Гемобластоздар


ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ.
Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті.
Аграрлық факультеті
Ветеринариялық санитария кафедрасы
БӨЖ
Тақырыбы : Гемобластоздар
Орындаған : Тоқтаров Н. Р.
ВС - 201 топ
Тексерген: Оразалиева С. Б.
Семей 2016
Жоспар
Гемобластоздар жалпы сипаттамасы
Ауру түрлері
Емдеу шаралары
Гемобластоздар
Гемобластоздар - гемопоэз тіндерінің қан түзуші жасушаларының өспелері. Қан түзілу мүшелерінің ісік аурулары гемобластоз деп аталады. Гемобластоздар негізгі екі топқа бөлінеді: сүйек кемігінің бірінші ретті зақымданатын түрлері (ақ ноғана) және сүйек кемігінен тыс ісік өскіні болатын түрлері (лимфогранулематоз) . Бұл аурулар гистологиялық тегі бір торшалардан өседі және олардың бір - біріне айналу мүмкіншілігі болады. Мысалы, ақ ноғанада сүйек кемігінен тыс ісік өскіні пайда болуы мүмкін, ал лимфогранулематозда сүйек кемігінің зақымданып, онда лейкозға тән өзгерістер болуы мүмкін. Гемобластоздар өлімнің себебі болатын қан түзуші жүйенің барлық ауруларының ішінде бірінші орында тұр.
Этиологиясы мен патогенезі. Гемобластоздардың себептері толық анықталған емес. Барлық гемобластоздарға тән бір себеп болуы мүмкін деп айту қиын. Бұл аурулар негізінен радиациялық сәуленің әсерінен туады. Маңызды рольді химиялық заттар атқарады. Аутоиммундық дәрістердің әсерін де естен шығаруға болмайды. Гемобластоздар ісік ауруларына жатады. Көптеген гемобластоздар қан түзілу торшаларында болатын мутацияның нәтижесінде дамиды. Мутацияға ұшыраған қан түзілу торшалары өсе келе өзіне ұқсас торшалар ұрпағын тудырады. Кейін бұл торшалар қан түзілу жүйесіне тарайды. Гемобластоздардағы патологиялық дәрістің түрімен клиникалық көріністің ерекшеліктері қан түзілу тіндерінің зақымдануына байланысты. Сүйек кемігінде қаулап өсетін лейкемиялық торшалар қалыпты қан түзілу өскіндерін ығыстырып шығады. Сүйек кемігінен тыс болатын ісік өскіні зақымданған ағзалардың қызметін бұзып, оған сәйкес клиникалық белгілер береді. Гемобластоздар ерекшелігіне торшалардың біртіндеп өзгеруі мен ісіктің қатерлі күйге біртіндеп көшуі жатады.
Жіктемесі. Лейкоздар жедел және созылмалы болып бөлінеді. Жедел лейкозға бласт торшаларымен сипатталатын қан жүйесінің ісігі жатады. Созылмалы лейкозға толыспаған, бласт торшаларымен қатар толысқан, жетілген қан торшалары да байқалады.
ЛЕЙКОЗ
Лейкоз - қан жарататын тіндердің қатерлі ісікті ауруы. Сүйектің милы қабатының торшалары мутацияға (өзгерістерге) ұшырап, қан жарату мүшелерінің (жілік майы, көк бауыр, лимфа бездері) қызметі бұзылып, қанда піспеген, жетілмеген, бластық ақ қан түйіршіктері білінеді. Сол себептен ағза қорғаныш қызметінен айырылады. Науқас ешбір ауруды көтере алмайды. Лейкоздар жедел (шиеленіскен) және созылмалы болып бөлінеді. Шиеленіскен түрінде қанда тек қана бластық қан торшалары кездеседі (лимфобласт, миелобласт, эритробласт) . Сырқаттың бұл түрінде науқас тез арада өлімге ұшырайды. Ал созылмалы түрінде қанда бластық торшалармен бірге пісіп, жетілген қан түйіршіктері де кездеседі. Сол себептен науқас бірнеше жыл өмір сүре алады.
Лейкоздардың этиологиясы
Вирустардың рөлі
Лейкоздарды көбіне РНК-лы онковирустар, сирегірек герпес-вирустарға жататын ДНК - лы онковирустар шақырады.
РНК- лы онковирустар құстардың, тышқандардың, ірі қара малдың, маймылдардың және басқа да жануарлардың лейкозын тудырады. Вирустар несеп, нәжіс, мұрынның, жұтқыншақтың бөліністері, анадан ұрпағына берілуі мүмкін. Эксперименте лейкоз науқас жануардың жасушасыз сүзіндісін сау жануарға енгізу арқылы алынады.
Адам лейкозының вируспен туындайтыны Т-жасушалы лейкозда (HTLV-I түрлі РНҚ-лы вирус) дәлелденген. Вирустың қан құйғанда, жыныстық қатынас арқылы берілуі мүмкін деп есептеледі.
Иондаушы радиацияның рөлі
Иондаушы радиацияның лейкоз дамуындағы рөлі тәжірибеде дәлелденген. Рентген сәулесімен қауырт та, созылмалы да сәулелену егеуқұйрықтар мен тышқандарда лейкоз дамытады. Хиросима мен Нагасаки тұрғындары, рентгенологтар мен радиологтар арасында қауырт және соқылмалы миелолейкозбен ауырушылдық артқандығы анықталды. Өспелерді емдеу мақсатында Рентгеннің иттрий, радийдің үлкен мөлшерін қабылдаған науқастарда лейкоз дамуының жиілегендігі туралы мәліметтер бар.
Химиялық канцерогендердің рөлі
Химиялық канцерогендер адамдардың бензолды, органикалық еріткіштерді кәсіптік қолдануларында қауырт лейкоз дамытуы мүмкін. Өспемен ауырып емдік мақсатта циклофосфан, хлорбутин, метотриксат, миалосан сияқты цитостатиктер қабылдаған науқастарда лейкоздың жиілегендігі анықталды. Лейкозды дамытуға қабілетті дәрілерге бутадион, левомицетиндер де жатады. Эксперименте лейкоз химиялық канцерогендерді (диметилантрацен, метилхолантрен), сонымен бірге триптофан, тирозин, индол өнімдерін енгізу арқылы алынды.
Тектік ақаулар
Лейкозға тұқым қуалаушылық бейімділік бар. Жанұялық лейкозбен ауырған жағдайлар белгілі. Лейкоздың дамуына хромосомалардың кенеттен ажырауы және олардың ажырамауымен сипатталатын аурулар (Даун ауруы, Фанкони анемиясы, Клайнфельтер, Тернер синдромдары) әкеледі. Лейкоздың кейбір түрлерінде, олардың тектік маркері болып табылатын арнайыланған хромосомдық мутациялар анықталған. Созылмалы миелолейкозда «Филадельфиялық» хромосома (между 22 және 9 жұп хромосомалар арасындағы транслокация) анықталған. Лейкоздың кейбір түрлерінде хромосоманың зақымданған жері мен онкогеннің орналасқан орны сәйкес келгендігі анықталған.
ЖЕДЕЛ ЛЕЙКОЗ
Жедел лейкоз қан жүйесінің қатерлі ісігі. Ісіктің негізгі субстраты - сүйек кемігінде көптен кездесетін жас, жетілмеген бласт торшалар.
Клиникалық бейнесі . Жедел ақ ноғананың ағымында бастапқы, өріс алған және соңғы (терминалды) кезеңдері айқындалады. Жедел ақ ноғана кез - келген жаста дамуы мүмкін. Сырқат бастамасы әртүрлі болып келеді. Науқас әлсіздікке, тәбеттің төмендегеніне, буындардың ауруына, денеде шамалы көгерген жерлер пайда болуына шағымданады. Кейде дене қызуы көтеріліп, баспа, жоғарғы тыныс алу мүшелерінің қабынуы дамиды. Сырқаттың белгілері бірнеше синдромнан тұрады. Анемиялық синдромның белгілері: әлсіздік, бастың айналуы, ентігу, жүрек соғуының жиілеуі. Қарағанда науқастың терісі және кілегей қабаттары бозғылттанып тұрады. Геморрагиялық синдром сырқаттанған адамның бәрінде кездеседі. Әдетте тістің қызыл иегі мұрны қанайды, жатырдан жиі қан кетеді, тері мен кілегей қабықтарға қан құйылады. Науқаста жұқпа және өлі етті жаралар жиі байқалады. Өкпе қабынуы, баспа, тері іріңді аурулары, зәр шығару жолдарының қабынуы жиі кездеседі. Жұқпа асқынулардың тұрақты белгісі дене қызуының көтерілуі. Ақ ноғанаға тән белгілердің бірі шеткі лимфа түйіндерінің үлкеюі. Олар тығыз болып келеді, сипағанда ауырмайды, астындағы тінмен жабысқан. Негізінде бұғана асты және бұғана үсті түйіндер үлкейеді. Осы өзгерістермен қатар гематологиялық синдромы да байқалады. Жалпы қан анализінде тұрақты түрде нормохромды қан аздық болады. Лейкоциттердің саны көбейеді, тромбоциттердің мөлшері азаяды. Қанда бласты (лейкемиялық) торшалардың болуы не болмауы қанның лейкемиялық не алейкемиялық түрі анықталады.
Дерт анықтамасы . Жедел ақ ноғананың диагнозы тек қана қанда немесе сүйек кемігінде өзгерген, жетілмеген жас, бласт торшалардың саны көбейгенде ғана қойылады(миелобластар, лимфобластар, эритробластар) . Сонымен қатар сүйек кемігін зерттеу керек. Қанның және жұлын май жағындысында 99% дейін “бласттар” кездеседі, тек 1-5% жетілген жасушалар қалады. Олардың арасында жетіліп жатқан жасушалар болмайды - ол “лейкемиялық тесіктер” деп аталады. Бұл көрсеткіш тек жедел лейкозға қатысты. Бездердің, бауырдың, көк бауырдың сұйығында тек бласт жасушылар көрінеді.
Емі. Негізгі этиологиялық емі жоқ. Ем шаралары жетілмеген жас, бласт торшаларын жоюға және сүек кемігінен тыс орналасқан синдромдарды емдеуге бағытталады. Жедел ақ ноғананың негізгі емдік қағидасы - ұзақ, үзіліссіз ремиссияға жету. Цитостатик дәрілерін қолдану аурудың негізгі емі болып табылады. Бұл мақсатқа негізінен 6 - меркаптопурин, циклофосфан, винкристин қолданылады. Сонымен қатар радиациялық сәулемен емдейді. Сырқаттың қайталануын емдеу үшін немесе оның алдын алу үшін сүйек кемігінің трансплантациясын жасайды. Сонымен қатар жұқпа асқынуларға қарсы антибиотиктермен қолданады. Бактериологиялық зерттеудің көмегімен жұқпа қоздырғышының түрін тапқаннан кейін, антибиотик емін соған сәйкес жүргізеді. Жұқпа асқынулардың алдын алу үшін науқастың тері мен ауыз қуысының ішкі кілегей қабығына мұқият күтім жүргізу керек. Геморрагиялық синдромын жою үшін науқасқа тромбомасса құяды.
Болжамы. Сырқаттың болжамы жағымсыз. Тез арада өлімге әкеп соғады. Өлімге әкеп соғатын мәнбірлерге жиі жұқпа асқынулар, геморрагиялық синдромы жатады.
Созылмалы миелоидтық лейкоз
Сырқаттың бұл түрінде сүйектің милы қабатында миелоидтық метоплазия табылады, яғни қанда жетілмеген гранулоциттермен бірге толысқан түрлері де анықталады. Сырқаттың клиникасы даму сатысына байланысты. Сырқаттың ағымындаүш кезеңді ажыратады: бастама, өріс алған және ақырғы. Сырқат бірте - бірте басталады, кейбір науқастарда қан өзгерістері кейдейсоқ зерттелгенде табылады. Науқас әлсізденеді, сол жақ қабырғаның асты ауырсынады. Жалпақ сүйектерін ұрғылағанда сзімталдығы жоғарылайды. Сырқат толқын тәрізді өтеді. Ремиссия кезеңі бластық кризбен ауысып отырады. Криз кезінде науқастың әлсізденгені күшейеді, тершең болады, дене қызуы көтеріледі, геморрагиялық диатездің белгілері пайда болады. Науқас арықтайды, терісі бозарады. Бауыр мен көк бауырдың көлемі үлкейеді. Ауыр жағдайда қан аздық дамиды, өкпе қабынады, басқа ішкі мүшелерде зақымданады (жүректің ауруы, аритмиялар) . Созылмалы миелоидтық лейкоздың ағымында 3 кезең байқалады: бастапқы кезең, өріс алған кезең және ақырғы терминальді кезең. Сырқаттың маңызды белгісінің бірі жүргізілген емнің әсерінің болмауы. Бара - бара науқастың хал күйі өте нашарлап кетеді. Лейкемиялық инфильтраттар жүйке тамырларын жайлап, ауырсыну сезімін күшейтеді. Науқаста іріңді септикалық асқынулар пайда болып өлімге әкеп соғады. Созылмалы миелоидтық лейкоздың қан анализіне байланысты 3 түрі бар: лейкемиялық түрі, сублейкемиялық түрі (қанда миелоциттердің мөлшері көбейеді), алейкемиялық түрі (жалпы қанда өзгеріс жоқ, бірақ жілік майында, төсте миелобластардың саны көбейеді) . Шеткі қан анализінде лейкоцитоз, қаназдық, лимфоцитопения, тромбоцитопения байқалады.
Дерт анықтамасы. Диагнозды гематологиялық, клиникалық өзгерістерге қарай қояды: лейкоцитоздың үдемелі көбеюі, талақтың өсуі, сүйек миының құрамында жас торшалар және бласт торшалардың көбеюі. Ісіктің негізін нейтрофилдер құрайды. Лейкоциттердің саны 5-10-20 есе көбейген.
Емі. Негізгі емдеу қағидасы жас, ісік торшаларының санын азайтуға бағытталады. Осы себеппен цитостатик дәрілерін қолданады: миелосан, милеран, миелобромол, 6 - меркаптопурин. Сонымен қатар ісік торшаларын азайту мақсатында спленэктомия жасайды, сәулемен емдейді.
Болжамы. Қазіргі кезде созылмалы миелоидтық лейкозбен ауыратын науқастардың өмір сүру мерзімі орташа есеппен 4 - 5 жылға тең, кейбір науқастар 10 жылдан да көп өмір сүруі мүмкін.
Алдын алуы. Диспансерлік нұсқау бойынша гематологпен, терапевтпен қаралып тұрады. Қаралған сайын зертханалық тексерістен өтеді (қан құрамын кең көлемде тексереді, қанның ақ түйіршіктерінің саны мен сапасы анықталынады) . Емдік-салауатты шараларына йондайтын радиация, химиялық заттармен жұғыспауға тырысу жатады. Реабилитация шараларында (үшіншілік алдын алу) физиологиялық жағдайды күшейту көрсетілген.
Созылмалы лимфоидтық лейкоз
... жалғасы- Іс жүргізу
- Автоматтандыру, Техника
- Алғашқы әскери дайындық
- Астрономия
- Ауыл шаруашылығы
- Банк ісі
- Бизнесті бағалау
- Биология
- Бухгалтерлік іс
- Валеология
- Ветеринария
- География
- Геология, Геофизика, Геодезия
- Дін
- Ет, сүт, шарап өнімдері
- Жалпы тарих
- Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
- Журналистика
- Информатика
- Кеден ісі
- Маркетинг
- Математика, Геометрия
- Медицина
- Мемлекеттік басқару
- Менеджмент
- Мұнай, Газ
- Мұрағат ісі
- Мәдениеттану
- ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
- Педагогика
- Полиграфия
- Психология
- Салық
- Саясаттану
- Сақтандыру
- Сертификаттау, стандарттау
- Социология, Демография
- Спорт
- Статистика
- Тілтану, Филология
- Тарихи тұлғалар
- Тау-кен ісі
- Транспорт
- Туризм
- Физика
- Философия
- Халықаралық қатынастар
- Химия
- Экология, Қоршаған ортаны қорғау
- Экономика
- Экономикалық география
- Электротехника
- Қазақстан тарихы
- Қаржы
- Құрылыс
- Құқық, Криминалистика
- Әдебиет
- Өнер, музыка
- Өнеркәсіп, Өндіріс
Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор #1 болып табылады.

Ақпарат
Қосымша
Email: info@stud.kz