Арыс ауданының физика - географиялық сипаттама

Мазмұны

1.Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 3

2.Негізгі бөлім ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.1.Арыс ауданының физика . географиялық сипаттама.
2.1.1.Арыс ауданының ішкі сулары
2.1.2. климаты
2.1.3. Арыс ауданының топырақтары, өсімдіктері мен ануарлары
2.2.Арыс ауданының экономикалық.ографиялық жағдайы.
2.2.1.Кен өндіру өнеркәсібі
2.2.2. энергетика
2.2.3. Металлургия
2.2.4.Жеңіл және тамақ өнеркәсібі
2.2.5. Химия өнеркәсібі
2.2.6. Көлік кешені
2.2.7. Машина жасау «локомотив және вагон»
2.3.Арыс ауданының ауыл шаруашылығы құрамы мен даму проблемасы.
2.3.1. Егін шаруашылығы
2.3.2.Мал шаруашылығы
2.4.Халыққа қызмет көрсету саласы
2.4.1.Денсаулық сақтауды дамыту
2.4.2 Білім беу саласы және сала бойынша білікті мамандар
даярлау
2.4.3. Рекреациялық орындары
2.5.Арыс ауданының халқы және демографиялфқ әлеуметтік дамуы
2.5.1.Жалпы халқына сипаттама
2.5.2.Тұрғындардың әлеуметтік қамсыздандырылуы
2.5.3. Демографиялық және гендерлік проблемалары

3. Қорытынды

4. Пайдаланған әдебиеттер тізімі.
1. КІРІСПЕ.
Арыс ауданы Оңтүстік Қазақстан облысының орталық бөлігінде орналасқан әкімшілік-аумақтық бөлік. Жерінің аумағы – 6,3 мың км2 (облыстың аумағының 5,4 %-ы).
Бұл елді мекен Оңтүстік Қазақстан облысындағы Қаратау мен Сырдария, Арыс өзендерінің өңірін алып жатыр. Мұның оңтүстігі Қазақстан алқабы Қызылқұм кеңістігімен жалғасады да, солтүстік-батысында Қаратау қыраттармен, солтүстік-шығысы Бәйдібек, Ордабасы, Отырар, Қазығұрт аудандарымен шектеседі. Аудан орталығы 1956 жылдан бастап Арыс қаласы болып аталды.
Ол қазір Оңтүстік Қазақстан облысындағы белгілі Ташкент жолы бойындағы ірі қалалардың бірі. Арыс станциясы Ташкент темір жолы салына бастаған кезден пайда болды. Тарихи деректер бойынша бұл қаланың төңірегінде халық ертеден тығыз орналасқан төрт түлікке бай ел болған. Бүгінде халқы (1970 жылғы санақ бойынша) 30 мыңнан астам, 1999 жылғы санақ бойынша ауданда халық саны 59920, қалада 34450 адам.
Қаланың ескі бөлігі I-Арыс станциясымен іргелес, II-Арыс станциясымен байланысады. Қала көлемі жағынан өте үлкен болмаса да, оның маңызы зор. Арыс станциясы Ресей мен Орта Азия, Қазақстан, Батыс Сібір аймақтарын жалғастырып жатыр. Сондықтан оны Орта Азия мен Қазақстан бағытындағы қақпа, яғни «Тоғыз жолдың торабы» деп те атайды.
Дарияның өн бойы тамаша мал жайылымдарына бай. Арыс ауданының кең алқабын жусан шөбі алып жатыр. Осы өңірдің тұрғындары сонау ертеден егістікке суды тиімділікпен пайдаланған. Арыстың Сырдарияға құяр сағасындағы Отырар алқабында ертеде пайдаланылған егістік көлемі қазіргіден көп болған. Біздің ғасырымыздың орта шенінде егістікті, жүзім алқаптарын, бақшаны Арыс өзенінен шыққан каналдар арқылы да суғарған.
Ел аузында Арыс өңірі ертеде «Қазақ қырған», ал Арыс өзені «Үржі» деп аталыпты деген деректер де бар. Арыс өзені туралы айтсақ, ел белгілі жазушы І.Есенберлиннің «Алтын Орда» атты үш томдық тарихи кітабында Арыс өзенінің бұрын «Үржі» болып аталғанын айтқан.
Арыс атауының тағы бір ұғымы бар. Ол: қазақта: «Арыс» деген ежелден келе жатқан көне ұғым бойынша білікті, қадірменді, елеулі адамдарға орай айтылып келген. Бір тайпа елді немесе жеке адамды ерекше көрсету мағынасында да қолданылады. «Арыс» ұғымы мен атауының ерте замандардан бері қарай ру мен жер, су атауларын құрап келгенін аңғартады. Арыс өңірінің алып жатқан орнының өзі де тоғыз жолдың торабына ыңғайласып жатыр. «Жібек жолының» осы өңірден өтуі де бекер емес.
Арыс қаласының басты ерекшеліктерінің бірі – оның экономикасының әртүрлі салалардан құралғандығы. Қала тарихының үлкен белесі сонау ХХ ғасырдың басында салынған Орынбор-Ташкент теміржолы мен тығыз байланысты.
Өткен ғасырдың 30-жылдарында үлкен аудан орталығы болған Арыс поселкелік типтес еді. 1956 жылғы 31шілдеде Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Төралқасының жарлығымен қала мәртебесін алды.
1900-1904 жылдардағы Орынбор-Ташкент теміржолының құрылысы Арыс поселкасының дамуының басты себебі болып табылады. 1904 жылы осы теміржолмен уақытша барлық бағытта поездар жүре бастады. 1906 жылы қыркүйек айында теміржолдың ашылуы болып өтті.
Патша үкіметі оңтүстікпен экономикалық байланысын нығайту үшін 1913 жылы мамырда Шымкент арқылы өтетін Жетісу теміржолын салуға шешім қабылдады. Бұл жұмыс Арыс станциясынан басталып, 3 жылдан соң Бурный станциясына жетеді. Бұл теміржолдағы алғашқы елді-мекен Арыс станциясы болған. 1900-1905 жылдар аралығында тұрғын үйлер мен өндірістік ғимараттар салына бастады. 1912 жылы жолдың оңтүстікке қарай ұзаруына байланысты поселке көлемі ұлғая түсті. Мұнда орталықтар мен кеңселер, құрылыс алаңдарының қоймалары, почта станциясы, ауруханалар мен қызметкерлерге тұрғын үйлер салына бастады. Барлық үйлер бір қабатты болған және кірпіштен салынған. Арыс станциясында кешенді құрылыс 1912-1914 жылдары жүрді. 1915 жылы бұл станцияда айналма паровоз депосы пакгауз және бірнеше тұрғын казармалар салынды. Балаларға білім беру үшін мектептер және ауруханалар ашыла бастады.
1928 жылы 17 қаңтарда аудан болып құрылды. Аудан орталығы Арыс поселкесі болды. 1932 жылы 11 наурызда Арыс поселкесі жұмысшы поселкесі болып қайта құрылды.
Арыс 1956 жылы 31 шілдеде қала статусын алған. Арыс қаласы Ресейдің еуропалық бөлігін, Сібірді Орта Азиямен және Қазақстанмен байланыстыратын үш бағыттағы ірі торабтық станция болып табылады.
Қала құрылысының негізгі факторы дамыған шаруашылығы бар теміржол станциясы болып табылады. Қазіргі таңда жеке секторда қызу құрылыс жұмыстары жүргізілуде.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ.
1. Аяпұлы Мәдіахмет «Арыс өңірінің тарихы»
Алматы 2001 жыл.
2. Әбдімәлік Садықұлы Ағыбай «Қазақстан Республикасы ОҚО Арыс қаласының 45 жылдық мерей тойына арналалады»
Арыс – Алматы 2001. -96с.
4. Б.Ш.Шайманов «ОҚО-ның әлеуметтік экономикалық дамуы 2006 жылдың қаңтар-қараша »
Шымкент 2006 жыл.
5. В.Усиков, Т. Казановская, А.Усикова, Г.Забенова «Қазақстанның экономикалық және әлеуиеттік географиясы»
Алматы «Атамұра» 2005жыл.
6.Добросмыслова А.И «Города Сыр-Дарьинской области Казалинск, Перовск-Туркестан, Аулие –Ата и Чимкент»
Ташкент 1912 год.
7. ОҚО –ның әлеуметтік экономикалық дамуы 1991-2000жыл. Статистикалық жинақ. Шымкент 2001 жыл.

8.Қазақ Совет Энциклопедиясы. Алматы 1975 жыл.
9. М.Х.Асылбеков, К.А.Акимов,К.И.Баипаков, «Свод памятников истории и культуры Казакстана Южно-Казакстанская область»
«Қазақ энциклопедиясы»1994 жыл.
10.С.М.Нурманбетов, Қ.С. Санбетов, И.С. Қарабаев «Қазақстан темір жолдарының тарихы» 1том.
МАГМА,Чехия 1997жыл.
11. П. Салықпаев, С.Әлібекұлы «Арыстың елі-намыстың елі»

Алматы 2006 жыл.
12.Т.Өтемағамбетов «Қазақстанның Физикалық Географиясы»
Алматы 1982 жыл
13. С.Оразалыұлы , С.Жексенбаев,Е.Досымбай «Жепі шұрайлы Оңтүстік»
Оңтүстік Қазақстан газеті 19 сәуір 2008 жыл..
        
        Мазмұны
1.Кіріспе...................................................................
........................... 3
2.Негізгі
бөлім.......................................................................
.............
2.1.Арыс ауданының физика – географиялық сипаттама.
2.1.1.Арыс ауданының ішкі сулары
2.1.2. климаты
2.1.3. Арыс ауданының топырақтары, өсімдіктері мен ануарлары
2.2.Арыс ... ... ... ... ... ... ... және тамақ өнеркәсібі
2.2.5. Химия өнеркәсібі
2.2.6. Көлік кешені
2.2.7. Машина жасау «локомотив және вагон»
2.3.Арыс ауданының ауыл ... ... мен даму ... Егін ... ... ... көрсету саласы
2.4.1.Денсаулық сақтауды дамыту
2.4.2 Білім беу саласы және сала ... ... ... Рекреациялық орындары
2.5.Арыс ауданының халқы және демографиялфқ әлеуметтік дамуы
2.5.1.Жалпы халқына ... ... ... ... және гендерлік проблемалары
3. Қорытынды
4. Пайдаланған әдебиеттер тізімі.
1. КІРІСПЕ.
Арыс ауданы Оңтүстік Қазақстан облысының ... ... ... ... ... аумағы – 6,3 мың км2 (облыстың ... ... елді ... ... ... ... Қаратау мен
Сырдария, Арыс өзендерінің өңірін алып жатыр. Мұның оңтүстігі Қазақстан
алқабы ... ... ... да, солтүстік-батысында Қаратау
қыраттармен, солтүстік-шығысы Бәйдібек, ... ... ... шектеседі. Аудан орталығы 1956 жылдан бастап Арыс қаласы болып
аталды.
Ол қазір Оңтүстік Қазақстан ... ... ... ... ірі қалалардың бірі. Арыс станциясы Ташкент темір жолы салына
бастаған ... ... ... ... ... ... бұл қаланың
төңірегінде халық ертеден тығыз орналасқан төрт түлікке бай ел ... ... (1970 ... ... ... 30 ... ... 1999 жылғы санақ
бойынша ауданда халық саны 59920, қалада 34450 ... ескі ... ... ... іргелес, II-Арыс
станциясымен байланысады. Қала ... ... өте ... ... да, ... зор. Арыс станциясы Ресей мен Орта Азия, ... ... ... ... жатыр. Сондықтан оны Орта Азия мен ... ... яғни ... ... ... деп те ... өн бойы тамаша мал жайылымдарына бай. Арыс ауданының кең
алқабын жусан шөбі алып жатыр. Осы ... ... ... ... суды ... пайдаланған. Арыстың Сырдарияға құяр
сағасындағы Отырар алқабында ... ... ... ... қазіргіден
көп болған. Біздің ғасырымыздың орта шенінде ... ... ... Арыс ... ... ... ... да суғарған.
Ел аузында Арыс өңірі ертеде «Қазақ қырған», ал Арыс өзені «Үржі»
деп аталыпты деген деректер де бар. Арыс ... ... ... ел ... ... «Алтын Орда» атты үш томдық тарихи кітабында ... ... ... ... ... айтқан.
Арыс атауының тағы бір ұғымы бар. Ол: қазақта: ... ... келе ... көне ұғым ... ... ... елеулі адамдарға
орай айтылып келген. Бір тайпа елді ... жеке ... ... ... да ... «Арыс» ұғымы мен атауының ерте замандардан бері
қарай ру мен жер, су ... ... ... ... Арыс өңірінің алып
жатқан орнының өзі де тоғыз жолдың торабына ... ... ... осы ... өтуі де бекер емес.
Арыс қаласының басты ерекшеліктерінің бірі – оның экономикасының
әртүрлі салалардан құралғандығы. Қала тарихының ... ... ... ... ... салынған Орынбор-Ташкент теміржолы мен тығыз байланысты.
Өткен ғасырдың 30-жылдарында үлкен аудан ... ... ... ... еді. 1956 ... ... ... КСР Жоғарғы Кеңесі
Төралқасының жарлығымен қала ... ... ... ... ... құрылысы Арыс
поселкасының дамуының басты себебі болып ... 1904 жылы ... ... ... бағытта поездар жүре бастады. 1906 жылы қыркүйек
айында теміржолдың ашылуы болып өтті.
Патша ... ... ... ... ... үшін ... ... Шымкент арқылы өтетін Жетісу теміржолын салуға шешім
қабылдады. Бұл жұмыс Арыс ... ... 3 ... соң ... ... Бұл теміржолдағы алғашқы елді-мекен Арыс станциясы
болған. 1900-1905 жылдар аралығында тұрғын ... мен ... ... ... 1912 жылы жолдың оңтүстікке қарай ұзаруына байланысты
поселке көлемі ұлғая түсті. ... ... мен ... құрылыс
алаңдарының қоймалары, почта станциясы, ауруханалар мен ... ... ... ... ... ... бір қабатты болған және кірпіштен
салынған. Арыс станциясында ... ... ... ... жүрді. 1915
жылы бұл станцияда айналма паровоз депосы пакгауз және ... ... ... ... ... беру үшін мектептер және ауруханалар
ашыла бастады.
1928 жылы 17 қаңтарда аудан болып ... ... ... ... ... 1932 жылы 11 ... Арыс поселкесі жұмысшы поселкесі
болып қайта құрылды.
Арыс 1956 жылы 31 шілдеде қала статусын алған. Арыс ... ... ... ... Орта ... және ... байланыстыратын
үш бағыттағы ірі торабтық станция болып табылады.
Қала құрылысының негізгі факторы дамыған шаруашылығы бар ... ... ... ... ... жеке секторда қызу ... ... ... ... Арыс ... ... ... Арыс ауданының ішкі сулары.
Оңтүстік Қазақстан облысының гидрографиялық жүйесі оның ... ... ... өзендер, көлдер, су қоймалары мен каналдар арқылы
анықталады. Мұнда барлығы су ... ... 297 өзен ... ... ұзындығы 8045 км. Құрайды. Оның ішінде 42-сі сел қаупіне ... 16 ... ... ... ... ағымы болуы мүмкін, ал 26 өзенде
айналасын ... ... сел ... ... Бұл ... ... ... алынбаған ұсақ су арналары да (жыралар, жылғалар) бар. Олар арқылы
көктем айларында су тасуы байқалады. Сел қаупін ... ... ... ... ... ... ... қауіптілігі онша үлкен емес.
Аймақтағы барлық өзендер Арал ... ... ... Олар ... ... ... ... алады. Тау өңірлерінен
шыға берісте өзен сулары егістік ... ... Бұл ... бір ... ... құяды, бірақ аз ғана бөлігі булануға және су қоймаларында,
каналдарда және суартылытын ... ... ... беті ... ... ... бойынша біркелкі таралмаған:
көпшілігі орталық және оңтүстігімен ағады. Ірі ... ... ... Құркелес, Арыс, Бөген және Шу өзені. Төменгі ағысы
тартылып қалады. ... мен ... ... ... ... орналасқан.
Сырдария өзенінің ұзындығы- 2190 шақырым. Бұл өзен ... ... ... басталады. Нарын өзенінің ұзындығы- 700 шақырым. ... қоса ... ... ... қоры ... ... Қырғыз даласынан, Теріскей Алатауынан басталады. ... ... ... территориясында Сырдарияның оң ... ... ... ... ... сол жағында келес өзенін, төменгі ... ... ... да, 400-500 ... ... сол жақ ... ... жағында тек бір ғана саласы бар. Арыс өзені мен Сырдария ... мен ... үшін ... маңызы бар. Қызылорда облысы Сырдарияның
суын күрішке пайдаланады.
Сырдария алабы Орта Азиядағы төрт мемлекеттің (Қырғызтан,м Тәжікстан,
Өзбекстан және Қазақстан) аумағында орны ... ... ... 3019 ... ең ... ... ... аумағы екі айқын зонаға : ағынды
қалыптасу және ... ... ... Ал, ... ... екінші су
пайдалану зонасында жатыр.
Сырдария алабының көп жылдық орташа су ... ... суы ... 45,0-50 км3/жыл, қуаң жылдарда 25,5 км3/жыл, аралығында ауытқиды.
Негізінен мұздықтар мен ... қар ... ... ... табиғи
жағдайда Сырдария көкткм-жаз айларында тасиды. Су тасу ... су ... ... ... ... ... ... текше метр
аралығында ауытқиды. Қазақстан аумағында Сырдарияға сол жағынан келес, ... ... ... су ... ... ... 462000 ... алабы көне суармалы егіншілік аудандардан өтетіндіктен кезінде ТМД-
ның негізіг мақта өсіретін базарларға пайдаланылады. 1913 ... ... ... 1073 мың га, оның 743 мың ... ... ... ... ирригациялық ауданында (Ташкент оазисі) – 219 мың ... 50 мың га, ... ... -7 мың га жер ... ... – Сырдарияның оң жақ ... ... ... ... 332 ... Арыс ... ... да Қолбастау өзенінен басталады.
Қолбастау өзені Талас Алатауы мен Қаратаудың аралығында орналасқан. Бұл
жерлерде ... көп. ... мен ... ағып ... осы ... ... құрайды. Өзеннің суы көп айы – наурыз, сәуір, ал азаятын кезі ... ... ... 3500 м. ... ... ... мен қаратаудың арасындағы
ойпатта орналасқан Шақпақ жотасынын бастау алады. Бассейннің ауданы – 14530
км, оның 50% -ы таулы ... ... ... ... ... өзен
арнасы кең, аңғардың баурайлары тегіс. Ары қарай төменгі ағыста баурайы тік
болып келеді, аңғардың ені 1 км және одан да ... ... ... ... ... ... ... (оң жақ), Машат, Ақсу және бадам (сол жақ)
сияқты ірі ... ... ... Арыс ... ең ірі саласы. Мұның бассейні Талас Алатауының
батыс бөлігінде орналасқан. Ауданы 750 шақырым, ... 120 ... ... – Арыс ... ең ірі сол жақ ... ... бассейні Бадам
тауының солтүстік, солтүстік-батысында, Талас Алатауының оңтүстік бөлігінде
орналасқан. Бассейннің ауданы- 4300 шақырым, ұзындығы – 137 ... ... арыс ... оң ... ірі ... ... Қаратау
жотасының оң жақ бөлігінде орналасқан. Ауданы 800 шақырым, ... ... ... ... – кіші ... ... ... өзендерінің
қосылуымен құралады. Негізінен қар суымен қоректенеді. Арыс өзені өзінің
барлық ... ... ... ... ... шарруашылығында
пайдаланылады.
Машат өзені- Арыс өзенінің сол жақ саласы, бастауын 2500м. биіктіктен
алады. Өзеннің ұзындығы 75 км., су ... ... 579 км. ... ... ... ... құзды болып келеді. Бастаудан 25 км қашақтықта Y
тәріздес өзен ... ... 150-200 м. ... тік ... каньонға
айналды. Жартастар желден мүжілген әртүрлі жыныстар мен әк тастардан
құралған. Бастаудан 45 км. Оң ... ... ... қосылғаннан кейін каньон
біртіндеп кеңейе бастайды да, төменгі ағыс бөлігінде 100-150 км. болады.
Өзен аңғарының өн бойын үш террасаға ... ... Олар ... ... ... ... тастар мен конгломераттардан тұрады.
Жайылма алқабын су тасыған ... су ... ... ... жылдары
судың деңгейі 1м. және де одан да жоғары ... ... ... ... малта тасты, саздақты және құмайтты болып келеді.
Оңтүстік қазақстан ... ... бай ... Олар ... ... ... орналасқан. Олар өте тұзды және саяз ... ... ... ... ... бар. Ол сулардан минералды сулар шығады,
оны емдік ... ... ... курортындағы минералды су
Республикадағы бірден- бінр асқазан, ішек құрылыстары үшін.
Облыста су қорына өзен және ... ... – жер асты ... да
жатады. Жер асты сулары халық шаруашылығына пайдаланады. Артезиан ... ... үшін егін ... мен мал ... ... ... ол суларды ауыз су ретінде пайдаланады.
Облыс территориясындағы ірі ... ... ... ... | ... ... | |ғы |ң |гі, м ... | | |
| | | ... | |м3/с ... | |
| | | |км2 | | | | |
|1 ... |378 |14530 |3500 |40,2 ... |Боралдай, |
| | | | | | ... суы ... |
| | | | | | | ... Ақсу, |
| | | | | | | ... |
|2 ... |133 |766 |4042 |4,02 |Қар суы, ... |
| | | | | | ... ... |
| | | | | | ... суы ... |
|3 ... |138 |4380 |2700 |4,51 ... ... |
| | | | | | ... суы ... |
| | | | | | | ... |
| | | | | | | ... |
|4 |Машат |75 |579 |2500 |2,1 |Қар, ... ... |
| | | | | | |суы | ... ... ... ... климаты негізінен континентті ... ... және ... ... ... ... ... біртектес,
әсіресе жылы кездерде су балансының өте азайып ... ... ... ... 12-15 есе асып ... Шілдедегі орташа айлық
температурасы +27;+28;С болады. Ал ... ... ... +48С –қа дейін жетеді. Жаз айларындағы ауаның ылғалдығы 25-
28 % , ал өте ... әрі ... ... ол 13% ... ... ... ... Сібір антициклоны үнемдік жасайды. Қоңыржай белдеудегі
суық ауа райы көбінесе ... ұзақ ... ... көп ... ... -3,-4С, ... ... көрсетеіш 15С-қа дейін төмендейді, ал
ауа масаларының ағымы оңтүстік ... ... ... ... тез ... ... қалады. Л.Н Бабушкин бұл жағдайды «вегетациялық қыс» деп атады.
Шардара төңірегінде Қызылқұм шөлінің температурасы -3С- тан ... ... Бұл ... ... ... +15С –қа дейін көтеріліп кететін күндер
болып тұрады. Осыған орай кейде цикланды ауа ... ... ... ... да , қар ... ... боп жауатыны байқалады. ... ... ... ... 90мм ... ... дейін жауын- шашын
жауады, ал ... ... ... Ал Арыс ... ... ... ... факторлар.
Күн радиациясы. Жиынтық күн радиациясы 586152-669888 юн/см, ал
радиация ... ... юн/с. ... тік түсетін радиациясы
әрдайым шашыранды радиациясы мол болатындығын ... Кей ... ... 90 ... байқалады. Тәуліктің температура амплитудасы
+18 с болады.
Қазақстан жеріндегі ... ... ... ... ... ... 90-180мм дейін жауын-шашын түседі, ал булану ... мм ... ... ... ... негізінен 4 түрлі ауа
массасы үстемдік жасайды:
1.Артикалық ауа массасы
2.Монғол ... ауа ... ... ... ... ... ... Атлант мұхитында пайда
болатын « Исландия ... әсер ... ... облысында бірнеше жел үстемдік етеді. Батыстан
шығысқа қарай «Қаратау» желі соғады.Алғабас, ... ... ... ... қарабас» желі Қартаудан басталып, Оңтүстік батысқа
қарай өседі. Бұл жел ... ... өте ... ... 10-12 ... ... жылдары ай бойы тұрады, егіншілікті кептіріп жібереді.
Иран тауларына ... ауа ... ... ... ... ... ... дақылдарды күйдіріп жібереді.
Түлкібас, Сайрам, Төлеби аудандарына шығыстан есетін «Шапшақ» желі әсер
етеді. Бұл екпіні күшті , жылдамдығы 25-30 ... ... жел. ... ... ... өте салқын боп тұрады.
Қазығұрт, Сарыағаш, Келес аудандарында шығыстан «Шыршық» желі соғады.
Ол кейде «Бриз» желін еске ... онша ... ... ... ... ... Киров, Шардара өңірінде «Қақан» желі
үстемдік етеді. Ол әрдайым батыстан келеді. Қыс ... осы жел ... ... алып ... де, бұрқасынды алай-дүлей боран болады, кейде
жаңбыр күйінде де жауады.
Өңірімізге ... ... ... ... ... ... «Шамал»
желі деп аталады.
Атмосфералық жауын-шашын. Облысымызда атмосфералық жауын-шашын, қар,
жаңбыр және бұршақ пен тұман түрінде ... ең суық ... ... шу ... ... ... ... мекенде 1969 жылы 27
қаңтарда ... ... ... 420С –қа ... ең көп ... ... Өгем, піскем және Қаржантау
жоталарының оңтүстік ... ... ал ең аз ... ... шөлдік
аймақтары Созақта – 151 мм, ... мм. Арыс пен ... ... қар ... ... 9см ... Бұл ... әрбір гектарына қанша ылғалдан келетін есептеп ... қар ... ... 20-35 см3 ... ... ... қар ... 180см3 –тен 315см3 дейін ылғал бере алады. Бұл сандар
қардың тығыздығына да байланысты.
Алғашқы қар солтүстік ауданадрда қазанның бас ... ал ... ... түседі. Тұрақты қар жамылғысы солтүстікте 130 күн, ал
оңтүстікте 45 күн жатады.
2.1.4. Арыс ауданының топырақтары,
өсімдіктері мен жануарлары.
Топырақ өте күрделі өте ... ... ... пайда болуы тау
жыныстарының бөлшектеніп, ... ... ... ... ... факторлар әсер етеді. Табиғатта жылу мен суықтың, ... ... ... ... үгілген тау жыныстарының үстіне өсімдіктер өсе
бастайды. Күзге ... ... шөп, ... ағаш ... шіріген
бұтақтардан топыраққа органикалық зат беріледі. Органикалық қалдық заттарды
бактериялар шірітіп, жаңа ... қара ... ... ... ... ... ... ететін әртүрлі құрт-құмырсқа мен
олардың ... ... ... ... ... ... ... жауын-шашын аз жауып ... және ... ... ... ... ... ... аз түзіледі.
Топырақтағы шіріндінің жиналуына өте қолайлы жағдай көктемде және ... ... ... ... жерлерде ғана болады.
Солтүстік шөлді аймақта (Бетпақ- дала) негізінен қара шірігі 1% ... сұр ... ... ... ... келеді. Оңтүстікке қарай шөлді аймақ
тау беткей аймағына ауысады. Оларды қара ... 3-4% ... ... топырағы сұр, қоңыр, қызыл шалғынды далалық болып келеді.
Оңтүстік Қазақстанның шөл және шөлейт ... ... ... топырақ таралған. Көп жерлердің топырағы сортаңтопырақ қоңыр және
сұр қоңыр топырақ республиканың көп ... алып ... (43,6%). ... тегіс аймақтарда жиналған саз тоспаларынан түілген тақыр жерлер
топырағы кездеседі. Топырақтың бұл түрлері Шу, ... т.б ... ... ... және сұр ... ... кездеседі.
Қызылқұм және Мойынқұм топырақтарында баржоғы қарашірік ... ... ... Жер асты ... ... ... жоғары көтерілуіне
байланысты және су ресурстарын дұрыс ... ... ... тұзды аймақ пайда болады. Бұл әсіресе, Шу ... ... ... ... Бұл ... ... беті 1-1,5% ... жұқа
тұз қабатттарымен көмкерілген. Сырдария, Арыс, Шу өзендерінің аңғарларында
өзендердің су ... ... ... шалғынды- аллювиальді
топырақтапр таралған. Сырдария өзенінің батыс жағалауы Шарадара ... ... ... ... шөлі алып ... ... Арыс ... минералды су көзі барланаған.
Оңтүстік Қазақстанда топырақ жамылғысы биіктік белдеулік бойынша жақсы
байқалады. Бұл аудандарда топырақ жамылғысының ... ... ... ... ... ... ... ерекшеліктеріне және
ылғал алап келетін территориясында топырақ биіктігі белдеулік бойынша
бөлінеді:
1. Тау алды және ... штті сұр ... ... Таудың құрғақ шалғынды қоңыр топырақ белдеуі.
3. Биік тауда альпілік және субальпілік тау шалғынды топырақ белдеуі.
Адам тіршілігнде топырақтың ... ... мен ... өте ... ... ... ... байлығы болып табылады.
Адамзатты тамақ қорымен қамтамасыз етуде аса маңызды әрі еш ... ... ... көзі, біздің тіршілігімізді айқындайтын басты
байлық.Сондықтан топырақты үнемі күтіп, оның ... ... ... ... етуі үшін жағдай жасау керек. Топырақты табиғи ... ең ... ... шаруашылық әрекетіне байланысты. Топырақ тозып
кетпес үшін үнемі байытып, оның құнарлығын арттырып отыру ертеңгі ... өте ... ... ... ұшыраудан сақтау үшін ағаш отырғызып,
ауыспалы егін егу керек.
Өсімдігі мен ... - ... ... ... ... ... алып ... Шөлді жердің ерекшелігі жауын-шашынның өте аз мөлшері
(жылына 250-300 ... ... +270, +280 ... болып келуі
өсімдіктердің өсіп жетілуіне кері әсерін тигізеді. ... ... ... ... ... ... сирек селдір өседі. Бұл судың ... ... ... ... ... ... алдымен құмды төбешіктің
арасындағы ойпаттарда, беткейлерде ... ... ... ... ... ... бейімделген. Олар өз бойындағы ылғалды тез
жоғалтпау үшін ... ... ... айналған немесе буланудан
сақтайтын түктері болады. ... ... ... ... тамыры ұзын
келеді. Ағаш текті өсімдіктерден ақ және қара ... ... Қара ... ... ... ... Республикамыздың оңтүстігінде Арыс өзенінің
Сырдария құяр жерінде дермене жусаны өседі. Ол ... ... ... басқа
жерінде өспейді.Биіктігі 30-50см, сабағы тік,тамыз,қыркүйек айында гүлдеп,
қазан, қараша айында жеміс береді.Дермененің ... ... ... зат ... –қазақстанның «Қызыл кітабына» кірген өсімдік.Шөлде көктемнің аяғы
немесе жаздың бас кезінде топырақта әлі ылғал бар кезде өсіп ... ... ... ... ... ... ... бар.Ондай осу дәуірі
қысқа өсімдіктерді эфемерлер деп атайды.Сабақтарының өмірі қысқа болғанымен
өзі көп жылдық ...... да ... Оған ... ... ... ... Эфемерлі өсімдіктерге жусан, бозжусан, боялыш,
күйреуік, мия, Сырдарияның жағалауында сирек тоғай, ... ... ... ... ... ... қоры мал жайылымы болып табылады.
Облыстың кең - байтақ табиғат аймақтары ... ... өте ... жануарлардың 1400 – ге жуық түлері кездеседі. Ал балықтардың 8 ... 3 ... ... ... 9 ... құстардың 240 –
тан астам түрі, сүтқоректілердің 8 отрядына жататын 50 – ден астам түрлері
мекендейді. Жоғарыда айтылғандай, ... 128 түрі ... ... ... 38 түрі ... ... 24 түрі қыстауға келеді, 85 түрі ... ... ... ... өзен ... табиғи ортаның қатал жағдайына
бейімделген және өздеріне тән ... бар. ... ... ... ... ... ыстық аңызағы мен сусыздығынан қорғану үшін
күндіз індеріне кіріп немесе құмда көміліп жатады. ... құм ... құм ... ... ... ... жазғы ұйқыға кетеді. Шөлдің
кейбір жануарлары – құм тышқаны, жіңішке саусақты сарышұнақ, торғайдың ... ұзақ ... ... өмір сүре ... ... ... ... суларында, Шардара бөгенінде
жайындар, сазан, майшабақ, табан балық, жылан балық, ... ... ... ... ... ... бақалар 2800м биіктікке дейінгі
ендіктерде тіршілік ете ... ... ... ... ... 9 – ға жуық ... кездеседі: ұзынсирақ, сығыркөз,
сұркесіртке, сарлан, дала тасбақасы, жыланкөз кесіртке жыландарының 6 ... ... ... ... ... далалық сұр жылан түрлеріне
жатады. Сарлан, оқжылан, төртжолақты шұбар жылан, сарықарын шұбар жыландар
«қызыл кітапқа енгізілген.»
Жануарлардан ... ... ... кірпі, саршұнақ, қосаяқ,
жорғалаушылар кездеседі.
Мұнда құстардың 240 – тан астам түрі кездеседі. Оның 14 түрі ... ... ... ... қара ... ... бүркіт,
лашын, жыланжегіш, ителгі, кіші құтан сияқты жыртқыш құстар тау беткейлерін
мекендейді. Облыс жерінде сүтқоректілердің 8 ... ... 1996 ... ... ... ... де ... 14 түрі Қазақстан Қызыл кітабында енгізілген. Олардың ішінде қара
дөңгелек, сақалтай, бүркіт, лашын, жылнжегіш ... кіші ... ... ... тау беткейлерін мекендейді. Облыс жерінде сүтқоректілірдің 8
отрядына жататын 50-ден аса түрлері мекендейді. 1996 жылы ... ... ... де ... 2. Арыс ауданының экономикалық- географиялық жағдайы.
Өнеркәсіп кәсіпорындары болып саналатыны өзінің ... ... ... ... емес бөлімшелер үшін сыртқа өткізуде, еңбекақы
есебінен өзендегі қызметкерлерге беруге, ... ... ... ... ... жұмыс пен қызмет көрсетуге арналған
кәсіпорындар шығарған. Барлық дайын бұйымдар ... ... ... ... ... (өзендегі шикізаттар мен материалдардан, сондай-ақ
тапсыпыс берушілірдің шикізаттары мен материалдарынан) құны.
Өнеркәсіп бойынша өнім көлемі тұтастай және ... ... ... ... ... ... ... заңды тұлғалар мен оқшауланған
бөлімшелер өндірген өнеркәсіп өнімдернің, өнеркәсіптік сипаттағы жұмыс пен
қызметтің көлемі туралы ... ... ... ... ... әлеуметтік- экономикалық жүиесінің ... ... ... ... Арыс ... 1904 жылы ... стансиясы
ретінде құрылған. Сондықтан Арыс қаласының негізгі ... ... ... ... теміржол кәсіпорындарына «ВЧД - Арыс»
ЖШС, «Арыс шпал зауыты» ЖШС, ... ЖШС ... Бұл ... ... ... ... 55 пйызды құрайды.
2004 жылы өнеркәсіп көлемі 1399,9 млн теңгені құрап, 2003 жылға ... ... ... 202 млн ... ... Оның ... кен ... бойынша 10,8 млн теңгені электр энергиясын, суды және ... және ... ... өнім ... 127,7 млн ... құраған.
2003 жылға қарағанда тиісінше электр энергиясын, суды және жылуды
өндіру және ... ... өнім ... 5,0 ... ... жылдың қорытындысы бойынша 1436,4 млн теңгенің ... ... 2004 ... ... 126,3 пайыз құрап, өнеркәсіп
өнімдері 157,0 млн теңгеге артқан. Оның ... кен ... ... 1225,4 млн ... ... ... суды және ... өндіру және
тарату бойынша өнім көлемі 187,2 млн теңгені құраған.
Өнеркәсіп көлемінің негізгі салалары: кен ... ... ... өнеркәсібі, машина ... ... ... химия өнеркәсібі, тамақ өнеркәсібі. Яғни бұл аталған өнеркәсіп
көлемінің барлығы айтарлықтай теміржол мекемелеріне тиесілі.
2. 2. 1. Кен өндіру өнер ... ... ... кен ... ... құм, ... құм» ЖШС – ... Кәсіпорынның 2005 жылғы өндірген өнім көлемі 10.8 млн.теңгеге
өнім өндіріп, 2005жылға қарағанда 1120.4 ... ... ... табиғи
түрде өндірген өнім көлемі 2006 жылы 30.3 мың құб метр.
Биылғы жылдың 1 ... ... ... 80 мың ... табиғи
құм өндірілген. 2007 жылға кәсіпорын 31.05 мың құб ... ... 25.3 ... ... құм өндірді леп күтілуде. Яғни былтырғы жылға қарағанда өсім
табиғи түрде 4 ... ... ... 6.3 ... артатын болады. Кәсіпорында
қазіргі таңда 20адам жұмыс істеуде. Жұмысшылардың орташа жалақысы 12 ... ... 2. 2. ... ... 168 ... 416 шақырым жоғары кернеулі
злектр жүйелері мен ... ... ... ... ... бар. Оның
ішінде жоғары кернеулі 35 кв 124.6 шақырым, 10кв 291.3 ... ... 0.4 кв 270.5 ... ... ... – бетон бағаналар, 5137 ағаш
бағаналар бар.
Арыс қаласы бойынша электр энергиясын өндіружәне ... ... ... ЖШС және ... жарық - транзит» ЖШС – ... ... ... ... ... Бұл ... 2006 жылғы
өнім көлемі 87.2 млн. теңгені құраған.2005 жылға ... 31.5 ... ... мен су және жылу ... ... – қысқы жұмысқа
дайындау жүргізіледі. 22 қазадықтың 22-і 12 ... ... ... ... ... тиіс 4км. Су ... 4 ... кғернеулі элетр желісінің 6.7 шақырым бөлігі жөндеуді ... ... ... ... ... Төменгі кернеулі электр желісінің 4 шақырымы
күрделі жөндеуден, 4 шақырымы ағымды ... Қала және ... елді ... тұрғындарды электр қуатымен қамтамасыз етуші
мекеме «Оңтүстік ... ЖШС – нің арыс ... ... ... ... ... Қала орта ... электр қуатына тәуліктің қажеттілігі 51
мың квт – құралды. Оның ... 1 квт /сағ. 4.4 ... ... Қала аумағында 168 трансформаторлар, 416 шақырым ... ... кв 270.5 ... ... ... – бетон бағаналар, 5137 ағаш бағаналар
бар. 1 – тоқсанда 5230 мың квт ... ... ... ... 21705 мың
теңге төлемақы төленіп отыр. Бұл қолданылған әлектр ... 94.8 ... ... ... ... үшін дебитарлық қарыз 5623.6 мың ... Оның ... ... 1841.8 мың теңге, республикалық бюджеттен
1769.9 мың теңге, облстық бюджеттен743.8 мың ... ... ... ... және ... да ... көздері 645.1 мың теңге.
Жергілікті бюджетке ... ... ... тез ... электр қуаты
20006 жылға қарағанда 2007 жылы 104.2 пайыз. 107.1 ... ... ... ... ... ... үшін төлем ақы 5.80 теңгеге көтеріледі деп
күтілуде. Бұл қазіргі бағамен салыстырғанда 132% ... 2007 ... ... ... тұрғын – үй құрылыстары салынбағандықтан электр
желілері көзделмей отыр.
2004 жылы ... ... ... ... ... өнім ... млн тенге құраған.
2006 жылдың 1- тоқсанында өндірген электр энергиясының көлемі 31.3
млн теңгені құраған. Жыл соңына дейін 108.0 млн ... ... ... ... 2. 3. ... жылды «Казарсенал» ЖАҚ-ның филиалы №2 өндірістік учаскесі
жарамсыз қару – ... оқ ... ... ... цехы жұмыс істей
бастады. 2005 жылы цехта 1.7 млн ... ... ... 2006 жылы
өңделген өнім көлемі 1.8 млн теңгеге жетеді деп болжануда. Яғни 2005 ... 5.4% ... ... ... өзге де ... емес ... өнім шығаратын зауыт
ашу жоспарланған болатын. Бірақ ... ... ... ... зауыт ашылған жоқ.. Сол себепті 2006 жылға бұл сала бойынша өнім
жоспарланбаған.
шешім қабылдайды. Бұл ... ... 1914 жылы ... Арыс ... ... ... жылдың қыркүйегінде Темір жол Шымкентке жетеді, оның ... 10-шы ... ғана ... ... 2.4. ... және ... ... басқа 2006- жылдың ... ... да ... да ... да 21896 т (2005ж ... ... деңгейіне 104,0%) ірі
қара мал, шошқа ешкі, жылқы еттері мен ... ішек ... ... ... ... ... ... 74,8 % құрады өңделген сүт және
келегей, ... – 36,2 мың ... (102,9 %), 72,2 % жаңа ... ... мың тенге (105%), немесе 45,2 % өндірілді.
Тоқыма және тігін өнеркәсібі ... ... 18,5 ... қаңтар қарашасында осы саладағы кәсіпорындар 18545, 7 млн теңгенің
өнімін өндіруді және нақты 16,1 есе маталар -3,3 есе өзге де ... ... есе, ... иірім жіптері -2,4 есе, машина мен немесе қолмен тоқылған
жемпер, кардигандар және тағы ... ... ... -2,2 есе ... мен
балаларға арналған сыртқы киімдер, трикатаждан басқа -15,9%, әйелдер мен
қыздарға арналған ... ... ... ... -0,2% шығару
деңгейінің артуынан орын ... ... ... 2005 жылы ... салыстырғанда ерлердің жұмыс киімдері -15,8 %, мақта талшығын
өндіру -8% ... ... ... ... және аяқ киім ... 15,8 млн теңгенің өнімі өндірілді. Бұл 2005 жылдың қаңтар-
қарашасымен салыстырғанда 24,7% ... ... 11-ші ... ... қойдың,ешкінің және шошқаның терісінен дайындалған былғары 1414,9 мың
шаршы дцм өндірілді.
Тамақ өнеркәсібі саласында ауыл шаруашылығы өнімдерін ... ... ... 2004 жылы 18,1 млн ... құраған. Тамақ өнеркәсібі бойынша
жеке секторда ет өнімдері, сүт және ұн өнімдері өндірілуде.
Бұл сала ... ... ... СТК ... ... кооперативі) ұн
өнімдерін шығару, «Бәйдібек» ЖШС өсімдік майын шығару, ... ЖШС ... ... ... ... ... 2. 5. Химия өнеркәсібі .
Кәсіпорындарда 5521,1 млн теңгенің өнімі өндірілді және 2005 жылы
тиісті ... ... 13,0% ... ... ... ... ... мен препараттардың -22,9% кем шығаруынан
болып отыр.
Резин мен пластмасса ... ... ... 1768,7 ... ... ... және 2005 жылы тиісті кезеңмен салыстырғанда
1,4% кемиді. Негізінен пластмассадан ... ... ... ... және ... ерітінділерін 22,0 % кем шығаруынан болып отыр.
Өзгеде металл емес минералдық ... 2005 ... ... ... киім ... көлемі 11,1 % артып отыр, 7957,2 млн
теңге құрады. Бұл құрылыс қажетіне арналған ... ... ... -24,2%, құрылыс кірпіштерінің – 18,3 % және тауарлық бетонның –
3,7% ... ... орын ... ... ... ... ... жолының қашықтығы 315,4км. Қала ... ... бар 273,0 ... ... ... бар 42,4 ... қала
және ауыл ішілік 209,1 шақырым жолдар бар. Қала және ауыл ... ... ... ... 22,45 ... тас ... 73,25 ... қара
жолды құрайды.
Қала ішіндегі жолдарды ағымдағы жөндеуден өткізуге 6435 мың теңге
қаралып, 6389 мың ... ... ... ... ... Әйтеке
би, Ергөбек, Салықбаев, Қазыбек би көшелері Хлопком елді мекен жолдары
ағымдағы ... ... ... Бұл ... ... ... ... 8 көше жолдары ағымдағы жөндеуден ... ... ... жол ... ... су ... ... қойылды.
Орталықтағы бір көшедегі аяқ жолдарға 753 шаршы метрлік плиталар төселді.
«Ауылдық елді мекендерді ... ... ... ... облыстық бюджеттен 129,6 млн теңге бөлініп, Арыс – Шағыр -Монтайтас
бағытында 12,6 шақырым асфальт жол салынды, 8,7 ... тас ... ... ... ... 8 автобус аялдамасы, 10 адамдық 8 павильон салынды.
Жол қозғалысын реттеу құралдары ... қала ... 33 ... орнатылды. Аудандық ішкі істер бөлімінің жол ... ... ... ... 15 жол ... орнатылды.
Дермене мен Теміржолшы елді ... ... ... толығымен күрделі жөндеуден өткізілді. 3,3 млн ... ... ... берілді. ОК-8 "Бука-Бақыт-Мырзакент-Жетісай-Шардара-
Арыс Темірлан" автомобиль жолының Москва-Ташкент ... ... су ... ... көпірдің теміржол астындағы жол
асфальтталып, жолдың жиегіне су ағатын лотоктар қойылды. ... ... ... ... ... ОК-92 ... тас ... аяқталуына 58
млн теңге қаржы қаралып, игерілді. Жоспарланған ... ... ... ... ... ... жол пайдалануға берілді. Биылғы жылы қала
ішіндегі 8-шақырым жолдарды ағымдағы жөндеуден өткізу жоспарланып отыр.
Қалаға 12 шақырым ... жол салу ... ... ... ... ... ... тарапынан, республикалық бюджеттік
инвестициялық жобалар ... ... үшін ... ... қаралу үстінде.
Қазіргі таңға инвестициялық жобалар тізімі енгізілді.
Автомобиль көлігі. Қаланың ... ... ... автокөлік, темір жол транспортынан, жолаушылар тасымалдайтын
автокөлік транспортынан тұрады.
Көлік инфрақұрлымы жүк тасмалдауда жүзеге асыратын негізінен темір жол
мекемелерінен, ... ... ... ... автокөлік
мекемелерінен тұрады. Жолаушыларды тасымалдаушы қала іші ... ӨК-і ... ... Қала ... ... “Меиржан моторс ”
ЖШС-і және ТВК ЖШС-гі атқарады. Қалада жүк тасымалдау 257 ... ... ... ... ... бойынша 2004 жылы автокөлік ... ... ... 1,55 млн ... жүк ... 57,9 млн ... ... тасымадау көлемі автокөлік транспортымен 19,5 млн
адамды құраған, жолаушылар айналымы 116,3 млн ... ... жылы Арыс ... ... ... ... жүк тасымалдау
көлемі 1,5 млн тоннаны, жүк айналымы 64,6 млн тоннакилометрді құраған.
2005 жылы ... ... ... ... ... 14,7 ... құраған, жолаушылар айналымы 89,3 млн жолаушы километрді құраған.
2006 жылы Арыс қаласы бойынша автокөлік транспортымен жүк ... 1,6 млн ... жүк ... 68,8 млн тонна ... ... ... ... өсім 6,6 % деп ... Жолаушыларды тасымадау
көлемі автокөлік транспортымен 15,7 млн ... ... 2005 ... өсім 6,8% , ... айналымы 95,1 млн жолаушы километрді
құрап, 6,5 % ... деп ... ж 2003 ... ж 2005 ... өндіру (млн тенге) 1601,5 1883,7 ... ... ... 845,9 844,5 ... ... 755,6 1039,2 ... 2. 7. ... ... (локоматив және вагон)
Арыс стансасының тарихы 1900 жылы ... ... ... жол ... ... Бұл ... ... аймағынан өткен
бірінші темір жол құрылысы ... ... 1900 ... 10 ... ... 9 қарашасында басталды. 1904 жылдың 1 қаңтарында Орынбор-
Ташкент Теміржолының барлық желісі іске асты. Жүк ... және ... ... ... желі ... 1906 жылы ... басталса да жолды
ресми түрде пайдалануға беру сол кездегі ... ... ... 1906жылдың қыркүйегіне ғана толық ашуға мүмкіндік
берді.
Патша өкіметі Оңтүстікпен ... ... ... ... 1913 жылы ... ... ... арқылы өтетін Жетісу Темір жолдың
құрылысын салуға, жолаушылар пойыздарын өткізуге ... ... ... соң 3 ... ... жол ... Бурное стансасына жетті.
Темір жолдардың құрылыстарында негізінен қазақтар мен өзбектер еңбек
етті. Олардың саны Орынбор-Ташкент Темір жолында 3000 ... ... ... 1000 адам ... ... жол ... орын ... бірінші жаңа
елдімекен 1900 жылы Арыс стансасы мен поселкасы болды. ... ... ... ... мен ... ... ... бастады.
Құрылыстар Темір жол стансалары мен жергілікті ерекшеліктер ескерілген
жобалар бойынша ... ... ... ... ... Арыс 1956 жылы қала ... ... Осы уақыттан кейін барып қалада 1957-60 жылдары құрылысы
аяқталған ірі мекемелер мен кәсіпорындар: « ... май ... ... ... ... ... ... » т.б. жол жөндеу мен жаңа құрылыстар тұрғызу
мекемелері іске қосылды. 1950 ... ... ... « ... » ... ... » ... Бұл өзгеріс тағы да вагондарды сұрыптау, рельстерді
ауыстыру сияқты бірнеше жұмыс орындарының қосылуына үлес ... жылы ... жол ... ... мекемелер мен «Вагон жөндеу»
және «Тепловоз жөндеу » депо ... іске ... Қала ... ... тағы да ... жұмыс орындары көзінің ашылуымен қатар қаланың ... ... ... ... ... жол ... басымдылығына байланысты Арыс
стансасын ... ... ... ... мемлекеттік кәсіпорын
бойынша «бағыттар фабрикасы» деп атайды. Бұл дегеніміз, стансадан ... дені ... ... ... ... ... жылы өнеркәсіп орындары және ауылшаруашылық өнімдерін өңдейтін
кіші кәсіпорындар мен ... ... ... бастады.
Алғашқы поровоз. 1904 жылы дәлірек айтқанда, қаңтардың 15 ... ... ... ... ... ... ... да
келіп жетті.
Мұнай – газды машина құрылысы. «Қоңырат» ЖШС ... 2004 ... ... ... 280,1 млн теңгені құраған. 2005 ... ... ... 358,8 млн ... ... 28,1 ... 78,7 ... артқан. Табиғи түрде 2004 жылы кәсіпорын 470 ... ... 2005 жылы 490 ... жөндеп шығарған. Биылғы жылдың 1-
тоқсанның ... ... 115,0 млн ... ... көрсеткен.
Кәсіпорында қазіргі таңда 425 адам жұмыс істеуде. Кәсіпорында 303002
теңгені құрайды.
«ВЧД- ... ЖШС жүк ... ... 2004 ... ... көлемі 154,9
млн теңгені құраған. 2005 жылға кәсіпорын 126,7 млн ... ... ... ... 2004 жылы 1049 ... ... ... 2005 жылы 821
вагон жөндеп шығарған. Қызмет көлемінің төмендеу себебі «КТЖ» ҰҚ АҚ- ... ... аз ... ... ... ... 1-тоқсанының
қорытындысы бойынша 23,4 млн теңгеге қызмет көрсеткен. 2006 жылы кәсіпорын
140,8 млн теңгеге қызмет көрсетеді деп күтілуде. Кәсіпорында ... ... адам ... ... Орташа жалақы 22478 теңгені құрайды.
Құрылыс материалдары саласы бойынша өңдеу өнеркәсібі ... ірі ... ... бірі ... шпал ... ЖШС шпалға
май сіңіру, 2004 жылғы өнім көлемі 461,6 млн теңгені құрады. 2005 ... 299,3 млн ... өнім ... ... ҰК ... ... аз болуына байланысты 2005 жылғы өнім көлемі 2004 жылға
қарағанда төмендеген. Кәсіпорын ... ... ... ... ... жылы ... 308,3 млн теңгеге қызмет көрсетеді деп ... ... ... 60 адам жұмыс ... оның ... ... саны 50 ... ... ... ... жалақы көлемі 20417
теңгені құрайды.
2.3. Арыс ауданының ауыл шаруашылығы құрамы
мен даму проблемасы.
Осы уақытқа дейін біз ... ... ... ... отын ... ... оқып үйреніп келдік. Дегенмен, адамдар
үшін, ең алдымен, азақ-түлік өнімдері қажет. Олардың негізгі бөлігін ауыл
шаруашылығы ... ... ... ... ... ... оны сақтап, сапалы
түрде өңдегеннен кейін халыққа жеткізу керек. Бұл ... ... ... ауыл ... арасында тікелей байланыс қалыптасқан.
Басқаша айтқанда, ... ... (АӨК) ... ... ... ... азық-түлікпен, ал өнеркәсіпті халық
тұтынатын тауарлар жасап шығаруға қажетті шикізатпен ... ... ... ... шешімн табар мәселер: суармалы жерді
тиімді пайдалану, ... егіс ... ... ... ... түсімін
арттыру, суландыру және ирригациялық жүйелерді ... және ... ... шаруашылығы өнімдерін өңдеу кәсіпорындарын ашу т.б. Сондай-ақ мал
тұқымын ... мал ... ... ... ... нақты
жұмыстар атқарылады. Ауылшаруашылық өнеркәсіптің 3 ... ... ... жер – ... зат, әрі еңбек құралы болып саналады.
Сондықтан жерді дұрыс пайдалану, құнарлығын сақтау – қоғамның маңызды
міндеті ... ... Ауыл ... - ... ... саласы.
3. Ауыл шаруашылық өндірісіне табиғи жағдайлар қатты әсер етеді. Олар
біздің ... әр ... және ... ... қала ... 1046 ... шаруашылық субьектілері, оның
ішінде -788 шаруа ... 13 ... ... 174
жауапкершілігі шектеулі серіктестік, 1 мемлекеттік кәсіпорын жұмыс істеуде.
Мемлекет ... ... ... ... қомақты көмектердің
арқасында ауыл шаруашылығы өнімдерін өніру жылдан жылға өсіп келеді. өнім
өндіру бүгінгі таңда 2006 жылмен ... 187 ... ... ... және ауыл шаруашылығын дамытуға Республикалық, облыстық және
қалалық бюджетерден сондай-ақ банктерден, 2006 жылы 86,9, 2007 жылы ... жылы 235,8 ... 429,6 млн ... ... бөлініп отыр.
2003 жылы ашылған арыс несие серістектігі ЖШС-гі арқылы былтырғы ... ауыл ... ... өндірушілеріне 12 жобаға, 10% ... 4 ... ... берілді.
2.3.1.Егіншілік шаруашылығы.
Адамзатқа азық-түліктің көп бөлігі мен ... ... үшін ... ... ... ... Біздің елімізде бұл ауыл
шаруашылығының ... ... ... ... егін шаруашылығы егіншіліктен, бақша
шаруашылығы мен ... ... ... ... түріне қарай астық шаруашылығы, ... ... ... мен ... ... бөлінеді. Елімізде 50-
ден астам ауыл шаруашылық өсімдіктері өсіріледі. Егіншіліктің басты саласы-
дәнді дақыл өсіру. Олар егістік ... 2/3 ... ... Ең алдымен-
бидай, одан әрі – арпа, жүгері, күріш, сұлы, тары және қара ... ... ... үй ... жем алынады.
Енін шаруашылығы бойынша 2007 жылы егістік көлемі 19400 га жерді
құрап, 2006 ... ... 100т ... ... деп ... Оның ... дақылдары 10,6 мың гектарды, оның ішінде бидай 10,4 мың ... ... 3,5 мың ... ... 100 ... ... ... – жылуды жақсы көретін дақыл, ол үшін ең қажетті ... – қара және қара ... ... Егін шаруашылығынан алынатын
өнім 2007 жылы бидай 17,1 мың тоннаны құрайды.
Қазақстанның жылы оңтүстік ... ... ... қарай себілетін
күздік бидай өсіріледі. Ол ерте, ... ... ... ... және күзгі
жауын-шашынды пайдланғандықтан, тұрақты өнім береді.
Техникалық дақылдар тамақ және жеңіл өнеркәсіптеріне шикізат береді.
Олардың қалдықтары ... жем ... ... ... еліміздегі
негізгі техникалық дақылдар – мақта, қант қызылшасы және күнбағыс.
Мақтадан бағалы талшық, тұқымынан май алынатындықтан, оены «ақ алтын»
деп те ... ... ... ... Арыс ауданында мақта 6,5 мың
тоннаны құрайды. Мақтаға көп ... ... ... әрі мол су ... Ол ... ... топырақ – сұр топырақ. Елімізде мақта шаруашылығымен тек ... ... ... ғана ... ... ... Сырдариы
мен Арыстың аңғарлары өзіндік «мақта аралдары» іспеттес. Мұндағы басқа
дақылдар орасан ... ... ... ... ұсақ ... ... таңда Арыс ауданында мақта ... ... ... қоса ... ... да осынша қаржыға мақта
сатып алатын ... ... ... ... ... ... одан әрі қарай жалғасын табатын болады.
Мақта шаруашылығы болашақта кластерлік салаға айналмақ.
Мақтаны тасымалдау ... ... ... ... Арыс ... ... ... Ол үшін қаланың аранайы жер қорынан 14,50
га, задария әкімшілігі ... 7,60 га, ... 22,10 ... жер ...... ... коррпорациясы Мақтарал өңірінен өңдейтін
толық циклі бар қазіргі заманғы жабдықпен, жарақаттандырылған жылына 60 ... ... ... ... ... зауыт салынып 2006 жылы қырқүйекте
іске қосылатын болады.
«Мақта саласын дамыту туралы» ... ... ... ол мақта
нарығындағы қатынастарды реттейтін болады - әрі мақта өндірушілерді қолдау
саясатының құрылымына айналады.
Мақтаны сатып алу ... ... ... бағытында мақта
коорпорациясы құрылып, ол қазірдің өзінде 1млрд теңгеге мақта сатып алуды
жоспарлап отыр.
Күнбағыс – ең ... ... ... негізгі одан өсімдік майлы
алынады. Күнбағыс құрғақшылыққа төзімді, жылуы, ... мол, ... ... ... ... Оны ... ... облыстарында дерлік
өсіреді. Бірақ, егістік пен жинаудың 2/3-сі Шығыс Қазақстан облысының
үлесіне тиеді. Ал ... ... ... Арыс ... күнбағыс
600 тонна тиесілі.
Картоп – бұл уақытта азақ-түлік, мал ... әрі ... ... ... ... арасында оны (екінші нан) деп ... ... ... ... ... ... ... салқын жылдарда мол өнім береді. Оны
егін шаруашылық мүмкін ... ... де ... ... ¾ ... және ... аудандардың үлесіне тиеді, ал еліміздің негізгі
(каотп жүйегі) болып бұрыннан бері Алматы ... ... Ол ... ... ерте ... ... қамтамасыз етеді. Оның ішінде
Арыс ауданына картоп 3,8 мың тонна тиеді. Алуан түрлі көкөністер – ... ... ... көзі ... ... Көкөніс дақылдарының көпшілігі
(қызанақ, қияр, ... ... ... ... ... ... ... Бақша дақылдарының (қарбыз, қауын, асқабақ, кәді) олардың
өзгешілігі – ... ... олар ... ... ... ... ... мен бақша дақылдары суармалы жағдайда өсіру саласы
барлық жерде дерлік таралған. Дегенмен, оларды ... үшін ең ... ... Оңтүстік Қазақстан. Көкөністің 2/3 –сін қауын – қарбыз 90%-ын беретін
Қызылорда, Оңтүстік Қазақстан, Жамбыл және ... ... ... цехы» деп атайды. Арыс ауданында көкөніс 12,5 мың тоннаны құрайды
деп болжануда.
2007 жылы егін шаруашылығынан алынатын өнім ... ... ... ... ... ... ... орташа өнімділік 16,1 цн/га
құрайды. Монтайтас елді мекенінің климаты ылғалдылығы 500 мм ... ... ... ... ... жоғарлату мүмкіндігі жоқ. Егістік
алған көлемін көтергенмен соған толық агротехникалық шараларды қолдануға
мүмкіндік болмайды. ... ... ... ... себебі бақша
дақылдарын егетін егіс көлемін арттыруға мүмкіндік жоқ. Арыс қаласы аумағы
бойынша ең ... ... ... өнімділік мөлшері 135 цн/ға аспайды.
2008-2009 жылдары алынған өнім ... 2006 ... ... бидайда 1,2
пайызға,картопта 5,4 пайызға, көкеністе 8,7 пайызды ... деп ... ... ... саласын дамытуға қолайлы аймақ.Арыс
қаласындағы Ақдала елді мекенінде израильдік технология ... ... ... ... ... дегеніміз –жіп-жіңішке резеңке тәрізді
ұзын түтікшелер екен.Түтікшелердің бойында су өтетіндей саңылау ... Бұл күні ауа райы ... ... ... ... суық желі ... кептіре бастапты.Егіншіліктің жаңа технологиясының артықшылығы
осындайда бірден байқалғандай. Табиғаттың ... ... ... ... нәр ... де сол ... Әрі су ысырап болмайды
әрі ауа райының құрғақшылығына ... ... ... ... ... үшін ... ... қызанақ сортының көшеттері дайындалып
отырғызылуда.Өткен жылы обыс ... ... ... ... 490 ... егістікті қамтыса, биыл бір мың гектардан асып отыр.
2.3.2. Мал ... ... және ... сапа.Бұл сапа ірі қара,жылқы,түйе,қой,шошқа және құс өсіру
шарушылылықтарына ... ... ... ...... ... болса,мал шаруашылығында бұл – жем шөп
базасы.Оны ... ... ... азық ... көп мөлшерде азықтық ... ... ... ... ... түскен қалдықтар пайдалынады.Шабындықтары аз
Солтүстік пен Оңтүстікте азықтық шөптер ... бір ... ... ... жері ... ... ... бөліктерінде мал шаруашылығы мен айналысады,бірақ
мал басының 3/5 бөлігі еліміздің ... мен ... ... ... саналатын ет пен сүт ара қатынасына
байланысты онда бағытты ажыратады.Оңтүстікте сүтті және ... – етті ... ... құнарлы өсімдіктері жоқ құрғақ
далаларда,шөлейттер мен шөлдерде ет ... мал ... ... ... ... ...... екі
негізгі бағыты – биязы жүнді және қылшық жүнді қой ... ... ... ішінде қаракөл қойлары ерекшеорын
алады.Оның негізгі өнімі – аса жоғары бағаланатын қаракөл ... ... ... ... ...... ... Арыс қаласында 2006-2007 жылы 117,2% қой шаруашылығына тиесілі.Мал
азықтары ... ... ... ... мал азығы – 11856,8
тонна болды,бұл өткен жылдың тиіст кезеңіне.77,95% ... ірі қара ... ... бір ... мал ... 2,2 ... ... отыр.
Еліміздегі халықтың дәстүрлі кәсібі – жылқы шаруашылығы.xx ғысырдың
басында Қазақстанда 4 млн-нан ... ... ... ... ... де ... ... мінілетін, жұмыс және бәйге аттары ретінде ... ... ... қатар бағалы азық-түлік өнімдері – жылқы
етін, қымыз алу үшін де өсіреді. ... ... ... ... өсу ... ... ... және шөлейтті зонада түйе шаруашылығының маңызы зор. Түйе – ең
ірі, жүк тасуға бейім азық тапшылығы Арыс қаласында. ... жылы ... Түйе ... негізгі өнімдері- ет, сүт, шұбат және жүні.
Шошқа шаруашылығы – жылдам салмақ қосып, тез көбейетін әрі жайылымды
қажет ... ауыл ... үшін ... ... ... егін
шаруашылығынан алынатын жем, тамақ қалдықтарын ... Ол ... ... шаруашылығы мен картоп өсіру дамыған зонада кең ... ... ... ... – Солтүстік, ал екінші ауданы – Оңтүстік (15
%). Соның ішінде Арыс қаласында шошқа ... ... жылы ... мен құс етін ... қаз, ... күрке тауық) алу үшін құс
шаруашылығы дамыған. Ол өндірістің өнеркәсіптік ... ... ... ауыл ... ... ... құс фабриаксында үй
құстарының жартысынан көбі шоғырланған. Оларға жем ... ... ... ... Сондықтан, құс шаруашылығы бір ... ... ... ірі қалаларға тояу орналасады. Әсіресе үлкен қалалар
орналасқан Оңтүстік пен астық шаруашылығының негізгі орталығы – Солтүстік
ерекшеленеді. Арыс ... ... ... ... 101,1% құрады.
2008 жылдың 1-ші қаңтарына 2006 жылы осы кезеңімен ... ... ... ... ... ... түрлері 61,2 мың басқа
(2,9 %-ға ) көбейді.
2.4. ... ... ... ... ... ... ... «Халық банкі» АҚ, «Банк
Каспийский» АҚ, «Валют транзит банк» ААҚ, «Темір банк» АҚ және «Арыс ... ... ... Банк» ААҚ Қазақстан инвесторлардың назарын өзіне тарта
отырып, сенімді қаржы секторын құрды. Еліміздегі банктер ... ... ... ... ... бірі ... Транзит» банк
тобы. Осы заманғы технология, ізетті кәсіби қызмет, шешім қабылдлаудағы
қарапайымдылық пен ... оны ... ... ... ерекшелейді. Банк
қаржы институттар ондығына енді, меншік капитал жөнінде 8-ші орын, жеке
тұлғалар салым көлемінен 6-шы ... ... ... қоры ... 1-ші ... ... ағында «Валют Транзит » банк тобының шағын тобы да өз
қызметін Арыс қаласына ұсына бастады. Арыс ... ... ... ... ... ... айырбастау, депозиттерге ақша салу,
несие алу, өзін ... ... ... ... қор, ломбард банктік
спекторының түрлері бойынша ... ... ... ... орай ... орталығы ашылды.
«Валют Транзит Фонд» зейнетақы қоры Арыс ... ... ... ... Бұл ... өткен жеке тұлғалар кез келген уақытта жинақтау
зейнетақы қорындағы жинақталған зейнетақысын келіп көріп өз ... алып ... ... ... ААҚ ... ... сақтық нарығында 1998
жылдан бері қызмет жасаушы сақтық компаниясы.
Қазіргі таңда «Валют Транзит Полис» ААҚ сақтандыру ... ... 13 ... ... ... ... Микрокредит»- шағын және орта кәсіпкерлікті дамытуды,
қала халқының дәулетінің өсіруді, ауыл шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... 16 түрі болса,
оның 5 түрі бойынша қызмет көрсетіп жүзеге асыруда.
«Валют Транзит Ломбард»-Қазақстан көлемінде көш бастап, ... ... ... ... емес ... мекеме.
Мекен-жайы Ергөбек № н/з 22439, 21612.
«Банк Каспийский» АҚ «Банк ... 2005 жылы Арыс ... ... ... есеп ... ... ... көрсететін қызмет түрлері:
- Экспресс-несиелеу -15 мин;
- Ақшалай несиелеу 3,6,9,12 айға;
- Тауар несиелеу тұрмыстық техника, ... ... ... Жылжымайтын мүлікті аманатқа қойып несиелеу;
- Ипотекалык несиелеу;
- Депозиттерге ақша салу;
- Ақша ... ... ... ... Мәскеу, Сібір;
- Валюта айырбастау; сату, сатып алу.
Мекен жайы: Арыс қаласы, Салықбаев ... ... ... 2-27-42, ... ... ААҚ 1922 ... бастап Жинақтаушы кассасы жұмыс істеп
келеді. 1992 жылы Қазақстан республикасының ... ... ... ... ... Банкі» деген атау берілді. 1995 жылдың аяғында «Қазақстан
Халық ... ірі ... ... бірі ... 1998 жылы шілдеде
«Қазақстан Халық Жинақтау Банкі» болды.
Арыс №290400 аудандық ... ... ... банктен
жалпы көлемі 1895368 мың теңге несие берілді.
Арыс №290400 аудандық бөлімшесінің қызмет көрсету түрлері:
Халық банкісіндегі операциялық ... ... ... шот ашу:
* Банкпен банктік шот ашу ... ... ... және ... ... шот ашу;
* Республика бойынша бөлімшелері бар банк клиенттері үшін ... ... ... ... ... шоты жоқ ... банк ... үшін жинақтау
шоттарын ашу.
Қолма-қолсыз операцияларды жүргізу.
Банк клиенттерінің пайдасына төлемдер жасау;
* Банк клиенттерінің пайдасына жеке тұлғаларданг төлем қабылдау;
Қазақстанның ... есеп ... ... ... есеп ... ... және қолма-қол ақшаларды инкассациялау.
* Операциялық күн ішінде клиентерден қолма-қол ақшаларды және басқа да
түсімдерді қабылдау;
* Банктік ... ... ... беру;
* Қызметкерлердің жалақысын жинақ салымдарына аудару.
Мекен-жайы: Арыс қаласы, Әйтеке би көшесі 88 үй. ... ... ... ... ... ... ... жылы 11365000 теңге несие беріліп, оның ... егін ... ... мал ... 4180000 теңге.
16.11.2004 жылы әділет бөлімінен қайта тіркеуден өтетіп, 27
құрылтайшыға 2005 жылы 85977000 ... ... ... оның ішінде егін
шаруашылығына 2690000 теңге, мал шарушылығына 83287000 теңге.
2006 жылы ... ... ... ... ... ... тіркеліп 173 000 000
теңге линия арқылы бөлу жоспарлануда. Мекен-жайы: Арыс ... ... н/з үй. ... ... банк» АҚ Арыс қаласының №7 есептік кассалық бөлімі Басқару Банкінің
1995 ... ... №165 ... негізінде құрылған.
Мекен жайы: Қазақстан Республикасы, Оңтүстік Қазақстан облысы, Арыс
қаласы, Төле би ... 2А. ... ... ... ... ... ... денсаулық сақтау ісін реформалау мен
дамытудың 2005-2010 жылдарға арналған мемлекеттік ... ... ... ... ... ... бөліміне қарасты емдеу мекемелері
халық денсаулығын қорғау саласында қала халқына қызмет ... ... ... ... және ... емес сектордан
тұрады. Мемлекеттік медицинаға қалалық аурухана, жедел жәрдем стансасы,
перзентхана, тубдиспансер, ... ... ... ... және тіс ... ... 2 ... отбасылық дәрігерлік
емханалар, Задария, Ақдала және Байырқұм ... ... ... 21 ФАП ... етуде. Мемлекеттік емес секторға «Торабтық аурухана» ӨК
және ... ... ... 35 ... мекемелері /орталық аудандық аурухана,
перзентхана, 2-отбасылық дәрігерлік амбулатория, 3-ауылдық ... ... ... ... 1-тіс ... ... ... және
21 ФАП-тар/ медициналық көмек көрсетуде. Емдеу мекемелерінің 77 ... ... ... ... ... ... барлығы 63123 халыққа, оның ішінде ... ... 21837 ... 4330 ... 1 ... дейінгі 1524 бала
мен туу ... 17173 ... ... ... -32821), 1 аудандық
аурухана, 2 отбасылық дәрігерлік емхана, 4 ауылдық ... ... ... перзентхана-1, 1 тубдиспансер, тері-мерез диспансері, ... мен 21 ФАП ... мен ... ... ғимаратсыз)
медициналық көмек көрсетуде. Аудан бойынша 126 дәрігер, орта буын ... саны - ... ... демографиялық көрсеткіші.
|№ |Көрсеткіштер атауы |2004ж. |2005ж. |
| | |Абс саны ... |Абс саны ... |
|1 ... |1688 |27,1 |1650 |26,1 |
| |(1000 ... | | | | |
|2 ... өлім |417 |6,6 |414 |6,5 |
|3 |1 ... дейінгі өлім |24 |14,2 |25 |15,1 |
|4 ... өсу ... |20,5 |- |19,6 |
|5 |Ана ... |- |- |1 |60,6 ... жылы 1650 бала ... туылу саны 2004 жылмен
салыстырғанда 38 балаға ... 414 адам ... ... оның ішінде 15 жасқа дейін -39
бала, 1 ... ... бала ... 1 ... өсіп ... 25 ... 13-перзентханаларда тіркелген, немесе 52 % құрап
отыр. ... ... ... бүйрек, жүрек, қан аздық ауруларының
қозуы, әлеуметтік ... ... ... әсері бала өлімін
өсіріп отыр.
Ауруханалық ... ... ... ... ... ... ... |өлген саны |
|шыққан ауру |орындалуы |төсекте ... ... | ... | ... | | | |
| | ... | | | |
| | ... ... | | ... |2005 |2004 |2005 |2004 |2005 |2004 |2005 |2004 |2005 |2004 |2005 ... |15458 |102,4 |103,7 |10,6 |10,6 |29,2 |32,2 |309,5 |345,4 ... ... | | ... орталық аурухана -125 төсектік, ... ... ... ауруханаларында - әрқайсысы 20 ... ... 40 ... ... ... -20 ... ӨК
„Торабтық аурухана” -120 төсектік, бірақ мемлекеттік ... ... ... ... ӨК „Мұрат емхана” -20 төсек, перзентхана -65 төсек,
жұқпалы аурулар ауруханасы -25 төсек, барлығы аудан бойынша -455 ... мың ... ... ... ету -75,2.
Дәрігерлер 2005 жылы 126 дәрігер ... 2006 жылы 129-ды ... ... көбейеді. Орта буын медицина қызметкерлерінің саны 152 болса,
2006 жылы 154-ті ... 2-ге ... Кіші буын ... ... 325 ... 2006 жылы да 325-ті ... ... аудандық орталық аурухана көрсетеді, он
терапия, кардиология, ... ... және ... ... ... жұмыс атқарады. Сонымен қатар тәулік бойы
реанимация бөлімі 6 төсектік толығымен ... ... ... ... поликлиникалық мекемелер саны 2005 жылы-3,
оның бәрі мемлекеттік. ҚР Үкіметінің ... ж №1304 ... ... жылы ... ... ауруханадан, аудандық емхана жеке тұлға ... ... ... ... дәрігерлік емхана-2. 2005 жылы ауылдық
ауру хана ... оның ... 2006 жылы ... ... ... беру ... және сала ... білікті мамандар даярлау.
2005 жылы ауданда 39 жалпы білім беретін мектеп ... ... ... ... 2004 ... ... мектеп желісі 2 бастауыш
мектепке артты. Осы жылы қала ... ... ... №777 және №778
шешімдерінің негізінде және ... ... ... мақсатында қалада және Задарья аулында 2 бастауыш ... ... ... мектеп желісі төмендегідей:
1. Орта мектеп-17. Бала саны-12397
2. ... ... Бала ... ... мектеп-16. Оның ішінде шағын жинақталған бастауыш мектептер-
11. Бала саны-1898.
Аталған білім беру ұйымдарында барлығы 15935 ... ... мен ... ... әр ... ... ... 23,3 баланы құрады.Бұл
көрсеткіш 2004 жылмен салыстырғанда 2 оқушыға төмендеді. 2005 жылы білім
беру ұйымдарына қала бюджетінен 717 млн. 768 мың ... ... ... 2006
жылы 743 млн. 245 мың теңге бөлінді. Осы жылы республикалық ... 22 млн. 90 мың ... ... Бұл ... ... да ... бар, себебі 2005 жылы әр оқушыға жұмсалатын шығын 38 мың теңге
болса, 2006 жылы 42 мың теңге болды.
Бұған ... 28 ... ... ... ... ... ... оған 5-6 жастағы 1119 бала қамтылды. Бұл аудандағы мектеп жасындағы
балалардың 83% құрайды. Бұл көрсеткіш 2004 жылы 72%, 2005 жылы 79% - ... ... ... ... 3 бала ... ... ... істейді.Оған
214 жас бүлдіршін қамтылды. 2004 жылы мектепке дейінгі тәрбие беретін
мекемелердегі бала саны 108, 2005 жылы 178 ... ... ... Сонымен
қатар оқу-тәрбие процесінен тыс мезгілде мектеп оқушыларына жан-жақты
тәрбие беретін 3 ... тыс, яғни ... саз ... ... ... ... және бокс мектептерінде 1230 бала өз ... ... ... мен ... және өнер ... ... алды.
Бұл көрсеткіштер 2004 жылы 958 бала, 2005 жылы 1018 баланы құраған болатын.
Ауданымыздың спортшылары облыстық, ... ... ... және ... ... қатысып, жеңімпаз болып қайтты. Атап айтсақ
еркін күрестен Талдықорған қаласында өткен Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... қол
жеткізсе, бокстан Т.Диханбаев Қазақстан Республикасының бірінші жастар
спорт ойындарының ... ... және осы ... ... ... облыс құрамы сапында волейболдан Б.Ажибаев жеңімпаз атанды.
Каратэ-додан шілде айында әлем ... ... ... ... ... ... Е.Аймбетов қатысып 5 орынға қол жеткізді.
Білім беру ұйымдарында оқу-тәрбие ... ... ... мектеп
оқушыларының білім сапасын арттыру және Оңтүстік ... ... ... ... «Білім жүйесін дамыту жөніндегі 2001-2005
жылдарға арналған аймақтық ... ... №100 ... іске ... 11 ... оқу ... жекелеген пәндерді тереңдетіп оқытуды
жүзеге асыратын, иновациялық бағдарламаға негізделген оқу варианттары
енгізіліп, ... ... ... ... орта ... 2001 ... гимназия мектебі болып қайта құрылып, оқу-тәрбие процесіне
қосымша ... ... ... ... ... ... ағылшын тілі пәндерінен жан-жақты терең білім беруге қол
жеткізілді. 2004-2005 оқу ... ... ... ... ... №4 ... 12 ... білім беру жүйесіне көшу мақсатында бір ... ... ... ... ... 2004 ... бастап Абай
атындағы орта мектебінде «Жалпы білім беретін мектептерде 2-сыныптан ... ... ... мақсатында эксперимент алаңы жұмыс жүргізуде.
Аудан көлемінде әртүрлі себептермен орта білім ала алмаған ... 2005 жылы 3 ... ... ... ... оған орта білімі
жоқ 18-21 жастағы 118 азамат тартылып, орта ... алып ... ... 17 орта мектепті 2005 жылы 1187 бала бітірді. ... ... 794-і ... және ... орта оқу орындарына, яғни
ҰБТ-ке қатысуға тілек білдірді.ҰБТ өткізу пункты дайындалып, ол ... ... және ... ... толық қамтамасыз етілді.
Ауыл мектептерінен келетін 174 ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету толығымен Республикалық бюджет арқылы
қаржыландырылды.
ҰБТ қорытындысы ... 18 ... 100 ден ... (2%), 279 ... 70-
100 (35%), 459 оқушы (58%), 40-59 аралығында балл ... ... ... яғни қатысқан оқушылардың 96% 40 балдан жоғары көрсеткіштерге қол
жеткізді. Өкінішке орай 36 оқушы, яғни ҰБТ ... ... 4% ... ... өте ... 14 ... ... аттестат» иегері атанды. ҰБТ-
тен өткен оқушылар қатарынан 756 түлек жоғары оқу орындарына студент болып
қабылданып, оның 107–і ... ... жылы ... ... орта ... бойынша мектепті 1297 бала
бітірді. Осы оқушылардың 857-і ҰБТ-ке қатысты (жалпы қатысымы 65,5%). ... ... 2 ... 100 ден ... (1%), 56 ... 70-100 ... (5%), 40-70 балл ... 533 оқушы (63%) жинады.Өкінішке орай
268 оқушы, яғни ҰБТ тапсырған түлектердің 31,3% 40 ... ... ... ... ... ... ... тіркелген 36 оқушының 3-і ғана
«Үздік аттестатқа» ие болды. ... ҰБТ ... ... ... 2005 жылы мектеп бітірушілердің көрсеткіші жоғары
деңгейде болып, ... ... 3 ... ... жылы оқу жасындағы балаларды мектепке тарту, тұрмыс ... ... ... көмек көрсету мақсатында 5 рет ... ... ... ... 4 млн. 742 мың ... ... 1028 балаға материалдық көмек көрсетілді. 2006 жылға «Міндетті оқу
қорына» бюджеттен 3 млн. 100 мың теңге бөлініп ... ... ... 775 мың теңгесі игерілді. Алайда, бюджеттен «Міндетті оқу ... ... ... 5 ... мың ... ... бөлінгені 57,4% -ды
ғана құрап отыр.
2005 жылы жергілікті бюджеттен «Міндетті оқу қорына» жоспарланған 3
млн. 100 мың ... ... ... ... әлеуметтік картада
тұратын аз қамтамасыз етілген отбасынан шыққан 1923 балаға 1 млн. 232 ... ... ... және ... ... ... берілді. 1млн. 744 мың теңге
қаржы 6888 баланы тегін киім-кешекпен қамтамасыз етуге, 124 мың ... ... ... жазғы сауықтыру лагерінде демалуына ... ... ... оқушылар саны-2735 бала.
Жалпы алғанда, 2005 жылы да ... ... ... оқу ... ... ... 28.08.1998 жылғы №812 ... 57,4% -ды ... 3км ... ... 167 ... ... жанар-жағар май
бөлініп, тегін тасымалдау ұйымдастырылды. 2006 жылға 1 млн. 550 мың ... 15 ... ... ... ... Ыстық тамақпен қамтамасыз
етілген оқушылардың жалпы саны-8843 бала. Оның ішінде тегін ... ... 26 ... ... жұмыс істейді. Қоғамдық тамақпен қамтылған
оқушылар саны-10358 бала. ... ... ... етілгені-322 бала.
Барлық мектептерде дәрігерлік бөлмелер жұмыс істейді. 2005 жылы мектептерге
қажетті дәрі-дәрмек алуға жергілікті ... 310 мың ... ... ... ... 2006 ... дәрі-дәрмекке 216 мың теңге бөлінді.
Мектеп жанындағы интернат тәрбиеленушілерін тамақпен қамтамасыз
етуге 2005 жылы 5 ... мың ... ... ... игерілді. 2006 жылы 4
млн. 853 мың теңге бөлініп, оның 2 млн. 80 мың ... ... ... 2005 жылы 31 бала потранаттық тәрбиеге беріліп, оған
мемлекеттен 3 млн.734 мың теңге бөлінді және ... ... ... ... 26 бала ... ... ... Оған облыстық бюджеттен 3 млн.
733 мың теңге бөлінді, оның бүгінгі таңға игерілгені 934 мың теңге.
2005 жылы 30 ... ... ... ... ... (77%) , оның ... ... орналасқан мектептер.20 мектеп Интернет жүйесіне қосылды
(67%).Мектептерді телефондандыру және интернетке ... қосу үшін ... ... ... ... 2 млн. 644 мың теңге бөлініп, оның
игерілуі 87% құрады.Қаржының толық игерілмеу ... ... ... ... жарамсыздығынан және орнатылған радиотелефон арқылы
интернетке шығу ... ... ... ... телефондандыру мен интернет жүйесіне қосуға бөлінген
қаржы 2 млн.117 мың теңге. Оның бүгінгі ... ... ... 705 ... ... қарасты 39 мектептің 35-не телефон ... ... ... жүйесіне шығуға 21 мектептің толық мүмкіндігі бар ... жылы ... ... жүйесіне қосылуы мен ... 2005 ... ... көрсеткішінің төмен болу себебі,
байланыс жүйесінің ескіргендігі мен жарамсыз ... және ... ... ... мүмкіншілігінің өте төмен екендігі.
Оқушылардың жазғы демалысын ұйымдастырып өткізуге 2005 жылы бюджеттен
724 мың ... ... оған ... ... ... 150 ... жылы ... жазғы демалысына жергілікті бюджеттен 786 мың
теңге бөлініп, оған 150 баланы демалдыру жоспарлануда.
2005 жылы ... ... ... беру ... ағымдағы жөндеу
жұмыстарынан өткізуге 934 мың теңге қаржы бөлініп, толығымен өз ... орта ... (№11 ... және ... орта мектептері)
күрделі жөндеу жұмыстарынан өткізуге жергілікті бюджеттен 2 млн. теңге
қарастырылып, аталған мектептердің ... ... және жылу ... ... ... жылы ... ауылында 1 негізгі мектептің ғиараты пайдалануға
берілді. Оған облыстық бюджеттен 48 млн.244 мың теңге бөлінді. 2006 ... ... ... ... ... 13 млн. ... ... 4 мектептің шатыры мен жылу жүйесі ... ... ... мектептердің ағымдағы жөндеуіне 528 мың теңге
бөлінді.
2005 жылы ... беру ... ... ... ету үшін 2050 ... және 80 тонна 250 литр сұйық отын ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етуге 10 млн.650 мың теңге
бөлінді. Бүгінгі таңға дейін игерілген ... 10 млн. 290 мың ... ... ... жалпы білім беретін мектептерге 2005 жылы
жергілікті бюджеттен жалпы орта ... ... ... 635 ... ... ... дейінгі мекемелереге 8 млн.76 мың теңге, мектептен тыс
балалар мекемелеріне 23 млн.733 мың теңге, барлығы 717 ... мың ... ... және ол ... игерілді.
Бұл қаржы 2006 жылға жалпы орта білім беретін мектептерге 743 ... ... ... 10 ... мың, мектептен тыс балалар
мекемелеріне 8 млн.151 мың теңге, барлығы 761 млн. 577 мың ... ... ... ... 2005 жылға қарағанда білім саласына бөлінген қаржы
2006 жылы ... ... ... ... ... (Өсу ... 2005-
2006 оқу жылында мектептер желісіне жаңадан 2 бастауыш ... ... ... саласы бойынша қалады қалпына келтіруді жөндеуді
және құрылысты ... ... ... ... ... ... кесенесін ретке келтіру жөнінде ауыл ... ... ... айтылады, қазіргі таңда ретке
келтіру бойынша аудандық қор ... Жеке ... ... » ... ... ... ... өткізді. Ескерткіштер
мен саябақтарда үнемі ... ... ... ... ... алаң мен ... алдындағы алаң қайта күрделі
жөедеуден ... ал ... ... ... деп ... мүсіндері ретке келтірілді, су ... ... ... ... уақыттарда жанып тұратын шамдар орнатылды кіре берісіне
«Батырлар аллеясы» деген жазу ... ... ... ең ... ... ... ... ҰҚ-сы «Батырлар аллеясын » ... ... 30,0 млн ... ... бөлініп, игерілді. Арыс
өзенінің жағалауында демалыс аймағының ... ... ... ... ... ... ... құрылыс бөлімі демалыс аймағын салу
бойынша іс-құжаттарын ... ... ... экологиялық және т.б
жүргізіледі ... үшін ... ... бойынан аңшылық үйлері
қалпына келтірілген бірнеще ... жеке ... ... ... ... ... күрсету үшін берілген.
Қаланың курорттық сауықтыру объектісін дамыту мақсатында
«Арыс» ... ... ... берілді, қазір онда
демалушыларға сапалы қызмет көрсету бойынша көптеген ... ... ... ... ... және емделу мақсатында «Тараптық аурухана»
өндірістік кооперативті де ... ... ... ... және ... ... ... орналасқан сервистік қызмет көрсету
объектілерін дамыту бөлімдерімен ... ... ... ... ... әлеуметтік туризмді, балалар және жастар туризмін
және мүгедектерге ... ... ... үшін ... ... және рекреациялық – сауықтыру ... ... ... ... асырылды, атап айтқанда ауылдық жерлерде балаларды
тарихи орындарға ұйымдастырып апарып, көрсету ... ...... ... ... ... мен ... орталық
ауруханаға жолдамаларымен емделуге жіберіліптұрады. өз мақсатына қарай
қолданылмай тұрған ... ... ... ... ... және қолданбалы өнермен айналысаьтын кәсіпкерлер
тіркеуге алынды, ... ... ... ... ... ... және әдістемелік көмек көрсетілуде. Оқушыларға арналған Оңтүстік
Қазақстан обылысының туристтік объектілеріне автобуспен және жаяу ... ... ... ... беру және ... ... тыс жұмыс жөніндегі жоспарларға өлкетану жөніндегі ... ... ... мұражайларға және тарихи-мәдени
объектілерге ... ... ... ... ... ... оқушылары бойындасалауатты өмір салтын қалыптастыру,
туған ... ... ... ... ... тәрбиелеу,
спорттық туризм сабақтарына тарту, боп уақытта демалуды ұйымдастыру ... үшін ... жас ... ... ... жағдай жасалуда.
Бұқаралық ақпарат құралдарына туристік саланың дамуы барысы жөнінде ... ... ... 2005 жылы 1589 адамға туристік қызмет көрсетілді, оның
ішінде 980 ... ... ... – профилакториясы қызмет көрсетсе, 603
адамға «Тораптық аурухана» өндірістік кооперативі қызмет ... ... ... ... 420 адам ... қала ... ... Д. Қонаев атындағы саябақта күрделі ... ... ... 1904 жылы ... ... 25 ... ... жасалды, онда ғимараттың салынған жылы мен ... ... ... ... ... дамыту мақсатында «Арыс» санаторий –
профилакториясына инвестор тартылған, ол ... ... ... ... ... ... жасауды жолға қойды, бүгінгі ... ... ... көрсетілуде.
Осының ішінде тоқталып өтетін болсақ Жекенсаяқ әулие. (1714-1782).
Арыс қаласынан Шымкентке ... ... жол ... 5 ... жол ... өзені бойындағы Жекенсаяқ әулиенің кесенесіне кезігесіз. Ол туралы ел
аузында әңгіме көп. өзі ... ... ... ... діндар кісі
болыпты. Өмірінің соңында жыл сайын ... ... ... ... ... ... тікелей келеді екен. Осындай жол сапарға алтыншы
рет шығып, ... бара ... ... Арыс өзені бойында қайтыс болады.
Жекенсаяқ әулиенің кереметін ел аузындағы аңыздан да аңғаруға болады.
әулиенің мүрдесінің ... 1972 жылы ... ... ... ... Басындағы күмбезін Түркістанда жасайды. Кесененің ... ... ... атқаруда.
2.5. Арыс ауданының халқы және демографиялық әлеуметтік дамуы.
2.5.1. Жалпы халқына сипаттама.
Белгіл бір аумақта ... ... ... ауылда) өмір сүріп жатқан
адамдар сол жердің халқын құрайды. Географтар үшін ол ... ... ... ... ... ... бірі ... табылады. Былайша
айтқанда, табиғат пен шаруашылық адамдар қандай ... өмір ... ... ... ... ... білу үшін ... ететін адамдар – қоғамның негізгі өндіргіш күші болып
табылады. Олар материалдық ... ... ғана ... ... да ... ... ... халыққа сараптама жасау – кез
келген экономикалық – гоеграфиялық зерттеудің маңызды құрамдас бөлігі болып
табылады.
Елді аймақты, елді ... ... үшін ... ... оның
жыл сайынғы өзгерісі мен ... ... ... ... қала ... ... ... тұратынын, олардың ішіндегі еңбекке жарамды адамдар
санын, олардың шаруашылықтық қай ... ... ... құрамын,
еңбек ету дағдысын, әдет- ғұрпын білудің маңызы зор.
Халық саны жағынан республикамыздағы ең ірі аудан ... ... Бұл ... ... халқының 37 %-ке жуығы ... ... ... 1км2 жерге 6 адамнан келеді. Соның ішінде Арыс
қаласында халық саны 65,4 мың ... ... ж) ... көп ұлтты,
басым көпшілігі қазақтар(94,2%), орыстар(3,7%) жиырмадан ... ұлт ... ... ... ... 1км2 ... 9,9 ... келеді. Басым
көпшілігі өзен аңғарлары мен ... жол, ... ... бойында
қоныстанған. Ірі елді мекендері: Арыс қаласы (35,4 мың ... ... ... (3,7), ... (3,6), ... (3,2), ... (2,3), ... 2006 жылға қарағанда 0,7 мың адамға көбейген.
Елді аймақтың, елді мекеннің халқының саны екі түрлі себептерге
байланысты.
Бірінші фактор – туу мен ... ... ... ... немесе
халықтың табиғи өсімі, ал екінші – адамдардың бір жерден екінші жерге ... ... мен ... ... оны ... механикалық қозғалысы көші
–қон) деп атайды. Туу мен көшіп келу тұрғындар санын көбейтсе, ал өлу ... ... ... азайтады. Арыс ауданында туған саны 1563. 2006 ... 159-ға ... ... саны 381. ... ... ... зерттейді. Сондықтан оның көрсеткіштерін демографиялық көрсеткіш
деп атайды. Олардың негізгілері – туу ... ... және ... ... ... ... өсімі теріс көрсеткішті – 425 адам ... 1000 ... ... ... ... 0,77 құраған.
2006 жылы халық саны 63,8 мың ... ... 2005 ... ... мың ... ... Туылған саны 1528, 2005 жылға қарағанда 35-ке кем,
өлгендер саны 399, 2005 ... ... 18 ... Табиғи өсім 1129 адамды
құрап 2005 ... ... 4,5% ... 1000 ... ... ... 26,26 өлім ... 6,85 құрап отыр. Қалаға келгендер саны
1022 адам, ... саны 1251 ... ... ... ... 229 ... отыр.
2007 жылғы халық саны 65,4 мың ... ... ... саны ... өлгендер саны 90. Табиғи өсім 248 адамды құрады. Қалаға келгендер
саны 244 адам, кеткендер саны 312 адам ... ... ... ... қала халқы
негізінен табиғи өсім негізінде көбейіп келеді. Қаладан ... ... ... жастар. Алдағы жылдары 12-жылдық оқу бағдарламасы студент
жастардың миграциясына оң әсерін тигізуі анық.
2.5.2. Тұрғындардың ... ... жылы 4389 ... 702,6 млн ... ... ... деп
болжануда. Орташа зейнетақы мөлшері 13340 теңгені ... ... ... 368,2 млн ... ... ... ... жәрдемақы алатын
болады, орташа жәрдемақы мөлшері 9865 теңгені құрайды деп ... ... 598 мың ... ... арнайы жәрдемақы төленеді деп болжануда,
жәрдемақының орташа мөлшері 9962 теңгені құрайтын болады. 6288 адамға 300,7
млн ... ... ... ... ... деп ... ... мөлшері 3986 теңгені құрайтын болады. 4432 адамға 159,6 млн теңге
базалық зейнетақы төленетін ... ... ... ... ... ... ... жылдары зейнеткерлер саны ... ... 2006 ... 2,2 пайызға артатын болады. Орташа зейнетақы мөлшері ... ... 2006 ... ... 27,5 пайызға артатын болады 3130
адам 412,4 млн теңге көлемінде мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақы ... ... ... 36,1 ... ... болады, орташа жәрдемақы мөлшері
10980 теңгені құрап, 2006 жылмен салыстырғанда 34,6 ... ... ... ... 6 ... 798 мың ... ... арнайы жәрдемақы төленеді
деп болжануда, жәрдемақының орташа мөлшері 11088 теңгені құрап, 2006 ... 34,6 ... ... болады деп болжануда. 6298 адамға 335,3
млн теңге арнайы мемлекеттік жәрдемақы төленеді деп болжануда, жәрдемақының
орташа мөлшері 4436 теңгені ... 2006 ... ... 34,6 пайызға
артатын болады.. 4456 адамға 180,3 млн теңге базалық зейнетақы төленетін
болады. Орташа базалық ... ... 3371 ... ... 2006 ... 12,4 ... артатын болады деп болжануда.
Тұрмысы төмен отбасылардың санын 2006 жылға 20 ... ... ... ... ... ... ... беру, жаңа ... ... ... ... ... мұқтаж отбасыларға мал және жер
беру ... ... ... ... ... жұмыстарды
жандандырып кедейшілік шегіндегіотбасыларды өзін өзі қамтамасыз ететін
отбасыларды санатына ... ... ... кедейлер санын кеміту
2.5.3. Демографиялық және гендерлік проблемалары.
ҚР Үкіметінің 2003 жылғы 27-ші қарашадағы №1190 ... ... ... ... ... ... Ол еліміздегі
гендерлік саясаттың негізгі ...... мен ... ... ... Қатысуына кол жеткізуді әйелдердің экономикалық
тәуелсіздігі, өз бизнесі дамытуы мен ... ... ... үшін ... ... етуді, отбасындағы құқықтар мен міндеттердің тең
жүзеге асырылуы үшін жағдайлар жасауды, жыныс ... ... ... азат ... ... Осы тұжырымдаманың негізгі экономикалық,
әлеуметтік және саяси салаларды, қоса алғанда, қызметтің негізгі бағыттары,
әйелдерге тең ... ... ету ... ... ... ... Гендерлік теңдік стратегиясы бекітілді.
Осы стратегияға сәйкес тең құқықтар мен тең ... қол ... ... ... ... ... биік ... шешімдер қабылдау деңгейінде мүмкіндігінше әйелдердің
көп болуына ұмтылу;
- заңнаманы жетілдіру және гендерлік ... ... ... қалыптастыруы;
- әйелдерді экономикалық өмірге белсенді араласуы үшін жағдайлар жасау;
- әйелдер үшін экономикалық ... мен ... ... ана ... денсаулығын жақсарту, құқықтық және әлеуметтік кепілдіктердің
елеулі түрде артуын қамтамасыз ету;
- адамгершілік құндылықтарды жаңғырту, ... мен ... ... ... теңдік стратегиясына сәйкес 2006-2016 жылдар аралығындағы кезеңде
еркектер мен әйелдердің құқықтары мен мүмкіндіктерінің теңдігіне ... ... ... ... болады. Сонымен қатар, стратегияның
іске асыру әйелдер мен елдердің ... өмір сүру ... ... ... іске ... үшін ... жасауға ықпал ететін болады.
Гендерлік саясаты дамытуда шешілуге тиісті мәселелер:
1.Басты проблемалардың бірі – жұмыс орындарының жетіспеушілігі
болып табылады. Бұл ... шешу үшін ... ... ... ... ЖШС оралық офисі Шымкент қаласында сиымдылығы 15 000 куб мұнай
базасының және 50-70 жұмыс орны бар ... 50 ... ... ... құрылыстары салынуда. Бос орындар жәрмеңкесі ... ... ісін ... ... ... ... алғашқы қаражаттары
болмағандықтан жұмыстары алға баспайды.Бұл мәселені шешу үшін ... ... ... ... ... төмен отбасыларды қолдау
бағдарламасы бойынша тұрмысы төмен әр отбасыға 100 мың теңгенден беру үшін
ақпан айында қала ... ... ... 2 млн ... аударды. Кепілдікке
тұрған ұй қойылады. Аталған несиені алу үшін тиісті құжаттарды жасау көп
уақыт қажет ... сол ... ... ... ... ... ... білім мәселесі шешімін таппай келді. Ауылдық
жерлердегі жекешелендіріліп ... бала ... ... ... ... жұмыс жүргізіліп келеді. Балар мектепке ... ... ... ... тыс ... ... мәселесі. Мемлекеттен тыс
мекемелерді қалпына келтіру қажет. Балалардың ата-аналары ... ... ... соң ... ... ... Бұл мәселені шешу үшін
тұрғылықты жерлерде балалар алаңдары ... ... ... қаражат
бөлінуде, дегенмен проблемалар бар.
3. ҚОРЫТЫНДЫ
Қорыта келгенде,біздің кешегіден бүгініміз ,бүгінімізден ... ... ... ... ... ... атақ-абыройы,
мәртебе-мерейі өзіне лайықты екені арыстықтардың жарқын болашаққа арналған
жасампаздыққа толы ... ылғи да ... ... ... ... ... ... аға ұрпақтың елдік, еңбек және
ерлік дәстүрлеріне ... ... ... ... алға адым ... анық ... әлеуметтік –экономикалық дамуының барысын ұсақ ... ой ... ... ... ... ... ... асыру
шараларын белгілейді. Өзіне дейінгі биліктің кемшілігін қайталамауды,
жетістіктерін одан әрі баянды етудің ... ... ... ... ... ... ету ивестициясыз мүмкін емес. Бұл бағыттағы белсенді ... ... ... ... отыр. Былтыр барлығы 61 млн сомның 22 млн 777 мың
теңгесі ... ... ... Бұл іске ... ... «САЖ и В» ... ... серіктестігі,
«Қазақстан» мақта коорпорациясы атсалысты.
Арыс –тек қана үлкен теміржол торабы ғана емес, ... ... ... ... ... жатқан қала. Ауылшаруашылығының
өзінде егін, мал шаруашылығы бар. Қала ... саны 60 ... ... ал
аумағы 60 мығдай шаршы шақырымды алып ... Арыс ... ... екі жағасына созылған.
Елбасымыз айтқандай, өзара түсіністік қалыптасқан жерде алмайтын асу
жоқ. Президентіміз жыл сайын халыққа жолдау ... біз қай ... ... ... тұр, таяу арада не істеуіміз керек, - деген мәселелердің
басын ащып, ... ... ... ... ... ... бәрі ел
экономикасының алға басуы үшін жасалған тірлік. Салауатты өмір ... ... отан ... ... рухына тәрбиелеу ісі қолға
алынып келеді. Сондықтан, ... ... да, ... ... ... мүддесін қорғауға арналады. Біз қандай жерде, қандай
деңгейде ... ... ... ... ... ... тартып тұрады.
Сондықтан да болар Арыс қаласының, сол өңірдің ... ... ... ... тырысамыз.
Қазақстан Республикасының Ауыл шаруашылығы министрі болып жуырда
тағайындалған Ақылбек ... ... ... ... облысына
іссапары алғашқы күні Арыс қаласындағы «Ақдала» тәжірибе шаруашылығы
республикалық ... ... ... ... басталды. Мұның
себебі де бар. Үкіметіміз ауа райы қолайлы, жері шұрайлы деп ... ...... көкөніс кластерін дамытуды қолға алып отыр. Осыған
орай «Азық –түлік келісімшарт ... » АҚ-ы мен ... ... ... ... арасында он жыл мерзімге
арналған үлкен жрба ... ... еді. ... ... бұл жерде 150
гектардай жер ... ... ... ... израильдік технология
бойынша суару шлангалары төселуде.
Министрді тамшылатып ... ... ... ... көшкен
тұрандықтардың тәжірибесі қызықтырды. Оның қазіргі қолданып жүрген әдістен
артықшылығы көп. ... ескі ... ... әр ... 18 центнерден
ғана «ақ алтын» жиналса, жаңа ... ... ... жоғары болып
тұр. Гектар айналымы 43 центнерден келді. ... су ... ... тамшылатып суару әдісін кеңінен қолдану ... ... ... ... ұсыныс –пікірлерге қатысты өз көзқарасын
білдірді.
ПАЙДАЛАНҒАН ... ... ... Мәдіахмет «Арыс өңірінің тарихы»
Алматы 2001 жыл.
2. Әбдімәлік ... ... ... ... ОҚО Арыс ... ... ... тойына арналалады»
Арыс – Алматы 2001. -96с.
4. Б.Ш.Шайманов «ОҚО-ның әлеуметтік экономикалық дамуы 2006 жылдың қаңтар-
қараша »
Шымкент 2006 жыл.
5. ... Т. ... ... Г.Забенова «Қазақстанның
экономикалық және әлеуиеттік географиясы»
Алматы «Атамұра» 2005жыл.
6.Добросмыслова А.И «Города ... ... ... ... ... –Ата и Чимкент»
Ташкент 1912 год.
7. ОҚО –ның әлеуметтік экономикалық дамуы ... ... ... 2001 ... ... Энциклопедиясы. Алматы 1975 жыл.
9. М.Х.Асылбеков, К.А.Акимов,К.И.Баипаков, ... ... ... ... ... ... ... энциклопедиясы»1994 жыл.
10.С.М.Нурманбетов, Қ.С. Санбетов, И.С. Қарабаев ... ... ... ... ... П. ... ... «Арыстың елі-намыстың елі»
Алматы 2006 жыл.
12.Т.Өтемағамбетов «Қазақстанның Физикалық Географиясы»
Алматы 1982 жыл
13. ... , ... ... шұрайлы Оңтүстік»
Оңтүстік Қазақстан газеті 19 сәуір 2008 жыл..
Арыс ауданының климат картасы
Сурет
Арыс ауданының физикалық картасы
Сурет
-----------------------
Сурет Арыс ... ... ...

Пән: География
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 54 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Гидрологиялық және су шаруашылық есептеулер36 бет
Оңтүстік Қазақстан облысының агроландшафттарына физикалық-географиялық сипаттама41 бет
Cu, Pb, Ni, Cr ауыр металдарының күріш алқаптарындағы топырақтардағы сандық және сапалық құбылымдары (Қызылорда облысы, Шиелі ауданының мысалында)30 бет
«Ақмола облысы Шортанды ауданының жер учаскесінің кадастрлық құнын анықтау»41 бет
«корпоративтік табыс салығы және Қазақстан Республикасында компаниялар қызметіне оның әсері (ауезов ауданының салық басқармасы мысалында)»85 бет
«Федоров ауданының ауыл шаруашылығы бөлімі» мемлекеттік мекемесінің 2010-2014 жылдарға арналған стратегиялық жоспары9 бет
«Қазақстан Республикасындағы шағын кәсіпкерліктің дамуы және тиімділігін арттыру» (ЖШС «АРЫС» мысалында )77 бет
«Қазығұрт ауданының экономика және қаржы бөлімі» мемлекеттік мекемесі26 бет
Актас ауданының геологиялық құрылысы мен геологиялық даму тарихы6 бет
Алматы облысы Қарасай ауданының қоршаған ортасының экологиялық жағдайы32 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь