы дегеніміз жұмыс күшінің облыстық, салааралық ... ... ... ... ... ... орындарын еңбеккерлермен фирма
арасында ауыстыру жолымен толтырады. Ішкі еңбек нарығы еңбеккерлердің фирма
ішінде жылжуына бейімделген.
Еңбек нарығы ... үш ... ... :
1) әлеуметтік қызметте адамдардың табыстары мен жақсы тұрмыс жағдайының әдеттегідей дәрежесі мен ... ... ... тиісті дәрежеде ұдайы өндіруді қамтамасыз ету;
2) экономикалық қызметте еңбекке тиімді түрде тарту, оны бөлу, реттеу және пайдалану;
3) ... ... ... ... ... ... жоғары еңбекке ынтаның өсуіне, біліктіліктің жоғарылауына, мамандықты ауыстыруға мүмкіндік тудырады.
Еңбек нарығы - бұл тауар ... ... ... ... нарығы, бұлардың тепе - теңдік бағасы мен саны, оларға сұраныс пен ... бір - ... әсер ... белгіленеді. Кәсіпкерлер мен еңбекке қабілетті адамдар нарықтың агенттері, - еңбек ... ... ... ... ... ... ... сұраныс пен ұсыныс механизімі арқылы ... ... ... ... ... жұмыспен қамтудың белгілі көлемі және еңбек төлемі дәрежесі орнайтын ( ... ... орта ... ... болып табылады.
Еңбек нарығының қызыметтері қоғам өміріндегі еңбектің рөлімен белгіленеді, еңбек табыстың және ... хал - ... өте ... ... ... бағыттан еңбек дегеніміз өте ... ... ... ( ... ) ... ... Осыған сәйкес еңбек нарығы екі қызымет ... ... ... ... мен ... тұрмыс халының әдеттегідей дәрежесінің қамтамасыз ... және ... ... ... ... ... ұдайы өндіруінің қамтамасыз етілуі жатады. Еңбек нарығының экономикалық функциясына еңбекке рационалды ... оны ... ... және ... ... нарығы бір сыпыра ынталандыру функцияларын атқарады, олар бәсекелестік ... ... ... жоғары еңбекке ынтаның өсуіне, квалификацияның жоғарлуына, мамандықты ауыстыруға тағы ... ... ... ... нарығының классикалық үлгісінің негізін мынадай принциптер ... : ... ... ... және еңбекке сұраныс жасайтын жұмыс ... көп ... ... ... ... ... және оның ... жасайтын жұмыскерлердің көп болуы. ... ... ... ... рационалды болады, олардың мүдделеріні жетуді және ... ... ... белгіленеді. Олар үшін еңбек нарығында еркін ... ... ... ... болмайды. Жұмыс берушілер ... ... ... және ... ұсыныстын жұмысшы күші біркелкі болады. Жұмыспен ... саны мен ... ... ... ... ... ... баға арқылы жүзеге ... ... ... ... бәсекелік нарығы болып сипатталады. Осындай нарықта жекелеген жұмыс ... ... ... ... ... ... әсер ете алмайды: жалақының тепе - теңдік ... ... ... ... ... топтарының әрекеттеріне тәуелді болмайды, олар жалпы конъюнктурамен, яғни ... ... ... ... ... ... әсерлермен белгіленеді.
Еңбек нарығы-
ның компо-нентері
Тауар және қызметтер нарығы
Еңбек ресурстары нарығы
Бағалы қағаздар
Нарық түрлері
Бағалы қағаздар нарығы
Еңбекке сұр-аныс
Еңбекке ұсыныс
Жұмыс
бастылық ... ... ... ... ... құрылымдар
Еңбек заңнамасы
ның жүйесі
Халықтың жұмысбас
тылық қызметі
Білім орындары
Профодақ
Халық
Еңбек ресурстары
Қоғамдық жұмыстың түрлілігі
Өндіріс еңбегінің ... ... ... ке ... ... ... ... жастан жоғары
Экономкикалық белсенді емес
Экономи
калық белсенді
Жұмыс
басты халық
Жұмыссыз халыө
Оқып жат қандар (резерв)
Жұмыс
сыздар
Өндірісті
Зияткерлік
Қарапа
йым
Қиын
Қосымша
Өткен (заттай)
Пайдалы ... ... ... және ... ... ... тұрмыс
тық қызмет
Денсау
лық сақтау
Мәде
ниет және өнер
Басқару
Несие
лендіру, қаржы, сақтан
дыру
Ғылым және ғылыми қызмет
Білім
Еңбек ресурстары нарығы
Еңбек нарығы ресурстары түсінігінің жиынтығы
Еңбек ... ... ... Оның ... ... ... өте күрделі болғандығынан, қашан болмасын, жұмыс орындары мен еңбек ... ... ... ... ... болады. Өзін алмастыруға жоғары квалификасия талап ... ... ... бір ... бос ... қала береді, ал қажетті арнаулы дайындығы жоқ ... бір ... ... таба ... ... ... жұмыстың қандайын болмасын табу үшін ... ... ... пайда болады. Осымен бірге, өз ... ... ... ... көздеп ұнамды орналасу үшін, жоғары ... ... мен ... да бір- ... ... сайыста болады.
Кәсіпкерлер арасында фирмаға бай ... және ... ... ... ... үшін ... күрес жүріп отырады.
Еңбек нарығында еңбек ақы, баға ... ... ... ... ... ... күшіне сұраныс пен ... ... ... ... ... ... ... ететін бәсекелік орын алады.
Еңбек нарығы-бұл өте ... ... ... бар ... нарық.
Сондықтан еңбек нарығында белгілі ағымдар қалыптасады: жұмысшыкүші құрамынан шығушылар, жұмысшы күші ... ... ... бас ... іздеуді бітіргендер;жұмыс тапқандаржәне т.б. Осы адамдардың бейімділігі ... ... ... ... ... ... ... нарық экономикасының құрамды бөлігі ретінде жұмыс беруші мен жалданған жалға алынған жұмысшылар мүдделерін үйлестіру механизмі.
Еңбек нарығының ... ... ... ... ... белсенді санынан барлық жұмыс күшін қамтитын жиынтық ұсыныс және жалданған (жалпы алынған) жұмыс күшіне экономиканың жалпы қажеттілігі ... ... ... ... ... ... ... жалданып жұмыс істегісі келген барлық категорияларын, сонымен қатар, жалданбай, кәсіпкерлік немесе өзін-өзі жұмыспен қамтушылық құқығында ... ... ... ... ... ... ... жұмыс күшіне деген сұраныс экономикада бар болып, толықтыруды қажет ететін жұмыс орындарының саны мен құрылымымен анықталады. Жұмыс күшіне деген сұраныс ... ... ... ... қамтиды, оған қызметкерлермен жинақталған, сондай-ақ бос жұмыс орындар ... ... ... ... жиынтық сұраныс пен жиынтық ұсыныстың қиылысуы қанағаттанған сұранысқа сәйкес келеді, ал олардың қиылыспайтын ... ... ... ... ... ... нарығындағы жұмыс күші ұсынысының 3 негізгі құраушысы бар: жұмысы жоқ (еңбекпен қамтылмаған) жұмыс іздеген тұлғалар; ... ... ... ... ... ... не оқудан бос уақытында жұмыс істегісі келген ... ... ... күшіне сұраныс - негізгі қызмет немесе қос қызметтілік жағдайында бос жұмыс ... ... ... ... ... қатар, біржолғы қызметтерді орындау үшін.
Ағымдағы нарықтың құраушы элементтері: ашық және жасырын еңбек нарығы.
Ашық еңбек нарығы - ол ... ... және ... бағдарда, дайындық және қайта даярлауда мұқтажы бар экономикалық белсенді халық.
Сонымен қатар экономиканың барлық бөліктеріндегі бос жұмыс ... Ашық ... ... ... ... - ... ... және бейресми бөліктері.
Ашық еңбек нарығының ресми бөлігіне - бос ... күші және ... ... ... ... бос ... кіреді.
Ашық еңбек нарығының бейресми бөлігіне - ... ... ... ... ... ... ... және бос орындар бөлігі кіреді. Онда жұмысқа орналастыру жұмыс беруші мен жұмыс іздеушілер арасындағы тікелей байланыстар негізінде қанағаттандырылады.
Жасырын ... ... ... ... ... ... ... бірақ өндіріс көлемін қысқартумен байланысты басталуы мүмкін тұлғаларды қамтиды.
Жасырын еңбек нарығын ресми және бейресмиге бөлуге болады. Жасырын нарықтың ... ... ... ... ... және ... емес ... уақытымен еңбектенетін тұлғалармен тіркеледі.
Жасырын еңбек нарығының бейресми бөлігі - статистика органдарымен ... ... ... - ... ... түрде сипатталатын нарық: қызметкердің тұрақты жұмыспен қамтылуы мен жағдайының беріктігі, ... ... ... ... ... өсуге анық белгіленген мүмкіндіктері бар, лауазым сатылардың бары, қызметкерлердің жоғары біліктілігін талап ететін технологияларды пайдалану күшті және ... ... ... ... - ... ... бар ... Оның белгілері келесі: кадрлардың тұрақтамаушылығы, жұмыспен қамтылудың тұрақсыздығы, жалақының төмен деңгейі, лауазым сатысынан жылжудың ақырындығы, өндіріс ... ... ... көлемділігі, күшті және нәтижелі кәсіподақтардың жоғы.
+ Еңбек сұраным мен ұсыным
Бәсекелік еңбек нарығында еңбекке сұраныстың ... ... ... теріс брышты болады: жалақының жалпы дәрежесі ... ... ... ... ... ... Көлденең білік - еңбектің саны (Q), тік білік (P) - ... ... (1.1 ... ... ... ... оң ... бұрышы болады, жалақының жалпы дәрежесінің ... ... ... ... өсіп ... ( 1.2 ... ) . Жұмысшы күшіне сұраныс, жиынтық ... ... ... ... мен ... ... үшін, тиісті квалификациясы бар жұмыскерлердің белгілі ... ... ... ... ... белгіленеді. Жұмысшы күшінің ұсынысы ... ... ... ... ... қабілеттерін әдеттегідей ұдайы өндіру керек ... ... ... та, ұсыныс та әр түрлі факторлардың әсерімен қалыптасқан баға ... ... ... еңбек өнімділігімен, адамдардың санымен, жұмыскерлердің квалмфикациялық - ... ... ... - ... ... заң жүйесімен, кәсіподақтардың, мәдени, діни және басқа ұйымдардың қызыметтерімен қалыптасады. ... (DD) пен ... (SS) ... ... ... жалақының тепе - теңдік дәрежесін (PE) көрсетеді де ... осы ... ... ... жұмыспен қамту байқалады: Qe - ... ... ... ... тең ( 1.3 ...
Жетілген бәсеке жағдайында жалақының тепе - теңдік дәрежеден ұзақ ... бойы ... ... ... ... ... тепе - теңдік дәрежеден артық өсуі фирма жағынан еңбекке ... ... ... ... ... ... ... ұсынысын өсіреді. Мұның салдарынан еңбек ұсынысының артықшылығы ... ... Осы ... ... ... жұмыссыздық жалақы мен оның тепе - теңдік дәрежесінің ... ... ... Жалақы осы дәрежеден төмендеп кеткен болса, ... ... ... ... еңбектің бәсекелік нарығы еңбекке сұраныс пен ... ... ... тепе - ... және ... тепе - теңдік дәрежесімен сипатталады.
Еңбек нарығы ... ( ... ) ... ... Бұл ... ... жағында тек жалғыз ( немесе бірнеше ) ... ... ... болады. Бұнда жалақы ставкалары осы фирма - ... ... өте ... дәрежеде тәуелді болады. ... ... ... байланысты, еңбек нарығының юнионизациялану дәрежесі жоғары болуы мүмкін Осы ... ... ... ... ... жекелеген топтары жалақының нақты көлемін оның тепе - теңдік дәрежесінен ... ... Бұл көп емес ... еңбек нарығында негативтік ... ... ... ... - ... нарық. Бұл нарықта кәсіподақтар жалпы көлемінің өсуімен ... ... ... дәрежесін де өсіре алады.
Дамыған елдердің көбінде заң ... ... ... ... ... ... - ... дәрежесін төмендету және төмен ... ... хал - ... ... және ... ... болатынан айыра білу керек. ... ... ... ... ақша ... жатады, ал нақты жалақы - бұл тауарлардың ... ... баға ... ... ... ақшалай сомасына жұмыскерлердің сатып алатын тауарлардың саны. Жұмыскерге теңге ... ... ... ... баға дәрежесіне бөлсек, нақты жалақы шығады.
Нақты өмірде фирмалар мен ... ... ... ... абстракті еңбек нарығы болмайды. ... ... ... ... ... ... локальдіқ еңбек нарықтарынан, сегменттерден, ... ... ... ... ... ... ... топтардың рөлімен, квалификациялық топтармен, ... - ... , ... және тағы басқа айырмашылықтармен сипатталады. Сұраныс пен ... ... ... ... пайда болатын еңбек ақысының дәрежесінің ... ... ... ( ... ) орын ... және ... динамикасы ерекше болады.
Еңбек нарығында ... күші ... ... оның сандық және сапалық құрлымы ылғи ... ... ... бірге жұмысшы күшіне сұраныс өзгертіп тұрады, өйткені өндірістің кеңеюі, оның ... ... ... ... ... ... дәрежеде дайындалуын талап етеді, олардың жаңа, осы замандық ... жете ... ... ... белгіленген мерзімде сұраныс пен квалификациясы жоғары жұмысшы күшінің ... ... ... ... ... ... және сигменті
Еңбекті ұйымдастырудың негізгі элементі болып еңбек бөлінісі табылады, яғни еңбек қызметінің ... ... және ... ... да ... ерекшеленуі. Бұл еңбекті ұйымдастыруда әрбір жұмысшы және әрбір бөлімшенің артында өздерінің міндеттері, қызметтері, жұмыс түрлері, технологиялық операциялары болады.
Жалпылама ... ... ... ... екі сигменті болады: тәуелсіз бен бағынышты жұмыс ... ... ... және ... жұмыс орындарының нарығы.
Біріншілік жұмыс ... ... ... ... ... және ... орта ... бар жұмыскерлер, әкімшілік - басқару персоналды, жоғары ... бар ... ... - ... ... ... - ... жұмыскерлер еңбек етеді. Осы топтын жалақысы ... ... ... ... және оларға жұмыспен қамтудың белгілі ... ... ... ... ... ... ... сигмент арнаулы дайындықты және жоғары квалификацияны тілемейді. Бұған квалификациясы жоқ ... ... ... ... қызыметшілердің төменгі категориясы жатады.
Жекелеген аймақтардағы ... ... ... ... еңбек нарығыныңрегионалдық сигментациясы болады. Осы ... ... ... ... - демографиялық құрлымы, жұмысшы күшінің профессионалдық - ... ... ... ... ... ... құрлымы болмағанда бес сигменттен тұрады. Біріншіден, сонша көп ... да ... ... ... ... ... тұрақты тобы. Екіншіден, қадрлық жоғары квалификациясы бар жұмысшылар мен ... ... ... ... ... және қысқартылуға жататын, өндіріс өнеркәсіп салаларының жұмысшылары. Төртіншіден, қызметтер сферасын ... ... ... ... ... ... ... еңбекшілердің әсіресе осал (әлсіз) категориясы-жастар, қарт ... дене және ... ... бар ... ... ... ... үзгендер және т.б.
Еңбек нарығын мемлекеттік реттеу
Нарықтық экономикада еңбек ресурстары нарығы қалай жұмыс істейді?
Еңбек ... ... ... ... ... ... және халықтың өнім циклінен кейін еңбекке ақы алады. Зейнетақы және мемлекеттен жәрдемақыны қосқаннан ... ... ... халық тауар мен қызметтерді сатып алуға, мемлекетке құн салығын төлеу үшін қолданылады және осының негізінде тауар және қызмет нарығына тұтытушылық ... ... ... ... ... және зияткерлік еңбекке сұранысты құрайтын кәсіпорын және ұйымдарды жұмыс күшімен қамтамасыз етеді. Мемлекеттік ... ... ... ... және ұйымның қызметіне мемлекеттік тапсырысты анықтайды, өндірістің нормативті реттейді (заңнар, нұсқаулар, талаптар) және ... ... ... мен ... (қосылған құн салығы) алады.
Кәсіпорындар мен ұйымдар ... ... ... (тұтынушылық құнды) тауар және қызмет нарығымен қызмет етеді және алмасу ... ... мен ... ... ... ... ... органдар тауар және қызмет нарығын жер және мемлекеттік ... ... ... ... ... ... мен ... белгілеу және қоғамдық өндірісті құқықтық реттеуді (ҚР Азаматттық кодексі, заңдар) қамтамасыз етеді.
Сонымен еңбек нарығын белсенді және пассивті ... ... ... ... ... ... ... аудару объектісі еңбек нарығына түсіп, жұмыс іздеп жүргендер, яғни ... ... ... ... ... ... жұмыспен қамтуға, кейде қайта даярлауға бағытталған.
Белсенді реттеу жұмыссыздықтың алдын алуға бейімделген.
Мемлекеттің ... ... ... іске ... ... мен ... босатуды, жұмыс уақытын, еңбекті сақтау, еңбекпен қамту түрлерін реттейтін мемлекеттік, еңбек және әкімшілік құқығының ... ... ... қарау арқылы;
- ең аз ... ... ... ... ең аз ... ... ... шығып қалғандарға әлеуметтік көмегі арқылы;
- ... ... ... ... ... даярлау және қайта даярлау жүйесін ұйымдастыру арқылы;
- ... ... ... ... және ... ... реттеу еңбекпен қамту қызметі, көші-қон қызметі, жергілікті басқару органдары, ... және ... ... ... Департаменті сияқты құрылымдар арқылы жүзеге асырылады.
Жұмыс күшіне ... ... ... ... әсер ... ... ... қаржы салу (инвестиция), өндіруші күштердің дамуы;
- шаруашылықты жүргізудің жаңа ... ... ... ... ... емес ... өндірістің дамуын ынталандыру - халықтың сатып алу қабілеттілігін жоғарылату бойынша шаралардың нәтижесі;
- жеңілдетілген несиелендіру және жаңа жұмыс орындарын ... ... ... ... көбеюіне мынандай шаралар әсер етеді:
- жұмысқа тұру ... ... ... ... ... ... оқытудың, кадрларды қайта оқытудың және біліктілігін жоғарылатудың ауқымын кеңейту;
- аймаққа жұмыс күшін тарту бойынша көші-қон ... ... жеке ... ... ... (бәсекеге шыдамдылығын) жоғарылататын арнайы бағдарламаларды әзірлеу және т.б.
Жұмыс күшіне сұраныстың азаюы - осы аумақта өндіруші күштерді орналастыруын және жаңа ... ... ... ... қатал несие саясатымен, еңбек ресурстарын пайдаланған үшін қосымша салықтармен бағытталған шараларды жүзеге асыруымен ... ... ... азаюына бағытталған шаралар:
- аймақтағы көші-қон саясаты (жұмыс күшінің шектелген жұмысқа орналасу үшін көшуіне, кетуіне көмектесу және т.б.), ... ... ... толық емес жұмыс күнге рұқсат беру;
- әйелдерге балаларын қарау үшін берілетін демалыс мерзімін және жәрдемақыларын көбейту;
- зейнетақыларды ... ... ... ... ... ерте ... көтермелеу және т.б.
Маркстік ілімге қарсы батыс теорияларында еңбек тауар деп саналады. Нарықтык экономикада "еңбек нарығы" термині қолданылып, жұмыс күшіне еңбекке ... ... ... бір ... жатқызып жүр.
Қазақстандық экономикалық әдебиеттерде зерттеушілердің біреуі "еңбек нарығы" терминін қолданса, ал екінші ... ... ... ... ... ... ... байланысты осы екі терминнің біреуін, яғни "еңбек нарығы" терминін қолданған дұрыс деп ойлаймын.
Еңбек нарығы шетелдік әдебиеттерде ... ... ... ... Ал, ресейлік Саткина М.А., Гибриков Г.Г. және қазақстандық Н.К. Мамыров және т.б. бір топ ғалымдар еңбек нарығы анықтамасын ғылыми тұрғыдан ... әр ... ... ... ... ... ... жүйеде барлық еңбек өнімдері тәріздес жұмыс күші де тауарлы форманы иеленеді. Неоклассикалық ... ... ... мен қызмет көрсетулер, капитал мен инвестициялар нарығымен қатар ерекшеленген жұмыс күші мен еңбек нарығы да қарастырылады. Сондықтан, қазіргі кездегі әлеуметтік-экономикалық ... ... ... мен ... ... ... сәйкес ұғымдар ретінде қабылданған.
1945жылы капиталистік елдің экономикалық жағдайы анық түрде ерекшеленді. АҚШ өзінің территориясында әскери қимылдар болмағандықтан өндіріс ... және ... ... ... өсу байқалған. Ал керісінше, Батыс Еуропа және Жапония елдері біршама қирауға ұшыраған. Ол елдердің халқы интенсивті құрылыс жұмыстарын ... ... ... ... тура ... Бұл жағдайлар мысалы, Германия және Жапония елдерінде 40-ші жылға ... ... ... ... өсу ... аймақта болды және жұмыссыздықты болдырмады.
Жапониядағы жұмыспен қамтуды басқару. ... ... ... нақтылы түрде өмір бойы бір кәсіпорында жұмыс ... ... ... ... көтеріледі. Білім деңгейіне (орта білім немесе жоғары білімді) байланыссыз жұмысшы карьерасын қарапайым жұмысшыдан бастайды және бір орында 2-3 жылдан көп ... ... оның ... ... ... ... ... мұрша бермейді. Ал екіншіден, төменнен бастап, жас маман бірдеңені өзгертуге мүмкіндік алады, басшылардың, қызметтестердің мойындауына жету, ... ... ... ... қамтуты басқару.
Қоғамдағы өмірді ұйымдастырудың Шведтік түрі экономикалық және өмірлік деңгейді жоғарлату, экологиялық стандартты қамтамасыз етеді. Бұл ... ... ... ... ішкі және ... ... елдің алатын
өнімінің жоғары сапасы мен инновациялығы. Әрине Швеция өте жақсы әлеуметтік-экономикалық модельді құруды көздейді.
Швецияның тәжірибесі бойынша жұмыссыздыққа ... беру ... ... жатады:
- кіші және жанұялық кәсіпорынға мемлекеттік субсидиялар мен ... ... ... яғни ... ... 10 ... ғана ... 70 пайызы субсидия, 20 пайызы несие, егер кәсіпорын пайда ала алмаса 4 жылға ... ... ... ... яғни ... күші тапшылық жерлерге жанұяларды көшіріп апарады. Оларға үй, ... ... ... , ... ... ... ... негізінен жастарға , құрылыс, жол, қызмет көрсету, 6 айға дейінгі кепілдеме түрде жалақысы 50-100 пайыз болатын ( сол ... ... ... ... ) ... ... жеке ... көмек көрсету, жарты жылға дейінгі 50 пайыздық субсидия беру;
- арнайы техникалық жабдықтау, кәсіпорында ... ... ... ... дайындау және кәсіпорын иелеріне жұмысқа алғаны үшін субсидиялар төлеу және ... ... да ... ақша ... ... ... көп ... бойына жұмыспен қамту мәселесі қоғамдық келісімде арнайы енгізілмеген. Бірақ 20 ғасырдың ... ... ... ... өзгерген болатын (1973-1979 жылдар). 1980 жылға дейін жұмыспен қамту бойынша 170 келісім кабылданды. Келісімдерде жұмыс берушілер жұмыскерлерді бір жыл ... ... ... жыл ... босатуға міндеттеме алады. Мұндай келісімдер белгілі бір жағдайда және берілген саланың кәсіпорындағы жеткілікті түрде кезекті бағыт ұстанғанда мүмкін болады.
Еңбек нарығын ... ... ... ... үлгі
Жұмысқа алу мен жұмыстан шығу еркіндігі;
Фирма деңгейінде ұжымдық-келісімдікті реттеу
Тұрғындардың еңбек нарығына кірудің ... ... ... ... орындарын құруға, кәсіби даярлау мен қайта даярлауға көп шығын жұмсау
Еңбек нарығына жастардың жұмысқа ... ... ақы ... ... ... ... ... қолданылуы
Бұл жүйе жастардың еңбек етуіне өз әсерін тигізуі
Жастардың қызмет ету аясының тар
болуы
Қазақстандық үлгі
Еңбек нарығын белсенді түрде ... ... ... ... іске ... ... бойынша жалпы қоғамдық жүйенің жұмыс істемеуі
Жас маманды жұмысқа алу ... ... ... ... ... көрсетудің жоқтығы
Сурет 1-Еңбек нарығын реттеу үлгілері
Осы шетел тәжірибесін қолдана отырып Қазақстанның еңбек нарығын реттеу жүйесін жасауға ... ... ... ... ... тәжірибесін қарастыра отырып Қазақстан өзінің еңбек нарығын реттеу бойынша үлгісін құруы қажет.
Еңбек нарығы және ... ... ... ... ... ... сыртқы факторларының әсер етуі әлемдік қоғамдастыққа Қазақстанның ықпал ету ... ... және ол ... ету ... ... мен ... ... сауда ұйымына (БСҰ) кіруімен күшейе түседі. Халықаралық еңбек бөлінісіндегі өзгерістер қазіргі уақытқа дейін республиканың еңбек нарығына онша әсер етпейді. ... ... ... ... ... экономика мен әлеуметтік саланың дамуына тұрақты әсерін тигізеді.
Қазақстан республикасы ... 2006 ... ... ... ... Қазақстанның әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіру стратегиясы қарастырылды. Экономиканың аса маңызды ... ... бірі бұл - ... Басшысының деп анықтаған қазіргі тұрақты саясат ... ... ... ... ... ... ... бар, олар қозғалыссыз емес: біз халықаралық тәжірибені енгізіп және жаңа беталыстарға сәйкес, алға ... ... ... ... ... ... жылдары әзірленген үкіметтік құжаттар (, , , 2005 - 2007 жылдары ... ... әрі ... ... бағдарламасының жобасы), сондай - ақ басқада мемлекеттік және салалық бағдарламалар ... ... ... ал ... келе жатқан экономикалық өсім, халықтың жұмыспен қамтылу деңгейін көтеру үшін мүмкіндік құрайды, жұмыссыздықты төмендетеді, адамзат ресурстарына салынатын инвестицияларды көбейту үшін ... ... ... ... ... ... жағдайы халықтың экономикалық белсенді және белсенді емес көрсеткішін, жұмыспен қамтылуы және жұмыссыздық көрсеткіштерінің өзгеруімен сипатталады.
Президентіміздің басты ... бірі аса ... 50 ... ... қосылу үшін орта және кіші бизнесті дамыту болып табылады. Бұл ... үшін 10 ... және 2 ... 20 ... ... Облыстағы компанияларды ішкі нарықта дамытып, көршілес елдердің іскерлігіне қарап дамытуға тиіспіз. Өз ... ... ... қызығушылық дамытып оларды өзімізге тартуға тиістіміз. Бұл үшін бізде басқа мемлекеттермен қарым-қатынас жасау құрылымы бар. Осы ... жоба ... ... ... жетуге тиістіміз. Тиімді жағында жұмыспен тіркелгендердің саны көп ... да ... ал ... ... ... жұмыссыз халықтың көбісі жұмыспен қамтыла бермейді, яғни олардың белгілі бір ... ғана ... ... ... жеке ... ... кейін жұмыссыз халықтың қамтамасыз етілген бөлігі сол биржа ... ... ... үшін ... бір ... ақша ... ... Ал экономикалық тұрғыдан белсенді халық санындағы тіркелген жұмыссыздар үлесі бойынша жоспарлы 2007 жылды, өткен жылмен салыстырғанда -1,1 мың адамға ... 61,2 % ... ... - жылға төмендегенін байқалады.
Еңбек нарығының негізгі көрсеткіші еңбек ресурсы болып табылады. Еңбек ресурстарының саны мен ... ... саны мен ... ... ... ... даму қажеттілігі мемлекеттің демографиялық процестерді қалыптастыруға белсенді араласуын міндеттейді. Демографиялық процестер өз табиғаты жағынан тікелей жоспарлау объектісі бола ... ... оны ... ... арқылы реттеуге болады. Ол қоғамның жалпы әлеуметтік-экономикалық саясатының ... ... ... ... Оған ... процестерге тікелей әсер ететін әлеуметтік-экономикалық, құқықтық, моральдық-психологиялық және медициналық - демографиялық шаралардың жиынтығы жатады. Өз кезегінде, бұған демографиялық ... ... ... тұрғын үй жағдайын жақсарту, балаларға арнайы жәрдемақыны төлеу, балалар мекемелерімен қамтамасыз ету, аналарға аяғы ауыр ... ... және ... ... кезінде берілетін демалыс уақытын ұзарту мен оған ... ... ... ... ... ... жақсарту жатады.
Облыстың негізгі демографиялық көрсеткіштерін талдайтын болсақ 2002 жылы халық саны 979,5 мың адам ... 2006 жылы 1009,2 мың адам ... ... яғни 29,7 мың ... өсіп отыр. Облыс бойынша жұмысқа жарамды жастан кіші тұрғындар санына келетін болсақ 2002 жылы 309,0 мың адам ... ... 303,7 мың адам ... екі ... ... ... 2006 жылы 5,3 мың адамға азайып отыр, ол дегеніміз болашақ жұмысқа жарамды адамдар ... ... өз әсер ... ... ... тұрғындар саны 2002 жылы 585,7 мың адамды құраса, 2006 жылы 619,1 мың ... ... ... ... ... ... ... саны 2002 жылы 84,5 мың адам болса, 2006 жылы 85,8 мың адам, яғни жылдан жылға өсіп отыр. Облыстағы 1000 адамға ... ... ... ... 2002 жылы 16,91 мың бала ... 2006 жылы 23,73 мың ... ... 2002 жылға қарғанда 6,82 мың мың балаға өскен. Әлеуметтік, демографиялық, экономикалық факторлардың халықтың өсу динамикасы мен ... ... зор. ... ... экономика жағдайында әлеуметтік қатынастар, сонымен қатар, экономикалық, экологиялық жағдайлар да белгілі бір дәрежеде халық санына өз ... ... ... ... ... ... деңгейі, %
Р/с
Көрсеткіштер
2003
жыл
2004
Жыл
2005
жыл
2006
жыл
2007
жыл
Ауытқу,
(+,-)
1
Жұмыссыздық
тың деңгейі
11,1
10,2
9,8
9,2
7,7
-3,4
2
Экономикалық белсенді халық санындағы тіркелген жұмыссыздар үлесі
1,5
1,6
1,8
2,1
1,7
0,2
Ескерту- Жамбыл облысы ... ... ... ... ... жұмыссыздық деңгейіне талдау жасалған. Жұмыссыздықтың деңгейі 2003 жылы 11,1 % болса, ал 2007 жылы 7,7 % - ға ... Яғни 2007 ... ... 2003 ... ... 3,4 % - ға ... Ал ... белсенді халық санындағы тіркелген жұмыссыздар үлесі 2003 жылы 1,5 % болса, ал 2007 жылы 1,7 % - ды ... Осы 2007 ... 2003 ... ... 0,2 % - ға өсіп ... облысы республиканың еңбекпен жеткіліксіз қамтылған аймағына жатады, себебі салалық құрылымдардың экономикасы мен еңбекпен қамтуға табиғи, демографиялық және әлеуметтік ... ... ... ... қорғау органының мәліметтері бойынша облыстағы әл-ауқаты төмен тұрғындар саны 2007 жылы 7,0 пайыз немесе 74,9 мың адамды құрады.
Жамбыл облысының ... ... ... ... аса ... ... табылады. Экономикалық белсенді халыққа шаққанда облыстағы жұмыссыздық деңгейі 7,7 % ... ... ... ... ... ... жұмыссыздар саны өсіп отыр, сондықтан жұмыссыздар санын азайту үшін алдағы жылдарға арнайы ... ... оны іске ... ... деп ... Жамбыл облысының статистикалық мәліметтері бойынша 15 жас және одан жоғары жас аралығындағы экономикалық белсенді және белсенді емес ... ... ... ... ... бойынша экономикалық белсенді халық санына талдау жасасақ облыс бойынша 2003 жылы 519,5 мың адамды құраса, ал 2007 жылы 548,6 мың ... ... Яғни 2007 ... 2003 жылмен салыстырғанда 29,1 мың адамға өсіп 106 % - ды ... Ал ... ... 2003 - 2007 ... ... ... 14 мың адамға көбейіп 108 % - ға жетті. Аудандар бойынша жұмыспен ... ... ... талдау жасасақ, облыс бойынша 2003 жылы 462,1 мың адамды ... 2007 жылы 506,2 мың ... ... Яғни 2007 ... ... 2003 ... ... 44,1 мың адамға өсіп 110 % - ды ... Ал ... ... ... 2007 ... 2003 жылмен салыстырғанда 18,4 адамға өсіп 113 % - ды құрады.
Аудандар бойынша жұмыссыздық деңгейін талдау 2-кестеде келтірілген, облыс бойынша 2003 жылы 11,1 % ... ал 2007 жылы 7,7 % - ды ... ... 2007 ... ... 2003 жылмен салыстырғанда 3,4 % - ға азайғанын көреміз. Тараз қаласы бойынша 2007 жылды, 2003 жылмен салыстырғанда 3,4 % - ға ... ... ... қарастырсақ Қордай ауданы бойынша 2003 - 2007 жылдар аралығында 0,5 % - ға ... ... ... 2-Жамбыл облысы аудандары бойынша жұмыссыздық деңгейі, %
Р/с
Аудандар атауы
2003
жыл
2004
жыл
2005
жыл
2006
жыл
2007
жыл
Ауытқу
(+,-)
1
Облыс бойынша
11,1
10,2
9,8
9,2
7,7
-3,4
2
Тараз қ.
13,6
13,9
14,3
12,9
10,2
-3,4
Аудандар бойынша соның ... ... ... ... ... ...
11,7
11,6
13,2
10,1
10,7
-1,0
11
Талас
9,5
3,8
4,1
4,8
5,2
-4,3
12
Шу
7,5
7,3
6,8
7,0
3,2
-4,3
Жұмыссыздық мәселесін шешу, жұмыссыздарды әлеуметтік қорғау үшін мемлекеттік жұмыспен қамту саясаты және еңбек нарығы саясаты ... ... ... ... әлеуметтік корғалуын қамтамасыз ететіндігі белгілі.
Еңбек нарығы саясатының мақсаты жұмыс ... - ... ... ... ... сапалы жұмыс күшін алуға ыкпал ету, сол арқылы өндіріс факторларының қосылуына алғы ... ... ... табылады. Жұмыс іздеп жүрген адамдарға мүмкіндігіне қарай олардың кәсіби-біліктілік, демографиялық және ... да ... ... ... ... табуға көмектесу, жұмыссыздарды оқыту бойынша қызмет көрсету (кәсіби қайта даярлау мен біліктілікті ... ... күн ... ... ету бойынша шаралар алу (қоғамдық және басқа уақытша жұмыстар), жұмыссыздық деңгейін бақылау және т.б.
Жастардың еңбек ... ... ... ... және ... орта оқу ... ... болып табылады. Арнайы мамандарды бөлу бағдарламасы алынып тасталғаннан кейін көбісі жұмыссыздар қатарын толықтырады, егер жұмысқа орналасса өз мамандығымен ... ... ... ... мақсаты еңбекті қолдану мәселелерімен-оның өнімділігін арттырумен байланысты. Оған ... ... ... ... ... қатарлы технология үлесінің өсуі арқылы, кәсіптік-біліктілік- білікті еңбек үлесінің өсуі, демографиялық-білімді жастардың көбеюі ... ... етуі ... деңгейі экономикалық белсенді халыққа шаққанда 7,7 пайызды құрады (1- ... ... 1- ... облысының жұмыссыздар саны
Ескерту: Жамбыл облысы статистика басқармасының мәліметімен автордың ... ... ... келеңсіз жағы жұмыссыздық ұзақтығының өсуі. Егер 2003 жылдары жұмыссыздардың ... ... ... ... аспаса, 2007 жылы ондай жұмыс іздеушілердің 25 пайызы сондай мерзімге, ал ... 6 ... көп ... тура ... ... жұмыссыздықтың тоқырау дәрежесі (жұмыссыздық үлесі, 1 жылдан көп жұмыс іздеушілер үлесі) өсіп отыр. ... ... ... ... ... жұмыс іздеудің бірінші жылында 40-50 пайыздай әлеуметтік қорғау органдарына өтініш берсе, жұмыстың табылуы созылуына байланысты ... ... және ... ... ... ... ... отырып талдау жасайтын болсақ, жұмыс күшінің сұранысы мен ұсынысы арасындағы теңсіздік ... ... ... өз ... тигізеді. Жұмысқа орналастыру деңгейін жұмысқа орналасқан адамдар санын жұмыспен ... ... ... ... ... қатынасы арқылы есептейміз. Облыс бойынша жұмысқа орналасу үшін өтініш жасаған адамдар саны 2003 жылы 7,8 мың адам ... ... ... 4,2 мың адам ... яғни жалпы өтініш берген адамдардың 54,5 пайызы ғана жұмыспен қамтылған. Ал осы көрсеткіштерді 2007 жылғы ... ... ... ... ... үшін өтініш жасаған адамдар саны 2007 жылы 9,5 мың адам болса, жұмысқа ... 8,7 мың адам ... яғни ... ... ... ... 91,5 ... құрайды. Осы екі жылдың көрсеткіштерін салыстырсақ 2007 жылы 2003 жылға қарағанда жұмысқа ... 68 ... өсіп ... 3- Еңбекпен қамту мекемелеріне өтініш жасаған ... ... ... ... ... үшін ... ... келгендер саны, мың адам
7,8
8,3
9,1
11,1
9,5
1,7
Жұмысқа орналасқаны, мың адам
4,2
5,3
6,3
8,0
8,7
4,5
Жұмысқа орналасқандар үлесі, %
54,5
64,0
70,0
72,6
91,5
168
Ескерту- Жамбыл облысы статистика басқармасының мәліметімен автордың есептеуі
Бірақ барлық жұмыссыздардың ... ... ... бұл ... төмен. Өйткені жұмыссыздықтың уақытының ұзаққа созылуына байланысты жұмыспен ... ... ... берушілер саны төмен болып отыр. Ал жұмыспен қамту орталықтарына өтініш берген және өтініш бермеген азаматтардың барлығы дерлік ... ... ... ... ... ... ... жасырын нарығы бар немесе жұмыс күші бар. Мысалы, сауда жасау, жөндеу жұмыстарын істеу, үй шаруашылығымен ... жеке ... ... бала бағу және т.б. Осындай жұмыспен айналысатын азаматтар статистикалық ресми мәліметттерге енбейді.
Облыстың ... ... ... ... экономиканың салаларында орташа еңбек ақы көлемінің төмен болуы тұрғындардың әлеуметтік жағдайына өз ... ... ... ... ... бір ... өндірістің құлдырауынан нақты және жасырын жұмыссыздар саны өсті, ал екіншіден тұрғындардың белгілі бір бөлігінің еріксізден республиканың басқа басқа аймақтарына ... ... ... экономиканың барлық салаларында білікті мамандар тапшы болып қалды.
Сондықтан облыстың еңбек нарығындағы сұраныс пен ұсыныстың тепе-теңдік бойынша облыстық саясатының функциясын ... ... ... ... ... мәселер туындайды. Олардың негізгілері: еңбек заңының жақсартылмауы; облыстық қаржы ресурсының жетіспеуі; жұмыс берушілердің бос ... ... ... ... ... ... берушілердің әлеуметтік қорғалмаған топтағы азаматтарды (еңбек тәжірибесі жоқ жастар, мүгедектер) жұмысқа алуға құлшынбауы; зейнет жасына ... ... ... ... ұзақтығы; жұмыс іздеушілердің жұмыс іздеуде енжерлық танытуы және т.б. Осы жағдайдың тұрғындармен ... ... ... туғызуда.
Нарықтық экономиканың қазіргі жағдайына байланысты пайда болған ... ... ... ... шешу мен ... нарығының белсенді жұмыс істеуі үшін қажетті барлық құралдарды іске қосу керек:
- облыс тұрғындарын еңбек ресурстарының ... өсу ... ... құру ... ... белсенді халық санын, жұмыспен қамтылғандарды, жұмыссыздарды есепке алу жүйесін жетілдіру;
- облыс бойынша жасырын жұмыспен қамтылғандарды, жасырын жұмссыздықты, өзіндік ... ... ... олардың еңбек табысы жөніндегі мәліметтерді анықтау;
- облыс бойынша шағын және орта кәсіпкерлікті дамыту негізінде жаңа жұмыс орындарын ... ... ... қабілеттілігін жоғарылату, яғни экономика салалары бойынша мамандарды дайындау және қайта дайындау, кәсіптік ... беру ... ... қатар, елімізде еңбек нарығын ұйымдастыруды жақсарту үшін әлеуметтік, құқықтық, ұйымдастырушылық-экономикалық механизмдерін іске асыру ... ... ... ... ... ... ЖӘНЕ ХАЛЫҚТЫ ЖҰМЫСПЕН ҚАМУДЫ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ
Қазіргі ғылыми өндірістер еңбек ресурсына жаңа көзқараспен қарауды талап ... Бұл ... ... деңгейінде ұлттық жұмыс күнін ақы төлеуде кемшіліктерінің сақтау ... ... ... ... ... ету ... ... ақысы төмен аймақтарға мамандардың жұмыс ету қызығушылығын арттыру. Микро деңгейде ресурстар сапасын білімді жоғарылату жұмыстарын жүргізу керек. Халықаралық тәжірибеге сүйенсек, ... ... мен ... бір ... орнында жұмыс ету ұзақтығымен тығыз байланыста екендігін ... ... ... ... - ... бір ... ... жұмыс ету мерзімі - 4 жыл болатынына ккәгер бола алады. Психология осы уақытта өндірісті дұрыс түсіну және ... ... ... ... ... ... көрсетті, алайда әрі қарай ізденісі кемігендіктен бұл білімдер көрсетілген мерзімнен бастап төмендей бастайды. Сондықтан тігінен (қызметтік өсу, карьерлік ауысу) немесе ... ... ... міндеттер) маманның жұмысқа тұрақты белсенді қатынасын көрсетеді.
Еңбек ресурстарының қолдану реттілігі
Көптеген босатуларды болдырмау үшін, жаңа жұмыс орындарын ... ... ... ... бастылық, үшін мүмкіншілігін кеңейтуге мүмкіндік береді, икемді жұмыс түрлерін және жұмыс уақытының тәртібін қолдану
Алдын-ала дайындық және алдын-ала профильденген базалық ... ... ... ... жұмысшылардың біліктілігінің жоғарлауы
Жұмысшы күшін ішкі салалар бойынша орналастыру арқылы еңбек ресурстарының дисбалланс ... ... 2 - ... ... ... ... шаралары
Елімізде жүргізіліп жатқан реформа мақсатты бағдарламаны жүзеге асыруға қарамастан біздің облыста жұмыспен қамту ... өте ... ... ... ... ... ... бойынша шешім жасауға болады.
Жамбыл облысы бойынша еңбек ресурстарын пайдалануды жақсартудың негізгі шаралары келесідей болуы ... ... ... үшін ... ұлттық деңейдегі бос тұрған жұмыс орындары мен жұмысшыларға қойылатын талаптар жөнінде ақпараттық жүйені ... ... ... ... ... еңбек ресурстарын қайта дайындау;
- елдің барлық аймақтарында оның ... ... ... ... ... пен ... ... инфрақұрылымды дамыту;
- жаңа жұмыс орындарын ашылуына қолдау көрсету;
- салааралық және кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... орналастыруға өз үлесін қосатын іс-шараларын жасап қабылдау;
- мамандық, тұрақты кәсіп және ... ... ... ... ... ... жұмысшыны қайта дайындау жүйесін және кәсіптік білім беру ... ... ... ... ... ... қол жеткізу үшін басқару және қаржыландыру жүйесін жетілдіру қажет;
Бұл облыстың әлеуметтік-экономаикалық дамуы, еліміздің басқа аймақтарының ішінде Жамбыл ... ... ... ең ... орында. Жұмыссыздық бойынша төртінші орында, яғни республика көрсеткіштеріне қарағанда өте жоғары. Осыған байланысты тек қана ... ... ... ... мен жұмыссыздық көрсеткішінің даму тенденциясында алдын-ала болжауға қызығушылық танытады.
Бұл ... ... ... үлгісі қарастырылады. Математикалық тәсілдердің көптеген түрлері бар. Солардың ішінде ақпараттық технологияның көмегімен көбірек қолданылатын таңдалып ... ... үш ... ... ... Х= (), , , , ... - j-ші ... ... мәні t- ... ... i-ші ... жағдайын көрсетеді. Әлеуметтік-экономикалық болжау объектісінің жалпы берілген мәліметтері панель мәліметтері деп аталады.
Егер j - ші айналымның номері мен ... i-ші ... ... ... ... онда ... тәртіппен жүйелік мәні j-ші көрсеткіш i-ші зерттеу объектісінің бірдей ... ... ... ... деп ... немесе болғандағы Х=х(t). Бірақ жалпы жағдайда динамикалық ... ... ... ... . ... ... уақытта р- белгілерінің динамикасы анықталған i-ші объектінің көптеген J-ші мүмкін объектінің ... ... онда ... талдау көп өлшемді уақытша қатарды айтуға болады
Тенденцияның түрлерін анықтаудың бірнеше тәсілдері бар. Өте кең ... ... ... ... сапалық талдауы, уақыттық қатар деңгейіне байланысты графикті құру және визуалды талдау жасау, динамиканың кейбір негізгі көрсеткіштеріне есептеулер жүргізу ... ... ... мен ... ... ... ... ауытқу квадрат сомасын төмендету үшін, тренд функциясын ... ең ... ... ... іске ... 4- ... ... еңбекпен қамту көрсеткіштерін болжамды ... мың ... ... ... ... ... ... жұмыспен қамтылған тұрғындардың саны
Тұрғындар
дың саны,
Х
У
Х1
Х2
Х3
2001 ж
417,8
478,7
17,6
978,5
2002 ж
423,4
482,6
18,5
979,5
2003 ж
462,1
519,5
19,7
985,6
2004 ж
442,4
492,9
20,6
992,1
2005 ж
447,9
496,6
21,7
1001,1
2006 ж
463,8
510,7
22,6
1009,2
2007 ж
471,3
514,4
23,6
1013,4
2008 ж
479,4
519,4
24,5
1019,8
Болжам
2009 ж
487,5
524,37
25,4
1026,2
2010 ж
495,7
529,38
26,4
1032
Трендтік үлгі эмпирикалық ... ... ... ... ... оның даму тенденциясы 1-ге жақындауын көрсетеді. Тренд теңдеуінің ең жақсысын табу үшін негізгі тренд түрлерінің ... және ... ... ... R2 ... ... детерминация коэффициенті минималды мәнімен тренд теңдеуін таңдайды
Жұмыспен қамтылған тұрғындар саны, мың адам
y = 4,6553x + 480,56
R
2
= ... ... ... ... жұмыспен қамтылғандар
Сызықтық (У1)
Сурет 3- Жамбыл облысының жұмыспен қамтылған тұрғындар санының ... ... ... мәні үшін ... түрдегі диаграмма тұрғызылады: сызықтық, графикалық, гистограмма, нүктелі. Шығарылған өнімдердің көлемінің динамикасын ... бұл ... ... тенденцияны көрсетеді. Уақыттық теңдеуге жұмыспен қамтылған тұрғындардың саны тәуелді
у=8,1086х+414,55 ... ... осы ... ... ... ... ... Мәндері 1-ге жақын болған сайын тәуелділік нақты болады. Біздің ... ... ... 2 ... ... яғни 2009 ... 2010 жылға. Болжау кезеңдерінің номерлеріне мәндерді қою арқылы болжау мәндерін аламыз.
Еңбек ... және ... ... ... ... үдерістер әрқашан әлеуметтік - экономикалық даму ... ... ... ... ... Өйткені елдің тұрақты дамуы тікелей тұрақты жұмыспен қамтылу және ... ... ... ... ... ... алдын алумен байланысты. Қазақстандағы еңбек нарығындағы жастардың жағдайын талдау екі түрлі маңызды жағдайға негізделеді. ... ... ... ... құрылымындағы 15 - 24 жас аралығындағы азаматтар үлесі 26,3 пайыз болса, 25 - 29 аралығындағы азаматтар 17,4 пайызды ... ... ең ... - ел ... ... қоғамның саяси экономикалық және әлеуметтік құрылымын анықтайды, сол себепті әсіресе, біздің елде олар ең қорғансыз топтардың бірі болып ... ... ... өзектілігіне қарамастан, ғылыми зерттеулерде оларға өте көп назар аударылмай ... ... және ... ... бюджеттік қаражаттармен қатар жеке кәсіпорындардың, инвесторлардың қаражаттарын тарта отырып, экономиканың келешегі бар, дамыған салаларындағ жұмыс орындарын ашуды және ... ... ... Сонымен қатар әлеуметтік сауалнама мәліметтері негізінде еңбек нарығында жастарды жұмыспен ... ... ... төмендегідей бағыттар ұсынылып отыр:
1. Жастарды еңбек нарығына дайындау. Кешенді зерттеу ... ... ... ... ... көрсетілген (еңбек нарығының жастар сегментіндегі диспропорционалдық, жұмыссыз жастарды жұмыспен қамтылмау себептері, оқып жүрген жастардың негізгі ағымының еңбек саласындағы құндылықтарды ... ... ... ... - ... ... мен кәсіби біліктілік дайындығы тұрғысынан алғаш еңбек нарығынан шыққан кездегі бәсекелестік қабілеті, сәтті кәсіби өсім ... ... ... ... ... мәселесі).
2. Оқу орындары түлектерін жұмыспен қамту мәселелері. Әлеуметтік сауалнама нәтижелері жоғарғы оқу орындарының түлектері көп жағдайда оқу бітіргеннен кейін ... ... ... ... ... отыр (82,5 ... оның ... облыстағы жоғарғы оқу орындары түлектерінің 60,1 пайызға жуық негізгі нормативтері бойынша жұмысқа орналастыруды көздейді.
3. ... ... ... ... ... ... ұйымдар жастардың аяғынан тік тұруына және дамуына ... ... ... ... қалыптастыруға белсенді түрде қатысады, олардың бағдарламалары жастар мәселесінің ерекшеліктерін ескереді. Бірақ жастар ... ... жасы ... ғана ... ... ... ... байланысты, оларға тән әлуметтік қызметтері де ерекшеленеді.
4. Жастардың кәсіби дайындығына ықпал ету. ... ... ... ... бойынша мемлекеттік еңбек және әлеуметтік қорғау ғылымдары жастарға арналған бағдарлама негізінде белсенді жұмыс жүргізіп келеді. Жастарды жұмыспен ... ... ... арттыруды қамтамасыз ететін бағыттарға жалпы білім беру және жастарды еңбекке кәсіби тұрғыдан дайындау ... ... ... қамтуға ықпал етуге төмендегілер жатады:
-жастар үшін жаңа ... ... ... ... ... көрсету;
-тұрақты жұмыс орындарын қалыптастыру;
-жастарды жұмыспен қамтуға арналған мекемелер және ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасындағы жұмыспен қамтамасыз ету саясаты
3.1 Еңбек биржасы және оның ... ... ... ... биржалары (тұрғындарды жұмыспен қамту қызметі) ... орын ... ... ... ... ... еңбек биржасы алғашқыда жұмыссыздарға ... беру ... ... ... ... ... болды. Уақыт өте келе және еңбек ... ... ... оның ... және атқаратын қызыметтері өзгереді. Еңбек биржасы - бұл еңбекті жалдау ... ... мен ... ... делдалдық келісім жасалатын, тұрақты жұмыс істейтін мекеме. Бұрынғы КСРО - да ең ... ... ... 1932 жылы ... ... ... нақты жағдай - еңбек нарығының барлық ... ... ... қажеттігін көрсетіп отыр. 1991 жылдың 1 шілдесінен бастап ... ... ... ... ... ... қызыметі жұмыс істей бастады.
Еңбек биржаларының негізгі атқаратын қызыметтері ... ... ... ... мен ұсынымды анықтау; жұмыссыздарды есепке алу және бос ... ... ... ... ... және жұмысқа тұруға тілек ... ... ... ... ... ... жүрген кадрларды оқыту мен қайта дайындауды ұйымдастыру; ... ... ... бағдар беру жұмысын жүргізу; адамдарды жұмысқа орналастыру үшін ... ... ... және жұмыссыздыққа байланысты жәрдемақы тағайындау. Мемлекет ... мен ... ... ... ала ... ... ... еңбек нарығына әсер етеді. ... ... ... ... ... ... үшін міндетті болмайды, ол тек қана ... ... ... себебі олардың жұмыскерлерді еркін түрде таңдауға хұқы бар және оны ... кадр ... ... ... ... тырысады.
Қазіргі еңбек биржасында, жұмыс күшіне сұраным мен ... ... ... ... ... ... Осы ... өнеркәсібі дамыған Батыс елдердің тәжірибесін қолдануға болады. АҚШ - та, ... ... және ... деңгейде жұмыс күшінің электронды банкілері құрылған. Онда ... ... ... ... ... консультациялық көмек көрсетіледі. Нәтижесінде барлық мамандық топтарындағы жұмыссыздардың 40 ... бір ... ... ... ... Сондай - ақ жұмыссыздарды қаржыландырудың жаңа бағдарламасы ендірілген. Әсіресе, ... ... ... ... ... білім, жұмыс тәжірибесі бар және өз ісінің маманы ... ... 400 ... ... белгілі бір уақытқа дейін мүмкіндік ... ... - ала ... ... ... өзі, олардың жұмыс жобасының экономикалық ... бар, ... ... өткен, сондай - ақ жаңа істі консультант көмегімен ... ... ...
3.2 ... ... ... уақытқа дейін біздің ... ... ... ... Мамандарды қайта дайындаудың тым қарапайым жүйесінің болуы- тұрғындарды толық, бірақ ... ... ... ... ... туғызды, өмір сүру ресурстарын ... ... жол ... ал ол ... бір ... қоғамның өндіргіш күштерінің дамуын тежеді. ... - ... ... ... ... ... жұмыспен толық қамту мәселесін өндіргіш күштерді орналастыру бағдарламасына сәйкес ... ... ... ... ... мен ... бөлу ... шешіп отырады. Жаңа жұмыс орындарын жасау еңбек етуге қабілетті бар ... ... асып ... ... ал ол, өз ... ... ... тапшылығын тудырады. Және де, бұл қадырлық экстенсивті типтегі ... ... ... ... отырды: кәсіпорынның жалақы қоры ... ... ... ... ... санының өзгеріп отыруы еңбек өнімділігінің төмендігінің және ... ... ... ... ... тиіс ... ... жұмыскерге, белгілі бір жұмыс орнына ие ... ... ... ... және оны ... ... іс ... мүмкін болмайды. Соның нәтижесінде жұмыс күшіне деген ... ... мен ... ... ... шектеледі. Мемлекет жұмыскерлердің белсенділігі мен қозғалысына қатаң бақылау жасап ... ... ... ... ... қолдануына тек қана мемлекет белгілеген еңбек нысандарының шеңберінде ғана ... ... ... ... ... бір кезеңде мерзімдік шартқа қол қою сияқты тікелей әдістер, ... ... ... ... ... пәтер беруге уәде ету, бір кәсіпорында істеген ... ... ... ... ... ... ... әдістер де қолданылады. Өздерінің қабілетін толығырақ көрсетуге және ... өмір ... ... ... мүмкіндік беретін жұмыс істеу ұмтылысы - қалада ... ... ... елде ... колхозшыларға төлқұжат бермеу, жұмыстан ... ... ... ... алу ... ... әкімшілік механизімі кедергілеріне тірелетін. Бір ... ұзақ ... ... ... ... тұрғыдан да және әлеуметтік тұрғыдан да ынталандырылады. Соның нәтижесінде ... ... ... заңды бұзылды. Оның мәні - адам өзінің ... ... ... үшін ... ... ... ... ал ол, үнемі өзін - өзі жетілдіру қажет етеді, соған сәйкес ... ... ... ... ... ... еңбек ету нысанынан ауыстырып ... ... ... ... өмір ... орта есеппен 7,5 рет ... ... ... бір ... ... ... қамтылған жұмысшылар 2,5 рет жұмысын ауыстырады екен. ... ... бұл ... Жапонияға қарағанда жоғары, бірақ АҚШ - ... ... Бұл ... ... принциптерге көшіп жатқан экономикаға тән көрініс. ... ... ... және ... ... жұмыс істейтіндердің үштен бірі мамандықтарын ... ... ... ... ауысады.
Қазіргі жұмыспен қамту саласында, ... ... ... күші мен олардың жұмыстың жағдайына қоятын талабы арасында елеулі ... бар. Оның ... ... ... ... ... ... экономикалық және әлеуметтік жағдайын жақсарту мақсатында жұмыс орнын ауыстырам деп ... ... ... ... Ол ... 2 ... 6 айға ... созылады. Сонымен бірге ... ... бар ... да ... ... ... талап етпейтін қызыметтерде жұмыс жасайды, ал бұл ... яки ... ... орын алып ... көрсетеді.
Бұл жағдайлар, қазірде нарықтық экономикаға өту ... ... ... ... ... ... тән бола ... Атап өту керек- бұл процесс өте шиеленісті жағдайда өтуде ... мен ... ... көп уклатты экономика орнығуда, ал ол, өз ... ... ... ... ... түрде қамтылған жұмыскерлердің босауын жеделдетуде. Кәсіпкерліктің және басқа да ... ... баяу ... ... ... ... ... жұмыспен қамтуға мүмкіндік бермей отыр. Қалыптасқан шаруашылық ... ... ... ... шикізаттың және жабдықтардың қардарлығы өндіріс қуатының толық ... ... ... банкротқа ұшырауына әкеліп соқтыруда. ... ... ... ... ... тән құбылыс болып табылады. Егер жұмыссыздар сол ... асып ... ... ... нарықты экономикаға залалын келтіреді. Ал ... ... ... онда ... тиімді дамуына қолайлы жағдай жасайды.
3.3 Қазақстанның жұмыспен қамтамасыз ету шаралары
Қазіргі таңда ... ... ... ету ... қандай? Біздің елде еңбек ресурстары 1992 жылы 9,4 ... ... ... ... халықтың жалпы санының ( 17 миллион адам ) 55 процентін құрайды. ... ... ... ... салаларында 7,4 миллион адам жұмыспен қамтылған. Олардың 6 миллионға ... ... 81 ... ... мемлекеттік секторында жұмыс істейді. Бұл мемлекеттік кәсіпорындарының әлі де басым ... яғни ... ... тән ... ... ... ... өте баяу жүріп ... ... ... ... ... жұмыспен қамтамасыз ету қатынастарын терең дағдарысын көрсетіп отыр. ... ... ... ... ... жағдайында халықты толық, әсіресе ... ... ... ... шеше алмады. Бұл ұғымдар туралы біз ненің түсінеміз.
Еңбекпен ... ... ... ол халық шаруашылығы көлемінде еңбекке деген ... бар ... ... орындарымен қамтамасыз ету. Ал тиімді еңбекпен ... ... - ... ... ... еңбек шығындарымен қанағаттандыру.
Осы уақытқа дейін, біздің елде жұмыссыздық жоқ және бұны өз ұлы ... деп ... 1991 жылы ... ... қызыметіне жұмыс іздеп жүрген 185 мың адам ... ... оны 75 мың ... ... ... жұмысқа орналысты. Сол жылы бірінші 4 мың адам ... деп ... оның 75 ... ... болды. Ал 1992 жылы ... ... 70,5 мың адам ... деп тіркелді. Олардың 54 прценті жұмыссыздық ... ... ... ... 80 ... ... әйелдер, ал олардың жартысына жуығы 29 ... ... ... Әр бір ... ... - ... ... әр бір екуі орта -кәсіптік маман, әр бір үшеуі ... ... орта ... үстіміздегі жылдын ... ... ... ... ... саны 250 - 500 мың адам ... мүмкін деп күтілуде. Сондықтан мемлекет, дүние жүзінде жинақталған ... ... ... бұл ... ... ... ... Жұмыссыздықтың әлеуметтік және саяси өткерлігін азайту үшін ... 30 жыл ... ... ... ... елдердің үкіметтері жұмыссыздарға жәрдем берудің әр ... ... ... ... ... қамтудың мемлекеттік реттеу механизм оның хұқтық негізінің ... әр түлі ... ... ... ... кең ... қолданудың қажет етеді. Осылармен бірге мемлекет ... ... жаңа ... ... құру және ... ... жәрдемақы төлеу сияқты әлеуметтік саясат шаралардың жүзеге ... ... ... ... ... ... мен оның төлеу мерзімі: АҚШ-та 26-34 апта бойына жалақын 50 ... ... ... 47 ... ... ( ... - ... жасына және басқа көрсеткіштеріне қарай 3 - 12 ай ... ... 60 - 80 ... ... - 1 - 2,5 жыл ... ... 42 процентін, оған қосымша күніне 40 франк жәрдем - ... ... - 52 апта ... 28,5 фунд ... ... ... істейтіндердің еңбек ақысына ұстауп қалу ... ... ... құру ... да ... байланысты жәрдем ақша беріледі.
Қазақстан Республикасының заңына сәйкес, жұмыстан босап ... ... деп ... ... ... ... ... негізі жалақысының 50 процентен кем емес ... ... ... ... ... ... мөлшерінен жоғары және өнім сүру ... ... ... ... ақша ... ... беріледі.
Осылармен бірге мемлекет жұмыс ... ... ... үшін ... (шетел азаматтардың келуі) шектеу, ... ... ... ... қайту) ынталандыру, жұмыс аптасының ұзақтығын қысқарту, жұмыс орын бөлу және ... ... ... ... ... ... ... қамту саясаттың жүргізеді. Мемлекет қосымша жұмыс орындарын ... үшін ... бөлу ... ... ... ... ... мейлінше жапа шеккен, бірінші кезде жастар мен үнемі жұмыссыз ... ... ... ... дамыған көп елдерде еңбек нарығы әр түрлі топтағы адамдарды, ... ... ... ... жеке шараларын жүзеге асырады. Ол үшін ... ... ... іске асырылады. Осы мақсатта кәсіпкерлердің қатысуымен жастар үшін ... ... ... және ... кәсіптік мамандыққа дайындайтын шығындарды мемлекет толық өз мойнына ... ... ... күрделі және жетілмеген нарық түрі болып табылады. Өзінің жұмыс ... ... ... ... ... ... ... хабар бола бермейді, олар тіпті өздерінің тұратын қала шеңберіндегі бос ... орын ... да ... ... Ал ... аймақтардағы жұмыс орны туралы одан да аз біледі.
Қортынды
атты курстық жұмысымды аяқтай ... ... ... ... ... 3 ... құралады. Әр бөлімінде өзінің тақырыбына сәйкес жеке-жеке сипаттама бердім.
Жалпы, адамзат тарихының тәжірибесі, адамның еңбекке деген ең ... ... ... ... тек ... оның ішінде еңбек нарығы жағдайында ғана іске ... ... ... ... ... бұл ең алдымен жұмыс күшіне сұраным мен ұсыным. Әрине, бұл тым ерекше, өзгеше нарық. Жұмыс күшін реттеу әкімшілдік - ... ... ... әдіс деп ... болады. Еркін еңбек - бұл тиімді экономиканың негізі.
Еңбек басқа өндіріс факторлары сияқты жалақы деп ... ... ... ... ... ... ... көрінеді. Бұл даусыз шындықты барлық зерттеушілер мойындайды. Еңбек нарығы ғылыми шешімдерді, жаңалықтарды, өнер табыстарын, материалдық және рухани игілікке айналдыру үшін ... ... ... етеді. Еңбек нарығының басты міндеті және сипаттамасы:
* кәсіпорындар саны көп ... ... ... ... жалдау үшін өзара бәсекелеседі;
* жоғары дәрежелі мамандандырылған қажетті жалдаушылардың ... ... ... ... ... ... ... күшті ықпалы жоқ.
Еңбек нарығының тиімді жұмыс істеуіне ... ... зор. ... ... ... және ... уақытты пайдалану және жұмыспен қамтуды қамтамасыз етеді.
Сонымен ... өз ... ... және ... ... ... бағамен табады деп ойлаймын.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Әкімбеков С, Баймұхаметова А.С, Жанайдаров ... ... - 2002 ... Әубәкіров Я.Ә, Байжұмаев Б.Б, Жақыпова Ф.Н, ... ... ... - 1999 жыл.
3. Жүнісов Б.А, ... Ү. . ... - 1999 ... ... Ө.К, Байжомартов Ұ.С, Жүнісов Б.А.
... - ... 2002 ... ... М.Н.
6. // Труд в Казахстане,
2000, № 7, стр 81-83.
7. . // ... ... 200,
4 ... . // Труд в ... ... стр 31
9. . // Аль Пари, 1999, №, стр 69-73.
10. . // ... 2001,

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 31 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Еліміздегі бағалы қағаздар нарығы64 бет
Нарық жағдайындағы шағын кәсіпкерлікті дамыту және тұтынушылардың нарығын қанағаттандыру («Жетісу» АӨК кәсіпорыны мысалында)73 бет
Қазақстандағы сақтандыру нарығы73 бет
ҚР Екінші деңгейлі банктер қызметін реттеу тәртібі12 бет
Нарықтық экономика жағдайында қызметкерлердің еңбек нәтижелілігін бағалаудың теориялық негіздері29 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь