Несие қатынастарының пайда болуы және қалыптасуының теориялық аспектілері

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

1. Несие қатынастарының пайда болуы және қалыптасуының
теориялық аспектілері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6
1.1.Несие қатынастарының пайда болуы және дамуы ... ... ... ... ... ... ... 6
1.2.Несиенің мәне оның формалары мен түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9

2. Қазақстан Республикасындағы банк жүйесізаңды тұлғалардың
несиелік қабілетін бағалау және оның рекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... .16
2.1.Банктердің заңды тұлғаларды несиелеу және несиелік
қабілетін бағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .16
2.2.Банктердің заңды тұлғаларды несиелеудегі шетел тәжірибесі
мен проблемалары оның ішінде ресей мемлекетінің заңды
тұлғаларды несиелеуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 33
2.3.«Темірбанк» акционерлік қоғамының заңды және жеке
тұлғаларды несиелеу және оны басқа да банктермен салыстыру ... ... ... ...42

3.Банктердің заңды тұлғаларды несиелеуін жетілдіру жолдары
мен динамикасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...63
Қорытынды 68

Қолданылған әдебиеттер 70

Қосымшалар 72
Кіріспе

Диплом жұмысы тақырыбының өзектілігі: Қазіргі таңда Қазақстан Республикасында екі деңгейлі банк жүйесі қызмет етуде. Бұл-экономика саласындағы жоғары деңгейдегі динамикалық түрде дамыған болып табылады. Қазақстан Республикасында екі деңгейлі банк жүйесі, яғни бастапқы бөлім Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі болса, ал екінші бөлім яғни, соңғы бөлім–коммерциялық банктер болып табылады. Ал, коммерциялық банктер кейінгі жылдары өзін-өзі қатаң түрде байланыстыру және банктер арасындағы бәсекелестікке қарсы тұра алатындығын көрсете алды, оның ішінде заңды тұлғаларды несиелеуде айтарлықтай жетістіктерге жетті. Мәселен, Қазақстан Республикасының Ұлттық банкінің деректері бойынша халыққа берілген несиелер динамикасы 2006 жылғы желтоқсанда 2005 жылғы желтоқсанмен салыстырғанда экономикаға берілген несиелердің өсуі 82,7%-ке жетті. 2006 жыл мен 2007 жылды салыстыра отырып, заңды тұлғаларды несиелеу жылдан жылға өсуде және 66,2%-ті құраған [ҚР Ұлттық банкінің деректері бойынша].Осындай статистикалық мәліметтер алдағы тарауларда толық қарастырылған.
Сонымен қатар, қазіргі таңдағы банктер заңды тұлғаларды несиелеуде несиенің ауқымды қызмет түрлерін клиенттерге көрсетеді. Нарықтық экономикада банктердің несие қатынастары және нарық бәсекесі даму алды, ал ол болса жаңа талап қойып және қазіргі уақытқа сай әдістер мен шешу қолданымдарын пайдаланылады, қажет етеді және заңды тұлғаларды несиелеуде несиені ауқымды реттеу түрлерін клиенттерге ұсынады.
Мәcелен, қазіргі таңдағы банктердің заңды тұлғаларды несиелеуде сан алуан әдіс-тәсілдерді, оның ішінде шетел тәжірибелерін қолдана отырып клиенттердің қажеттілігін қанағаттандыруда. Міне, сол әдіс тәсілдерді диплом жұмысында қолдану, оның ішінде заңды тұлғаларды несиелеуде талап етілетін заңи тұрғыдағы құжаттарды жинақтай отырып, кепілге қойған «мүлікті бағалау» бөлімі бағалап нарықтық бағасын шығарады. Сол құжаттарды банк жинақтай отырып, Қазақстандағы екі банкті, оның бірі тәжірибеде өткен «Темірбанк» акционерлік қоғамы мен «Альянс банк» және шетел банктердің бірі ретінде Ресей мемлекетінің «Розисбанкіндегі» заңды тұлғаларды несиелеуді салыстыру. Салыстыру нәтижесінде банктердің заңды тұлғаларды несиелеудегі процент мөлшерлемесін және өтелу мерзімін анықтау және талдау.
Тақырыпты көптеген тақырыптар ішінен таңдап алу себебі: Қазіргі таңдағы банктердің заңды тұлғаларды несиелеудегі артықшылықтары мен кемшіліктерін айтарлықтай мүмкіндікте ашу және сол мүмкіндіктері бойынша банктердің заңды тұлғалардың несиесін дамыту болып табылады.
Диплом жұмысы тақырыбының мақсаты болып мыналар саналады:
-Дамыған шетел мемлекеттерінің несие қатынастарында қолданылатын әдістер мен түрлерінің отандық экономикада пайдалану мүмкіндіктерін зерттеу және жеке алған банктердің заңды тұлғаларын бір-бірімен салыстыра отырып ерекшеліктерін ескеріп бейімделуін қарастыру;
-Қазіргі таңдағы банктегі заңды тұлғалардың қалыптасатын жағдайларын реттеу әдістерін зерттеу және оларды ұлғайту жолдарын ұсыну.
Ал, мақсатқа жету үшін мынадай міндеттер қойылады:
-Нарықтық қатынастарды дамыту жағдайында банктердің заңды тұлғаларды дамытудың ерекшеліктерін айқындау;
-Заңды тұлғалрдың несие алу қабілеттілігін сипаттайтын және оның іс- әрекеттерінің ерекшеліктеріне байланысты мінездеме беретін көрсеткіштер жүйесін қалыптастыру;
-Қазіргі таңда банктерде заңды тұлғаларды нсиелеуде берілетін несиенің тәуекелділігін қарастыру және қадағалау;
-Шетел тәжірибелерін зерттеу нәтижесінде отандық банктердің қаржылық тұрақтылығын басқару бойынша ұсынылады;
-Диплом алдында тәжірибе түрінде өткен «Темірбанк » акционерлік қоғамының заңды тұлғаларының несиесін басқа банктермен салыстыра отырып зерттеу және олардың ерекшеліктерін салыстыру.
Тақырыптың зерттеу пәні: Қазіргі таңдағы банктердің заңды тұлғаларды несиелеудегі қарыз алушымен қарыз берушінің арасындағы мәселелерді шешу. Мысалы, Ұлттық банктің екінші деңгейдегі банктерге бекіткен нормативті талаптары бойынша кемшіліктер жіберген банктер саны (01.01.03 500 санын 15 банк, ал 01.01.04 жылы 46 банк санын 6 банкке) азайды. Осы сияқты көптеген мәселелерді шешу.
Банктердің заңды тұлғаларды несиелеуін дамытуға көптеген еңбегі сіңген шетел ғалымдарының үлесі зор: Лаврушин О.И., Сенчагова В.К., Ахрипов А.И., Жуков Е.Ф., Масленчиков Ю.С., Юсупов Д., Козлов Е.П., Галанина Е.Н. және тағы басқалары. Ал, Қазақстанда қаржы нарығы, несие, банк және бағалы қағаздар мәселелерін зерттеуге үлес қосқан ғалымдар: Искаков Ұ.М., Көшенова Б.А., Мақыш С.Б., Сейтқасымов Ғ.С., Смағұлова Р.О., Абишев А.А., Саниев М.С., Ютиш В.М., және тағы басқалар үлкен үлес қосуда.
Тақырыптың объектісі: Қазақстан Республикасының «Темірбанк» акционерлік қоғамы, «Альянс банк» акционерлік қоғамы және Ресей мемлекетінің «Розисбанк» акционерлік коммерциялық банкі.
Диплом жұмысының құрылымы кіріспеден және үш тараудан, қорытындыдан, қолданылатын әдебиеттер тізімі мен қосымшалардан тұрады.
Бірінші тарау бойынша жалпы несиелеудегі теориялық – методологиялық негіздері мен несиелік қатынастардың қалыптастырылуы қарастырылған. Нақтырақ айтқанда, тақырыптың теориялық негізі және несие туралы мәліметтер, оның ішінде несиенің нарықтық экономикадағы мәні мен рөлі, оның формалары мен түрлері, несиенің осы кезеңге дейінгі макроэкономикалық деңгейде дамуы қарастырылған.
Екінші тарауда, теория мен практиканың үйлесімділігі сөз болған, яғни тақырыпты толығымен ашу, атап айтқанда банктердің заңды тұлғаларды несиелеуі мен тағы басқа «Темірбанк» акционерлік қоғамның іс-тәжірибесінде өткен заңды тұлғаларды несиелеуі қарастырылып, оның сандық мәліметтері
талданған. Шетелдердің дәлірек айтқанда Ресей және тағы басқа мемлекеттердің банк тәжірибесі салыстырылып талданған.
Ал, үшінші тарауда алдындағы екінші бөлімде қарастырылған мәліметтердің даму динамикасы, сонымен қатар, кездесетін мәселелері қарастырылған.
Қолданылған әдебиеттер

1. Қазақстан Республикасының Конституциясы
2. Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексі
3. Қазақстан Республикасындағы бағалы қағаздар нарығы бойынша нормативтік-заңдық актілер жинағы. 2 том.-Алматы, 1997-1999 жж.
4. Банк қызметі туралы. Қазақстан Республикасының құқықтық актілер жиынтығы.-Алматы: ЮРИСТ, 2005-177б.
5. Искаков Ұ.М., Бохаев Д.Т., Рузиева Э.А. Қаржы нарығы және делдалдары: Оқулық.-Алматы:Экономика,2008.-296 бет.
6. Көшенова Б.А. Ақша. Несие. Банктер. Валюта қатынастары. Оқу құралы / - Алматы: Экономика, 2000-328 бет.
7. Банковское дело (настольная книга банкира):Учеб. пособие / под. Научной ред. А.А. Абишева, С.А.Святова-Алматы:Экокномика, 2007-32с.
8. Мақыш С.Б. Банк ісі. Оқулық-Алматы:ИздатМаркет, 2007-471 бет
9. Мақыш С.Б. Коммерциялық банктер операциялары. Оқу құралы. 2-ші басылым, қайта өңделген және толықтырылған.-Алматы: ИздатМаркет, 2004-272 бет..
10. Саниев М.С. Ақша несие банктер. Оқу құралы-Алматы:Алматы экономика және статистика институты, 2001-165 бет
11. Сейтқасымов Ғ.С. Ақша, кредит, банктер. Сейтқасымов Ғ.С., Омарбекова А.Ғ., Сейтқасымова А.Ғ. және т.б. Оқулық.-Алматы: «Экономика»,2006-480 бет.
12. Смағұлова Р.О. Мәдіханова Қ.Ә., Тұсаева Ә.Қ. Қаржы ақша айналысы және несие. Оқу құралы. Алматы-Экономика 2008-462 бет
13. В.А. Боровкова, С.В. Мурашова Основы теории финансов и кредита. СПБ...Питер-2004-176с.: ил. – (Серия «краткий курс»)
14. Вешкин Ю.Г. Банковские зарубжных стран. Курс лекций / М.: Экономист-2004. 346с.
15. Вигман С.Л. Финансы, деньги, кредит в вопросах и ответах: Учеб. пособие Москва.:Т.К. Велби, Издательство Проспект, 2004-256с.
16. Давлетова М.Т. Крдитная деятельность банков в Казахстане: Учебное пособие.-Алматы: Экономика, 2001-186 с.
17. Банки и небанковские кредитные организации и их операции:Учебник/Под ред. Е.Ф. Жукова- Москва.: Вузовский учебник, 2005-491с.
18. Иванов А.И. Банковские услуги:зарубежный росийский опыт-Москва.: Финансы и статистика 2004-176с.
19. Карелин О.В. Регулирование международных кредитных отношений Росии Москва.: инансы и статистика, 2003-171с.
20. Коробова Г.Г. Банковское дело. Москва.:Экономика 2003-348с.
21. Козлова Е.П., Галанина Е.Н. Банк и клиент – юридические лица- Москва.: Финансы и статистика 1999-128с.
22. Банковское дело: Учебник. -2- е изд., перраб. И доп. / Под. Ред. О.И.Лаврушина.- М.: Финансы и статистика, 200-672 с.
23. Ютиш В.М. Таджияков Б.Ш. Назаров В.К. Банки Казакстана на рубеже веков: М.Сонография- Алматы 2007-832с.
24. Ольшаный А.И. Банковское кредитовани: российский и зарубежный опыт./ Под. ред. Е.Г. Ищенко, В.И. Алексеева. – М.: Русская Деловая Литература, 1998.-352 стр.

25. Дементиева А. Алянс банк задает импульс бизнесу. Казакстанская правда.-2006. 10 октябрь.-С.12-13
26. Юсупова Д. Алянс банк хорошим проектам- надежная кредитная дорога.- Казакстанская правда.-2006. 30 ноябрь.-С.8-9
27. Кебиров А. «Темірбанк АҚ 2007 жылдың наурызында аяқталған кзең үшін топтастырылған қаржылық есптілік. Егемен Қазақстан 2007-27 сәуір. 7 бет.
28. Естаев Д. Темірбанк-әлді банк. Астана хабары 2007-21 сәуір. 7бет.
29. Банки Казакстана 2007ж. № 1-12
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
.......................................3
1. Несие қатынастарының пайда болуы және қалыптасуының
теориялық
аспектілері.................................................................
..................6
1.1.Несие ... ... ... ... мәне оның ... ... ... ... банк ... ... ... бағалау және оның ... ... ... несиелеу және несиелік
қабілетін
бағалау.....................................................................
....................16
2.2.Банктердің заңды тұлғаларды несиелеудегі шетел тәжірибесі
мен проблемалары оның ішінде ресей мемлекетінің заңды
тұлғаларды
несиелеуі...................................................................
.................33
2.3.«Темірбанк» акционерлік қоғамының ... және ... ... және оны ... да ... ... ... тұлғаларды несиелеуін жетілдіру жолдары
мен
динамикасы..................................................................
.........................63
Қорытынды
68
Қолданылған ... ... ... ... ... ... ... екі деңгейлі банк жүйесі ... ... ... ... ... ... түрде дамыған болып ... ... екі ... банк жүйесі, яғни бастапқы бөлім
Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі болса, ал екінші бөлім яғни, ... ... ... табылады. Ал, коммерциялық банктер кейінгі
жылдары өзін-өзі қатаң түрде байланыстыру және ... ... ... тұра ... ... ... оның ... заңды
тұлғаларды несиелеуде айтарлықтай жетістіктерге жетті. Мәселен, Қазақстан
Республикасының Ұлттық банкінің деректері ... ... ... ... 2006 ... ... 2005 ... желтоқсанмен
салыстырғанда экономикаға берілген несиелердің өсуі 82,7%-ке ... ... мен 2007 ... ... ... ... ... несиелеу жылдан жылға
өсуде және 66,2%-ті құраған [ҚР Ұлттық банкінің деректері бойынша].Осындай
статистикалық ... ... ... ... ... қатар, қазіргі таңдағы банктер заңды тұлғаларды несиелеуде
несиенің ... ... ... ... ... ... ... несие қатынастары және нарық бәсекесі даму алды, ал
ол болса жаңа талап қойып және ... ... сай ... мен ... ... ... ... және заңды тұлғаларды несиелеуде
несиені ауқымды реттеу түрлерін клиенттерге ұсынады.
Мәcелен, қазіргі таңдағы банктердің заңды ... ... ... ... оның ... ... ... қолдана отырып
клиенттердің қажеттілігін қанағаттандыруда. Міне, сол әдіс ... ... ... оның ... ... ... ... талап
етілетін заңи тұрғыдағы құжаттарды жинақтай отырып, кепілге қойған «мүлікті
бағалау» бөлімі бағалап нарықтық ... ... Сол ... ... ... ... екі ... оның бірі тәжірибеде өткен
«Темірбанк» акционерлік қоғамы мен «Альянс банк» және шетел банктердің ... ... ... ... заңды тұлғаларды несиелеуді
салыстыру. Салыстыру нәтижесінде банктердің заңды тұлғаларды несиелеудегі
процент мөлшерлемесін және өтелу мерзімін ... және ... ... ... ... таңдап алу себебі: Қазіргі таңдағы
банктердің заңды тұлғаларды ... ... ... ... ... ашу және сол ... ... заңды тұлғалардың несиесін дамыту болып табылады.
Диплом жұмысы тақырыбының мақсаты ... ... ... ... ... ... қатынастарында қолданылатын әдістер
мен түрлерінің отандық экономикада пайдалану мүмкіндіктерін зерттеу және
жеке алған ... ... ... бір-бірімен салыстыра отырып
ерекшеліктерін ескеріп бейімделуін қарастыру;
-Қазіргі таңдағы банктегі заңды тұлғалардың қалыптасатын ... ... ... және ... ұлғайту жолдарын ұсыну.
Ал, мақсатқа жету үшін мынадай міндеттер қойылады:
-Нарықтық ... ... ... ... ... тұлғаларды
дамытудың ерекшеліктерін айқындау;
-Заңды тұлғалрдың несие алу қабілеттілігін сипаттайтын және оның іс-
әрекеттерінің ерекшеліктеріне байланысты ... ... ... ... ... банктерде заңды тұлғаларды нсиелеуде берілетін
несиенің тәуекелділігін қарастыру және қадағалау;
-Шетел тәжірибелерін зерттеу нәтижесінде отандық ... ... ... ... ... ... ... түрінде өткен «Темірбанк » акционерлік
қоғамының заңды тұлғаларының несиесін басқа банктермен салыстыра ... және ... ... ... ... пәні: Қазіргі таңдағы банктердің заңды тұлғаларды
несиелеудегі қарыз алушымен қарыз берушінің ... ... ... ... ... ... ... банктерге бекіткен нормативті
талаптары бойынша кемшіліктер жіберген банктер саны (01.01.03 500 санын 15
банк, ал 01.01.04 жылы 46 банк ... 6 ... ... Осы ... мәселелерді шешу.
Банктердің заңды тұлғаларды несиелеуін дамытуға көптеген еңбегі сіңген
шетел ғалымдарының үлесі зор: Лаврушин О.И., Сенчагова В.К., ... ... Е.Ф., ... Ю.С., ... Д., Козлов Е.П., Галанина Е.Н. және
тағы басқалары. Ал, Қазақстанда ... ... ... банк және ... ... зерттеуге үлес қосқан ғалымдар: Искаков Ұ.М., Көшенова
Б.А., Мақыш С.Б., Сейтқасымов Ғ.С., Смағұлова Р.О., Абишев А.А., ... Ютиш В.М., және тағы ... ... үлес ... ... Қазақстан Республикасының «Темірбанк» акционерлік
қоғамы, «Альянс банк» акционерлік қоғамы және ... ... ... ... ... ... құрылымы кіріспеден және үш тараудан, қорытындыдан,
қолданылатын әдебиеттер тізімі мен қосымшалардан тұрады.
Бірінші тарау бойынша жалпы ... ...... мен несиелік қатынастардың ... ... ... тақырыптың теориялық негізі және несие туралы
мәліметтер, оның ішінде несиенің ... ... мәні мен ... ... мен ... ... осы ... дейінгі макроэкономикалық
деңгейде дамуы қарастырылған.
Екінші тарауда, теория мен практиканың үйлесімділігі сөз болған, яғни
тақырыпты толығымен ашу, атап ... ... ... ... мен тағы басқа «Темірбанк» акционерлік қоғамның іс-тәжірибесінде
өткен заңды тұлғаларды несиелеуі ... оның ... ... Шетелдердің дәлірек айтқанда Ресей және тағы ... банк ... ... ... ... ... ... екінші бөлімде ... даму ... ... ... ... ... ... пайда болуы және қалыптасуының теориялық аспектілері
1.1.Несие қатынастарының пайда болуы және дамуы
Ақшадан кейін ізінше несиені ойлап ...... ... ... несиені пайдаланудың нәтижесінде шаруашылық қажетін және
жеке қажеттілікті өтеу уақыты қысқарады. ... ... ... ... ... өз ... ... ал жеке және заңды тұлғаның өз ... не ... ... заттарды болашақта емес қазір алуға мүмкіндік
туады [6,98].
Сонымен, ... – ақша ... ... экономикалық категория болып
табылады. «Несие» деген сөз, «қарыз», ... ... ... ... ... ... латынша «kreditum» деген сөзден шыққан. Ол
экономикалық категория ретінде әр ... ... ... да ... Ол ... ... ... болған кезінен бастап қарапайым
формаларында: бай және кедей қоғамдарда көрінеді. Несие ... ... ... ... даму ... ... Алғашқы несие табиғи түрде
(астық, мал, еңбек құралдары және тағы ... ... ... ... шаруалар мен кәсіпкерлерге тұтыну мұқтаждығы мен қарыздарды өтеу
үшін ұсынылған. Тауар-ақша қатынастарының дамуымен несие ақша ... ... ... ... ... ... және ... түрде жүзеге асатын
кеңейтілген өндірістің ерекшеліктерінен туындайды. Несие капитал түрлері
үнемі ауысып ... ... ... түрі тауар түріне, тауарлы
өндірістік түрге, өндірістік тауарлыға және ... ... ақша ... ... яғни ... '-А' ... ... айналымы
жүреді. Енді, осы берілген формулаға түсінік берелік.
Демек, А-ақша ... ... ... ... ' ... ... өсімімен;
А'- ақша нысаны, өсімімен.
Осы мәліметтер толық түсінікті болу үшін ақша несие ... ... яғни ... ... ... ... ... ой
пікірі бойынша берген мәліметтерімен түсіндірелік. Демек, айналымның
бірінші сатысында құнның ... ... ... күші нысанына ауысады,
яғни ақшаға өндіріс құрал жабдықтары сатылып алынады (машиналар, шикізат
жабдықтары және тағы да ... ... ... ... ... ... пайдаланып істеген әрекеттерінің нәтижесінде дайын өнім ... ... ... ... нысанындағы құн тауарлы нысанға ауысады. Осы
сатыда өндіргіш құралдарының ... адам ... ... яғни ... ... құн ... Ал, ... сатыда дайындалған өнім ақшаға
сатылады. Сөйтіп, құнның тауарлық нысаны қайтадан, өзінің бастапқы нысаны-
ақша ... ... тек ... ... мөлшерде (өндірушінің таза
пайдасы қосылады) [9,58].
Ал, өсімқорлық несиеге тән ... ... ... ... ... ... иелері мен үлкен діни ордалар, ал
қарыздар–ұсақ өнім ... құл ... мен ... ... ... ... ағымдағы тұтыну мұқтажын өтеуге ғана алса, ал ... ... ... іс ... жұмсады. Бұл, несие үшін өсім
ақының деңгейінің өте жоғарлылығы ұсақ өнім өндірушілер мен ... ... ... мәжбүр етті. Мысалы, феодализм тұсындағы несие үшін
төленетін ақының деңгейін 21проценттен 43 ... ... ... ал
кейбір жағдайларда 100-200 процентке жеткізуге рұқсат ... ... ... ... өндіріс әдісінің пайда болуына алғы жағдайлар
жасады, яғни ескі өндіріс әдістерін ыдыратып, жаңа әдсітің пайда ... ... ... несиенің нышандары алғашқы қауымдық құрылыстың
ыдырауы кезінде пайда болып, капиталистік ... ... ... дамуының
жоғары сатысына жетті.
Ал, капиталистік несие капиталистік өндіріс әдісінен туындап, ... ... ... ... ... ... ... елеулі ерекшеліктері бар. Демек, олардың әр қайсын бір-
бірінен ерекшелігін ашсақ:
Біріншіден, қарыз бойынша. ... ... ... ... құл ... мен ... ал капиталистік несиені,
негізінен, өнеркәсіп және сауда капиталистері алады.
Екіншіден, қарызға ... ... ... ... ... ... ... қарызға берген ақша несие берушіге ғана капитал ретінде өсім
ақы түсіреді, капиталистік несиені, керісінше, несие беруші де, ... ... ... ... құн алу үшін ... эконмикалық маңызы бойынша. Өсімқорлық несие өндірістің
құлдырауына тіресе, ал екінші ... ... ... ... ... ... жасады.
Төртіншіден, өсім ақының шығу көзіне байланысты. Капиталистік несие үшін
өсім ақының көзі – ... ... ... қосымша құны, өсімқорлық
несие үшін өсім ... ... ... ... және ұсақ ... ... ... өсім ақының деңгейі бойынша. Өсімқорлық ... үшін ... ... барлық қосымша өнім, тіпті қажетті өнімнің де бір ... ... ... үшін өсім ақы ... ... пайданың тек бір
бөлігі кетеді [6, 98].
Қазақстан Републикасында ғасырдың 70 жылдарында-ақ шағын несиелеу
пайда болған. 1883 жылдардың өзінде ауыл ... ... ... беру ... ... ... [23, ... қарыз капиталы деген капиталист-меншік иесінің жұмыс істеуші
капиталдың қайталама ... ... ... және жалдамалы еңбекті
қанау негізінде өсім ақы ... ... ... ... капитализмге
дейінгі өндірістік қатынастарды білдірсе, қарыз капиталы – капиталистік
өндірітік ... ... Ол ... ... қайталама
айналымының негізінде пайда болды.
Несие – ұдайы өндірістің ажырамас бөлігі. ... ...... ... ... табиғи негізі. Себебі тауардың ... ... екі ... ... ... өнім ... ... үшін оның
заттай түрі және құны болуы қажет; екіншіден, өнім бір ... ... ... ... ол ауысу тек айырбас ... яғни ... ... ... айырбасы несиенің пайда болатын ортасы. ... ... ... ... ... өзі ... өндірістен емес,
өнімдерді бір-біріне алмастыратын айырбас ортасынан іздеу керек. ... ... ... ... ... ... ... [6,100].
1.2.Несиенің мәні, оның формалары мен түрлері
Несиелеудің теориялық – ... ... атты ... ... ... болу үшін әр қайсын сұрақ түрінде ашалық.
Сонымен, несиенің формалары мен түрлерін айтпастан бұрын, ең ... мәні ...... сұрақ туындайды. Осы сұрақтың жауабын былай
түсіндірелік.
Несиенің мәні-классикалық теориялары ретінде ... ... ... ... ... ... ... тауарлардың айналым
сферасы мен жеке тұғалар және заңды тұлғалар, әр ... ... мен ... ... және сан ... ... ... жүзеге асады [17, 6].
Несиенің мәнін анықтаған кезде бірқатар әдістемелік принциптерді ұстану
керек, несиенің барша түрі ... ... оның ... көрсету керек:
• Несие келісімі тұтасымен алғанда несиенің мәнін ашуы ... ... ... ... қайтарылмаса, онда бұл ... ... ... білдіреді;
• Несиенің мәнін таңдауда несиенің құрылымын, ... ... ... ... ... ... ... болып қалатын ... ... ... ... несие де бір-бірімен өзара әрекетке
түсетін ... ... ... ... элементтерге ең алдымен несиелік
қатынастың ... ... ... ... несие беруші мен
қарызға алушылар жатады. Оларды бөлуге және ... ... ... ... ... жағдайда ғана несиенің мәнін анықтауға болады. Ал,
несиенің несие ... мен ... ... ... ... кейінірек
қарастыралық [11, 111].
Нарықтық экономикада несиенің рөлі мен мәні аса ... және ... ... Несие нарығының құралы- несие. Ол ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ететін
ссудалық мәміленің формасына енеді. ... ... ... ... ... табылады [5,63].
Жалпы несие экономикалық категория ретінде бірнеше қызметтерді атқарады.
Бұл қызмет түрлері 1-суретте суреттелген.
Бұл қызметтерге толық ... ... ... ... ... ... ... отырып түсінікті болған деген ойдамын [12, 89].
Сонымен қатар, несиелеу мүмкіндігін шынайы түрде ... ... ... ... ... ... ... несиелеу келісімінде қатысушылар–несие беруші және несие
немесе қарыз алушы ...... жеке ... ... шығу ... ... несиелік қатынастарға кіру өзінің қызметтерін
нарық жағдайындағы заңдардың ... және ... ... ... ... Екіншіден, егер қарыз алушы мен қарыз берушінің арасындағы қазынашылық
байланысқанда несие қажет ... ... ... ... үшін
несиеге деген қызығушылықты оның қатысушылары көрсете білу қажет:
1.Сурет. Несиенің экономикалық категориясы ретіндегі бірнеше қызмет түрлері
бір ... - ақша ... ... ... ... ... ... - қабылдау жағын қамтамасыз ету.
Оның экономикалық байланыстылығы–несие қатынастарының субъективті
қатынасындағы қызығушылығымен ... ... ... ... 6].
Несие беруші – несиелік келісімнің қарыз ұсынатын ... Мұны іске ... онда ... қаражаттың белгілі-бір қоры болуы керек. Ол ақша ... ... ... біреуден қарызға алған болуы да мүмкін.
Қазіргі уақытта қарызға ақша ұсынатын негізгі несие беруші– банк болып
табылады. Ол ... ... ... мен ... ... бос
қаражаттарын шоғырландырып, оларды қарызға алушыға уақытша ... ... ... ұсынады. Бұл ретте банктен алған несиені тек қарызға алушы
ғана емес, сондай-ақ ... да ... ... ... халыққа)
тартылған ресурстарды (ақшаларды) қайтаруға міндетті.
Бұл арада банк бірінші ... ... ... ... ... жағдайда-
қарыз алушы болып көрінеді.
Несие алушы – несиелік қатынастар ... ... ... ... ... міндетті жағы. Қосымша ақшалай қаражатқа уақытша бірлігі сипатын
көрсетеді. Алайда, қарызға алушы қарызға ... ... ... иесі
болып табылмайды, өндіріс саласында, айналымда оны ол өз ... Бұл ... ол ... ... ... яғни шаруашылықта
ауыспалы айналым қоры тауардан гөрі, яғни шаруашылықта ауыспалы айналым
қоры ... ... оны іске ... ... үшін өсімақы төлеп,
қарызды арттық көлемде төлейді.
Несиелік мәміледе қарызға алушы несие берушіге тәуелді, оған ... өз ... ... ... ... алушы мен несие беруші несие
қатынастарының толық құқықты жақтары болып табылады. Олар ... ... ... Және бұл ... олар ... ауыстыруы мүмкін. Несие
беруші – қарызгер (кәсіпорындар мен ... бос ... есеп ... ... ... ... ... мүмкін. Несие беруші мен қарыз
алушы өзара іс әрекеттерінде қарама-қайшылықтың бірлігі сипатын көрсетеді.
Несиелік мәміленің ... ... олар оның ... ... ... ... мүделері де бөлек, несие беріші неғұрлым жоғары пайыздық
несие бергісі келсе, қарыз ... ... ... несие алып, қосымша
қаржылар табу мүддесі болады.
Несие ... мен ... ... ... ... ... ... – алыс-берістің объектісі-несиеге берген құн болып табылады.
Әрине, несиенің мәнін аша берсек өте көп, ... ... ... методологиялық –теориялық аспектілерінің тағы бір түрі ретінде
несиенің формаларына келелік.
Несие формасы – бұл несие қатынасының сырттай нақты ... ... ... ... мәні мен ... ... ... формасы мен мазмұны ажырағысыз әрі ... ... ... ... ... ... оның мазмұны мен дамуына
сәйкесуі ... ... ... ... ... ... ... ең маңызды
формаларын бөліп көрсетуге болады:
қарыз ету ... ...... және халықаралық несие;
несие мәмілесінің объектісіне қарай – ақшалай және тауарлық несие;
несие қатынасының субъектісіне қарай-банктік, коммерциялық, халықаралық,
тұтынушылық несиелер.
Несиенің тауарлы ... ... ... алып ... оның ақшалай
формасынан бұрын пайда ... ... ... ... ... қажетті артық өнімдерін (астық, мал, тері және тағы да басқалары)
бір-біріне өсім алумен қарызға берген.
Несиенің тауарлы формасы осы ... ... ... ... ... сатуда, машина мен құрал жабдық тұрмыстық
тауарлар, саймандар лизингісінде қолданылады. Қазақыстанда тауарлық несие
фермерлер мен ... ... ... ... жиғаннан кейін қайтарып
отырады.
Несиенің тауарлы формасының негізінде ақшалай несие формасы пайда болып,
дамиды. Ол осы ... ... ... жинағанынан шаруашылықта
артықшылықтарға ие және типтік форма болып табылады. Бұл ... ... ... пен ... ... тән ... ... құралы болып
табылады. Несиенің бұл формасы ұлттық және халықаралық ... ... ... [11, ... ... және ... формалары мен қатар олардың аралас формасы
да қолданылады, яғни ... ... ақша ... Бұл - өз ... айтып
тұрғандай несие тауарлы формада ұсынылса, онда ол ақша түрінде ... ... ... мемлекетаралық несиелік қатынастар арасында қолданады.
Несиенің формалары 2-суретте көрсетілген. Ал, осы ... ... ... ... болу үшін ... да ... түсіндіре кетелік [16,
30-32].
Демек, несиенің басқа формаларына қарағанда коммерциялық несие олардан
бұрын пайда болды. Бұл ... ... ... мен ... ... төлем мерзімін ұзартумен шаруашылық жүргізуші субъектілер
береді. Объектісі болып өнеркәсіп және сауда ... ... ... тауар капиталы жатады. Коммерциялық несиелер көбіне ... да ... Азық ... коорпорациясы фермерлерге, шаруа
қожалықтарына ... май ... ... ... және ... қорғайтын құралдарды тауарлық несие түрінде
ұсынады.
Дамыған нарықтық экономика жағдайында коммерциялық ... ... ... ... болады. Банк несиесінің бірнеше ерекшеліктеріне
қарай отырып түсіндіріледі.
Несиенің бірінші ерекшелігі- банк өзінің ... ... ... капиталын ғана емес, сонымен қатар, тартылған ресурстардан да (заңды
және жеке тұлғалардың депозиттерінен) береді.
Несиенің екінші ерекшелігі-шаруашылық ... әлі түсе ... ... және ... банкке орналастырылған уақытша
бос қаражатын банк қарызға береді.
Несиенің үшінші ... ... ... ... өздігінен
өсетін құжаты ретінде болатын капиталы формасына ... ... ... ... бұл ... пайдаланғаны үшін банкке пайыз төлейді.
Лизинг- бұл негізгі құрал жабдықтайтын мүлкін сатып алу және оны жеке және
заңды тұлғаларға белгілі-бір ... үшін ... ... әрі ... ... есеп ... ... қарастыратын келісім шарттың бекітілуіне
себепкер ... ... бір ... ... ... ... ұсыну бойынша инвестициялық қызметтің түрі.
Несие түрлері-бұл оның несиелерді жіктеу үшін ... ... ... ... ең детальданған
сипаттамасы, яғни, несиенің іс тәжірибедегі нақты қосымшасы.
Қазақыстанда несие түрлері былайша жіктеледі:
а)несиелеу объектінің экономикалық ... ... ... ... ... несие;
-негізгі құрал жабдықты қалыптастыруға берілетін несие;
-тауарлы материялдық қорлар аясында ... ... ... ... тыс ... ... уақытша қажеттілікке берілетін несие;
-өндірістің маусымдық шығыны аясында берілетін несие;
-жол үстіндегі есеп айырысу ... ... ... ... ... ... етілуі бойынша:
-жылжымалы және жылжымайтын мүлікпен, тауарлы материялдық ... ... ... ... ... етілген;
-ішінара қамтамасыз етілген:
-кепілхатпен;
-кепілдемемен;
-кепілдікпен.
-қамтамасыз етілмеген:
-сенім несиесі.
-сақтандырылған.
б) қайтарылу мерзімі бойынша:
-қысқа мерзімді көбінесе қарыз алушының ... ... ... ... ... және қызмет түрлерінде қолданылады. Бұл несие түрінің
мерзімі негізінен бір жылдан аспауы керек;
-орта мерзімді өндіріс және ... ... ... яғни ... ... немесе өндірістің
модернизациясына ... және ... ... бір ... үш ... дейінгі
аралықты қамтитын және өтелу тәртібі ... ... ... ... ... айналымдарын, қозғалысын
қамтамасыз етеді. Бұл несиелеу түрі үш жылдан бес жылға дейінгі аралықты
қалыптастыруы мүмкін. Кей ... ... бес жыл және ... ... ... бұл жағдайлар мемлекет жағындағы қаржылық кепіл болған
жағдайларда қолданылады [15, 132].
-бөліп бөліп төлеу(мерзімін ұзарту);
-бір жолғы өтеу;
-кезең сайын бір ... ... ... деңгейі бойынша:
-субстандартты;
-стандартты;
-күмәнді;
-сенімді;
-ұзартпалы.
г) ақылылығы бойынша:
-қалыпты пайыздық мөлшерлемесі (пайыз мөлшерлемесі қалыпты);
-жоғары пайыздық мөлшерлемесі (пайыз мөлшерлемесі жоғары);
-төмен пайыздық мөлшерлемесі (пайыз мөлшерлемесі ... ... ... құрылымы
Ескерту: Сейтқасымовтың оқулығы бойынша автордың пікірімен жасалған
д) салалық бағыты бойынша:
-сауда-саттық несиесі;
-өнеркәсіп несиесі;
-ауыл шаруашылық несиесі;
-құрылыс несиесі.
ж) ... шот ... ... ... шот ... ... ... шоты бойынша несие;
-контогоренттік шот бойынша несие;
-овердрафт бойынша несие;
-несие желісі бойынша несие;
[13, 142 бет].
з) Валютамен берілуіне қарай:
-ұлттық валютамен берілуі;
-шетел валютасымен берілуі.
и)Банктік ... ... ... ... ... үшін қолданылатын несие түрі;
-айналым құжаттарының уақытша толуы үшін;
-жеке тұтыну үшін, оның ішінде ипотекалық несие.
к) ұсыну технологиясы ... ... ... ... пайыздық мөлшерлеменің түрі бойынша:
-қалқымалы пайыз мөлшерлемесі;
-тұрақты пайыз мөлшерлемесі.
л) берілу мақсаттарына ... ... ... несие;
-ломбарттық;
-лизингтік несие түрі;
-рамбрустық;
-сенім;
-маусымдық несие;
-консорциялдық және тағы да басқалары; [15, 131].
Несиенің жіктелімі келесі тармақта жеке банктерді ... ала ... ... ... ... несиелеуі және несиелік
қабілетін бағалау
Диплом тақырыбы бойынша «Банктердің заңды тұлғаларды несиелеуі» туралы
мәліметтерді қарастыратын болсақ, ең ... ... ... ... ... ... ... клиент заңды тұлға ретінде-өндірістік, ауыл аруашылық, көлік,
сауда, құрылыс және тағы басқа ... ... ... ұйым ... ... ... ... мақсаты бұл-жалпы тұтынушыларды
қанағаттандыру, рентабельді жұмыс, өндірістің ассортиментін ... ... мен ... ... ... жоғарлату. Заңды тұлға коммерциялық
ұйым формасында бола тұра, олар жауапкершілігі шектеулі ... ... ... ... болады. Әрине, банк те заңды
тұлға сияқты коммерциялық ұйым болып есептеледі. ... оның ... ... ... ... бір ... олар ... өндіруші
емес. Ол керісінше есептік, несиелік және қаржылық мінездемені белгілі-бір
салаға қатысты қызмет көрсетуші [21, 4].
Банктер заңды ... ... ... ... ... ... ... отырып жүзеге асырады. Яғни, Қазақстан
Республикасы Ұлттық ... ... 1999 ... 16 ...... және 31.01.01 жыл № 15; 01.08.02 жыл № 279; 21.04.03 жыл № ... жыл № 287 қаулыларымен енгізілген өзгерістері негізінде ... ... ... ... асырады. Осы заңдардың негізінде жалпы
ережедегі бірінші бабында несие ұғымдарына берілген ... ... ... ... ... ақша ... өтелуі-несиенің және сол бойынша сыйақыны (мүддені) ставкасының
сомасының қайтарылуы;
Несиелік желі-банктің ... ... ... алу ... өзі ... беретін талаптар негізінде, бірақ несиенің мұндай формасы үшін
банктің ішкі ... ... және ... ... сома ... ... ... несиелеу міндеттемесі;
Несиенің шарттары-несие беру шарттары, бұған сыйақы мөлшері, қарыз
алушының міндеттемелерін ... ... ету ... ... ... ... сонда-ақ осыларға сәйкес әрбір жеке несие ... ... ... ... ... жатады.
Несие-банктің заем, лизинг, факторинг, форфейтинг операцияларын, сондай-
ақ вексельдердің есебін жүргізуді жүзеге асыруы.
2-тарау бойынша берілген несие жөніндегі құжаттаманы ... ... ... ... ... ... әрбір несиеге байлынысты банкке несие папкасы
арнаулы тиіс, ол банктік заем шартына қол ... ... оны ... күні
ашылып, осы ережелерде көзделген ретінде болмаса, қоддануы тоқтатылған
сәтте ғана жабылады.
8-бап ... ... ... ... және сол ... ... ... тиіс.
9-10-баптарда банктік папканы қажет еткен кезеңде берілуі және
хронологиялық ... ... ... ... ... керек.
Ал, 11-бап бойынша несиені пайдалану ... мен ... ... ... ... қол қойған өтініш, ол несиені қайтаруды қамтамасыз
етудің кепілдігі үшін баланстық құны көрсетіліп ... ... ... ... ... ... уәкілтті оранның несие алған шешімі,
2) заемшы заңды тұлғаның уәкілтті оранның несие алуға ... егер ... ... ... ... ... оның құрылтайшы құжаттарының
белгіленген тәртіппен куәландыратын көшірмесі;
4) заңды тұлғаның қол қою үлгілері және мөр ... бар ... ... және ... заем шартына заем берушінің атынан
қол қоюға уәкілетті адамға заем берушінің атынан берілген сенімхаты ... ... және тағы ... ... ... бойынша несиеге баланысты сатып алынған талап ету құқы бойынша
құжаттама ... ... ... банк берген талаптар бойынша құжаттама;
5-6 тарауларда қарыз берушінің ауыстыру және ... ... ... ... несиелік маниторинг бойынша құжаттма қаралған және осы
заңдар негізінде әрбір банктер жұмысын жүзеге асырады [4,87].
Заңды тұлғаларды несиелеудегі негізгі ... ... ... ... алып кит» ... ... асырылады. Олар мыналар болып табылады:
1) несиенің субъектісі;
2) несиенің объектісі;
3) несиенің қамтамасыз етілуі.
Әрине, несиелік операциялардың технологиясын кәсіпорындық ... ... ... де ... ... та қай ... ... осы алдында
айтылған «үш алып кит» негіз болатын мәнін сақтай алады.
Несиелеу жүйесінің базалық ... ... ... Несиелеу
бойынша банк саласындағы қызметтің дамуы тек мынадай ... ... ... ... ... онда ол несиелік келісімнің сапасын жақсарта
түседі. Ал, ... ... ... бұзу ... ... ... мүмкін
банктік ссудаларды қайта қайтару жағдайына әкеп соғуы мүмкін.
Белгілі болғандай бұрынғы жүйе ... ... ... ... Егер несиенің объектісі болса, онда кәсіпорындар
мен ұйымдар банктік ссудаларды алу ... ие ... деп ... ... ... мынадай жағдайларда кәсіпорындар және несиелік
рессурстармен қызықтырылмаған, ... ... ... , ... ... ... қосымша өндірілген шығындарды жүзеге асырады, бір
ауыз сөзбен айтқанда қосымша құралдарды ... ... ... негізгі элементтің жиынтығы (субъект, объект және несиені қамтамасыз
ету) жүйе ... ғана ... ... ... осы үш ... ... болса,
несиелеуге болады деп көрінуі мүмкін. Ол үшін бірнеше ... ... ... Өте ірі, ... кәсіпорын халықаралық нарықтағы оң
салмақты абыройын қолдана отырып сонымен ... ... ... тауарлары
бойынша тұрақты нарықты пайдалана отырып, банктен қысқа мерзімді қажеттілік
үшін несие сұрады. Несиенің сомасы және оның ... ... ... ... ... ... ... осындай клиенттерімен ... ... ... ... мысалда: Кейбір кәсіпорындар ссуданы ұзақ мерзімде ... ... ... ... яғни ... классты қамтамасыз етуін сұрады
делік. Ал, бұрын бұл ... ... ... ... ... осы екі ... келтірілген кәсіпорындар үшін банк не істеу
қажет? Алғашында екі ... да ... ... және клиенттің
дәрежесі ешбір қымсындырмайды. Сонда, банк үшін бір ғана ... ... ... ... ... ... ... берілген. Осы сұрақтарға қарай
отырып несиелеу жүйесінің элементі ретінде тағы ... ... ... ... ... белгілі болғандай-ақ екі жақ қатысады:
Біріншіден, несие алушы, ал екіншіден, несие беруші. Екі ... ... ... ... ... баяндалады. Осы айналымдар
қарыз алушылар ... яғни банк ... бір ... ... және ... ... ... пайдаланып оның уақытын және пайызын ... ... ... ... ... ... «екі ... бар»-деп біреу қалжындаған екен.
Яғни, осы екі ақымақтың біреуі банк ... ... оны ... және
несиенің белгілі бір сомасын тауып береді деп, ал екінші ... ... ... өз ... ... және ... деп есептейді.
Негізінен несиенің экономикалық байланыс ретінде қарастырса-ол ылғида
тәуекел және осы тәуекелді ешбір сенімсіз бұл жерде алып шыға ... ... ... психологиялық дақ, ол субъектімен немесе объектімен
немесе ... ... ... ... ... ... сенімділік пен тәуекелділік бір жағынан несиелік
қатынастың негізгі элементі ретінде жүзеге асса, ал ... ... ... ... ... ... ... Ал, осы жерде тәуекел мен
сенімділікті алдағы кезеңдерде толық ... ... ... банктердің
заңды тұлғаларды несиелеудегі объектісі мен субъектісін бір-бірінен
ажыраталық [22,243].
Банктердің ... ... ... ... мен ... ... несиелеу объектісіне баланысты бөлуге болады. Тар
мағынада объект -бұл латын ... ... ... ... зат, ... мағынаны білдіреді. Сонымен, объект дегеніміз-бұл ... ... ... ссуданың берілуімен көрсетілетін зат. ... ... ... ... ... ... ... әр түрлі
элементтері арқылы беріледі. Өндірістік ... ... ... ... және қосымша материялдарды, бензин, аяқталмаған
өндірісті, дайын өнімді несиелейді. Сауда ... ... ... ... ... ... тұрған тауарлар шығады. Ал, ауыл
шаруашылық кәсіпорындарда банктер миниралды тыңайтқыштар, өсімдіктер ... және тағы да ... ... ... ... ... ... объектілерге қатысты несиеленеді:
• өндіріс құрылыс объектілері үшін;
• қайта өңдеу, техникалық қайта қаржыландыру;
• өндіріс ... ... ... ... ... және көлік құрплдарын жөндеу;
• ұйымдардың жаңа өнімдерін шығару және тағы да ... ... ... ... ... жеке немесе біріккен ... Жеке қай ... ... Ол егер басқа ссудалардан
жекеленгенде, я болмаса оқшауланғанда [23, 243].
Қазіргі ... ... ... ... ... қабілетін анықтау
әдістерінде де негізделеді. ... ... ... ... банк баланысының өтімілігін қолау әдісі болып табылатынын айта
кету керек.
Несиелеу процесі ... ... ... ... қалуға
себепкер болатын көптеген тәуекел ... ... ... ... ... да, банк ссудасының берілуі алдын-ала ықпал ететін
факторларды оқып үйренуге жағдай жасайды.
Заңды тұлғаларға берілетін несие түрлеріне мыналар жатады:
Овердрафт, ... ... ... ... сенім несиесі,
консорциомдық несие, инвестициялық ... ... ... ... ... ... контокоренттңк несие, ломбарттық несие,
форфейтингтік несие, ... ... ... ... әр ... ... да нұсқа түсінік беру төмендегіше
қарастырылған.
Маусымдық несие-жабдықтаушының қаржыландыру уақыты мен ... ... ... ... ... алшақтықты жабуға ... ... ... көбіне ауыл шаруашылығы өндірушілеріне тегін салып ... ... ... ... жабу мақсатында беріледі.
Лизингтік несие-банк клиенттерінің құрал жабдықтарды және ... ... ... ... ... ... ... кірген, төлем ... ... ... ... ... ... несиелер қамтамасыз
етусіз беріледі.
Консорциомдық несие-ірі жобаларды ... ... ... ... ... несиелері. Мұндай несиелер негізінен ірі жобаларды
несиелеуде бір банктің несиелеу ... ... ... ... ... ... ... орнын ашуға, өндірісті қайта құруға
және кеңейтуге ... ұзақ ... ... ... клиенттерінің өндіріске озық технологияларды
немесе нау-хауды игерумен байланысты берілетін ұзақ мерзімді несие.
Вексельдік ... ... ... ... ... ... ... несие. Мұндай, вексельдерді банктер шығарады және
олардың номиналдық құны болады, сондай-ақ олардың ... жай ... ... ... ... ... ішке алып кіру және жартылай фабрикат және
дайын өнімдерді сыртқа шығару тәжірибесінде пайдаланылатын ... ... ... ... мен ... ... бакнктегі бірыңғай ағымдық (контогоренттңк) шоты бар, өзінің
тұрақты ... ... ... несиесі.
Ломбардтық несие-тауарлы материялдықтар мен мүліктік құқықтарды, ... ... ... және тағы басқа кепілге ала отырып қысқа
мерзімге несие берушінің қатаң тіркелген сомада ... ... ... ... операцияларында қолданылатын коммерциялық
вексельді сатып алу ... ... ... ... ... (180 күнге дейінгі) несиелеу нысаны. Банк (форфейтор) экспортердің
(сатушыдан) сатқан тауар үшін импортердің (сатып алушының) берген ... ... ... алуы ... ... сатқан тауарының
құнын толық немесе жартылай төлейді. Кейіннен импортер (сатып ... ... ... ... ... ... оған төлейді.
Тез арада төлегені үшін форфейтор-банк экспортерден пайыз ұстап ... ... ... банк ... ... мен ... қызметтері үшін төленбеген төлем талабын (шот
фактурасын) банкке ... ... ... ... несие-экспортты қолдау құралы ретінде өнімді исатуды
қаржыланыру ... ... ... немесе оның банкіне берген несие.
Несиелік желі-келісілген лимит шегіндегі белгілі ибір ... ... ... несие беріп отыруға несиелік мекеменің оған берген заңды
түрде рәсімделген міндеттемесі.
Қарыз алушының несиелік ... – бұл ... ... ... ... ... толық және уақытылы есеп айырысу қабілеті [8,243].
Заңды тұлғаларды несиелеуге қажетті құжаттар жинау несиелеу үрдісінің 1-
кезеңінде жүзеге асады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... кейін және несиелеу шартымен толық келіскен
жағдайда банктің жасаған формасында құжатты немесе құжаттсыз (компьютердегі
арнайы бағдарлама) түріндегі ... алу үшін ... және ... және ... ... қажетті құжаттарды жинақтап банкке тапсырады.
Бұл келесі тақырыпта толығымен ашылған және қосымша 1-де ... ... ... ... ... екі ... бөлінеді:
1. Неселік сараптама;
2. Заңи сараптамаға арналған құжаттар.
Банктердің заңды тұлғаларды несиелеуде қажетті құжаттар:
●Құрылтайшылық құжаттардың, жарғының, жалға алу ... ... ... ... ... ... ... куәландыратын
көшірмесі;
●Кәсіпорын басшысының немесе кәсіпорын атынан несие алуға ... ... төл ... және ... несие алуға құқығын
растайтын басқа құжаттардың көшірмесі;
●Соңғы екі жылдық қарыз алушының ... ... ... ... ақша
қаражаттарының қозғалысының есебі;
●Қайтарылу мерзімін сипаттайтын техникалық-экономикалық есебі;
●Несиеленетін мәмілелерді растайтын келісімшарттар көшірмелері;
●Алашақ және берешек қарыздары туралы ... ... ... ... ... ... ... куәландыратын құжаттар;
●Қызметін жаңадан бастаған, яғни қаржылық есептер және басқа да құжаттары
жоқ кәсіпорынның бизнес жоспары.
Қажет ... банк ... ... несиені қайтаруын қамтамасыз
ететін басқа құжаттар мен мәліметтерді талап ете алады. ... ... ... ... ... ... қарыз алушылар үшін сауалнама
үшін кейбір құжаттар тізімі қысқаруы ... ... ... ... ... ... ақпараттар
көздерінің маңызы зор:
●Өтініш жасаушымен тікелей сұхбаттасу, яғни банк қызметкері ссуда алуға
өтініш жасау себептерін біле ... ... ... несиелік саясатынан
туындайтын талаптарына жауап беретіндігіне мән береді. ... ... ... және ... қызметтің сипаты, шикізат ... ... ... ақпараттар жинайды. Бұл ақпараттар
басқа жолдармен көрсетіледі;
●Клиенттердің ... ... ... ... ... ... шоттардағы қалдықтары және тағы дабасқалары туралы ақпараттардан
тұратын банк картотекасын жүргізу;
●Орнында инспекция жүргізу;
●Қаржылық есебін талдау;
●Басқа банктермен контракт арқылы, ... ... ... салық инспекциялары арқылы сыртай ақпарат көздері [14, 102].
Қарыз алушының несиелік қабілетін бағалау
Міне, талабы бойынша заңды тұлғалар осы құжаттарды даярламағаннан ... ... ... ... ... алу ... ... алушының несиелік қабілетін бағалау оның қаржылық жағдайына баға
беруді ... ... ... баға ... ... ... ... алушының қаржылық жағдайы оның ... ... ... ... ... ... төлем талаптарын уақытылы
қанағаттандыру;
2)несиені ... мен ... ... ... ... және ... төлеу.
Қарыз алушының қаржылық жағдайы жақсы болса, ол барлық міндеттемелері
бойынша есеп айырыса алады.
Қарыз ... ... ... ... ... шектеулі және кең
көлемде жасалады. Қарыз ... ... ... ... үшін ... ... ... шаруашылық-қаржылық қызметін жан-жақты
бағалауға мүмкіндік беретін ... ... ... ... ... ... жағдайын талдау үшін негізгі көздер
ретінде Қаржы министірлігі бекіткен ... ... ... ... қызмет етеді: «Кәсіпорын балансы» (№1 форма); «Қаржы нәтижелері
және оларды пайдалану туралы есебі» (№2 ... ... ... бет» (№3 ... ... ... ... статистикалық
есеп формасы «Кәсіпорынның (ұйымның) қаржылық ... ... ... ... ... ... ... және
кәсіпорынның (ұйымның, мекеменің)өнімнің (жұмыстар, ... ... ... ... ... формалары). Бұл
мәліметтерді толықтыру үшін қосымшада баяндалған. Қосымша 2-де көрсетілген
[8,245].
Отандық банктік тәжірибеде қарыз ... ... ... бағалауда мынадай қаржылық коэффициенттердің төрт ... ... ... ... ... ... ... қаржылық
тәуекелділік коэффициенттері;
-компанияның ресурстарын пайдалану ... ... ... ... ... көрсеткіштердің есептелу алгоритіміне тоқталайық.
1.Өтімділік коэффициенті.
Өтімділік коэффициентінің өзі екі коэффициент көмегімен анықталады:
-ағымдағы өтімділік коэффициенті;
-тез өтімділік коэффициенті.
Ағымдағы
активтер
Ағымдағы ... ... ... ... ... ... және ... шоттағы қаражаттар,
дебиторлық таза қарыз, тауарлы-материялды ... өзге ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздардағы жұмсалымдар
және тағы басқалары). Дебиторлық таза қарыз ... ... ... ... ... ... резервін шегеру арқылы анықталады.
Тауарлы материялды қорлардың да айналым мерзімі бір жылдан аспауға тиіс.
Ағымдағы ... ... ... ... ... ... алдындағы төленбеген қарыздарды, өзге ағымдағы
міндеттемелер жатады.
Ағымдағы өтімділік коэффициентті ... өтеу ... ... Бұл ... ағымдағы міндеттемелерінің ағымдағы активтерімен
қаншалықты қамтамасыз етілетін сипаттайды. Бұл көрсеткіштердің мәні 1,70%-
тен ... ... ... болуға тиіс. Егер оның мәні 1,20%-тен артып
кетсе, онда ... ... ... (ТМҚ) ... ... ... ... дебиторлық қарыздың жоғары болуын көрсетеді.
Ал, оның мәнінің төмен ... ... ... ... ... бұл ... ... жоғары болуы, қарыз алушының қаржылық
тұрақтылығын білдіреді.
Дүниежүзілік банктік ... бұл ... ... ... санатына қарай әр түрлі болып келуі мүмкін:
I, II, III ... ... ... ... VI ... үшін ... ... ... ... ... тауарлы материялды қорларды (ТМҚ) тез ... ... ... ... ... алушының қысқа мерзімді міндетемелерді
өтеу мүмкіндігін бағалауға көмектеседі.
Аталған коэффициентінің мәнінің 0,4%-тен 0,6%-ке дейінгі ... ... ... ... ... оның мәні ... 0,4%
аралығында болуы ықтимал. Оның мәнінің жоғары болуы дебиторлық қарыздардың
өсуінен туындайды.
2.Қаражат ... ... ... ... ... ... коэффициенттер.
Оған жататындар:
-міндеттеменің активке қатынасы;
-міндеттеменің капиталға қатынасы.
Бір
мезгілдегі орташа
қарыз
сомасы
Міндеттеменің ... ... =
; ... ... орташа
қарыз сомасы
Міндеттеменің капиталға ... =
; ... ... ... ... ... ... қарызбен меншікті капиталдың шекті ... ... ... ... болса, онда әрбір қарыздың екі
теңгесіне меншікті капиталдың бір ... ... ... ... ... активтердің 67%-і қарыздың есебінен және 33%-і меншікті ... ... ... Компанияның рессурстарын пайдалану тиімділігін ... ... ... ... ... кіреді:
-дебиторлық қарыздың айналымдылық ұзақтылығы (күнмен);
-кредиторлық қарыздың айналымдылық ұзақтылығы (күнмен);
-ТМҚ-ның ... ... ... ... айналымдылық = ... ... ... ... айналымдылық мерзімі ұзақ болған ... ... ... ... Сондықтан, бұл көрсеткішті таңдағанда әрбір
заңды және жеке тұлғаға қатысты дебиторлық ... ... мен ... пайда болу себептері мен ... ... ... ... ... ... ... дебиторлық қарыздың айналым қаражаттарындағы үлесін
бағалау қажет (қаншалықты оларды үлесі жоғары болса соғұрлым ... ... ... ... ... ... (6)
сатудан
түскен түсім
Кредиторлық қарыздардың ... ... ... ... ... Бұл ... ... қарыздың ұзақтығы мен кредиторлық
қарыздардың ұзақтылығын өзара ... ... ... ... ... мен жұмсалуының орташа жылдамдығын бағалауға болады.
ТМҚ орташа сомасы *360
ТМҚ ... =
; ... ... ... ... ... мәні ... ТМҚ-ның артқанын, яғни ... ... ... ... ... және оны ... артатынын сипаттайды. ... оның өсуі ... ... ... уақттары бағанының өсуімен де баланысты болуы мүмкін.
Ал, оның мәнінің төмендігі, ТМҚ–ның жеткіліксіздігін, оның бизнестің дамуын
тежейтіндігін ... ... ... ... үшін компанияның
орналасқан жеріне барып, оның қоймасындағы сақталған тауарлардың ... ... ... Пайдалылық коэффициенттері.
Бұл көрсеткіш компанияның пайдалылық және рентабельділік ... және ол ... әр ... ... мен ... түскен түсімге
қатынасы арқылы есептеледі.
Мұндай коэффициенттерге мыналар жатады:
-жалпы пайда нормасы;
-таза ... ... ... нормасы
Жалпы пайда нормасы = ... ... ... ... ... нормасы = ... ... ... таза ... нормасы немесе сату рентабельділігін өткен
кезеңдегі аталған ... ... ... ... ... ... сипаттайды. Ол өз кезегінде оның өніміне деген
сұраныстың азаюына әкеледі.
Қарыз алушының несиелік ... ... ... ... ... ... егер клиенттің несиелік қабілеті болса, онда несиелік
сарапшы несиелік комитеттің ... ... ... ... ... қорытынды жасайды.
Несиелік сараптаманың қорытындысына қосымша бет ретінде кепіл мүлкін
бағалау есебі жүреді. Кепіл затын банкте тәуелсіз ... іске ... ... бағалау барысында кепілдік құны анықталады. Сол кепілдік
құнының 70% көлемінен ... ... банк ... ... ... ... бере ... Кей жағдайда заңды тұлғалардың сұрайтын несиенің
сомасы кепіл құнының мөлшерінен асып ... онда банк ... ... ... ... қоюды талап етеді.
Несиелік тәуекел несиелік рейтингін бағалау көмегімен есептеледі.
Егер несиелік тәуекел төмен ... және ... ... оң ... ... несиелік келісімшарт пен кепіл туралы келісім-шарт
жасалады.
Несиелік келісім шарт жасау және ... ... ... ... ... тұлғаларды несиелеуде қарыз алушының
несиелік қабілетін тексеріп болғаннан ... ... шарт ... ... субьектісімен қатынасқа түседі. Несиелеуге байланысты ... банк пен ... ... келісім шарт арқылы шешеді.
Ал, осы несиелік келісім шарт екі жақтың өзара міндеттемелерін, сонымен
қатар олардың міндеттемелерін анықтайды. Осы ... бұл ... ... ... сұрақ туындауы мүмкін. Бұл сұрақтардың жауабын былай ашсақ.
Демек:
●Несиені алудың мақсаты және олардың ... ... ... ... ... алуы және ... ... ету формасы;
●Несиенің қозғалысын және заңды тұлғаның қаржылық жағдайын бақылау ... ... ... ... ... ... банктің бақылау қызметі.
Несиелік келісімшарттың мазмұны яғни, оның қандай мәселелері ... ... ... [17, ... ... ... заты ... мыналарды жатқызуға болады: заттар,
бағалы қағаздар, басқа да мүліктер және мүліктік құқықтар жатады.
Кепіл заттары ... ... ... бірнеше түрлерге бөлуге
болады:
●Тауарлы материялдық құндылықтар кепілі:
- Шикізаттар, материялдар, жартылай өнімдер ... ... және ... ... ... ... ... алтыннан жасалған бұйымдар кепілі.
●Басқа да тауарлы материялдық құндылықтар кепілі:
- Бағалы қағаздар кепілі;
- Сол банктегі депозиттер кепілі;
- Жылжымайтын мүлік ... ... ... ... ... кепілі;
- Авторлық құқықтық кепіл;
- Жерге құқық кепілі.
Кепіл туралы келісімшартта мынадай мәселелер қарастырылады:
●Келісім шарттар жасаушы ... ... ... ;
●Келісімшарт заты;
●Кепіл берушінің құқықтары мен міндеттері;
●Талап ету құқықтары;
●Кепілге ... ... ... ... ... мүлік есебінен;
●Ерекше шарттар;
●Дауларды шешу;
●Басқа шарттар.
Несиенің көлеміне ... ... ... ... ... ... ... табылады:
1)несие клиенттің шотына толығымен аударылып, қажет болған жағдайларда
жұмсалады;
2) несие алуға құқығы қосымша қаражаттарға деген қажеттілікің туындауына
байланысты біртіндеп іске ... ... бір ... ... ... құқығы бола отырып, ол оны алудан
бас тартады.
Ал, несиенің мөлшері оны беру ... ... ... ... [7, ... ... ... қабілетнің, оның төлем қабілетінен бір
айырмашылығы–онда ... ... ... ... да бір ... есепке алмайды, яғни мұнда алдағы уақыттардағы ... ... ... ... ... ... ... төлем
қабілеттілігінің дәрежесі клиенттің несиелік қабілетін бағалау барысында
иек ... ең бір ... ... ... ... Егер де ... ... өткен қарызы болып, ал ... ... және ... ... ... ... онда ... өткен уақыттағы
төлемдердің бір рет кешіктірілуі, клиенттің несиелік ... ... үшін ... ... табылмайды. Несиелік қабілеті бар ... ... ұзақ ... ... ... ... қабілетінің деңгейі, банктің нақты қарыз алушыға
беретін нақты ... ... ... ... ... ... ... несиелік ресурстарды тиімді басқаруға және пайда табуға мүмкіндік
береді.
Қарыз алушының мінездемесі деп оның ... ... ... ... ... беделі, қарызды қайтарудағы жауапкершілігі және несиенің
мақсатының банктің ... ... сай ... ... алушының заңды тұлға ретінде беделі оның сол аяда ұзақ уақыт ... ... ... ... ... көрсеткіштерге сай
келуінен, оның несиелік тарихынан, оның серіктестерінің (жабдықтаушылары,
сатып алушылары, несиеберушілері) іскерлік ... ... ... ... ... ... ... 1-Қарыз алушының несиелік қабілетін бағалаудағы бухгалтерлік есп
түріндегі көрсеткіштер
| |Көрсеткіштер атаулары | ... ... |
|1 ... өтімділік ... ... ... |
| ... | |
|2 ... өтімділік |Ағымдағы активтер-апсатар/ ағымдағы |
| |коэффициенті ... |
|3 ... ... |Пайда / кәсіпорын активтері |
|4 ... ... ... ... ... ... / Өнімді |
| | ... ... ... |
|5 ... ... мен басқа |Пайда / негізгі құралдар+айналымнан с |
| |айналымнан тыс активтер ... |
| | | |
| | | |
| ... | |
|6 ... ... ... / ... ... |
| ... | |
|7 ... ... ... ... / ұзақ ... ... және |
| |рентабельділігі ... |
|8 ... ... ... ... қаражаттар / меншікті |
| | ... |
|9 ... ... өтеу |Тіркемелі активтер (ғимараттар және |
| ... ... - ... / ... | ... несиелер ... ... ... ету |Пайда / қарыз бойынша шығындар |
| ... | ... |Қор ... ... ... – түсім / активтер |
Ескерту: Мақыш оқулығынан алынған
(білімі, жұмыс ... ... ... жеке ... және ... оның басқаратын құрылымы мен банк арасындағы қарым қатынастар
нәтижесіне ... ... ... алу ... ... ... несиеге өтініш беруге,
несиелік ... қол ... ... ... ... ... яғни ... немесе фирманың өкілдерінде ... ... ... тұлғалардың несиелеудегі несиелік қабілетінің ең негізгі
критерийлерінің бірі-оның қарыз өтеу үшін ... ... ... ... табу ... болып табылады. Әрине, бұл банк үшін заңды
тұлғалардың несиелік қабілетін бағалаудың ең бастысы болып ... ... ... оның ... қабілетінің біршама маңызды
критерийі болып ... Оны ... ... екі шарттың маңызы
зор:
Оның жеткіліктілігі, яғни Орталық банктің тарапынан жарғылық ... ... ең ... ... ... талабы және қаржы
левередж коэффициенті негізінде талданады;
Несиеленетін операцияларға меншікті капиталдың жұмсау дәрежесі, яғни ... ... ... ... ... ... ... меншік капитал жұмсалымы көбірек болса, соғұрлым қарыз алушының
несиелік тәуекеліне ықпал ететін факторларды ... ... ... және осы ... ... заңды тұлғаларды несиелеудегі несиелік
тәуекел былай ... ... ... ... ... алушының активтерінің құны және
несиелік келісімшартта көрсетілетін қарызды ... ... ... ... ... хат, ... ... қағаздарының) болуы.
Несиелік операция жасалатын жағдайларға елдегі, аймақтағы, салалардағы
ағымдық немесе болжанған экономикалық жағдай, саяси факторлар ... ... ... ... ... ... ... критерий–бақылау, бұл мынадай сұрақтарды ескереді: қарыз алушының
жүзеге асырылуы үшін заңды және нормативтік ... бар ма? ... ... (салық заңы) қарыз ... ... ... әсер ... ... ... көрсетілген қарыз алушы және ссуда
туралы құжатта белгіленген банктің стандартына, сол сияқты, ... ... ... қаржылық қадағалау ұйымдарының ... ... ... ... банк клиентінің несиелік қабілетін бағалау критерийлері
несиелік қабілетті бағалау тәсілдерінің мазмұнын анықтайды. Ондай ... ... ... келтірілген.
Сонымен қатар, қарыз алушының яғни, заңды тұлғалардың несиелік қабілетін
бағалауда негізгі көрсеткіштер пайдаланылады. (1-кесте).
Осы көрсеткіштердің ішінде аса көңіл ... бұл ... ... ... деп ... ... ... түрлері бойынша өз
міндеттемесін орындай алу қабілетін түсіндіреді. ... ... ... және
өтімді қаражаттар (ақшалай қаражаттар, ... ... ... көлеміне
байланысты болып келеді [9, 176].
Іскерлік ... ... ... ... бару
тасқынын
бағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... қабілеттілікті бағалау тәсілдері
Ескерту: [Карелин оқулығы бойынша]
Банктердің заңды тұлғаны ... ... ... заңды тұлғаларды несиелеудегі несиелік тәуекелді
қамтамасыз ету
Ескерту: [автордың ұсынысы бойынша]
Міне, сонымен осы ... ... ... ... ... ... әр ... өзіндік әдіс тәсілдерді қолдана отырып, банктердің
жұмысын ... ... ... ... ... ... одан әрі
дамыту үшін банк пен ... үшін ... ... ... үшін ... ... Республикасының банктері қолданса, заңды тұлғаларға
несие беру әлде қайда жақсармақ деген ойдамы. Сондықтан, ... ... ... пайдалана отырып алдағы тарауда толық ашылған.
2.2. Банктердің заңды тұлғаларды несиелеуіндегі шет ел тәжірибесі
Банктердің заңды тұлғаларды несиелеуде міндетті ... ... ... ... ... ... және сол ... арқылы Қазақстан
Республикасының банктеріндегі әр түрлі операцияларды жүзеге асырады.
Шет елдерде банктердің ... ... ... ... ... ... ... жинауға маманданған және оны беретін
арнайы фирмалар немесе ... ... ... ... ... ... қай салада болмасын ... ... ... елімізде 2003 жылдан бастап әлі күнге дейін (яғни 5 ... ... бюро ... етіп келеді. Бірақ еліміздің банктері мен
клиенттеріміз көбіне агенттіктер мен ... ... ала ... Әлі де ... ... ... я ... бюроларға
сену шет елдерге қарағанда жоғары дәрежеде дамымаған секілді, мүмкін жас
ұйым болғандықтан болар.
Сонымен қатар, ... әлі де ... ... қабілетті талдауда алдағы
2.1. бөлімінде қарастырылған клиенттерді несиелеу қабілеттілігін қорыта
отырып тек қана клиенттердің берген ... ... ... ... ... өзі де әлі ... ... тұлғаларды несиелеуде әлде
қайда күштірек талдаудың жеткіліксіздігін көрсетуге болады.
Қазіргі таңда шет ... ... ... ... қызмет
көрсететін сондай бірнеше тәуелсіз ұйымдар жұмыс жасайды. Мысалы ретінде,
«Дан Энд Бред ... 3 ... жуық ... ... ... ... я
болмаса кәсіпорындары туралы ақпараттар жинақтап, жалпы ұлттық ... ... ... [14, 274].
Сондай-ақ, шет ел және отандық банктік тәжірибеде ... ... ... ... ... ... қарайды: Қарыз алушының
мінездемесі, ... ... алу ... ... ... ... өтеу үшін ... капиталды табу қабілеті ... ... ... қамтамасыз етілуі, ... ... ... ... ... алушы қызметінің заңдылық негізі).
Қазақстан Республикасындағы банктердің заңды ... ... ... ... ... ең ... сол заңды тұлғаларға әрбір
банктің басшылары өз несиелерін қызықтыру және ұсыну қажет.
Ал, ол үшін ең ... ... әрі ... ... ... зор
деген ойда. Менеджерлер технологиялар мен ... ... ... ... қажет.
Осы менеджерлерді бағалауда келесідей критерийлер қолданылады:
-басқарушының жеке сапалылығы;
-профиссионалды жарамдылық;
-кадырлар,
-құрал жабдықтар;
-кәсіпорынның құрылымы.
Ал, осы ... ... ... ... ... ... тұлғаларға несиенің ассортименті мен
сапалылығын барынша көбірек ... ... ... мөлшерлемесін азайту.
Әрине, осы банктердің заңды тұлғаларды ... ... ... я ... ... ... ... міндетті түрде заңды тұлғаларға
несие беруде тәуекелділк әр ... да алда ... Ал, осы ... я ... ... үшін сол ... ... қабілетін бағалау қажет,
ал ол үшін ең ... ... ... ... ... ... ... отырып тәуекелдерді анықтау қажет.
Сонымен, дүниежүжілік банктің мәліметтеріне сәйкес, несиелер бойынша
банктердің зиян шегуінің басты себебіне, 67%-ішкі факторлар, ал 33%- ... ... ... 2 - ... барысындағы банктің зиян шегуіне әкелетін фаторлар
| |67 % | |33 % ... ... | ... факторлар | ... ... |22 % ... банкроттығы |12 % |
|жетіспеушілігі | | | ... ... ... |21 % |Несиелік қарызды |11 % ... ... ... | ... ... теуі | ... ... ... | | | ... ала ... |18 % |Жұмыссыздық/жанұя |6 % ... кеш ... ... | ... | ... ... | | | ... әлсіздігі | | | ... ... |5 % ... ... |4 % ... нашарлылығы | | | ... ... ... бойынша
Несие бойынша банктердің зиян шегуіне себеп болатын сыртқы факторлар
қатарында бірінші орында ... ... ... ... емес.
Банктің кез келген қарыз алушысы мұндай ... ... ... ... ... ... ... тиімді
басқаратын ақпараттар жүйесінің болмауы, нарық жағдайларындағы өзгерістер
мен бәсекеге төзе алмауы, өз ... ... тыс ... іп ... рессурстардың жоқтығына қарамастан компаняның жылдам кеңейюі,
акционерлік капиталдың жетіспеушілігі және ... ... ... ... ... ... заңды тұлғалардың несиелік қабілетін
жете бағалау несиелік тәуекелді төмендетудегі басты шара болып табылады.
Қарыз алушыға кандидатты ... ... ... ... ... ... келетін әдістердің біріне PARSER немесе
CAMPARI әдістерін жатқызуға болады.
PARSER:
P-Person-әлеуетті қарыз алушы туралы ақпарат, оның ... ... ... ... ... мүмкіндігі;
S-Security-қамтамасыз ету құралы;
E-Epediency-несиенің мақсатылығы;
R-Remuneration-несиені беру тәуекелі үшін банктің пайыз мөлшерлемесі.
CAMPARI
C-Character-қарыз алушының беделі;
A-Ability-қарыз алушының бизнесін бағалау;
M-Means-ссудаға ... ... ... ... ... негізделуі;
R-Repayment-несиені қайтару мүмкіндігі;
I-Insurance-несиелік тәекелден сақтандыру ідісі.
Нақты ақшалардың ... ... ... қаржылық жағдайының
нашарлылығын сипаттайтын басты ... ... ... ... ... ... ... анықталады:
Нақты ақшалар таза пайда+амортизация+кредиторлық ... = ... ... ... ... ... ... артықшылығы – оның көмегімен несиелік қызметкер ... ... және ... сол ... қарыз алушының жұмыс
жасайтын нарығының жағдайын анықтай алады [24, 56].
Сонымен, банктердің заңды ... ... ... ... банктегі заңды тұлғаларды несиелеуде қарыз алушының
несиелік жағдайын сипаттайды. Негізгі көрсеткіштердің баты тобын қолданады.
Оларға мыналар жатады:
... ... ... ... ... ... ... көрсеткіштері.
Ендң осы әрбір топтарды талдауға салалық. ... ... ... яғни ... ... ... және (К ... ... ... ... ... және ұзақ ... барынша өтімділігінің қатынасы.
Өтімщділік құралдары құралдарынан және ... ... ... ... ... мерзімді міндеттемелер қысқа міндетемеленің ссудасы бойынша
қарызынан, вексель ... ... ... және бақа да ... ... тұрады.
Өтімділік коэффициенті айналым капиталының құрылымының бағамына
негізделе отырып қарыз ... ... ... ... ... болды. Өтімділік коэффициенті жоғары болған сайын, оның ... ... ... яғни ... өтеу ... Егер (К жаб) 1-н
төмен болса, онда ... ... ... яғни ... айтсақ қарыз
алушыға басқа несие беруге болмайды. Ол сол несиені ... осы ... ... ... өсіру кезеңінде қарыз алушының
несиелік қабілетін өсіру керектігіне қорытынды жасаудың қажеті жоқ.
Ал, құралдардың ұсынуы бойынша (К ұс) ... ... ... ... топтың
бағалау көрсеткіші анықталады. Олар жалпы активтер ... ... ... ... ... барлық қарыздық міндеттемелері ретінде есепке
алады. Осы коэффициентті жұмылдыру жоғары болған сондықтан, банктегі ... ... ... ... ... ... төмен бола
бастайды. Осы үшінші топпен тығыз байланыста төртінші ... ... топ ... ... ... Оған
кңретіндер:түсімге байланысты үлестері (таза өнімнің ... ... ... пайда нормасы (таза өнімнің активтер сомасына
қатынасы), акцияға қатысты пайда түсімі.
Енді банктердегі ... ... ... ... ... несиелік
қабілетін бағалауда француз әдіс-тәсілін қолданалық.
Осы заңды тұлғаларды несиелеуде француздық коммерциялық банктерге үш
блокты енгізеді. Ол 5-суретте ... ... банк ... ... ... ... Кәсіпорынның мінездемесінің қызметі және оның қызметінің ұзақылығы;
• Өндіріс факторы.
Осы өндіріс факторының өзі тағы да ... ... ... ... еңбек рессурстары, басқарушылық және персоналды білім,
басқарушының жасы, жұмыс орны бойынша басқарушының жылжуы, персонал
құрылымы, қарапайымдылықтың көрсеткіші), қомымша құнның ... ... ... ... Өндірістік рессурстар(инвестиция деңгейі, тозу және құралдардың
тозуына байланысты);
5.сурет. Француздық коммерциялық банктердің нессие беру ... ... ... Эконмикалық орталық (егер сол кәсіпорын монополия боып табыла
ма, бәсекелестік деңгейі, кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... ... маркетингтің
әдістері және қамтамасыз ету деңгейі).
Ал, Герман елдерінде заңды тұлғалардың несиелік қабілетін өзіндік
қорлардың қамтамасыз етілу үлесіне ... ... ... ... ... ... ... ретінде Ресей мемлекетінің
«Росбизнесбанк» акционерлік ... банк және ... ... ... ... несиелеуінен ерекшеліктерін қарастыра отырып
талдау жасалық.
«Росбизнесбанк» ... ... ... ... беру ... бұрын ең алдымен оның тарихына қысқа да ... ... ... «Росбизнесбанк» акционерлік коммерциялық банкі алғашында 1991 ... және орта ... ... ... үшін ... ... ... банкінің келісімі негізінде 1991 жылы 11 наурызда
құрылған. 1991 жылдың 31 наурызынан ... бас ... ... ... қор 150 мың. ... құрады.
Банк-ашық акционерлік қоғам болып табылады. Жалпы акционерлер саны 358,
оның ішінде 90 заңды ... ... ... ... 268 жеке ... болып
табылады.
«Розисбанктің» акционерлік коммерциялық банкі мынадай төмендегілердің
құрамы болады:
• Ресей банкінің ассоциациясы;
• Мәскеу банктік ... ... ... ... ... SWIFT ... ... жүйесі;
• Master Card Internationl Incorporated- тің аффирленген құрамы.
Заңды тұлғалрдың несие алу үшін құжаттары:
1. несие алу үшін ... ... ... ... ... уақыты, несиенің қамтамасыз етілуі және оның
өтелуі сонымен қатар, қарыз ... ... ... ... ... алушының басты ақпараттары (кепіл беруші/кепіл ұсынушы)
3. қарыз алушының ... ... ... ... қарыз алушының сол мүліктік құқық беретіндігі туралы құжатта:
• Жарғының көшірмесі (заң тәртіптеріне байланысты және ... ... ... келісім шарттарының көшірмесі (егер оның
құрылуы заң ... ... ... ... ... ... хаттама немесе бұйрығы;
• Заңды тұлға ретіндегіні растайтын жалпы мемлекеттік ... ... ... ... қызметінің куәлігінің көшірмесі, яғни ... ... ... ... Егер ... ... құжаттар заң қызметінде тіркелген ... ... ашу ... ... ... Жеке ... ... айналысуға рұқсат беру туралы көшірме (лицензия)
және оның нотариялды тіркелуі;
• Ұйымдық ... ... ... ... ... ... ... қаржылық құжаттары:
• Соңғы бес жыл ішіндегі ресейдің қаржы министрлігінің талабы
бойынша және директордың қолы және ... ... ... ... ... және ұзақ ... қаржылық салымы;
2. қысқа мерзімді және ұзақ мерзімді ... ... ... ... қайтару мерзімі,
процент мөлшерлемесінің көрсетілімі бойынша.
6. қарыз алушыың ұзақ мерзімді және қысқа мерзімді ... алу ... ... / кепілге алушы/ (қарыз сомасы, несиелеу мерзімі,
процент мөлшері, өтеу кестесі және ... ... ... бастап
немесе одан кешірек мерзімде процентті төлеу )
7. қарыз алушының қамтамасыз етілуін беру және алу ... ... және ... ... түсетіндігін көрсету арқылы ).
8. қарыз алушының басқа ... ... есеп ... ... беру ... ... ... техникалық-экономикалық қамсыздандыруы бойынша
құжаттар:
• Несиелеу кезеңіндегі өндіру прогаммалары;
• өндіріс программаларының орындалуы;
• ағымдағы жылдағы ... ... ... ... ... ... ... қамсыздандыруы, несиелік
келісім шарттың және оның қайтарымдылығының ... ... ... ... ... бойыша растау;
• бизнес-жоспардың бір бөлігі ретінде шығындары мен табыстарының
келісім шарты (көшірмесі).
10. несиелік тарихы туралы бюродан ... ... ... ... ... ... №218 ... сәйкес келуі).
Банк заңды тұлғаларды несиелеуде қысқа мерзімді және ұзақ ... ... ... несиенің мақсаты:
• айналым ... ... ... ... ... ... және ... келісім
бойынша шығындарын қосу);
• дивидент төлемдері;
• әлеуметтік және қайырымдылық қорына кеткен шығындары;
... және ... ... ... емес ... ... қайта қаруландыру (модернизация);
бизнестің дамуы және консолидациясы.
Корпоративті несиелеу
Қаржылық келісім
Бағалы металдарға
қатысты заем ... ... ... ... ... ... банктердің заңды тұлғаларды несиелеуде
несие түрлерін ұсыну
Ескерту: [32]
Несиелеу мерзімі:
Корпоративтік несие 1,5 жылға дейін ... Ал, ... 3 ... ... ... ... АҚШ доллары, ЕВРО түрінде ұсынылады.
Несие көлемі
Корпоративтік несие бойынша несиенің берілу ... ... ... ... тұтыну қабілеттілігіне және келесідей белгілеріне байланысты
көрсетіледі:
• жылжитын мүліктедің аткивтері ... ... ... ... ... ... және тағы да ... жылжымайтын мүліктердің аткивтері (жер, мүліктік кешендер,
мекемелер);
• бағалы металдар;
• заңды тұлғалрдың өтей алу міндеттемесі;
• кепіл (мемлекеттік және муниципияды ... ... ... ... акционерлік коммерциялық банктің заңды тұлға ретінде
есептелетін шағын кәсіпкерлерді ... ... тән ... ... кәсіпкерлік ретінде – «ресей федерациясының шағын және
орта кәсіпорнын дамыту» туралы 24.07.2007 жылы ... ... ... ... тұлға және жеке кәсіпкерлер болып есептеледі.
Несиелеудің мақсаты:
Айналым құралдарының және қаржылық ... ... ... ... ... ... ... шикізаттар және материялдар, тыңайтқыштар сатып алу және тағы
басқалары;
• көлік құралдарының шығындарын өтеу;
• салық ... ... ... өтеу;
• еңбек ақының төленуі;
• басқа банктер алдында қысқа мерзімді ... ... ... ... ... рубльмен және шетел валютасымен (оның ішінде АҚШ
доллары, ЕВРО ) несие алуға болады.
Несиелеу мерзім:і
Қысқа ерзімді несиелер ... ... ... ... ... ... ... дейін.
Несиенің өтелуі
• ай сайын процент және негізгі қарыз жүзеге ... ... 6 айға ... ... ... ... ... өтелу графигі қызттің ерекшелігіне байланысты жүзеге
асырылады.
Мекеме құрылыс ... ... ... ... ... ... жеке кәсіпкер
бола алады және оың өзіндік ... ... ... ... ... ... [33].
Сонымен, тарауды қорыта келе Қазақстан Республикасы заңды тұлғаларды
несиелеуде көбіне шет ел ... ... ... ... ... тәжірибелерін пайдалану Қазақстан үшін маңызы
зор. Себебі, егер қандай да мемлекет болмасын ... ... ... ... ... ... несиелейтін болса
экономиканың қарқынды дамуына ... ... әрі ... ... ... көрсететін қызмет түрлері дами түседі.
2.3. «Темірбанк» акционерлік қоғамының заңды және жеке тұлғаларды несиелеу
және оны басқа да банктермен салыстыру.
Әрине, диплом тақырыбындағы ... ... ... несиелеу туралы
мәліметтерді айтпастан бұрын ең алдымен тәжірибеде өткен және ... ... әсер ... ... ... ... яғни ... халыққа әрі тиімді, әрі сапалы қызмет ету мекемеменің ... да ... ... кетелік.
Сонымен, «Темірбак» акционерлік қоғамы 1992 жылы наурыздың 25 жұдызында
құрылған. Оның бас басқармасы Алматы қаласында ораласқан.
Бұл ... ... ... Әр ... құралдарды пайдалана отырып банктің құрылымын жақсарту, яғни
стандартты ... ... үшін ... ... және басқару;
• Банктердің филиалдарын болжаған болжамдар бойынша барынша көбейту.
Бұл банктің негізгі міндеті:
- Сату бөлімдерінің өнімдерге ... ... ... қамтамасыз
ету, оның ішінде заңды тұлғаларды барынша сапалы түрде несиелеу;
- Сату бөлімдерінің стандартты түрде құрылуы;
- Орталық банкпен ... ... ... ... қарым-
қатынасын қамтамасыз ету және тағы да ... ... ... ... жылдан–ақ қызметі арнайы
мамандадырылған теміржол банкі ... дами ... ... бабына кіре
соңғы жаңа стратегиясы Темірбанкті экономикалық құрылымда ... ... ... ... көрсетті және әмбебап қаржы институттарына
айналды [27, 7].
1995 жылдың наурыз айында банктің ... ... ... ... қол қойылды, нәтижесіде банк тұтастай жекешелендірілді.
Банк жұмысының тұрақтылығы жиі ... ... ... ... ... және ... деген және оның басшысына деген ... ... жылы ... ... ... жарғылық капитлы 4 есеге
дейін өсті, яғни 1 милиард теңгені құрады. Осы ... ... ... агенттігі «THOMSON BANK WATCH» «Темірбак» акционерлік ... ... ... ... жылы халықаралық қадағалау агенттігінің Fitch IBCA ... ... ... ... несие реитингі «В-» және ұзақмерзімді
несиелік рейтинг «В» деп қабылданды.
2001 жылдың сәуір ... ... ... ... банкті
басқарудың алғашқы өкілеттілігі мерзімінен бұрын тоқталды. Қайта басқаруда
таңдалған басшы Олег ... ... көп ... ірі ... ... ... ... тәжірибесі бар. Бір жыл аралығында жаңа
ұйымға валюталық байланыспен капиталдың 2 ... ... ... ... өлшенген саясаттың нәтижесінде несие портфелінің сапасы жақсара
түсті. Сонымен қатар, депозиттік базамен клиенттік ... есп ... ... ... және ... ... ... «Темірбанк»
акционерік қоғамының қызметі халықаралық ... ... ... ... ... ... ... несиелер» қамтамасыз етілді. Ал,
қаңтар айларында «Қазақстан ипотекалық компаниясы» акционерлік қоғамының
келісімімен ... ... үй ... алу туралы қол қойылды.
2005 жылдың қараша айында Қазақстандық қор биржасы ... ... жылы 1 ... ... ... қоғамы нарыққа жаңа жоғары
бағаланған өнім түрі ... ... ... ... ... ... бірнеше несие түрлерімен айналысады.
Мысалы, жеке тұлғалар үшін автонесиелеу, ипотека ... ... NON-STOP және тағы да ... ... ... Ал, заңды
тұлғалар үшін овердрафт, «БИЗНЕС АВТО», «БИЗНЕС ИПОТЕКА»,«NON-STOP ... тағы да ... ... ... Бұл ... ... ... бар [28, 7].
Диплом тақырыбына қатысты – «Темірбанк» акционерік қоғамының жеке
тұлғаларын несилеуді қарастырмай бірден өз ... ... ... ... айта ... несие түрлері көп және әр қайсы ерекше талаптарды
қамтамасыз етеді және осы талаптарды қамтамасыз ете ... ... ... ... қоғамының заңды тұлғаларын несиелеуде
қоланылатын несие түрі мыналар болып табылады:
... ... ... ... жоспардан жоғары деген
мағынаны білдіреді яғни, «overdraft» ) заңды тұлғалардың ағымдық
шотындағы қаражат қалдығынан төлейтін төлемдер ... ... ... ... ... ... мерзімді несиенің ерекше формас.
Мұндай жағдайда клиенттің шотынан қаражатты толық көлемде шегеріп
тастап, банк, шоттағы ... ... ... ... автоматты
түрде несие береді.
Овердрафт нәтижесінде, бухгалтерлік тілмен айтқанда банкте дебиттік
қалдық түзіледі. Овердрафты келісімшарт бойынша банктің сенімді клиент-
тері ғана пайлалана ... ол ... ... овердрафтың ең жоғарғы сомасы,
овердрафт бойынша несие беру және оны ... ... ... басқа қарыздардан ерекшелігі, несиені қайтарудағы барлық сома
клиенттің ерекшелігі ағымдық шотында есепке ... ... ... «Темірбанк» акционерлік қоғамының заңды тұлғаларын
несиелеуде:
-овердрафт ... ... ... несиелік сызықтарды(линия) жүзеге асыруға болады.
- кассалық жарылыстардың мәселелрән
эффективті яғни сапалы түрде ... ... бір ... күн ... ... бұрын төлену айыппұлсыз
төленеді.
• «NON-STOP БИЗНЕС» - алға ... ... ... ... ... ... ... бір түрі. Бұл несие
түрінде кепілге мүлікті қоя отырып өз бизнесіңді ... ... ... ... ... ... ... түрінен ерекшелігі:
-түсімнің бар екендігін дәлелсіз–ақ несие алуға мүмкіндік беру;
-мерзімінен бұрын ... ... ... ... мүліктің 80 процентіне дейін ... ... ... болу үшін ... ... болады// 4-кесте //.
Кесте 4-«Темірбанк» акционерлік қоғамының заңды тұлғаларын несиелеуде
қолданылатын несие түрлері
| NON-STOP ... ... ... ... ... |24 ... кем емес бизнесті |
| | ... ... ... ... ... топ ... талабын |Банктің талабын ... ... жеке ... ... |
| ... ликвидті |жылжымайтын ... ... |
| ... ... ... тұлға (магазин, кафе, |
| ... ... ... ... ... үй, жер |
| ... ... үй, ... тағы да ... ... |
| |жер және тағы да ... | |
| ... | |
| | | ... ... ... ... ... ... ... мақсатын және |
|бағыт |және оның ... ... ... ... ... ... |
| ... керек |керек ... ... |7-10 ... күн ... күнтізбелік күнге дайін |
|мерзімі | | ... ... ... |KZT,USD ... | | ... | | ... ... ... кезеңде АҚШ ... ... АҚШ ... |
|қою ... ... ... ... 17%; |
| ... 18%; |3 жыл ... ... |
| |3 жыл ... ... ... 18% ... |
| ... 19% ... | ... | |
| ... ... 3 жылдан жоғары мерзімге теңге түрінде |
| ... және 37 ... ... |
| ... ... Қазақстан Республикасының |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... қарумерзімінің мөлшері+6%, бірақ, 20%-тен |
| ... ... ... ... |120 ай |12 ай ... | | ... | | ... ... ... ... ... негізгі қарыз үлеске |
| |тең ... ... ... |6 ... жоғары емес ... ... ... мүліктің |Кепілге қойылған мүліктің |
|максиалды ... ... ... ... ... ... ... |жоғары емес ... ... ... саясатының келісімімен жылжымайтын мүлік (магазин, |
| ... ... ... ... үй), жер ... ... ... «БИЗНЕС АВТО»-(резервтерді жою) бұл несие түрі коммерциялық
автокөліктерді ... ... ... ... мен автокөліктерді қаржыландыруға
арналған;
-түсімнің расталуын қажет етпейді;
-кепілге қойылған мүліктің 80 ... ... ... және ... ... баяндалған.
Кесте 5-«Темірбанк» акционерлік қоғамының ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... топ ... ... ... ... ... ... |
| ... оны ... ... |
| ... автокөліктердің |
| ... ... ... бағыт ... ... ... |
| ... ... мүліктенуі оның |
| ... ... ... ... ... ... |7-15 ... күн ішінде ... ... ... | KZT,USD ... ... ... кезеңге қою |Жаңа комерциялық ... |
| ... ... ... |
| ... | |
| |14% ... ... (қаржылық деңгейдің|
| ... ... ... бойынша түсімін|
| ... ... |
| |15% ... ... |17% ... ... |
| ... ... ... ... ... ... |
| ... ) ... ) ... ... (линия) |60 ай ... ... | ... ... ... ... ай ... | ... ... ... ... ... ... ... ... |жоқ ... ... сомасы ... ... ... ... |
| |80%- нен ... ... бұрын төленуі |Айыпұлсыз ... ... ... ... ... |
| ... ... автокөлік |
| |20%-тен төмен емес (қаржылық ... ... емес ( |
| ... ... ... ... |қаржылық деңгейдің |
| ... ... ... ... | ... |
| ... төмен емес (түсімді |40%-тен төмен емес |
| ... ... ... ... ... растамай, |
| |бірге ) ... ... ... |
| | ... ) ... бір бірліктегі лимит |75000 АҚШ долларынан көп емес / |
| ... ... ... ... |
| |150000 Ақш ... / ... |
| ... ... ... ... ... ... қоя |
| ... ... мүліктеу |
|Кепілді алмай автомобиьдің түрі ... ... ... |
| ... ... соқа, тұқым |
| ... және тағы да ... |
| ... ... да ... |
| ... ... қатар, оң рөлді |
| ... ... ... жәе |
| ... ... |
Ескерту-www.temirbank.kz. сайтынан ... ... ... бұл ... ... ... жарнасы 35 проценттен
басталады. Ал, осы несие түрі туралы мәліметтер ... ... ... 6-«Темірбанк» акционерлік қоғамының заңды тұлғаларын несиелеуде
қолданылатын несие түрлері
|«БИЗНЕС ИПОТЕКА» ... ... ... ... ... |
| ... қодану мақсатында |
| ... ... ... |
| |1) жеке ... мекеме |
| |2) ... ... жай |
| ... |
| ... ... ... |
| ... үшін |
| |4) ... үй ... ... |
| ... қайта жабдықтау мақсатымен |
| ... ... ... |
| ... |
| |5) жер ... кәсіпорынды |
| ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... ... құрылысы: |
| |1) ... ... ... ... |2) жеке ... ... ... ... ... ... ... топ ... ... және жеке тұлға, жеке |
| ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... түрде |
|түрде көрсете отырып алғашқы |көрсете ... ... ... 50% ... 35% | ... ... жыл ... |Теңге бойынша-19% жыл бойы ... ... ... жыл ... |Ақш доллары бойынша-18% жыл бойы |
|Валюта | KZT,USD ... ... ... |1000 USD ... сызықтың (линия) минималды|12 ай ... | ... ... ... |1. ... өтем ... тең |
| ... |
| |2. ай ... ... ... ... несиенің төленуі |12 айдың бітуі бойынша соманың |
| ... ... ... |
| ... ... ... 1%, |
|Кепіл ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... акционерлік қоғамының заңды тұлғаларын несие ... ... ... ... атаулары |
|1 ... алу үшін ... |
|2 ... ... ... (фотосуретпен бірге) |
|3 ... ... ... ... тапсырысы бойыншадағы формасы) |
|4 |Құрылтайшылардың жиналуы туралы хаттамасы (егер ЖШС ... ... |
| ... ... ... АҚ болса), яғни олардың несие алуы мен |
| |кепілге қойатын мүлкі туралы мәліметі бойынша |
|5 ... ... мен ... ... жиналысы туралы хаттамадағы |
| |ЖШС мен АҚ-ң басқарушылығы туралы хаттамасы |
|6 ... ... 3жыл ... және ... ... ... |
| |құжаттар (форма №1, №2, №3) |
|7 ... және ... ... ... |
|8 ... ... мағынасын ашу |
|9 ... ... ... ... ... жыл ... есебі туралы справкасы ... |Акт ... ... |Несиелік рессурстарды қоланғаны туралы келісім шарт, счет-фактурасы|
|13 |Дайын өнімнің келісім ... ... ... ... |Заң ... ... ... және ... ... |
| ... заңды тұлғалардың куәлігі ... ... құн ... ... есепке тіркеуі туралы куәлік ... |Сол ... ... ... ... ... ... ... шарты ... ... ... ... ... капиталдың төленуін куәландыру ... ... ... ... ... ... |Бас ... ... ... ... ... |Бірінші басқарушыны тағайындау ұсынысы (приказы) ... ... ... ... ... құжаттары, яғни РНН-ні, жеке |
| |куәлігі, ... жай ... ... ... ... ... байланысты лизинг түрлері болуы ... ... ... қою ... ... қосымша қаржылық және |
| |кепіл құрудың гарант бойынша немесе тапсырушы жоғары ... |
| ... ... келісімімен ... ... жеке ... ... ... жай ... |
| |справка ... ... ... жеке ... болса, онда ЖШС-ң «Темңрбанк» |
| ... ... ... ... кепіл берушінің |
| |үйленгендігі туралы нотариялды тіркеуі ... ... ... ... ... справкасы ... ... ... ... ... бар ... онда банктік заемның келісім |
| |шарты және банкпен келіскен келісім ... ... ... қайтару |
| |туралы төлем құжаттары. ... |Жыл ... ... ... ведомісі(1С-бухгалтер) ... ... мен бас ... ... ... жұмыс орны,|
| |қызметі (мансап) және тағы ... ... ... ... үшін ... ... 1) құрылыс салуға құқық|
| |беру туралы құжаттар (ПСД, АПЗ, эскизді және жұмыс жобалары, |
| ... ... ... алу), объектінің фото суреті, алаңның типо |
| |съемкасы, инженер – геологиялық іздеу, техникалық ... |
| ... мен ... келу туралы келісім шарт және тағы |
| ... ... ... алынған
«Темірбанк» акционерлік қоғамының заңды тұлғаларды несиелеуі толығырақ
түсінікті болуы үшін арнайы тәжірибеде өткен ... ... ... ... ... акционерлік қоғамындағы кеңес берушілерден заңды
тұлға мәлімет алған соң өзіне қажетті несие түрін таңдай отырып ... ... Осы ... акционерлік қоғамының әр түрлі
мәселеге қатысты өтінішін толтырған соң қарыз ... есеп ... ... ... ... ... есеп ... аты-жөні,
кәсіпорынның басшысы, несиелік қарыз алушының өтімділігі, қызмет түрлері,
клиенттің заңды мекен жайы, ... ... және ... ... ... сомасы және мақсаты, несиені сұрау ... ... ... ... ... ... ... болуы қажет. Ал,
қарыз алушының есеп карточкасы банк ... ... алу ... ... үшін ... ... болып табылады. Қарыз алушының есеп карточкасы
қосымшада көрсетілген.
Кәсіпорынның статусы, персоналды мәліметтері, ... ... ... мәліметтері, білімі, қаржылық баланс жағдайы, ай сайынғы
шығындары мен табыстары, ... ... ... орны туралы ақпараттары
анкетада жазылады.
Банк клиенттен талап ... ... ... кім және ... тіркелу
керектігі туралы мәліметтері 9- кестеде көрсетілген.
Кесте 9-«Темірбанк» акционерлік қоғамындағы жобаны ... ... ... | | |
| ... ... ... ... атауы |дайарлайтын ... |
| ... | |
| | ... ... ... несиелік құжаттарды алу үшін |Кәсіпорын-қары| ...... | |
| | |Бас ... ... ... ... заңды |Кәсіпорын-қары| ... ...... | |
| | |Бас ... ... және ТЭО ... |
| |з ... | |
| | | ... ... ... | ... | | ... ... | ... тіркеудің |
|-Заңды тұлғалрдың мемлекеттік |Кәсіпорын-қары|уәкілділік тұлғасы ... ...... | ... ... және мөр басылған| | ... ... | | ... ... ... | | ... | | |
| | | ... соңғы үш жыл |Кәсіпорын-қары|Бас басқарма, бас ... ... ...... ... |
|(баланс, салық | ... ... ... ... | | ... және ... есбі; ақша | | ... ... | | |
| | | ... ... ... | | ... кең | | ... ... ... | ... ... ... мерзімі,|Кәсіпорын-қары| ... ... ...... |Бас ... ... қорлардың қалдығы | | ... тағы ... ... беру ... | ... ... есептік баланстың | | ... | | |
| | | ... ... міндеттемелерінің | | ... қалу ... ... |Күтуші банк |Күтуші банктің уәкілдік |
|қатар, есеп туралы ақпарат, | ... ... ... ... линия), | | ... және оны ... | | ... | | |
| | | ... ... міндеттемелерінің жоқ |Салық |Салық испекциясының ... ... ... (көшірме)|инспекциясы |уәкілдік тұлғасы және |
| | ... мөрі |
| | | ... ... кезеңге қатысты |Күтуші банк |Күтуші банктің уәкілдік ... ... және ... | ... ... ... справка | | |
| | | ... ... ... ... ... ... бас |
|касса бойынша айналым туралы |з алушы ... ... және ... | ... |
| | | ... Тіркелген құжаттармен | | ... яғни ... ... ... ... бас |
|алынған несиелердің өтелуін |з ... ... ... ... тарих | | |
| | | ... ... ... ... |Кәсіпорын-қары| ... ... және тағы |з ... |Бас ... ... ... | | |
| | | ... ... ... құжат |Кәсіпорын-қары|Бас басқарма |
| |з ... | |
| | | ... ... ... ... ... ... келісім шартты |з алушы | ... ... ... ... | ... жүргізу үшін қажетті| | ... ... және ... | | ... | | ... ... ... құжаттардың барлығы Қазақстан Республикасының заңына сәйкес
орындалуы және ... ... ... ... ... ... ... заңды тұлға ретінде көрсетеді.
Баухгалтерлік есеп қарыз алушының несиелік ... және оның ... ... жағдайын талдайды.
Несиелік қабілетін талдаудың басты сатысы болып қарыз алушының ... ... ... ... (кредитное история). Несиелік
тарихты бағалауды жобалау тәсілінің ... ... ... ... ... төлеу-10 балл;
• Клиент барлығын төлесе, бірақ мерзімін өткізіп алса-1-7 күн-8 балл;
• 7-күннен 1 айға дейін- 6 балл;
• 1 адан 1 ... ... -4 ... ... барлық несиені төледі, бірақ қайта несиелеу болды-5 балл әне
тағы да басқалары.
Көрсетілген көрсеткіш ... ... ... ... Несиелік
тарих өз кезегінде бірнеше бағалау көрсеткіштерінен тұрады. Ол да ... ... ... [7, ... ... клиент несие алып болғаннан кейін ... ... ... ... ... Егер несиені қайтармаған жағдайда
міндетті түрде айыппұл төлейді. Айыпұлды ... жолы ... ... ... ... санына=несие үшін пеня
60,13*1%* күн санына=процент үшін пеня
121,17*16%* күн санына=мерзімінен кейін өтелген процент үшін ... - ... ... ... және ... ... түріне байланысты әр түрлі
белгленеді.
121,7-негізгі қарыз;
60,13-сыйақы;
16%- несиенің белгіленген проценті [тәжірибеден алынған].
Ал, осы банктердің ... ... ... ... ... ... ... ол Қазақстанның ең ірі банктерінің бестігіне
кіретін-«Альянс банк» акционерлік қоғамы.
Нақты мысалдар арқылы баға берейік Сарапшылар Қазақстандық ең ... ... зор ... бірі ... банк деп атап ... ... мынада. «Альянс банк» акционерлік қоғамының нарықтағы тәжірибесі 10
жыл. Бүгінде ол ... ең ірі ... ... ... ... Investors Services халықаралық рейтингтік агенттігі ... ... ... ұзақ мерзімді рейтинг» критерийінде
«Тұрақты», ... ... ... «Оң» деген баға берді. Басқа
агенттік, Fitch Ratings, банктің ұзақ ... ... ... ... оны
«Тұрақты» деп болжаған.
Банктің қаржылық күш-қуатын қарастырайық. Осы жылдың 1 ... ... 522 ... ... ... ... 37 миллиард болды. 2006
жылдың басымен салыстырғанда, банк активтері 57 пайызға, меншіктік капиталы
32,5 пайызға өскен.
Нәтижесінде осы ... ... ... ... ... ... акционерлік қоғамы активтерінің және меншіктік капиталының мөлшері
бойынша Қазақстандағы төртінші банк болды [25, 12-13].
Овердрафт–Банк Клиент үшін ... ... ... ... ... шектерінде Банк Клиенттің ағымдағы банктік ... тыс ол ... ... ... ... ... асырылатын
клиенттің төлем құжаттарын орындау арқылы беретін қысқа мерзімді ... ... ... ... ... ... кепілдік клиенттің
ағымдағы шоты бойынша айналымдар болып табылады, ... ... бірі ... ... ... тұрақты ақша ағындарының және
тұрақты айналымдардың бары болып табылады.
«Альянс банк» акционерлік қоғамы ... ... ... ... ... ... 10- ... Банктің несиелік қабілетін анықтаудың тізімі
|Несие сомасы ... банк ... ... ... ... |
| ... 6 ай ... ... таза ... ... |
| ... 30% ... |
| ... ... ... ... ... айда түскен |
| ... ... ... 50% аспайтын ... ... ... ... ... ... 1 жылға дейін; транш бойынша календарлы |
| ... 30 ... ... ... ... бен инвестициялық төлемдерден тыс |
|нысаналы бағыты ... ... ... ... ... пайдаланғаны үшін|Мезгілді, траншты өтеу кезінде ... ...... | ... ... ... ... немесе клиентпен өтінім мен |
|мерзімділігі ... ... ... ... ... бұрын |
|Қарызды қолданудың |бар ... | ... ... шоты ... ... ... ... |жоқ ... ... ... ... ... пакетін өткізгеннен |
|минималды мерзімі |бастап 10 жұмыс күні. Траншқа өтінімнің ... |
| |қ. ... ... 12.00 ... ... ... сол |
| ... қарастырылады ... ... ... шарттары: Еркін қарыз шеңберіндегі өтінімге сәйкес жетімді
мерзімділігі барысында календерлы айда 1 рет – несиелік желі түрінде,
мәміле бойынша толық сомада 1 ... ... ... ... ... ... 200 мың АҚШ доллларына дейін талап етілмейді;
• Кредиттік өтінімді қарастыратын мерзім 7 күнге дейін;
... жеке ... ... ... ... АҚШ ... евро ... ұсынудың |3 ай ... ... | ... ... |15 ... ... –коммерциялық жылжымайтын |
|максималды мерзімі  |мүліктің кепіліне; |
| | 20 ... ... ... емес |
| ... ... ...     |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... 5 жылдан |
| ... ... ... ... ... ... ... емес ... займ ... |1 000 АҚШ ... ... оның ... |
| ... сомасы    ... займ ... 000 000 АҚШ ... ... ... |
| ... ...   ... түрі |заем; |
| ... ... ... |
| ... кредит жүйесі ... ... ... ... ... |
|орындалуын қамтамасыз |(автокөлік, айналымдағы тауарлар, ... ... ... ... ...   ... ... |Бизнестің болуы-кем дегенде 3 ай жұмыс |
| ... ... ... ... ... лизингінің займдары/ қызметтері  жеке кәсіпкерлер (оның ішінде шаруа
қожалықтарына) мен заңды тұлғаларға  Сатушылардан немесе Автосалондардан,
жеткізушілерден немесе өндірушілерден ТМД мен Алыс ... ... ... ... ... ... автокөлікті иеленуге (коммерциялық
пайдалану) ұсынылады. 
 Өнімнің басты артықшылықтары:
• Әрекет ететін және енді басталған бизнесті кредиттеу;
• Кредит өтінімін 7 ... ... ... ... автокөлікті  иелену займдарын ұсыну;
• Автокөлікті лизингке иелену мүмкіндігі
кесте 11- Лизингті ұсыну талаптары:
|Қаржы лизингі ұсынылатын |теңге, АҚШ ... евро ... | ... ... ... ай ... | ... ұсынудың |84 ай ... ... | ... ... нысаны  |Қолма-қол, қолма-қол емес ... ... |5 000 АҚШ ... немесе теңгедегі балама сомасы|
|сомасы  | ... ... |3 000 000 АҚШ ... немесе теңгедегі  балама |
|сомасы  ... ... ... ... ... 30% ... ... үшін), кем|
| ...  15% ... ... ... |
| |  ... түрі ... ... ... ...... |
| ... |
| ... ... ... ...... |
| ... ... мен иеленетін автокөлік |
| ... ... ... ... ... ... ... басталған бизнесті кредиттеу үшін 3 айға |
| ... ... ... ұсыну  |
Ескерту:www.aln.kz. сайтынан алынған
«Бизнес» ... ... ... ...... талап етілмейді;
• Әрекет ететін және жаңа басталған  ... ... ... кезеңін ұсыну;
• Несие өтінімін қарастыру 7 күнге дейін;
• Минималды сыйақы ... ... ... ... ... ... Импульс - несиесінің қажетті мәліметтері:
|Займ ұсынылатын валюта  |теңге, АҚШ доллары, евро ... ... |15 ... ... ... жылжымайтын |
|максималды мерзімі    |мүліктің кепіліне; |
| | 20 ... ... ... емес ... |
| ... ...     |
| ... ... ... толықтыруға |
| ... ... ... |
| ... ... ... ... шеңберіндегі |
| ... ... 5 ... аспауы керек.   |
|Займды ұсыну нысаны  ... ... емес ... ... ... 000 АҚШ ... ... оның теңгедегі балама |
| ...    ... ... |3 000 000 АҚШ ... немесе теңгедегі балама |
|сомасы  ...   ... түрі ... |
| ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... ... ... өзге ... түрі ... түрі  |(автокөлік, жабдық, айналымдағы тауарлар) |
|Міндетті талап ... ... ... ... кепіл мүлкін |
| ... ... ... ... ... ... қаражаттарды толықтыру (жылжымалы |
|мақсаттары  ... ... |
| ... және ... ... |
| ... қаражаттарды иелену  (жылжымалы мүлікті)|
|Жеңілдік кезеңі |6 ... 18 ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлік қызметпен шұғылданатын жеке тұлғаларға, жеке кәсіпкерлер
мен заңды тұлғаларға беріледі. 
Өнімнің басты артықшылықтары:
• Әрекет ететін және жаңа басталған бизнесті ... ... емес ... ... иеленген жағдайда тұрғын үй
қорынан шығару талап етілмейді;
• Несие өтінімін қарастыру 7 ... ... ... ... ... ... және жеке тұлғаларды несиелеуде қолданылатын
тұрғын үй несиесі
«Бизнес Ипотека» несиесінің қажетті мәліметтері:
|Зайымның ұсынылатын ... АҚШ ... евро ... | ... ... |15 ... ... – коммерциялық жылжымайтын |
|максималды мерзімі  ... ... |
| |20 ... ...... емес ... |
| ... кепіліне. ... ... ... |Қолма-қол, қолма-қол емес ... ... ... 000 АҚШ ... ... теңгедегі балама |
| ... ... ... |3 000 000 АҚШ ... ... ... балама |
|сомасы  ... ... ... ... ... 20% ... емес жылжымайтын |
| ... ... ... кем ... 30% |
| ... ... ... иелену үшін) |
|Қаржыландырудың түрі |заем |
| ... ... ... ... ... болған кезде-иеленетін ... ... ... ... ... ... жарна болмаған кезде- қолда бар меншік |
| ... ... ... ... ... ... ... кезеңіне кепіл затын |
| ... ... ... ... және ... емес ... |
|мақсаттары ... ... ... ... өтеу |12 ай ... ... | ... | ... ... ... ... кәсіпкерлік қызметпен шұғылданатын жеке тұлғаларға,
жеке кәсіпкерлер мен заңды тұлғаларға беріледі. 
Өнімнің басты артықшылықтары:
• Әрекет ететін және жаңа ... ... ... ... ... ... 7 ... дейін;
• Негізгі қарызды тоқсан сайын/ мерзімнің соңында өтеу мүмкіндігі
13 кесте-Жаңа басталған бизнесті несиелеу
«Бизнесс Класс» несиесінің қажетті мәліметтері:
|Зайымның ұсынылатын ... ... АҚШ ... евро ... ұсынудың максималды | 2 ... ... ... | ... ... ... ... қолма-қол емес ... ... ... |10  000 АҚШ ... ... теңгедегі |
| ... ... ... ... сомасы  |200 000 АҚШ доллары немесе теңгедегі |
| ... ... ... ... ... ... ... ... |
| ... өтеу |
| ... – займды беретін күні бір рет |
| ... ... ... мерзіміне өтеледі .|
|Міндеттемелердің орындалуын ... ... ... да ... түрі ... ету ... ... жабдық)    ... ... ... ... ... ... жеке ... мен заңды тұлғаларға беріледі. 
Өнімнің басты артықшылықтары:
• Кепілді ... және ... ... ... ... ... қарастыру 3 күнге дейін;
• Жеңілдік кезеңін ұсыну;
• Жылжымайтын мүліктің кепілінсіз;
• Құжаттардың минималды пакеті.
14 кесте-Алянс банк несиесі
«Бизнесс Grand» ... ... ... ... валютасы  |теңге, АҚШ доллары, евро ... ... ... | 12 айға ... ... | ... ұсыну нысаны  |Қолма-қол, қолма-қол емес ... ... ... |5 000 АҚШ ... ... ... |
| ... сомасы ... ... ... |20 000 АҚШ доллары немесе теңгедегі |
| ... ... ... талаптары ... ... ... сайын/мерзімнің |
| ... өтеу |
| ...... ... күні бір рет |
| ... бүкіл пайдалану мерзіміне өтеледі |
|Міндеттемелердің орындалуын |қойма / контейнер (нарық әкімшілігінің |
|қамтамасыз ету ... ... ...   ... ... ... ... – кем дегенде 3 |
| |ай  ... ... ... осы ... ... ... ... «Темірбанк»
акционерлік қоғамы мен «Алянс банк» акционерлік ... ... ... ... ... «Темірбанк» акционерлік қоғамы болсын я ... ... ... ... ... ... ... да банктер болсын барлық банктердің
өзіндік ерекшеліктері бар. ... ... ... түрлері, несиенің келісім
шарттары, несиелік ... ... ... және тағы да басқаларында
өзгешеліктер анықталады.
Банктердің заңды тұлғаларды несиелеу ... ... ... яғни ... ... ... ... мен олардың қаншалықты халық үшін қажеттілігі ... ... ... ... ... дамыту үшін шетел тәжірибелерін
пайдалануды және ... ... ... оның ... ... «Темірбанк» акционерлік қоғамы және ... ... ... ... ... ... ... отырғанымызды
II бөлімде толық аша кеткенбіз.
3-тарауда алдағы бөлімде айтылған барлық мәліметтерді жинақтай ... ... ... ... ... несиелеуі қаншалықты дамып
жатқандығын білсек деген оймен сан ... ... ... арнайы
статистикалық мәліметтерге қарай отырып ... ... ... мен жеке ... ... ... сүйене отырып диаграмма түрінде 7.суретте көрсетілген.
Жеке тұлғалар бойынша несие
Заңды тұлғалар бйынша несие
Ескету: 2008жыл «Банковское дело» журналының мәліметтері негізінде ... ... ... ... жеке және ... ... көршілес жатқан Белорусь елінің заңды тұлғалары мен ... ... ... 2000 ... 2008 ... жарты жылдығы
мен салыстырғанда жеке тұлғалар бойынша ... алу ... ... ... жылы несие алу көлемі 9,4%–ды құраса, ал соңғы жылдың, яғни ... ... ... құраған. Ал, заңды тұлғаларды несиелеуі
бойынша 2000 жылы 46,7%-ды құраса, ал 2008- ... ... ... бір ... ... яғни ... құраған.
Демек, осы сурет бойынша өз сөзімді қорыта келе жеке ... ... ... алу ... ... ... ... 2008 жыл аралығын
салыстырғанда бар жоғы 3,7 %–ға ... Ал, жеке ... ... ... ... ... ... қанша дегенмен жеке тұл,алар болсын, я
болмаса заңды тұлға болсын жылдан жылға несиеніңқ қажеттілігі артуда. ... ... нені ... ... ... ... я болмаса, жеке
тұлғалардың қаржылық-экономикалық жағдайларының жылдан жылға өскендігін
байқауымызға болады. ... ... ... ... ... Ресей мемлекеттерінде заңды тұлғаларды несиелеуде АҚШ-ң доллары мен
Ресей ... ... ... ... ... ... және ... келтірелік.
Ескерту: www.iandex.
8.Сурет. Ресей мемлекетінің заңды тұлғаларды несиелеудегі жалпы банктердің
даму динамикасы
Ал, Қазақстан Республикасындағы банктерді дәл осы ... ... ... ... ... айына дейінгі заңды ... мен жеке ... ... ... ... ... ... сипатталық.
9.Сурет. Заңды тұлғалрдың осы жылға арналған несие алу ... 2008 жыл № 1-4 ... ... ... бойынша
10.Сурет. Жеке тұлғалрдың осы жылға арналған несие алу ... 2008 жыл № 1-4 ... ... ... ... осы ... ... отырып, Қазақстан Республикасындағы
жалпы банктердің заңды тұлғалары мен жеке ... ... бар ... ... ... ... заңды тұлғалар
бойынша несиелеу қаңтар айында 0,7%-ті құраған. Ал, жеке тұлғалар бойынша
банктердің несиелеуі қаңтар айында 3,7-% ті ... ... ... мен жеке ... ... айы ... ... несиесі әлде қайда заңды тұлғаға қарағанда әлде ... ... ... ... Міне, әрбір айларды бір-бірімен салыстыра
қарастырғанда заңды тұлғаның жеке тұлғаға ... ... алу ... ... ... ... қатар, шет елдердің, яғни Америка құрама штатының, Еуропа
елінің жалпы несиеге қатысты баланстық кестесін 2002 жыдан 2006 ... ... ... ... ... ... ... көлемі жылдан
жылға азайып бара жатқандығын көруге болады. 2002 жылы бұл көрсеткіш ... ға ... ал 2006 жылы 0,6% - ға ... ... көріп отырмыз.
Демек, 2000 жыл мен 2006 ... ... ... ... ... қорыта келе банктердің күннен-күнге клиенттердің
несие алу және ... ... ... бір ... ... ... ... несие алушының қаржылық жағадайының жақсарғандығын байқауға
болады.
11.Сурет. Банкке қайтарылмаған несиелер
12. Сурет. Заңды тұлғалар үшін тұрғын үй құрылысын несиелеу туралы
«Розисбанк» ... ... ... ... жүйесін жобалау
Осы суретті талдауда сатып алушы міндетті түрде банкпен яғни, «Розисбанк»
акционерлік ... ... ... ... беру ... ... ... және сатыпалушы мен потенциялды сатыпалушы арасында
бөлінген аланға қатысты келісім жүзеге ... Банк ... ... ... қор есебі ашылады. Осы жобада сатыпалушы
20%-н құраса, «Розисбанк» 80% ... деп ... ... пікірі
бойынша].
Сонымен қатар, «Темірбанк» акционерлік қоғамының ... ... ... ... ... 2555 180 ... 0,30 оның ... заңды
тұлғалар бойынша 50 9898,36 болса, жеке тұлғалар бойынша 19651839736240,43%
құрады [30].
Статистикалық көрсеткіштерге қарай отырып ... ... ... жеке және ... тұлғаларды несиелеуде жеке тұлғалалрдың несие
алу қабілеті заңды ... ... ... ... екенін байқауға
болады. Бұл көрсеткіштердің себебі: заңды тұлғалардың несиеге ... ... және өз ... ... кәсіпорындардың айналымын
жүзеге асыру.
Сурет. Ресей мемлекетінің заңды тұлғаларды несиелеудегі жалпы банктердің
даму динамикасында АҚШ долларымен рубльдің ерекшеліктерін ... ... ... ... ... ... валютасында несие алу жоғары дамығадығын
көруге болады және күрделі мәселердің бірі ретінде сол мемекеттің ұлттық
валютаны ... ... ... ... ... ... таңда нарықтық экономикада
банктердегі несиенің рөлі мен мәні аса зор. ... ... ... тұлғаларды экономикалық-әлеуметтік мәселелерін шешуде несиемен
қамтамасыз етудің айтарлықтай ... ... ... рөлін несие
қатынастардың жұмыс істеуіне әкеліп соқтыратын нәтижемен анықтауға ... өз ... ... ... ... әсер ... алушы несиені кедей болғаны үшін алмайды, ол өзінің меншікті
қорларының ... ... ... ... ... күшіне толық
шамада жетпей тұрғандықтан өз ісін алға бастыру үшін ... ... ... ... ... көзқараста емес, үлкен мақсатқа жету
мақсатында және үлкен жобаларды жүзеге асыру мақсатында алғандығын ... ... ... ... әр түрлілігі, ссуда
немесе қарыз алушы туралы заңды және жеке тұлғалар арасындағы келісім шарт.
Банктердің заңды ... ... ... банк ... ... ... несие түрлерімен қамтамасыз ету түсінігі.
Кіріспеде аталып кеткендей қазіргі таңда банк жүйесі бөлімдерінің ... етуі тек ... ... ғана ... ... ... ... несие жүйесі үш түрлі құрылым ретінде қалыптасқан.
Келітірлген үш түрлі құрылым өндірісі ... ... оның ... ... Еуропа мен Жапон мемлекетерінің несиемен ... ... ... ... ... банк ... ... қамтамасыз
етуінің дамуы мен ерекшеліктері бар. ... ... ... ... тұлғалрды несиелеу жүйесінң қалыптасуы коммерцияық,
ипотекалық банктерде ... ... ... ... ... заңды
тұлғаларды несиелеуде негізгі депозиттік ... ... ... ... мемелекеттерде жалпы несие жүйесі болсын, сонымен қатар, заңды
тұлғалар мен жеке ... ... ... ... ... бұл
мемелкеттерде екі сатылы банк жүйесі қалыптасқан. Азияттық мемлекеттерде
оның ішінде ... ... ... ... ... Индия
мемелекеттерінде үш сатылы банк жүйесі ... Егер банк ... ... ... ... ... онда ... тұлғалрдың
несиелік қабілеті де жоғарлайды.
Кіріспеде қарастырылған міндеттер мен мақсатты талдай отырып, банктердің
заңды тұлғаларды ... әлі де ... ... ... ... ... ... бірі ретінде мыналар:
• Қазақстан ... ... ... заңды
тұлғаларды несиелеуде ... ... ... және
маркетингтің әлі де шет елдермен салыстырғанда дамымағандығы;
• Диплом жұмысында көрсетілген ... ... ... пен ... ... ... клиенттерді қамтамасыз
етуде процент мөлшерлемесінің көптігімен әсер етуі;
• Клиенттердің ... алу ... ... ... ... ... қойылған мүліктің бағалануы нарықтық экономиканың сапасына
сай келмеуі;
• Заңды тұлғалардың несие алуда құжаттрадың ... және ... ... ... ... ... ... осындай көптеген мәселерді шешу үшін, ең біріншіден, әрбір банк
клиенттерін ... ... жаңа ... ... табу. Алған
несие мөшерлемесінің ... ... ... ... ... кейін нарық ешбір өзгерте алмайды деп процент мөлшерін ... ... ... ... тұлғаларға несие беруін көбейту және
ауылды ... ... ... Заң ... ... ... ... әдебиеттер
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы
2. Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексі
3. Қазақстан Республикасындағы бағалы қағаздар ... ... ... ... ... 2 ... ... жж.
4. Банк қызметі туралы. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... Ұ.М., ... Д.Т., Рузиева Э.А. Қаржы нарығы және делдалдары:
Оқулық.-Алматы:Экономика,2008.-296 бет.
6. Көшенова Б.А. Ақша. Несие. Банктер. Валюта қатынастары. Оқу құралы /
- ... ... 2000-328 ... Банковское дело (настольная книга банкира):Учеб. пособие / под.
Научной ред. А.А. Абишева, ... ... ... С.Б. Банк ісі. ... 2007-471 бет
9. Мақыш С.Б. Коммерциялық банктер операциялары. Оқу құралы. 2-ші
басылым, қайта өңделген және ... ... ... бет..
10. Саниев М.С. Ақша несие банктер. Оқу құралы-Алматы:Алматы ... ... ... 2001-165 бет
11. Сейтқасымов Ғ.С. Ақша, кредит, банктер. Сейтқасымов Ғ.С., ... ... А.Ғ. және т.б. ... ... ... Р.О. ... Қ.Ә., ... Ә.Қ. Қаржы ақша айналысы және
несие. Оқу құралы. Алматы-Экономика 2008-462 бет
13. В.А. ... С.В. ... ... теории финансов и кредита.
СПБ...Питер-2004-176с.: ил. – (Серия «краткий курс»)
14. Вешкин Ю.Г. Банковские зарубжных стран. Курс лекций / М.: ... ... ... С.Л. Финансы, деньги, кредит в вопросах и ответах: ... ... ... ... Проспект, 2004-256с.
16. Давлетова М.Т. Крдитная деятельность банков в Казахстане: Учебное
пособие.-Алматы: Экономика, 2001-186 с.
17. ... и ... ... ... и их ... Е.Ф. ... ... Вузовский учебник, 2005-491с.
18. Иванов А.И. ... ... ... ... и ... ... ... О.В. Регулирование международных кредитных отношений Росии
Москва.: инансы и статистика, 2003-171с.
20. Коробова Г.Г. Банковское дело. Москва.:Экономика 2003-348с.
21. Козлова Е.П., ... Е.Н. Банк и ...... ... ... и ... 1999-128с.
22. Банковское дело: Учебник. -2- е изд., перраб. И доп. / Под. ... М.: ... и ... 200-672 ... Ютиш В.М. ... Б.Ш. ... В.К. ... Казакстана на рубеже
веков: М.Сонография- Алматы 2007-832с.
24. Ольшаный А.И. Банковское кредитовани: российский и ... ... ред. Е.Г. ... В.И. ... – М.: ... ... ... стр.
25. Дементиева А. Алянс банк задает импульс бизнесу. Казакстанская правда.-
2006. 10 октябрь.-С.12-13
26. Юсупова Д. Алянс банк ... ... ... ... ... ... 30 ... Кебиров А. «Темірбанк АҚ 2007 жылдың наурызында аяқталған кзең үшін
топтастырылған қаржылық есптілік. Егемен Қазақстан 2007-27 ... ... ... Д. Темірбанк-әлді банк. Астана хабары 2007-21 сәуір. 7бет.
29. ... ... 2007ж. № ... temirbank.kz.
31.www. aln.kz.
32. www. google.ru.
33. www. yandex.ru.
-----------------------
Қызмет түрлері
Ғылыми техникалық прогресті жеделдету
Капиталдың ... ... ... ақшалардың орнын уақытша алмастыру
Айналыс шығындарын үнемдеу
Қайта бөлу
Несие формасы
Ұлттық
Халықаралық
Ақшалай
Тауарлық
Банктік
Мемлекеттік
Коммерциялық
Тұтынушылық
Ақшалай
Тауарлық
Аралас
Лизингтік
Ипотекалық
Тұтынушылық
Несиелік қабілеттілікті бағалау тәсілдерінің мазмұны
Банктердің заңды тұлғаларды несиелеуінің тәуекелі
Несиелік келісім ... ... ... қамтамасыз етілуі
Несиелік келісім шарттың шынайлылығы мен қамтамасыз етілуі
репутациясы
басқару
Заңды тұлғалардың ... алу ... ... ... етудің өтімділігі
Жағдай жасауды сақтау
Несиелеу көлемі
Несиені қайтару шарттары
Несиенің мерзімі
Несиенің мақсаты
Қамтамасыз етудің жеткіліктілігі
бағамы
Қамтамасыз етудің айналымдылығы
Ақша ағыны
Қаржы коэфиценті
Басқарушының жеке ... жеке ... ... ... ... ... ... тұлғаларды несиелеудегі әдіс-тәсілдер
Кәсіпорынның бағалы және олардың баланстарын талдау
Жеке коммерциялық банктердің клиенттерінің несиелік қабілетін бағалау
Француз ... ... сол ... картотекадағы мәліметтердің
несиелік қабілетін ... ... ... банк ... несие түрлерін ұсынады
20% ... ... ... ... ашу
Бөлінген аланға қатысты келісім
Саулшы
Потенциялды сатып алушы
«Розисбанк»

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 66 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Банктік қызмет етуде аудиттің мәні82 бет
Мұрагерлiк құқық жайлы47 бет
Қазақстандағы жоғарғы мектеп дамуы және қалыптасуының негізгі кезеңдері6 бет
"Экономикалық теорияның қалыптасуының негізгі кезеңдері."4 бет
XVI-XVIII ғғ. Қазақ-Орыс қарым-қатынастарының зерттелуі мен елшіліктер тарихы10 бет
Азаматтық іс-жүргізу құқық қатынастарының алғышарттары23 бет
Азаматтық қоғам және құқықтық мемлекет қалыптасуының теориялық негіздері22 бет
Азаматтық қоғамның қалыптасуының теориялық кезеңдері33 бет
Азаматтық құқық қатынастарының объектілері21 бет
Азаматтық құқық қатынастарының ұғымы және олардың түрлері14 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь