Топырақ қабаты

Жоспар:

1) Топырақ қабаты
2) Қазақстанның топырақ жамылғысы
3) Абиогендік фактор
4) Климаттың топырақ қабатын түзуі
5) Жер бедері
6) Антропогендік фактор
7) Топырақ жамылғысын механикалық құнарлылығына қарай ажырату
8) Қазақстандағы топырақ жамылғысының типтері
9) Топырақ эрозиясы және топырақ жамылғысын қорғау
        
        Жоспар:
* Топырақ қабаты
* Қазақстанның топырақ жамылғысы
* Абиогендік фактор
* Климаттың топырақ қабатын түзуі
* Жер ... ... ... Топырақ жамылғысын механикалық құнарлылығына қарай ажырату
* Қазақстандағы топырақ жамылғысының типтері
* Топырақ эрозиясы және топырақ жамылғысын қорғау
Топырақ қабаты
Топырақ қабаты ... ... -- ... ... ... ... жер бетіне параллель орналасқан біршама біртекті топырақ қабаты. Түсі, құрылымы, құрамы, жаңа түзілімдерінің және басқа да ... ... ... ... ... ендірілу, жылыстау, шығарылу және топырақтағы заттектердің айналуы нотижесінде пайда болады. Тұтас алғанда олар ... ... ... ... ... ... микроорганизмдердің), климат жағдайларының және адамдардың әсерімен өзгерген жер бетінің үстіңгі борпылдақ қабаты. Топырақ бойында ... ... яғни ... ... ... да қоректік элементтермен қамтамасыз ететін қабілеті болады. Механикалық құрамы (топырақ түйіршіктерінің мөлшері) бойынша топырақ құмды, құмдақ ... және саз ... ... ... Жасы мен ... ... -- қыртысты күлгін топырақ, батпақты топырақ, ормандық сұр топырақ, қара топырақ, қоңыр топырақ, күрең топырақ, тағы ... ... ... ... жер ... ... ... (горизонтальды және вертикальды) заңдылыққа байланысты.Сазды топырақ құламаларда тұрақты жэне су бұзып кетуіне қарсы келе алатын топырақ; ... ... үшін ... ... ... табылады.Құмайт топырақ ылғалды және құрғақ күйінде байланысы ... ... ... және тым ... ... ... ... пайдаланады.Шым тезекті топырақ ылғалдылықтың тұрақсыздану кезінде көлемдік өзгерістерге зор бейімі бар, қатты сығылатын орамды ... жол ... ... ... жамылғысы
Топырақ -- табиғат компоненттерінің бірі. Жердің геологиялық тарихында алдымен пайда болған топырақ. Палеогеографиялық ... ... ... ... жұқа ... ... 500 млн жыл ... кембрий дәуірінде пайда болыпты. Бұл кезде әлі ... ... ... ... ... ... ... ғылымы - жас ғылым. Оның негізін салған XIX ғасырдың 80-жылдары орыс ғалымы В. В. Докучаев - топырақтың табиғи және ... дене ... ... ... құрайтын факторлар
Топырақтың пайда болуының, дамуының өзінше заңдылықтары бар. Топырақ - су, ауа, жылу, өсімдік және тірі ағзалардың әсерінен, тау жыныстарының ... ... жер ... ... ... пайда болған ерекше табиғи құрылым. Міне, осы ... көп ... ... ... ... ... топырақ қабаты пайда болады.
Абиогендік фактор
Табиғатта топырақ жамылғысының түзілуі - өте ұзаққа созылатын құбылыс. Ұзақ геологиялық мерзімде ... ... ... ... ... Құм мен ... суға шайылып, желдің күшімен ауаға ұшады, шаңданады. Бұл ... ... бойы ... ... жел ... болса, жер беті өзгеріп тұрады. Топырақтың ең негізгі қасиеті табиғи құнарлылығы, яғни құрамында өсімдіктің тез әрі жақсы өсуіне жағдай жасайтын ... ... мол ... ... аналық тау жыныстарынан кейін топырақ түзуші жетекші фактор ағзалардың тіршілік әрекеті. Олар тасты бұзатын қышқылдар шығарады. ... тау ... ... одан ... ... ... ... Шірінді үгілген майда жыныстармен араласып кіріккен. Осылайша топырақ қалыптаса ... ... ... ... ... ... ... да зор маңызы бар. Бұл процеске қатысатын өсімдіктердің, жануарлардың және ... ... ... ... ... кезеңде топырақтың түзілуі тоқтайды, ал қуаңшылық кезеңде баяулайды. Климат табиғаттың басқа компоненттері сияқты, топырақтың ендік зоналық, биіктік белдеулілік заңдылықтары ... ... ... ... ... ... ... қабатын түзудегі рөлі жергілікті жердің жер бедеріне байланысты. Олардың аналық жыныстарда әр түрлі, ылғалдың топыраққа сіңуі де әр түрлі. Солтүстік ... ... ... түсетін жылу мен ылғал да әр түрлі болады.
Антропогендік фактор
Адам баласының топырақ қабатының ... ... ... әр ... Бір ... ... ... пайдаланып құнарлылығын арттырса, жерді суарып, батпақтарды құрғатып жатса, екінші жағынан тыңайтылған жерлерді үсті-үстіне пайдаланып, жел ... ... ... ... әрекеті әрдайым топырақтың құнарлылығын арттыра бермейді.
Топырақ жамылғысын механикалық ... ... ... ... ... ірілі және ұсақ минерал бөлшектерінің жиынтығы. Топырақтың механикалық құрамы әр түрлі болады. Оны ... қиын ... ... ... ... ... ... саз бен шірінді бар топырақтар біріккіш келеді. Ал құрамы құмды, құмдауытты, саздауыт ... онда ... ... ... болады. Топырақтың қасиетіне қарай оның құрылымы да әр түрлі болады. Шірінді өсімдіктің қоректенуі үшін ғана ... ... Ол ... ... түзілуіне белсенді түрде катысады. Топырақтың құнарлылығы оның құрылымына ... ... мен ... бай қара ... ... ең жақсы топырақ болып саналады. Топырақ түйіршіктерінің көлемі 10 мм-ге дейін болса, ... ... ауа, су оңай ... ... ... ... ... туады. Құрылымы кесек топырақтарды құрылымды топырақ деп атайды. ... ... ... ... ... ұсақ ... құрылымы жоқ топырақ деп атайды. Ол онша құнарлы ... ... ... ... ... қар суы сіңбей, сай-салаға ағып кетеді. Құрылымды топырақтар тыныс алады. Күндіз топырақ қызады, ... ... ... ... ... ... керісінше ауа топыраққа өтеді.
Қазақстандағы топырақ жамылғысының типтері
Қазақстанда өзге елдерде кездесетiн топырақ түрлерiнiң түгелдей дерлiгi тараған. Мұнда тайга, тундра топырағына ... бар, тек ... ... ... тән ... қана ... ... жамылғысы күрделі және әр түрлі. Топырақ жамылғысының зоналар бойынша таралғаны айқын байқалады. ... ... ... ... 86%-ын алып жатыр. Негізінен үш топырақ зоналарына бөлінеді: қара топырақты зона (52° с.е. ... қара ... ... зона ... с.е. аралығында); қоңыр, сұр қоңыр топырақты зона (48° с.е. ... ... зона ... ... зона ... ... ... Бұл зона Солтүстік Қазақстан облысын түгелімен, Қостанай облысының көп жерін, Ақмола, ... ... ... ... ... солтүстік бөліктерін камтиды. Республика аумағының 25,5 млн гектар жерін (9,5%-ын) алып жатыр. Қара топырақты зона үш зона аралығына ... ... қара ... - ... дала ... ... ... аз ғана бөлігін алып жатыр; кәдімгі қара топырақ және оңтүстіктегі қуаң даланың қара топырағы - дала зонасына тән. Құнарлылығы жағынан ... екі ... ... ... ... (қара шіріндісі) мол (6-8%) қара топырақ орын алса, оңтүстігінде қара топырақтың қара шіріндісі аздау (4-6%) келеді. Қара топырақты зона ... ... ... ... ... ... республиканың негізгі астық өндіретін алқабы саналады.
Қара қоңыр топырақ зонасы
Қара қоңыр топырақ зонасы қара топырақтың оңтүстігінде орналасқан. Бұл Орталық ... көп ... ... маңы ... ... ... Қазақстан облысының жазықтарын алып жатыр. Бұл - республиканың оңтүстік дала (тым құрғақ далалы) және шөлейтті алқаптарын 90,6 млн ... ... ... жерінің 34%-ын алып жатқан зона. Қара қоңыр топырақ зонасы да үш зона ... ... қуаң ... ... қара ... ... өңірі; қуаң даланың жай қара қоңыр топырақты ... ... ... ашық қара қоңыр топырақты өңірі. Топырақтың құнарлылығы оңтүстікке барған сайын кеми түседі. ... қара ... ... пен кәдімгі қызыл қоңыр топырақтың гумусы (қара шіріндісі) 4,5-3,0%, ал шөлейт ашық қызыл топырағының гумусы азырақ, 3,0- 2,0%. Бұл топырақ ... ... ... ... мен мал ... ... ... мұнда ылғал аз түседі.
Қара қоңыр топырақты зона
Қара қоңыр топырақты зонаның оңтүстігінде шөлді аймақ топырақтары алып жатыр. Мұнда негізінен қоңыр және сұр ... ... ... ... келеді. Топырақтың Бұл типі 120 млн гектар жерді, республика жерінің 44%-ын алып жатыр. Қазақстанның оңтүстік бөлігін түгел камтыған. Бұл ... ... аз ... ... онда ... мал ... айналысады. Бұл өңірде суармалы егіс қана тиімді.
Солтүстік ... ... Сiбiр ... ... ... ... ... аралық 1500 -- 1600 км, Батыстағы ... ... ... ... ... 3000 ... жуық ... әр түрлi топырақтар жамылғысы басқан. Бұл топырақ жамылғысының әр ... ... ... ... ... ... байланысты. Мысалы, Қазақстанның 86% жерiн алып жатқан жазық алқаптарында климаттың, топырақтың солтүстіктен оңтүстікке қарай өзгеруi ... ... ... ... ... ... 14% жерiн алып жатқан оңтүстік, оңтүстік-шығыс таулы ... -- тiк ... ... белдеулiк) заңына сәйкес болады.
Жазық алқап топырағы
Ауданы 235 млн. га. Қазақстанның жазық аймақтарында ... ... ... мынадай топырақ белдемдерi кездеседi:
Республиканың қиыр солтүстігін орманды дала белдемi алып жатыр. Негiзiнен бұл жерлер ... Сiбiр ... ... жер бетi ... ... сондықтан орманның шайылған сұр топырағы мен шайылған сiлтiсiзденген қара топырағы тән. Бұл аймақтың топырақтары құнарлы, негiзiнен жаздық бидай егiледi. ... ... ... ... пен ... алып жатыр. Ауданы 400 мың га;
"Әр түрлі топырақтардың классификациясы"
Шөл дала белдемiнiң аумағы 119,4 млн. га, ... ... ... 44%-ы. ... 2 белдем аралығы бар. Қоңыр топырақты белдем аралығы -- шөлдi ... оның ... мол, ... ... ... ... 57,4 млн. га. Жылдық жауын-шашын мөлшері 120 -- 150 мм. ... ... ... ... ... 1 -- 1,5%.Сұр қоңыр топырақты белдем аралығы шөлді аймақ, жусан мен ... ... ... ... 61,8 млн. га. Жылына түсетін жауын-шашын мөлшері 80 - 130 мм. Топырақта қарашірік ... ... ... құмды, тақыр, сор жерлер жиі кездеседі. Бұл жерлерде мал шаруашылығы дамыған, егіншілік суармалы жерлерде ғана ... ... және ... жамылғысын қорғау
Топырақтың құнарлылығын кемітетін табиғаттың бір апаты - топырақ эрозиясы. Топырақтың құрылу процесінің ұзақ екендігін түзуші ... тау ... ... 18 см ... ... ... болу үшін өте қолайлы табиғи жағдайдың өзінде 1400 жылдан 7000 жылға дейін уақыт керек ... ... ... Ал бұл ... ... ... әкетуі оп-оңай. Топырақ эрозиясының екі түрі бар: жел эрозиясы және су эрозиясы. ... ... ... ... ... ... ... нәтижесінде республикада эрозияға бейім жер 70 млн гектардан астам немесе республика аумағының 26%-ы. Оның 52 млн ... жел ... ... 17 млн-нан астамы су эрозиясына бейім.
Жел эрозиясы
Жел эрозиясының басым болуы, біріншіден, Қазақстан жерінің көп бөлігінің ... және ашық ... ... ... ... жиі соғуы; үшіншіден, топырақтың құрылымы бос немесе механикалық құрамы жеңіл (құмды, құмдауытты) топырақтардың молдығы. Сондықтан мұндай әсерлерді игеру өте жауаптылықты ... ... ... тың және ... ... игерген кезде эрозияға бейім жерлер жыртылып, бекерге эрозияға ұшырады. Мысалы, Павлодар ... ... ж.) ... қара ... ... ... аймақ жыртылып, 805 мың гектар жер эрозияға ұшырап, егіске жарамай істен шығып қалды. ... ... ... ... көп жері ... ... ... әдебиет:
1) "Қазақ энциклопедиясы",5 том
2)Қазақстанньң физикалық географиясы, Алматы: Атамұра, 2008. ISBN 9965-34-809-Х

Пән: Геология, Геофизика, Геодезия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Chenopodiaceae Vent тұқымдасының Climacoptera B. туысы C.lanata өсімдігінің түрінің морфологиялық және анатомиялық ерекшеліктері31 бет
Абиотикалық факторлардың ағзаларға әсері.4 бет
Адам қоғамының шаруашылық әрекетінен табиғи биогеохимиялық циклдердiн деформациясы14 бет
Атмосфераның антропогендік ластануы6 бет
Ауылшаруашылық малды азықта және мал азығына қойылаты санитариялық – гигиеналық талаптар10 бет
Бактериялардың жеке топтарының сипаттамасы (1 бөлім – gracilicutes)10 бет
Бұзылған жер учаскелерінің рекультивациясын жобалауды жүзеге асырудың жалпы ережелері31 бет
Деркүл өзені – Белес (Ростошский) ауылы бойынша көктемгі су тасуды есептеу46 бет
Жер планетасының ғасырлар бойғы барлық жануарлар дүниесі мен адамзат баласы үшін тіршілік негізі.docx4 бет
Жер ресурстарын қорғау және тиімді пайдалану5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь