Еңбекті қорғаудың түсінігі және қағидалары

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5

1 ЕҢБЕКТІ ҚОРҒАУ ТҮСІНІГІ. ОНЫ БАСҚАРУ МЕН ҚАДАҒАЛАУДЫҢ ӘДІСТЕМЕЛІК НЕГІЗДЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..8
1.1 Еңбекті қорғаудың түсінігі және қағидалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8
1.2 Еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау саласындағы мемлекеттiк басқару, бақылау және қадағалау ... ... , ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..11

2 ЕҢБЕК ҚАУІПСІЗДІГІ МЕН ЕҢБЕКТІ ҚОРҒАУ САЛАСЫНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК САЯСАТТЫҢ НЕГІЗГІ БАҒЫТТАРЫ МЕН АЙМАҚТЫҚ КӘСІПОРЫНДАРДА ЕҢБЕКТІ ҚОРҒАУ ТУРАЛЫ ЗАҢНЫҢ
САҚТАЛУЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..17
2.1 Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау саласындағы мемлекеттік
саясаттың бағыттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .17
2.2 Аймақтық кәсіпорындарда еңбекті қорғау туралы заңның сақталуы ... ... ... 19

3 ЕҢБЕКТІ ҚОРҒАУ ІСІН ҰЙЫМДАСТЫРУ ШАРАЛАРЫН ЖЕТІЛДІРУ ... 37
3.1 Жұмыс орындарының қауіпсіздік талаптарына белгіленген ұсыныстар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...37
3.2 Еңбекті қорғау және өндіріс мәдениеті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .46

4 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА ЕҢБЕКТІ ҚОРҒАУ ЗАҢНАМАСЫНЫҢ ЖҮЗЕГЕ АСЫРЫЛУЫ ЖАЙЫ ЖӘНЕ ӨЗЕКТІ МӘСЕЛЕЛЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 52
4.1 «Тенгизшевройл» . қауіпсіздік техникасы және қоршаған ортаны қорғау жөніндегі қазақстандық ірі көшбасшысы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...52
4.2 Өскемен «ТМК» АҚ.ның аймақтық өнеркәсіп қауіпсіздігі мен қоршаған орта менеджментінің жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 61

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...63

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...65

ҚОСЫМША ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...66
КІРІСПЕ

Бүгінгі күні елімізде еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау жөнінде атап айтар болсақ, оның, өндірістегі жарақат пен өндірістік сырқаттың азаюы бойынша жұмысты ұйымдастыру мен біздің қоғамымыздың азаматтарының әлеуметтік-экономикалық жағдайын жақсартуда оң нәтижеге жетіп отырғаны сөзсіз.
Әлбетте осы еңбекті қорғау мәселесінде жұмысты ұйымдастыру бойынша белгілі бір тәжірибеге ие бола отырып, осы жұмыстарды ұйымдастыру бойынша орын алған кейбір проблемалар мен ұсыныстар да айтылып отыр.
Өзектілігі. Елімізде әйткенмен де осы қозғалып отырған маңызды мәселелердің бірі - ұйымдарда еңбек қауіпсіздігімен және еңбекті қорғаумен қамтамасыз етуге жауапты тұлғалар мен басшыларды оқыту және олардың білімін тексеру отыр. Жалпы алғанда, біздің еліміздегі «Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау туралы» Заңына орай, жан-жақты қадағаланып отырылады. Атап айтар болсақ, Қазақстан Республикасының еңбек және халықты әлеуметтік қорғау Министрінің басшылығына сәйкес, білімін тексеру еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау бойынша уәкілетті мемлекеттік органның, атап айтар болсақ, еңбек және халықты әлеуметтік қорғаудың аумақтық департаментінің емтихан комиссиясымен жүргізіледі. Негізінен өндіріс ұйымдарының басшы қызметкерлері мен еңбек қауіпсіздігін және еңбекті қорғауды қамтамасыз ететін жауапты адамдар мезгіл-мезгіл, кемінде үш жылда бір рет тиісті жоғары оқу орындарында немесе мекемелерде біліктілігін арттыру курстарында еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау мәселелері бойынша оқудан және білімдерін тексеруден өтуге міндетті.
Қазіргі таңда, сондай ақ «Еңбек қауіпсіздігін оқытуды ұйымдастыру» мемлекеттік стандарт негізінде жүзеге асырылып отыр. Әлбетте әр ұйым бөлімшелерінің басшылары болған жағдайда, онда олар бөлімшелердегі еңбек қауіпсіздігі мен еңбекті қорғаумен қамтамасыз етуге жауапты тұлғалар болып табылады, өздерінің қызметтік міндеттері мен ұйым басшысының басшылығымен білім тексеруінен өтуге міндетті. Тұрақты әрекет етуші ұйымдардың еңбекті қорғау жөніндегі инженерлерін аумақтық уәкілетті мемлекеттік органдардың жанындағы еңбекті қорғау жөніндегі мамандарды дайындайтын мамандандырылған орталықтарда және еңбекті қорғау кафедрасы бар жоғары оқу орындары мен мекемелерде оқыту және біліктілігін арттырумен білімін тексеруді жүргізу аса орынды болмақ. Олай болса, осы ұйым бөлімшелерінің басқа жетекшілері ұйымдағы тұрақты әрекет етуші ұйымдарда (ТӘЕК-тен) оқытылып, білім тексеруінен өтуге тиіс.
Олай болса, бұл мәселені шешуге тиісті кәсіподақтармен бірлесіп экономиканың салаларын басқаруды жүзеге асыратын орталық мемлекеттік органдардың тікелей қатысып шешу бүгінгі күннің өзекті мәселесі болып отыр.
2005-2007 жылдарға арналған Қазақстан Республикасының еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғаумен қамтамасыз ету Бағдарламасы әзірленіп бекітілген болатын.
Бағдарламаны іске асыру бойынша іс-шаралар жоспарының екі тармағына тоқталып өтер болсақ, бұл еңбек жағдайы бойынша өндірістік объектілерді аттестаттау және еңбекті қорғауды басқару жүйесін ендіру аса қажет болып отыр.
Үкімет Бағдарламасы ОН5А5 -18001 халықаралық стандартына сәйкес Қазақстанның кәсіпорындарына ЕҚБЖ енгізуді ұсынады, бірақ, бұл ретте де республикада (ОН5А5 - 18001 негізіндегі) ЕҚБЖ енгізу рәсімін және оның мазмұнын реттейтін, Ресейдегі секілді бекітілген МЕСТ жоқ.
Мақсаты: Олай болса, бітіру жұмысының мақсаты түрлі еңбек ұжымында еңбекті қорғаудың өзекті мәселелерін көтере отырып, еңбек қауіпсіздігін қамтамасыз ету жайын қарастыру, азаматтардың еңбегін қорғауда оларға қажет болған жағдайда әлеуметтік көмекті көрсету және осы бағытта еліміздің әр аймағында жүргізіліп жатқан түрлі мекеме мен ұйым, ірі компаниялардың істерін жан-жақты саралау жүргізіп қана қоймай, жақсы іс-тәжірибені өмірге енгізудің маңызын ашу.
Зерттеу міндеттері. Осы мақсатқа жету барысында мынадай, төмендегідей міндеттер алға қойылды.
- Еңбекті қорғаудың түсінігі мен басқаруды қамтамасыз ету жайын қарастыру;
- Еңбекті қорғауды қадағалау мен бақылаудың мәнін ашу;
- Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау саласындағы мемлекеттік саясаттың негізгі бағыттарын ашып көрсету;
- Облысымызда осы еңбек қорғау мәселесінің жай-күйі;
- Еңбекті қорғау туралы заңдардың сақталуын бақылау;
- Елімізде шетелдік жұмыс күшін қолдану мен олардың еңбегінің қорғалуы аясын бақылау жүргізу барысына аса мән берілді.
Зерттеу болжамы: Түрлі өндіріс және мекеме орындарында еңбекті қорғау жан-жақты қамтамасыз етілуін қадағалаумен қатар, олармен еңбек тәртібін сақтау мен түрлі жағдайлардың туындауы барысында қажетті жұмыс жүргізуде түрлі тиімді әдіс-тәсілдерді пайдалану
Олай болса, еңбекті қорғау мәселелеріне орай еңбек орындарында қызметкерлер мен еңбек етуші азаматтардың кәсіптік шеберлігін артыруға аса мән бері. Әр азаматтың өз білімін көтеріп, шеберлігін шыңдауына жағдайлар жасаудың маңызы аса зор.
Ғылыми жаңашылдығы:
- аймақтық кәсіпорындарда еңбекті қорғаудың мәні мен мазмұны бүгінгі көзқарас бағытында анықталды;
- кәсіпорындарда еңбекті қорғаудың мүмкіндіктері;
- еңбекті қорғау мен еңбек қауіпсіздігін қамтамасыз етуге қажетті мәселелер қозғалды.
- еңбек процесінде еңбек қауіпсіздігін сақтаудың техникалық жайы айқындалды;
- кәсіпорындардағы еңбекті қорғау мен еңбек қауіпсіздігін сақтаудың өндіріске тиімді жайы қозғалды.
Зерттеудің тәжірибелік мәні: ҚР кәсіпорындарда еңбек және әлеуметтік жағынан қорғау үшін өндірістің, кәсіпорындардың жұмыс процесіне енді.
Міне осы зерттеу нәтижелерін ірі кәсіпорындар мен ұйымдарда пайдалануға болады.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІ3ІМІ

1 Ажинурина Д. Еңбек ету бостандығы және оны қорғаудың мәселелері: заң ғылымдарының докторы ғылыми дәрежесін алу үшін дайындалған диссертацияның авторефераты /Ажинурина Д.- Алматы: б. ж., 2005.- 21 б.
2 Азтаев Б. Государственная инспекция труда// Правовой вестник.- 2002. – N32.
-С.2
3 Армстронг М. Практика управления человеческими ресурсами / Пер. с англ.
под ред. С. К. Мордовина.- 8-е изд.- СПб.: Питер, 2005.- 832 с: Балтабаев М. Еңбекті қорғау және өндіріс мәдениеті // Егемен Қазақстан.
- 2005. - 28 сәуір. -Б. 3
4 Аттестация рабочих мест: Методические рекомендации// Охрана
труда.Практикум.-2000.-№.-С.5-19
5 Ахметов А. Еңбек құқығы: оқулық / А. Ахметов, Г. Ахметов.- Алматы: Заң
әдебиеті, 2005.- 406 б.Еңбек қауіпсіздігін қамтамасыз ету - өзекті мәселе//
Заман-Қазақстан. – 2006. – 28 сәуір. – Б. 6
6 Ашитов Б. Об объекте нарушения правил охраны труда [Текст] / Ашитов Б.//
Фемида.- 2006. – N9.-0. 7-83. Көш көлікті болсын//Егемен Қазақстан. – 2005.- 1 қыркүйек
7 Аяғанова А. Некоторые правовые аспекты охраны труда в качестве принципа
трудового права [Текст] / Аяганова А.// Фемида.- 2007. – N2.-0. 24-26
8 Әлеуметтік қолдау - айрықша міндет// Тарбағатай нұры.- 2004. - 21 ақпан.
9 Гайнуллина Ф. Защита прав трудящихся:взаимодействие профсоюзов с
органами государственной власти// Человек и труд.- 1995.-№10.-С.56-60
10 Гигиена труда: Гигиенические критерии оценки и классификация условий
труда по показателям вредности и опасности факторов производственной
среды, тяжести и напряженности трудового процесса. Руководство Р 2.2.755-99//Охрана труда.Практикум.- 2000.-Ш.-С.2-80
11 Дорош Е. Еңбек қатынасындағы өзгерістер// Заң газеті.- 2005. - 8 сәуір. - Б.
3
12 Закон РК «О безопасности и охране труда»// Казахстанская правда. - 2004
- 28 февр.
13 Калашников А.Н. За труд ответишь: ответственность за нарушение
законодательных и иных нормативных и правовых актов по охране труда//
Правовой вестник.- 2004. - N 8. - С. 13
14 Карагусова Г. (мин.труда и соцзащит). Создание системы управления
охраной трудой на национальном уровне – настоятельное требование времени:Доклад на парламентских слушаниях 23.05.2006// Правовой вестник.- 2006.N22. – С. 3
15 Карелов В. По проблемам производства и охраны труда: [Об охране труда и
произв.травматизме на предпр.обл.] // Рудный Алтай.- 1998.-24 марта
16 Карелов В. Тудиться без опасности// Рудный Алтай,- 2003. – 20 марта. – С. 2
17 Карменов К. К. Разработка демпфирующих рессорно-пружинных сталей для
уменьшения производственного шума в источнике возникновения [Текст]:
автореферат диссертации на соискание ученой степени кандидата технических
наук / К. К. Карменов.- Алматы, 2007.- 21с.

18 Клиновицкая В. Безопасный труд, как безопасный секс - шанс на
долголетие: [Об охране труда на предприятиях города]// Устинка.- 2001.-15
июня- С. 4
19 Конанбаев Н. Погибнуть на работе: [О состоянии охраны труда на
предпр.обл.в 1997г.]// Рудный Алтай.-1998.-20 янв.

20 Коржова Н. Государственная политика в области охраны труда// Вопросы
труда.- 1999.-Ш.-С.З-8
21 Косарев А. Охрана труда в условиях рынка// Советы Казахстана.- 1994,- 30
сент.
22 Кузнецов Г. Кого же охраняет Закон «Об охране труда?»// Казахстанская
правда.- 1997.-4сент.
23 Қазақстан Республикасының Конституциясы = Конституция Республики
Казахстан.- Алматы: Жеті жарғы, 2005.- 180 б.
24 Қазақстан тәуелсіздік жылдарында [Мәтін]: ақпараттық талдау жинағы

Қазақстан Республикасы Статистика агенттігі; А. Б. Сұлтановтың редакциясымен.- Алматы: б. ж., 2006,- 380 б.
25 Қарақұсова Г. Еңбек қауіпсіздігін қамтамасыз ету - өзекті мәселе// Егемен
Қазақстан.- 2004. - 28 сәуір. – Б. 3
26 Лисьева С. Трудиться, чтобы не повредиться, или вернуться с работы
живым: [Об охране труда и производственном травматизме на предприятиях
области]// Деловой Усть-Каменогорск - 2000.-М5.-С.20-21
27 Манохина О.В. Условия труда на предприятиях ВКО// Статистический
пресс-бюллетень.- 2002. - N 2. - С. 163-170
28 Минченко В. Кого защищает инспектор труда?: [О деятельности
инспекторов труда] // Рудный Алтай.- 2002.-23 фев.-С.б
29 Мұқатай Ж. Мақсат-өндірістік жарақатқа жол бермеу // Дидар.- 2002.-
19қаңтар.-б.2
30 Охрана труда// Юрист (Казахстан).- 2002. - N 3. - С. 22-24
31 Охрана труда и техника безопасности в практической деятельности
субъектовРеспублики Казахстан /Сост. В.И. Скала.- Алматы, 2002.-276
с.
32 Охрану труда – на должный уровень// Рауан – Восход.- 2004. - N 8 (27
февр.). – С. 1
33 Өскемен Титан-Магний комбинаты = АО Усть-Каменогорский Титано-
Магниевый комбинат [Мәтін]: 1965-2005.- Өскемен: УК ТМК, 2005.- 45 б.:
суретті
34 Сейсебаев К. К. Безопасность рудных шахт: [учебное пособие] / Сейсебаев
К. К.- Усть-Каменогорск: [б. и.], 2006.-160 с: ил.
35 Тоқпатаев У. Еңбекті қорғау және оның қауіпсіздігі – білім саласының басты
мәселесі// Дидар.- 2003. – 17 мамыр . – Б. 2

36 Үншібаев Т. Еңбекті қорғау-ортақ мәселе// Заң және заман.- 2002.-N1.-
Б.123-126
37 Шевченко В. Новое экологическое мышление// Казахстанская правда
- 2003. - 8 июля. - С. 2
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
...................................................5
1 ЕҢБЕКТІ ҚОРҒАУ ТҮСІНІГІ. ОНЫ БАСҚАРУ МЕН ҚАДАҒАЛАУДЫҢ ... ... ... ... ... Еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау саласындағы ... ... ... ЕҢБЕК ҚАУІПСІЗДІГІ МЕН ЕҢБЕКТІ ҚОРҒАУ САЛАСЫНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК САЯСАТТЫҢ
НЕГІЗГІ БАҒЫТТАРЫ МЕН АЙМАҚТЫҚ ... ... ... ТУРАЛЫ ЗАҢНЫҢ
САҚТАЛУЫ....................................................................
..........................................17
2.1 Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау саласындағы мемлекеттік
саясаттың
бағыттары...................................................................
..............................17
2.2 ... ... ... ... ... заңның
сақталуы............19
3 ЕҢБЕКТІ ҚОРҒАУ ІСІН ҰЙЫМДАСТЫРУ ШАРАЛАРЫН ЖЕТІЛДІРУ....37
3.1 Жұмыс орындарының қауіпсіздік талаптарына белгіленген
ұсыныстар...................................................................
................................................37
3.2 Еңбекті ... және ... ... ... ... ҚОРҒАУ ЗАҢНАМАСЫНЫҢ ЖҮЗЕГЕ АСЫРЫЛУЫ
ЖАЙЫ ЖӘНЕ ӨЗЕКТІ
МӘСЕЛЕЛЕРІ..................................................................
..........................................52
4.1 «Тенгизшевройл» - қауіпсіздік техникасы және қоршаған ортаны қорғау
жөніндегі ... ... ... ... ... ... ... қауіпсіздігі мен қоршаған орта
менеджментінің
жүйесі......................................................................
..............61
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
........................................63
ҚОЛДАНЫЛҒАН ... күні ... ... ... және ... ... ... айтар болсақ, оның, өндірістегі жарақат пен өндірістік сырқаттың
азаюы бойынша жұмысты ... мен ... ... ... ... жақсартуда оң нәтижеге жетіп ... осы ... ... ... ... ұйымдастыру бойынша
белгілі бір тәжірибеге ие бола отырып, осы жұмыстарды ұйымдастыру бойынша
орын алған кейбір ... мен ... да ... ... ... ... де осы қозғалып отырған маңызды
мәселелердің бірі - ұйымдарда еңбек қауіпсіздігімен және еңбекті қорғаумен
қамтамасыз ... ... ... мен ... ... және ... ... отыр. Жалпы алғанда, біздің еліміздегі «Еңбек қауіпсіздігі және
еңбекті қорғау туралы» Заңына орай, жан-жақты қадағаланып ... ... ... ... Республикасының еңбек және халықты ... ... ... ... ... тексеру еңбек қауіпсіздігі
және еңбекті қорғау бойынша уәкілетті мемлекеттік органның, атап ... ... және ... ... ... ... департаментінің
емтихан комиссиясымен жүргізіледі. Негізінен өндіріс ұйымдарының басшы
қызметкерлері мен еңбек қауіпсіздігін және ... ... ... ... ... мезгіл-мезгіл, кемінде үш жылда бір рет ... оқу ... ... ... ... ... ... қауіпсіздігі және еңбекті қорғау мәселелері бойынша ... ... ... ... ... таңда, сондай ақ «Еңбек қауіпсіздігін оқытуды ұйымдастыру»
мемлекеттік стандарт негізінде ... ... ... ... әр ... ... ... жағдайда, онда олар бөлімшелердегі ... мен ... ... ... етуге жауапты тұлғалар болып
табылады, өздерінің қызметтік міндеттері мен ұйым басшысының басшылығымен
білім тексеруінен өтуге ... ... ... ... ... еңбекті
қорғау жөніндегі инженерлерін аумақтық уәкілетті мемлекеттік органдардың
жанындағы ... ... ... ... ... мамандандырылған
орталықтарда және еңбекті қорғау кафедрасы бар ... оқу ... ... оқыту және біліктілігін арттырумен білімін тексеруді жүргізу
аса орынды болмақ. Олай болса, осы ұйым ... ... ... ... ... етуші ұйымдарда (ТӘЕК-тен) оқытылып, білім
тексеруінен өтуге тиіс.
Олай болса, бұл ... ... ... ... бірлесіп
экономиканың салаларын басқаруды жүзеге ... ... ... тікелей қатысып шешу бүгінгі күннің өзекті мәселесі болып ... ... ... ... Республикасының еңбек
қауіпсіздігі және ... ... ... ету ... ... ... іске асыру бойынша іс-шаралар жоспарының екі тармағына
тоқталып өтер болсақ, бұл еңбек жағдайы бойынша ... ... және ... ... басқару жүйесін ендіру аса қажет болып
отыр.
Үкімет ... ОН5А5 -18001 ... ... ... кәсіпорындарына ЕҚБЖ енгізуді ұсынады, бірақ, бұл ретте ... ... - 18001 ... ЕҚБЖ енгізу рәсімін және ... ... ... ... ... МЕСТ жоқ.
Мақсаты: Олай болса, бітіру жұмысының мақсаты түрлі еңбек ұжымында
еңбекті қорғаудың өзекті ... ... ... ... ... ету ... қарастыру, азаматтардың еңбегін қорғауда оларға қажет
болған жағдайда әлеуметтік көмекті көрсету және осы бағытта ... ... ... жатқан түрлі мекеме мен ұйым, ірі ... ... ... ... қана ... ... ... өмірге
енгізудің маңызын ашу.
Зерттеу міндеттері. Осы мақсатқа жету барысында мынадай, ... алға ... ... ... түсінігі мен басқаруды қамтамасыз ету жайын қарастыру;
- Еңбекті қорғауды қадағалау мен бақылаудың мәнін ... ... ... және ... қорғау саласындағы мемлекеттік саясаттың
негізгі бағыттарын ашып көрсету;
- Облысымызда осы еңбек қорғау мәселесінің жай-күйі;
- ... ... ... ... ... ... ... шетелдік жұмыс күшін қолдану мен олардың еңбегінің қорғалуы
аясын бақылау жүргізу барысына аса мән ... ... ... өндіріс және мекеме орындарында еңбекті қорғау
жан-жақты қамтамасыз етілуін қадағалаумен ... ... ... ... мен ... ... ... барысында қажетті жұмыс жүргізуде
түрлі тиімді әдіс-тәсілдерді пайдалану
Олай болса, еңбекті қорғау ... орай ... ... мен ... ... ... кәсіптік шеберлігін артыруға аса
мән бері. Әр азаматтың өз білімін көтеріп, шеберлігін ... ... ... аса ... ... ... ... еңбекті қорғаудың мәні мен мазмұны бүгінгі
көзқарас бағытында ... ... ... қорғаудың мүмкіндіктері;
- еңбекті қорғау мен еңбек қауіпсіздігін қамтамасыз ... ... ... еңбек процесінде еңбек ... ... ... ... ... ... қорғау мен еңбек қауіпсіздігін сақтаудың
өндіріске ... жайы ... ... ... ҚР ... ... және әлеуметтік
жағынан қорғау үшін өндірістің, кәсіпорындардың жұмыс процесіне енді.
Міне осы зерттеу ... ірі ... мен ... ... ... ... ... ОНЫ БАСҚАРУ МЕН ҚАДАҒАЛАУДЫҢ ӘДІСТЕМЕЛІК
НЕГІЗДЕРІ
1.1 Еңбекті қорғаудың мәні және ... ... ... [23] адамдардың еңбегі мен
денсаулығы мемлекетпен ... ... ... ... ... талаптарына жауап беретін жағдайда еңбек ету жарияланған.
Мемлекет бұл талаптарды, ең ... ... ... және ... ... жүргізу туралы нормалар жүйесі арқылы орындайды.
Еңбекті қорғауды кең және тар мағынада түсінуге болады. Кең мағынада
еңбекті қорғау дегеніміз бұл ... ... ... ... ... мен ... қорғауға бағытталған шаралар жүйесі. Кең мағынада
еңбекті қорғау құқықтық, медициналық, техникалық және ... ... ... Бұл ... ескеретін бір жайт, еңбекті қорғаудың кем
дегенде бір ... ... ... онда ... еңбекті қорғау бұзылды деп
саналады.
Мысалы, еңбекті қорғаудың техникалық ... ... ... ... ... салу және т,б. кезінде еңбекті
қорғау ережелерінің сақталуы тиіс екендігін білдіреді. Егер ... ... және т.б. ... ... істейтін адамдардың өмірі мен
денсаулығына қауіпті етіп жасалса, онда өндірістегі ... ... ... орын алатыны сөзсіз. Егер ластанумен байланысты
жұмыстар өндірісінде жуыну, санитарлық-гигиеналық ... ... ... цехтарда тиісті тұзды су болмаса, немесе бөлмелер ... ... ... не ... ... ... ... етілген
нормалары шамадан тыс асып кетсе - бұл еңбекті ... ... ... бұзылғанын білдіреді, бұл дегеніміз бүкіл еңбекті қорғау
бұзылған, яғни, сол ... ... ... қызметкерлердің өмірі мен
денсаулығына қауіп төнген.
Дәл ... ... ... ... ... ... ... де орын алады, яғни, еңбекті қорғау қаржыландырылмаса және осының
нәтижесінде ... ... ... ... киіммен қамтамасыз
етілмесе, ескірген жабдықтар, ... ... бұл ... ... мен ... үшін ... ... жағдайларын
тудыратыны сөзсіз.
Кең мағынада еңбекті қорғау адам еңбек ететін кез келген жерде қажет.
Еңбекті қорғау барлық ... ... ... ... сонымен
қатар, қызметкерлердің, жұмыс берушілердің, ... ... өтіп ... ... соттың үкімі бойынша жазасын өтеп
жүрген азаматтардың ... ... ... ... ... ... бұл қызметкерлердің өмірі
мен денсаулығы үшін қауіпсіз еңбек жағдайларын қамтамасыз етуі
тиіс құралдар мен шаралардың жүйесі.
Бұл шаралар мен құралдар мыналарда көзделген:
- еңбекті ... ... ... мен нұсқауларда;
- ауыр, зиянды және қауіпті жұмыстарда істейтін тұлғалар үшін ... ... ... арнайы нормаларда;
- әйелдердің, кәмелетке толмағандардың және еңбекке ... ... ... ... ... ... өндірістегі қайғылы оқиғаларды тергеу және есепке алу ережелерінде;
- қауіпсіздік техникасы және өндірістік санитария жөніндегі ережелерде.
Еңбекті қорғау саласындағы ұлттық саясаттың ... ... ... ... ... туралы» Заңының 4- бабында көзделген [12].
Еңбекті ... ... ... ... ... мен ... қатысуымен барлық деңгейдегі мемлекеттік билік және ... ... ... ... және ... ... қағидаларға:
кәсіпорынның өңдірістік қызметінің нәтижелеріне қарағанда қызметкердің
өмірі мен денсаулығының ... ... ... оның ... өкілінің толық жауапкершілігі;
еңбекті қорғау міндеттерін осы мәселелерге ... ... және ... ... саласындағы қызметтің экономикалық
және әлеуметтік ... өзге де ... ... ... ... ... қорғау саласында меншік нысанын және шаруашылық қызметіне
қарамастан барлық кәсіпорындар үшін бірыңғай ... ... ... ... және ... талаптарының
орындалуына мемлекеттік қадағалау және бақылауды жүзеге асыру;
еңбекті қорғауға қатысты алдыңғы қатарлы ұлттық және ... ... ... ... ... ... ... қауіпсіз техниканы, технологияны және құралдарды,
еңбекті қорғауға қатысты ғылыми-зерттеу жұмыстарын
жасауды және енгізуді ынталандыру;
еңбекті қорғауды қаржыландыруға мемлекеттің қатысуы;
кәсіпорындарда еңбектің ... ... ... ... ... ... ... қауіпсіз еңбек жағдайларын қамтамасыз етуге ... ... ... ... және ... техникасының нормалары мен
ережелерін сақтауға қатысты экономикалық мүдделілігі;
кәсіпорындардың қызметін еңбекті қорғау тұрғысынан лицензиялау;
өндірістік мақсаттағы ... ... ... ... ... ... ... сараптама жүргізетін мемлекеттік органдарының тікелей
жұмыс орындарында, сонымен қатар жаңа және ... ... ... ... ... ... мен зияндылығын бағалау;
қызметкерлерді арнайы киіммен және аяқ ... жеке ... ... ... демалыспен және т.б. қамтамасыз ету;
өндірістегі әрбір қайғылы оқиғаны және әрбір ... ... ... ... ... ... өндірістік жарақаттың, кәсіптік аурудың
деңгейі және еңбекті ... ... ... ... ... ... ... міндеттігі;
өндірісте қайғылы оқиғалардан жәбір шеккен ... ... ... ... ... әлеуметтік қорғау;
жоғары және орта арнайы оқу мекемелерінде еңбекті ... және ... ... ... ... қоғамдық бірлестіктердің, кәсіпорындардың және жекелеген
тұлғалардың өкілдік ұйымдарының еңбекті ... ... ... ... ... ... көрсету:
- еңбекті корғау мәселелерін шешудегі халықаралық одақтастыққа негізделген.
1.2 Еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi қорғау ... ... ... және ... ... ... ... туралы» Заңына сәйкес [18],
еңбек қауiпсіздігі және еңбектi қорғау саласындағы мемлекеттік басқаруды,
бақылау мен ... ... ... Үкіметі, уәкілетті орган
және оның аумақтық бөлімшелері, сондай-ақ өнеркәсіп ... ... ... ... мен өзге де ... ... асырады.
Қазақстан Республикасында еңбекті қорғауға мемлекеттік бақылау мен
қадағалауды жүзеге ... ... ... ... ... және ... ... қорғау министрлігі, бұл орган
еңбек, еңбекті қорғау, жұмыспен қамту туралы ... ... ... жүзеге асыраса, ал ауыл шаруашылық министрлігі, бұл
министрлік машина-тракторлық парктердің техникалық жағдайына, өртке қарсы
қауіпсіздік ережелерінің сақталуына мемлекеттік ... ... ... ... ... ... жөніндегі министрлік, бұл орган
орталық және ... ... ... ... және ... төтенше жағдайлар саласындағы ғылыми ... ... ... ... ... ... жүргізудің қауіпсіздігіне
қадағалау жүргізеді.
Негізінен облыстардың, Алматы және Астана қалаларының әкімі ... ... бұл ... ... ... ... және
жергілікті атқарушы органдардың лауазымды тұлғаларының жауапкершілігін
қамтамасыз ету ... ... Бас ... бұл ... республика аумағында Қазақстан
Республикасы Президентінің жарлықтарының және өзге де
нормативтік құқықтық актілердің дәл және бірыңғай қолданылуына
жоғарғы қадағалауды жүзеге асырады.
Жергілікті ... және ... ... бұлар тиісті аумақтың
әлеуметтік және экономикалық даму бағдарламаларын орындауды, жергілікті
жерлерде Қазақстан Республикасы ... ... ... Жоғарғы Сот қаулыларының, Қазақстан Республикасы Президентінің
және Үкіметінің актілерінің, ... және ... ... ... республикалық және жергілікті билік ... ... ... жергілікті істерді басқаруға тартуды қамтамасыз
етеді.
Жалпы алғанда Қазақстан Республикасында ... ... ... ... олардың уәкілетті тұлғалары өздерінің қызметіңде жұмыс
берушілерге, шаруашылық органдарына, қоғамдық бірлестіктерге, ... пен ... ... ... ... болады.
Қазақстан Республикасының Үкіметі бекіткен ережелерге сәйкес әрекет
етеді.
Мемлекеттік қадағалау және бақылау органдарының уәкілетті тұлғалары
мынадай құқықтарға ие. Атап ... ... ... ... және ... ... қарамастан
кәсіпорындарға кез келген уақытта алдын-ала ескертусіз ешбір кедергісіз
кіру;
2. министрліктерден, ... ... өзге де ... ... органдарынан, кәсіпорындардан, жұмыс берушілерден
қажетті ақпарат алу;
3. кәсіпорындардың басшыларына және өзге де ... ... ... ... ... кәсіпорындарды, жекелеген өндірістерді, цехтарды, учаскелерді, жұмыс
орны мен жабдықтарды пайдалануды тоқтата тұру (тыйым салу);
- ... ... ... ... еңбекті қорғау
жөніндегі заң шығарушылық және өзге де нормативтік
құқықтық актілерді бұзғаны үшін ... ... ... ... босату туралы ұсыныстар жасау, қажет болған
жағдайларда оларды қылмыстық жауапкершілікке тарту туралы мәселені шешу
үшін прокуратура ... ... беру ... ... ... ... ... және бақылау органдарының
өкілдеріне жүктелген функцияларды ... үшін ... ... ... ... міндетті.
Ал мемлекеттік қадағалау және бақылау органдарының уәкілетті лауазымды
тұлғалары өздерінің өкілеттіктерін асыра ... және ... ... ... ... ... санкцияларды
қолданғаны үшін жауапкершілікте болады.
Қызметкерлер мен жұмыс ... ... ... ... ... міндеттері және олардың кепілдіктеріне келер болсақ, әрбір азамат
еңбекті ... ... яғни ... пен ... ... ... ... еңбек жағдайлары құқығына ие.
Бұл Қазақстан Республикасы Конституциясында және ... ... ... ... ... ... ... бірі.
Еңбекті қорғауға құқық дегеніміз бұл:
- зиянды және қауіпті өндірістік факторлардан қорғаулы тиіс ... ... ... ... ... жарақатқа, кәсіптік ауруға немесе жұмысқа
қабілеттің төмендеуіне әкелмеуі тиіс;
- қайғылы ... мен ... ... ... ... ... және мұндай
жағдайларда әлеуметтік қорғауды қамтамасыз ету;
- ұжымдық және жеке қорғану құралдарымен тегін қамтамасыз ету;
- жұмыстың және еңбек тәсілдерінің ... ... ... өзінің жұмыс орнындағы еңбекті қорғау жағдайы туралы, денсаулықка келуі
мүмкін зақымдарға қатысты тәуекелдер туралы және ... ... ... ... ... ... ақпарат алу;
- өзінің өмірі мен денсаулығына тікелей қауіп төнген жағдайда осы ... ... ... орындаудан бас тарту;
- кәсіпорындарды жобалау, салу және қолданысқа беру ... ... ... қамтамасыз ету;
- еңбекті қорғау бойынша мамандарды дайындау;
- еңбекті қорғауды қаржыландыру.
Қауіпсіз жұмыс орнына құқық кәсіпорындардағы, әрбір жұмыс орнындағы ... ... ... ... ... ... және
нормаларға сәйкес болуы тиіс екендігін білдіреді. Жұмыс орны ... ... ... ... ... қабілеттің төмендеуіне әкеп соғуы
мүмкін қауіпті, зиянды өндірістік факторлардың ... ... ... ... жағдайларын қамтамасыз ету, еңбекті қорғаудың жағдайына
бақылауды ұйымдастыру және еңбек ұжымын осы ... ... ... ... ... міндеті жұмыс берушіге жүктеледі.
Еңбекті қорғау талаптарын сақтаған жағдайда өндірістегі қайғылы оқиғалар,
жарақат алу, ... ... ... ... ... ... ... егер мұндай жағдайлар орын алса, қызметкерлер ... ... ... ... кез ... ... оқиға, кәсіптік аурудың
белгілері туралы, адамдардың өмірі мен денсаулығына қауіп төндіруі ... ... ... ... ... ... хабарландыруға міндетті.
Жұмыс беруші мен басшылық қайғылы оқиғаны тергеу үшін, олардың алдын
алу үшін және апат жағдайлары туындаған ... ... ... ... ... қалу үшін ... ... қолға алуға міндетті.
Қызметкерлердің өмірі мен ... үшін ... ... ... жағдайда бұл
қауіпті жойғанға дейін олар жұмысты орындаудан бас тартуға, сонымен ... бұл ... ... ... ... зиянды және қауіпті еңбек
жағдайларындағы жұмысты істеуден бас тартуға құқылы. Бұл ... ... ... ... мойындайтын бір жайт, ғылым мен техниканың қазіргі
кезгі даму ... ... ... қатысты зиянды әсері әлі де
толығымен ... ... және ... ... жағдайлары, ерекше температуралық
жағдай, ластану және т.б. орын алған жұмыстарда ... ... ... ... арнайы аяқ киім және де ... ... ... ... ... және т.б. сияқты өзіндік
қорғанудың өзге де құралдары ... ... ... тек ... ... құралдарын беру ғана емес,
сонымен қатар, оларды сақтауды, жууды, кептіруді, тазалауды, жөндеуді және
т.б. қамтамасыз ету кіреді.
Зиянды еңбек ... орын ... ... ... сүт ... ... сәйкес оған теңестірілген азық-түлік өнімдері, ал
аса зиянды еңбек жағдайында жұмыс ... ... ... ... ... тиіс.
Мемлекеттік стандарттарға, еңбекті қорғауға байланысты нормаларға,
ережелерге жауап бермейтін өндірістік ... мен ... ... және ... ... ... механизмдерді,
жабдықтарды және өзге де өнімдерді, ... ... ... ... шығаруға жол берілмейді.
Олардың адамның ағзасына және денсаулығына ... ... ... ... ... ... өтпеген заттарды, материалдарды, шикізаттарды
қолдануға тыйым салынады.
Еңбекті қорғауды қаржыландыру мемлекеттік және ... ... тыс ... ... ... және өзге де ... ... асырылады. Кәсіпорындардың қызметкерлері осы мақсаттарға ... ... ... ... ... ... мен ... берушілердің
міндеттері де көзделген.
Қызметкерлер өндірістік цехтардағы, құрылыс алаңдарындағы жүріс-тұрыс
және жұмысты орындаудың белгілі бір ережелерін белгілейтін еңбекті қорғауға
қатысты ... ... және ... ... ... ... қызметкерлер ұжымдық және өзіндік қорғану құралдарын
дұрыс пайдалануға және қолдануға міндетті. Егер жұмысқа кірісудің міндетті
шарты болып қауіпсіздік ... ... ... білім алу, нұсқама алу
немесе емтихан тапсыру ... онда ... бұл ... ... Бұл талаптарды орындаудан бас тарту еңбек тәртібін бұзу ... ... ... ... ... қорғау талаптарын сақтауға қатысты
жұмыстар жүргізуге міндетті, яғни жұмыс беруші немесе басшылық зиянды және
қауіпті заттардың рұксат етілген ... ... ... асып ... ... техникасына қатысты нұсқама беруге, дәрістер
жүргізуге және қауіпсіздік техникасына қатысты ережелердің, ... ... ... ... ... ... жұмыс орнының
қорғалуының дәрежесі және қауіпсіздік деңгейі ... ... ... және ... ... құралдарымен қамтамасыз етуге
міндетті.
Сонымен қатар, жұмыс ... ... ... мен қызметкерлердің
жұмыс орындарында өндірістік санитария мен гигиена ... ... ... қорғау талаптарының орындалуына қадағалау және бақылау
жасауға, еңбекті ... ... ... үшін ... ... ... міндетті.
2 ЕҢБЕК ҚАУІПСІЗДІГІ МЕН ЕҢБЕКТІ ҚОРҒАУ САЛАСЫНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК САЯСАТТЫҢ
НЕГІЗГІ БАҒЫТТАРЫ МЕН АЙМАҚТЫҚ ... ... ... ТУРАЛЫ ЗАҢНЫҢ
САҚТАЛУЫ
2.1 Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау саласындағы ... ... ... ... ... және еңбекті қорғау саласындағы
мемлекеттік саясат жан-жақты өзгертілген.
Сонымен Еңбек қауіпсіздігі және ... ... ... ... [36] негізгі бағыттары мынадай;
1) Қазақстан Республикасының еңбек ... және ... ... ... ... ... әзірлеу мен қабылдауға;
2) еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау саласындағы мемлекеттік, ... ... ... ... ... жағдайларын, қауіпсіздігін және еңбекті ... ... ... ... ... мен технологияларды әзірлеу және енгізу, еңбекті
қорғау, ... жеке және ... ... ... ... қызметті экономикалық ынталандыру жүйесін құруға және ... ... ... және ... ... саласындағы мониторингті жүзеге
асыруға;
5) еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау проблемалары ... ... ... ... ... ... мен ... ауруларды есепке алудың
бірыңғай тәртібін белгілеуге;
7) Қазақстан Республикасының еңбек қауіпсіздігі және ... ... ... ... ... мемлекеттік қадағалау мен
бақылауға;
8) еңбек қауіпсіздігі және еңбекті ... ... ... мен заңды мүдделерінің сақталуына қоғамдық бақылауды жүзеге
асыруға жәрдемдесуге;
9) өндірістегі ... ... мен ... ... зардап шеккен
қызметкерлердің, сондай-ақ олардың отбасы мүшелерінің заңды ... ... және ... ұйымдастырудың қазіргі заманғы техникалық
деңгейінде жойылмайтын ауыр жұмыс үшін және еңбек ... ... ... ... үшін ... ... ... жағдайлары мен еңбекті қорғауды жақсарту жөніндегі жұмыстың
отандық және ... озық ... ... еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау жөніндегі мамандарды даярлауға
және олардың ... ... ... ... ... ... өндірістік жарақат, кәсіби ауру
туралы және олардың салдары туралы мемлекеттік ... ... ... ... және еңбекті қорғау саласында бірыңғай ақпараттық
жүйенің жұмыс істеуін қамтамасыз етуге;
15) ... ... және ... қорғау саласындағы халықаралық
ынтымақтастыққа бағытталған.
Негізінен жұмыс орындарындағы ... ... ... ... ... ... және ... жазатайым оқиғалардың
алдын алу мақсатында уәкiлеттi орган мен оның аумақтық бөлiмшелерi еңбек
қауіпсiздігі және ... ... ... ұйымдастырады.
Еңбек қауiпсiздiгi және еңбектi ... ... ... ... ... ... ... сәйкес,
уәкiлеттi органдар мен олардың аумақтық бөлiмшелерi жүзеге асырады.
Сонымен қатар Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... жөніндегі:
1) жоспарлы-мемлекеттік орган жоспарлаған, ... ... ... алдыңғы тексерулерге қатысты ... ... ... ... жоспардан тыс-қоғамдық тәртіпке, халықтың денсаулығына, қоршаған ортаға,
ұлттық қауіпсіздікке төнген қатерді дереу жоюды ... ... ... жедел назар аударуды талап ететін, қалыптасқан әлеуметтік-
экономикалық жағдайға байланысты ... ... ... ... ... ... және еңбекті қорғау жөніндегі уәкілетті орган
немесе оның аумақтық бөлімшесі жеке ... ... ... ... ... органдардың өтініші болған, сондай-ақ құжаттармен расталатын
өзге де ақпарат алынған жағдайда жүргізіледі.
2.2 Аймақтық кәсіпорындарда еңбекті ... ... ... ... азаматтарының еңбегін қорғауға құқықты кепілдейді. Ең
басты кепілдік қабылданған шаралардың ... ... ... ... ... үздіксіз, тұрақты түрде жақсаруы тиіс екендігінен
көрініс табады [25].
Еңбек жағдайы өзінің ең кең мағынасында еңбек процесіндегі ... ... ... мен ... әсер ететін факторлардың, яғни сыртқы
күштердің жиынтығы ... ... ... жағдайының терминін қолдануда оған
әртүрлі мағына беріледі. Шын мәнінде адамға, оның денсаулығы мен еңбек
қабілеттілігіне әсер ... ... өте көп. ... ... ... қоғамдағы жағдайын анықтайды.
Олар ҚР Конституциясында, мамандардың еңбекақысын, дайындау және ... ... ... ... ... ... мен
кепілдіктерді реттейтін ... ... орын ... Мемлекеттің
нормативті-құқықтық актілері бір ауысымдағы жұмыс уақыты ұзақтығын,
санитарлық ... мен ... ... және жасөспірім
жастағылардың, жүктілік пен босану жеңілдіктерін, көп балалы жанұяларға
жеңілдіктер және ... да ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Қазақстан Республикасында еңбек қатынастарын ... ... ... мен ... Республикасы еңбек туралы» 1999
жылғы Заңы және ҚР ... ... мен ... ... ... т.б. ... ... қатынастарын реттеуге бағытталған арнайы нормативтік-құқықтық
актілер қолданылады. Қазіргі таңда еліміздегі қалыптасқан жағдайға қарасақ.
бұндай заңдардың ... және ... ... бір ... ... жұмылып» қажет дәрежеде жұмыс істеп тұрмайды. [24]
Сурет 2.1 - Еңбек қызметіне байланысты сәтсіз жағдайлардан қайтыс
болғандардың саны
Қазақстан ... ... ... агенттігі мәліметтері
бойынша республикамызда 2004 жылы ... ... ... ... зардап шеккен 3395 адам тіркелді, Жалпы сандағы әйелдердің
үлесі 17,6 ... 0,2 ... 18 ... ... жасөспірімдер екен. Бұдан 188
адам топтық жазатайым оқиғалардан, 291 адам кәсіби ... 41 ... ... ... ... 2.1 - 2004 жылы ... етумен байланысты жазатайым оқиғалардан зардап
шеккендердің саны.
|2004 ... ... ... ... |3395 ... |17,06% ... |0,02% ... жазатайым оқиғасы |188 ... ауру |291 ... |41 ... 2.2 - 2004 жылы ... етумен байланысты жазатайым оқиғалардан зардап
шеккендердің саны
Республика бойынша (1000 ... ... ... алғандардың саны)
орта есеппен жарақаттану коэффициенті 1,073 адамды құраған. Бұл көрсеткіш
төменде ... 2.2 - ... ... 2005 жылғы орта есеппен жарақаттану
коэффициентінің статистикалық мәліметі
|Жарақаттану |1,073 ... ... |2,965 ... емес минералдық өнімдерді өндіру |2,955 |
|Машина және құрал ... ... |2,837 ... ... |4,532 ... ... ... ... |294 |
|Әйелдер |19 ... |1 |
| | ... 2.3 - ... бойынша 2005 жылғы орта есеппен жарақаттану
Әрі тау-кен өнеркәсібі тәрізді экономикалық қызмет ... ... 2,965 ... ... емес ... өнімдерді өндіруде - 2,955
машина және ... ... 2,837 ... ... ... ... құраған. Жазатайым оқиғалардан зардап шеккендердің ішінде 294
адам қайтыс болды, олардың 19 әйел және 1 ... ... ... ... ... қозғалатын, ұшқындайтын,
айналатын заттар мен бөлшектер ... (589 ... оның 34 қаза ... ... ... күйреуі, жердің опырылуы (сәйкесінше 551
және 53); зардап шегушінің жоғары биіктіктен ... ... 475 ... оқиғалардың ең басты себебі зардап шегушінің абайсыздығы,
аңғырттығы деп ... Осы ... 1030 адам ... ... Оның 66 ... ... ... оқиғалардың нәтижесінде 895 адамда жабық сынық, ... ашық ... 624 адам ... жарақат, 303 адамда ашық жара, 335
адамда ішкі ... ... мен ми ... ... 176 ... ... ең осал жерлері қолдың саусақтары (бұндай жарақаттан 354 адам
зардап шекті), жіліншік, соның ішінде тізе (286 адам), бас (285 ... ... ... болып табылады.
2004 жылы ең жиі кездескен кәсіби аурулар: кәсіби бронхит (102 адам),
омыртқа аралық дисктердің зақымдануы (62 ... ... ... әсері (54 адам), қолдың вегетативті-сенсорлық (ангиневроз)
полиневрапатия (42 адам).
Міне біздің ... ... ... ... жеткізуге
тиісті өндіріс саласындағы еңбеккерлердің күнделікті өмірі осындай. Жүмыс
орнында қаза болу ... өзі ҚР ... ... ... ... жоғарылығын көрсетеді. Содай-ақ ... ... ... ... ... ... "ҚР еңбекті
қауіпсіздігі және қорғау туралы" Заңындағы әйелдер мен он сегізге дейінгі
жас еңбеккерлердің қауіпсідігін қорғауды ... ... ... қоса (15 ... саладағы негізгі принциптердің өзінің орындалу қатаңдығын арттыруды
талап етеді. Яғни өндірістік ... ... ... адам ... ... артықшылығы, жұмыскер өміріне орны толмас зардап әкелетін
өндіріс факторларының ... ... ... ... мен оны
қорғау талаптарына еңбеккерлердің еңбек жағдайына қүқықтарын қорғаудағы
мемлекеттін кепілдігіне бүгін де ертең де ... ... яғни ... ... ... күнге төмендей беруге тиіс (бірден жою
мүмкіндігі жоқ әрине. Оны баяндама ... ... ... ... өзі ... деп саналған жағдайларды айтпағанда осы
оқиғалардың көпшілігі жүмыс берушінің кінәсінен болды. Көп жағдайда ... ... жас ... адамдар қаза болды. Дөлірек айтсақ, 2004
жылғы статистикалық ... ... ... шеккендердің 1439 адам
білікті 30 дан 45 жасқа дейінгі бірінші ауысымда жүмыс істеген адамдар.
Ал еңбек қызметінің ... ... ... қызметімен байланысты
сәтсіз жағдайларға ұшырағандардың саны төмендегі кестеге ... ... онда ... 2004 ... 2006 жыл аралығында сәтсіз
жағдайлардың азайғандығын төмендегі диаграммадан көре аламыз. [29]
Сурет 2.4 - ... ... ... ... ... ұшырағандардың
саны
Бүгінгі таңда бұл жағдайға ғимараттардың, ескірген машиналар мен ... қиын ... ... бар. ... бағалауы бойынша тозу
деңгейі көрсеткіші қазір 50 пайызды құрайды. Бұл онсыз да жоғары апат ... ... алу ... ... ... бірге жүмыс орындарындағы
жұмыс берушілер тарапынан болған көптеген олқылықтардың заңи ... тыс ... ... ... Бұл ... ... мемлекеттік
еңбек инспекторы санының аздығын, олардың қолында ... ... ... лабораториялардың, көліктің болмауы, олардың
кәсіпорындарды тексеру ауқымын ... яғни ... ... ... ... ғана ... мүмкіндіктері бар. Бұның бәрі өнеркәсіп
саласындағы бақылауды ... ең ... ... ... мен қауіпсіздігін
қамтамасыз етуге бағытталған жаңа ҚР "Еңбекті ... және ... ... орындалуын және сол заңның 5 ... ... ... ... және оны ... органдарының толық қанды жұмыс
істеуіне қол жеткізуіміз керектігін көрсетеді. Ал ол ... ... ... ... ... бөлінуі мен жұмыс берушілердің
еңбеккерлеріне деген "таза ниетіне " ... Осы ... ... ... ... бар кәсіпорындар туралы бірқатар мәліметтерді
келтіруімізге болады.
Кесте 2.3 - Еңбек қызметіне ... ... ... нәтижесінде
зардап шеккендердің сипаттамасы
| |2002 |2003 |2004 |2005 |
| |1,158 |1,073 |1,012 |0,961 ... ... | | | | ... | | | | |
| | | | | ... ... |0,456 |,416 |0,353 |0,357 ... ... | | | | ... | | | | |
| | | | | ... ... |0,014 |0,016 |0,013 |0,011 |
| | | | | ... ... |,001 |0,002 |0,001 |0,001 |
|жарақаттанудың ... | | | | ... | | | | ... - ... ... |2002 |2003 |2004 |2005 |
| | | | | ... және орта |1,302 |1,226 |1,188 |1,137 ... | | | | ... ... | | | | ... | | | | |
| | | | | ... және орта |0,678 |0,484 |0,512 |0,461 ... | | | | ... ... | | | | ... | | | | |
| | | | | ... |0,353 |0,341 |0,311 |0,274 ... | | | | ... ... | | | | ... | | | | |
| | | | | ... |1,567 |,370 |1,278 |1,254 ... | | | | ... ... | | | | ... | | | | ... 2003 жылы республика бойынша өндірісте зардап шеккендердің саны
3402 адам болса, жазатайым оқиғалардың ... ең ... ... және ... ... аймақтарында көруге болады, яғни 833 адам -
жалпы республика бойынша ... 25 ... ... ... ... ... ... алар болсақ, өткен 2006 жылы Шығыс Қазақсьтан өңірінде болған
түрлі ... ... ... саралар болсақ, еңбек
қауіпсіздігі түрлі жағдайда ұшырасып отырған. [6]
Мысалға, 2006 жылдың ... ... ... ... қорғау
заңдылықтарын сақтамау немесе күтпеген жайлардың салдарынан төмендегідей
оқиғалар кездескен.
2006 ... 4 ... ... ... ... 11-де Тасжол комплексінің
№1 Зыряндағы концентратты жөнелту цехында дымдалу басталғанын ... ... ... дер кезінде шақыру барысында болатын кездейсоқ оқиғаның
алдын алу дер уақытта шектелді.
Сөйтіп, ... ... ... торабында тоқ желілерінде қысқа
байланысу болғанын тапты.
Ал сол желтоқсан айының 8-і күні ЗГОК Малеевка кенінде № 1 ... ... ... ... ... ... ... жүргілізген. Бункерщик
В. Зайцев оқушысы бункерді тазартып келесі сменге өткізуге даярлық тазалық
жұмысын жүргізе ... Осы ... ... ... ... ... ... В. Казаков жатқан топ үйіндіні ысырып тастамақшы ... ... ... арғы жағынан көтерілген қол мен бас ... ... ... жұмысын тоқтатқан. Сөйтіп, ... ... ... ... ... ... ... В. Зайцевті көріп дереу жедел
медициналық көмекке жүгінген. Дер кезінде келген жедел жәрдем В. Зайцевтің
аяғынан ... ... ... Зырян қаласындағы «Жедел жәрдем
орталығына» жеткізілген. ... осы ... ... ... қарасақ,
кәсіпорын еңбеккерлерінің өзара келісімі болмағандығы, соның негізінде
еңбек ... ... ... ... ЖДК ... ... бригадасы бос вагондарды
жалғастыруда вагондардың бір-біріне ... ... ... ... ... ... ... мен жылу беру жүйесі
зақымданды. Оқиғаға себепші ... ... ... ... ... ... ... – ақ келесі бір жағдай «Қазақмырыш – Ремсервис» ЖШС – ... ... ... А. Харламов ӨМК балқыту бөлімшесінің әкімшілігінің
2-ші қабатында тұрып жылутехникасы бөлмесінен түтін шығып жатқанын көреді
«Қазақмырыш – ... ЖШС ... ... ... ... бөлменің
есігін бұзып кіріп өртті сөндіре бастайды. Өрттің ... ... ... ... ... ... сөйтіп өрттің алдын алып, зардап шегушілер
болмайды. Өрт ... ... ... ... ... ... ... осындай еңбектің дұрыс қорғалмауының салдарынан өткен 2006 жылдың
желтоқсан айында ғана 9 түрлі жағдайлар мен оқиғалар орын ... 2007 ... ... ... 6 ... оқиғалар орын алған. Оған мысал
ретінде мынаны айтуға болады: осы ... ... 19 күні ...... Быструша кентінде бұрғылауда қазыған кендер құлаған. Тау
жыныстарының ... ... осы № 3 ... ... В. ... ашық ... ... Осы оқиғаның болуына басты себеп, ұйымдағы
технологиялық ... ... ... ... ... ... дұрыс
ұйымдастырылмауының салдарынан болып отыр.
Осы осы жоғарыда айтылған түрлі еңбек қорғау талаптарының орындалмауы
кәсіпорынның еңбек өнімінің ... мен оның ... көп ... Әрі осыған орай еңбекті қорғау талаптарының орындалмауы
жұмыскерлердің қолайсыз ... ... ... ... ... болып отыр.
Кесте 2.4 - 2005 жылы зиянды және басқа да ... ... ... ... ... ... | | | | | | |
| ... |Денсаулы|Зерттеулер |
| | |п | ...... |
| | | | ... | |
| | | | |с | | |
| | | | | | | ... |143100 |81547 |13223 |19921 |26283 |2126 |
| | | | | | | ... және дене |3064 |2210 |475 |340 |39 |- ... | | | | | | ... | | | | | | |
| | | | | | | ... |237 |- |237 |- |- |- ... сай | | | | | | ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... | | | | | | |
| | | | | | | ... |32066 |2681 |3675 |1586 |399 ... | | | | | | ... сай | | | | | | ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | |
| | | | | | | ... мен вибрацияның |15286 |12044 |1028 |2157 |43 |14 ... ... | | | | | | |
| | | | | | | ... асып ... |19053 |1318 |522 |61 |50 ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... шаңдануы | | | | | | ... ... | | | | | | |
| | | | | | | ... |5371 |3641 |575 |1109 |34 |12 ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... жалғасы
Ерлер
| ... ... |
| | |іп | ...... |
| | | | ... | |
| | | | |с | | ... |87240 |57749 |11199 |12875 |4178 |1239 ... және дене |2969 |2125 |472 |336 |36 |- ... | | | | | | ... | | | | | | ... |237 |- |237 |- |- |- ... сай | | | | | | ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... | | | | | | |
| | | | | | | ... |26524 |2423 |3066 |297 |321 ... | | | | | | ... сай | | | | | | ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... мен ... |13011 |10265 |985 |1738 |16 |7 ... ... | | | | | | |
| | | | | | | ... асып ... |16064 |1171 |475 |53 |48 ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... мен | | | | | | ... | | | | | | ... |4652 |3045 |497 |1099 |10 |1 ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... ... |
| | |іп | ... ... | |
| | | | ... | |
| | | | |с | | ... |55860 |23798 |2024 |7046 |22105 |887 |
| |95 |85 |3 |4 |3 |- ... және дене | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | |
| |- |- |- |- |- |- ... | | | | | | ... сай | | | | | | ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... | | | | | | |
| | | | | | | ... |542 |258 |609 |1289 |78 ... | | | | | | ... сай | | | | | | ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... мен ... |2275 |1779 |43 |419 |27 |7 ... ... | | | | | | |
| | | | | | | ... асып ... |2989 |147 |47 |8 | ... ... | | | | | |2 ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | |
| |719 |596 |78 |10 |24 |11 ... | | | | | | ... ... | | | | | ... ... ... ... ... ... өсуді қамтамасыз
ететін бірден бір факторға айналды.
2006 жылғы еңбек қауіпсіздігі мен еңбекті қорғау және еңбек ... ... ... ететін Шығыс Қазақстан облысы мемлекеттік
еңбек инспекторының ... ... ... ... ... ... жұмыс атқарғанын көре аламыз. Олай болса, 2006
жылдың 1-ші желтоқсанына дейінгі уақытта Шығыс ... ... ... шаруашылық және басқа да субъектілер, оның ішінде 11491, яғни (60,6
%) шағын кәсіпорындар, 977 (7,7 %) орта және 174 (1,4 %) ірі ... ... ... мен ... 15173 ... қожалығы, 44184 заңды түрде
тіркелген жеке ... ... ... ... Сөйтіп, сараптай
қарастырсақ, экономиканың түрлі салаларында 711 мың адам ... ... ... ... ... ... көрсетіп
отыр.
Мемлекеттік инспекторлардың бақылау жұмысы негізінен еңбек
заңдылығының ... ... мен ... ... ... алдын алуға
бағытталған.
Міне сондықтан да тұрғылықты халықтар мен ұйымдар арасында ақпараттық-
түсіндіру жұмыстарын жүргізіп, азаматтардың арыздарын ... ... ... жыл ... ... ... жолдауының әлеуметтік блогын халық арасында түсіндіруді үздіксіз
жүргізіп келеді.
Ақпараттық-имидждік және насихат жұмыстары Мининстрлік пен департамент
жоспарының негізінде, әрі алға ... ... ... ... ... жылдар аралығында әлеуметтік реформалар жүйесін;
- сонымен қатар 2005-2007 жылдар аралығында еңбекті қорғау мен еңбек
қауіпсіздігін ... ету ... ... ... ... ... болған өзгерістерге түсіндіру жұмыстары
жүргізіліп, өндірісобъектілеріндегі еңбек жағдайын аттестациядан өткізу
ережесіне баса ... ... ... ... 28 сәуірде Бүкілдүниежүзілік еңбекті қорғау күніне
байланысты ... мен ... ... ... ... ... жұмыстардың қатарына, еңбекті қорғау мен еңбек қауіпсіздігін
қамтамасыз ету ... ... ... 2006 жылда атқарылған істер
сараланып отырылады.
Осы айлық қарсаңында ... және ... ... ... ... мен
еңбек қауіпсіздігін қамтамасыз етуді көздеген баннерлер, транспоранттар
ілініп, буклеттер мен ... ... ... ... ... ... теміржол транспорты кәсіпорыны 2006 жылды –
Денсаулық және қауіпсіздік жылы деп жариялады.
Облыс ... ... ... ... ... атап ... болсақ, «Еңбек қауіпсіздігіне-ерекше назар
аударайық», «Өндірісте еңбек қауіпсіздігін қамтамасыз ету» т.б. ... ... мен ... столдар ұйымдастырылып, лекциялар
оқылды.
Бұқаралық ақпарат құралдарында ... ... ... ... ... қаңтар-желтоқсан айлары аралығындағы жылдық ұйымдар мен
мекеме басшыларының еңбекті қорғау бағытындағы білімін тексеру ... ... ... ... өтіп, олардың арасында 260 (14,6%)
қанағаттанарлықсыз білімдерін ... ... ... ... ... 17175 (2005 жылдың 12
айында- 20725) ... ... оның ... 7737 (9178) ... ... 9056 (11029) еңбекті қорғау мен ... ... ... ... ... Курчатов қаласында, Бесқарағай мен Жарма, Көкпекті
аудандарында Өскемен қаласындағы «Май» ААҚ, металл өңдеу мен ... ... ... ... ... ... ... Курчатов
пен Өскемен қалаланының, Бенсқарағай, ... ... ... ... отырыстарында баяндалды. 2006 ... ... ... ... нәтижесінде «Стройкерамика» ЖШС
еңбек жағдайы ... ... ... жұмысшыларының еңбек ... ... ... мен оның ... ... заңнамасының сақталуын
қамтамасыз етудің жайы туралы сараптамаға аса мән бере қарап отырсақ, 2006
жылғы мемлекеттік еңбек инспекторының ... 1392 ... ... ... негізінде, 9056 бұзушылық анықталынып (2005 ж. – 11029) ... ... 92 % ... ... ... ... жағдайының дұрыс
қамтамасыз етілмеуі – 2563, яғни 28,3 %-ды, еңбек ... ... – 1510, яғни 16,7 %-ын, ... ... мен ... қауіпсіздікті
нормативтік құқықтық жағынан қамтамасыз ету жайы 1368, яғни 15,1 %-ын
құрады. ... ... ... ... ... мен сауықтыру
мақсатында түрлі жұмыстар жүргізіліп келеді. Осының нәтижесі ретінде ... ... жай ... ... ... ... АҚ-да еңбекті
қорғау барысында айтарлықтай жұмыстар жүргізіліп отыр. Өндіріс жағдайлары
төмендеп, кәсіпорынның жаңа ... ... ... ... ... ... АҚ-ның 2006 тоқсан сайынғы
атқарған істеріне қарап отырып, 4 ірі шара ... анық ... яғни 10625 мың ... ... ал ... ... ... АҚ-
да ұйымдастырылған 1 шараға 250 мың ... ... оған ... арнайы
жұмыс киімдері мен қажетті құралдар сатылып алынған.
Ал Үлбі металлургия зауытындағы «Еңбекті қорғау мен еңбек ... және ... ... бағытында 96 шара
ұйымдастырылған. Бұл шараға 45,4 млн. ... ақша ... 575 ... ... ... жақсартқан, соның ішінде 44 жарақатты болдырмау
шарасы ұйымдастырылып, оған 2.29 млн ... (209 ... 10 ... ... ... ... ... алуға, яғни оған 453,1 мың теңге
(207 жұмысшыға), ал еңбек жағдайын ... 42 шара ... ... млн ... (575 ... бөлінді.
Кесте 2.5 – Шығыс Қазақстан облысы бойынша мемлекеттік еңбек ... ... ... ... 2006 ... | | | |
| | |2006 ... |2005 ... |Көрсеткіштер | | |
| | | | | | |
| | ... |Жыл ... ... ... |Жыл ... |
| | ... | | | |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |
| | | | | | |
|1 ... мекеме саны|166 |2358 |244 |2490 |
| | | | | | |
|2 ... | | | | |
| ... | | | | |
| ... оның ... | | | | |
| ... |1290 |17175 |1692 |20725 |
| ... ... |530 |7713 |752 |9178 |
| ... ... |717 |9056 |911 |11029 |
| |- ... ... |43 |406 |29 |518 |
| | | | | | |
|3 ... ... оның | | | | |
| ... | | | | |
| ... ... |204 |2943 |318 |3137 |
| ... ... |104 |1342 |136 |1394 |
| ... ... |82 |1392 |165 |1499 |
| |- ... ... |18 |208 |17 |244 |
| | | | | | |
|4 ... ... | | | | |
| ... оның ... |47 |445 |75 |506 |
| ... ... ... |3 |34 |2 |37 |
| ... ... ... |1 |4 |2 |4 |
| | | | | | |
|5 ... бақытсыз жайлар | | | | |
| ... ... ... |3 |13 |1 |8 |
| ... |8 |31 |5 |22 |
| |- ... |3 |8 |4 |6 |
| ... душар болғандар;|1 |9 |2 |7 |
| |- оның ... ... | | | | |
| | | | | | |
|6 ... ... ... |795/9158185 |77/920195 |784/9574488 |
| |ақшалай | | | | |
| | | | | | |
|7 ... ... мен | | | | |
| ... ... | | | | |
| ... ... заңнама |181 |1974 |226 |1898 |
| ... |167 |1688 |195 |1630 |
| |- ... ... |8 |213 |31 |242 |
| |- ... ... |6 |73 |- |26 |
| |- ... ... | | | | |
2. 6 ... ШҚО ... 2006 ... өндіріс салалары бойынша жарақат алудың
көрсеткіші
|  |  | ... ... ... ... |
| | | ... ... |
| | ... | ... |
| | ... | |
| | |р саны | | ... |Өндіріс салаларының атауы | | | |
| | | |  |  |
| | ... |2005 |2006 |2005 |
| | |6 | | | | | |
| | | | |
| | ... |Жыл ... |Жыл басында |
| | ... |
| | |і | | | |
| ... ... | |41 | |40 |
| ... саны | | | | |
| ... алынған мекеме | |22546 | |21725 |
| ... | | | | |
| ... ... | |1395 | |1194 |
| ... ... | | | | |
| ... саны | | | | |
| ... саны | |2358 | |2490 |
| ... ... числе: | | |958 | |
| | ... | | |
| | |р | | | |
| | ... | | |
| | |ша | | | |
| ... ... |Бюдже| |13 | |
| | |тті | | | |
| | ... | | |
| | ... | | |
| | |е | | | |
| ... ... ... |1343 | |
| | ... | | |
| | |ы | | | |
| | ... | | |
| | |ма | | | |
| ... ... мен | |292 | |407 |
| ... | | | | |
| ... ... | |1 | |21 |
| ... ... | |71 | |62 |
| ... саны | | | | |
| ... ... | |185 | |176 |
| ... істер саны | | | | |
| ... ... | |9 | |17 |
| ... саны | | | | |
| ... ... том числе: |Еңбе| |0 | |
| | |к | | | |
| | ... | | |
| | |лы | | | |
| | ... | | |
| | |ама | | | |
| ... ... том числе: |Еңбе| |559 | |
| | |к | | | |
| | ... | | |
| | |лы | | | |
| | ... | | |
| | |ама | | | |
| ... ... | |8060735| |8483869 |
| ... ... ... | |374737| |
| ... том ... | |5 | |
| ... | | | | |
| ... ... мен ... | | |1974 |1974 |
| ... /Жауап берілді | | | | |
| |БАҚ- да ... | |157 | |161 |
| ... ... | |9 | |25 |
| ... | | | | |
| ... актілердің саны | |7 | |8 |
| ... ... ... | |1 | |1 ... ... Б - ... ... жағдайы туралы 2006 жылғы қаңтар
желтоқсан айларындағы есебі
|№ |Көрсеткіштер |2006 ж. |2005 ж. |
| | ... |Жыл ... |Жыл ... | ... ... ... | ... жұмыс істеушілер | |548135 | |592456 |
| ... | | | | |
| ... ... ... | |211088 | |221184 ... ... және ... | |69512 | |65830 |
| ... ... ... | | | | |
| ... саны | | | | |
| ... ... ... | |23477 | |22465 ... ... ... | |427 | |492 |
| ... | | | | |
| ... ... ... | |13 | |8 ... шеккендер | |445 | |506 |
| ... ... ... | |76 | |110 |
|5 ... ... ... адамдар | |34 | |37 |
| ... | | | | |
| ... ... әйелдер | |4 | |4 ... ... ... саны | |45 | |50 |
| ... ... ... | |6 | |2 ... ... ... ... | |31 | |22 |
| ... саны | | | | |
| ... ... ... саны | |9 | |7 |
|8 ... ... ... ... | |8 | |6 |
| ... ... | | | | |
| ... ... ... саны | |1 | |2 |
|9 ... ... шалдыққандар | |200 | |155 |
| ... ... рет | | | | |
| ... | | | | ... 25 ... ... | |88 | |84 |
| |26 -45 ... ... | |207 | |237 |
| |46-63 ... ... | |150 | |185 ... ... | |190 | |172 |
| ... | | | | |
| ... ... | | | | |
| ... ... | | | | |
| ... ... ... | |9 | |21 |
| ... | | | | ... ... ... | |0,76 | |0,85 |
| ... ... жайлар | | | | ... ... ... ... | |0,058 | |0,062 |
| ... ... | | | | |
14 ... оқиғалардан зардап шекшеккендер саны |Жол-транспорт оқиғалары
| |31 | |50 | |15 | ... ... | |80 | |84 | |16 | ... бұзылуы | |56 | |106 | |17 | |Ғимараттардың бұзылуы | |5 | |4
| |18 | |Жер мен тау жұмыстарын ... ... | |24 | |31 | |Б ... | ... мен ... қысымның салдарына бүлінуі (газопроводтар)
| |3 | |5 | |20 | |Өндіріс құрал-жабдықтарының жарақаттануы | |5 | |11 ... | ... ... ... | |8 | |10 | |22 | |Ғимараттағы өрттер | |-
| |3 | |23 | |Тірі организмге ... | |1 | |2 | |24 | ... ... | |6 | |9 | |25 | ... әсері | |10 | |14 | |26 |
|Қрақшылық | |11 | |15 | |27 | |Т.б. | |205 | |162 | |28 ... ... ... ... ... | |28 | |43 | |29 | |
Бұзылған машина, механизмдер мен құрал-жабдықтарды жұмысқа пайдалану | |17
| |23 | |30 | ... ... ... ... ... | |9 | |24 | |31 | ... ... ету шараларыны оқытудың нашарлығы | |78 | |100 | |32 | |
Жеке қорғану құралдарын ... мен ... ... | |26 | |36 | ... |
Қатерлі жағдайда жұмыс жүргізу
| |12 | |25 | |34 | |
Еңбекті қорғау мен ... ... ... ... ... |15 | |21 | |35 | ... жұмысын жеткілікті ұйымдастырмау
| |83 | |89 | |36 | |
Істелетін жұмыстың жоспарының жобасының болмауы мен ... ... ... ... |7 | |4 | |37 | ... процесстердің жеткіліксіздігі
| |7 | |7 | |38 | |Ғиматтар мен аулалардың қанағаттанарлықсыз техникалық
жағдайы
| |1 | |1 | |

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 60 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Авторлық меншік және оның құқықтық белгілері67 бет
Жеке мүліктік емес қатынастарды қорғаудың түсінігі және әдістері59 бет
Орман қорын қорғау саласындағы мемлекеттік органдардың қызметі және олардың құзыреті70 бет
Талап қою арқылы іс жүргізу34 бет
Қазақстан Республикасындағы шаруа (фермер) қожалығының құқықтық жағдайы51 бет
Қоршаған ортаны радиациялық ластанудан қорғау42 бет
Айыпталушының қорғану құқығын қамтамасыз ету қағидасы айыпталушының құқықтарымен мүдделерін қамтамасыз етудің кепілі ретінде92 бет
Еңбекті қорғаудағы азаматтардың құқықтарын қамтамасыз етудің қағидалары70 бет
Каспий аймағының экологиялық құқықтық мәртебесі179 бет
Халықты әлеуметтік қорғау жүйесі жайлы55 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь