Кәсіпкерлік теориясы: мазмұны, қағидалары және даму шарттары

ЖОСПАР:

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. .. 3

1. Кәсіпкерліктің теоретикалық.экономикалық мәні(кәсіпкерлік . ерекше экономикалық құбылыс)
1.1 Кәсіпкерліктің экономикалық мәні мен мазмұны, құрылымы ... ... ... ... 5
1.2 Кәсіпкерлік субъектілерінің жіктелуі, түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... .. 19

2. Кәсіпкерлік . нарық қатынастарының негізі
2.1 Кәсіпкерліктің қызмет атқару жағдайлары, олардың ұйымдастыру . экономикалық формалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 23
2.2 Сақтандыру қызметі . кәсіпкерліктің түрі ретінде ... ... ... ... ... ... ... . 28
2.3 Қазақстанның сақтандыру нарығындағы «Қазақшетсақтандыру»
Сақтандыру компаниясының кәсіпкерлік орны және оның дамубағыты... 38

3. Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерліктің қазіргі жағдайы және
болашағы
3.1 Кәсіпкерлікті қолдаудың отандық тәжірибесі және әлемдік аренадағы
оның даму деңгейі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 46
3.2 Қазақстан Республикасында кәсіпкерліктің проблемалары және
кәсіпкерліктің дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 55
3.3 Кәсіпкерлікті дамыту бағдарламаларының тиімділігі ... ... ... ... ... ... . 60

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 71

Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 73

Қосымша ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 76
Кіріспе

Елімізде өтіп жатқан нарықтық қатынастар тек экономиканы дамыту үшін ғана емес, бүкіл қоғамдық өмір үшін де арасан зор маңызы бар екендігін республикамыздың тәуелсіздігінің 15 жыл ішінде атқарылған жұмыстар көз жеткізе дәлелдейді. Реформа қалыптасқан экономикалық қатынастарға елеулі өзгерістер енгізді және сайып келгенде әрбір еңбекшінің мүддесін қамтыды, сондықтан бұған дейін ынта-ықыластың уақыт өткен сайын әлсіремейтіндігін, қайта арта түсетіндігін өмір көрсетіп отыр.
Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаев «Қазақстан өз дамуындағы жаңа серпіліс жасау қарсаңында «Қазақстанның әлемдегі бәсекеге қабілетті 50 елдің қатарына кіру стратегиясы» атты халқына жолдауында «… кәсіпкерлік әлеуеті мен бастамашылығын іске асыруға тырысқан түрлі топтары үшін қаржы ресурстары мен сараптама жасаудың нақты қайнарына айналуға тиіс. Қордың өкілдік желісін кеңейту, өңірлердегі кәсіпкерлікті қолдауға бағытталған жұмысты күшейту қажет.
Сонымен қатар, метталлургияда, банк саласында, сақтандыруда, химия өнеркәсібінде және басқа салаларда сақталып қалған «жасырын» монополияларды құрту қажет. Мұны монополияға қарсы заңнаманы реформалау арқылы, сондай-ақ отандық және шетелдік жаңа компаниялардың экономиканың осы секторларына кіруі үшін тартымды әрі ашық жағдайлар туғызу арқылы, яғни осы секторлардағы бәсекелестікті арттыру арқылы жасау керек»[1, 4б.].
Кәсіпкерлік саласы Қазақстан Республикасының экономикасының дамуына орасан роль атқаратыны мәлім. Еліміздің жоспарлы экономикадан нарықты экономикаға көшуінің өзі, қоғам өмірінің барлық салаларына үлкен өзгерістер алып келді. Бүгінгі күні кәсіпкерлікті дамыту үшін жаңадан көптеген жағдайлар жасалынуда. Елдің жаңа экономикалық қатынастарға түсуі, оның дамуының мықты инфрақұрылымын құру, әрине, кәсіпкерліктің дамуынсыз жүзеге асуы мүмкін емес.
Кәсіпкерліктің даму деңгейіне байланысты, артықшылықтар кешені, атап айтқанда нарық коньюктурасының өзгеруін тез сезіну, айналым қаржыларының жоғары айналымдылығы, халықтың қаржы ресурстарын шоғырландыру, прогрессивті жаңа идеяларды жүзеге асыру, мөлшері жағынан азғана алғашқы капиталды пайдалану, бәсекелестік ортаны құру, тұтынушыларға жақын орналасу, инновациялардың жартысынан көбін құру және тағы басқалары, көптеген өнеркәсібі дамыған елдер кәсіпкерлікке жалпы ішкі өнімнің (ЖІӨ) негізгі бөлігін өндіруге, жұмыспен қамту проблемаларын шешуге, әлеуметтік шиеленісуді жоюға, ғылыми-техникалық прогресстің дамуына ықпал етуге, өнімді өндіруді және бюджетке түсетін төлемдерді ұлғайтуға мүмкіндік береді. Кәсіпкерлік қазіргі қоғамның саяси тұрақтылығының негізі – орташа топтың пайда болуына әлеуметтік-экономикалық алғышарттарды құрады.
Қазақстан Республикасының нарықтық экономикаға өтуімен байланысты барлық экономика салаларында басты ұйымдастырушы күш – кәсіпкерлер тобы өмірге келе бастады. Нарықтық экономика жағдайында экономикалық қызметтің, барлық экономиканың негізгі буыны – бұл кәсіпорындар. Міне, сондықтан да, бұл деңгейде қоғамға қажетті өнім өндіріліп, сапалы қызмет көрсетілуі тиіс. Бұған жағдайлар да жасалған. Өйткені кәсіпорында ең білікті мамандар жинақталады. Мұнда ресурстарды үнемдеп жұмсап, жоғары өнімді техника мен технологияларды қолдану мәселелері кең түрде шешіледі. Кәсіпорында өндірісті және өнімдерді сатуға немесе өткізуге кеткен шығындарды мейлінше азайтуға тырысады. Сол сияқты Бизнес – жоспарлар, маркетинг қолданылады, тиімді басқару жүйесі – менеджмент, есеп жүргізу – бухгалтерия іске араласады.
Мұның барлығы терең экономикалық білімді қажет етеді. Қазіргі нарықтық жағдайда тек мынадай ғана кәсіпорын өміршең бола алады, егерде ол нарықтық талабын аса сауаттылықпен және компоненттілікпен анықтайтын, сұраныс талабын қанағаттандыратын, өнімдерді өндіруді ұйымдастыратын және білікті қызметкерлерге жоғары табыспен, ең сонында көп пайданы табуды қамтамасыз ете алатын болса, болашақта өндірісті жүргізуге маманданған экономистер үшін кәсіпорынның экономикалық негізін терең білгендері қажет.
Бұл жұмыста халық шаруашылығының негізгі буыны кәсіпорындардың өндірістік әрекеттерінің проблемалары, кәсіпкерліктің дамуы баяндалады. Сондай-ақ, өтпелі экономиканың қалыптасуы негізінде, жаңадан пайда болып жатқан әр түрлі меншік формалары мен нарық жағдайына, өндірістің әлеуметтік- экономикалық проблемаларына сүйенеді. Осыған байланысты тақырыптың мақсаты:
- Кәсіпкерлік, оның қалыптасуы, мәні, мазмұны және түрлері;
- Кәсіпкерліктің теоретикалық-экономикалық негізін зерттеу;
- Кәсіпкерлікті ұйымдастыру – экономикалық формалары;
- ҚР-дағы халық шаруашылығының бастапқы буындарының пайда болуы және даму процестері;
- Сақтандыру – кәсіпкерлік қызметтің түрін айқындау;
- Қазақстан Республикасының сақтандыу нарығының даму тенденциялары;
- Кәсіпкерліктің қызмет етуінің шетелдік және отандық тәжірибесін қорыту;
- Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерліктің проблемалары және оны шешу жолдары болып табылады.
Қолданылған әдебиеттер тізімі

1. Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауы: «Қазақстан өз дамуындағы жаңа серпіліс жасау қарсаңында». Егемен Қазақстан. 2 наурыз 2006жыл 4-бет;
2. Друкер П. Рынок: как выйти в лидеры. Практика и принципы. М.1992год 245с.
3. Найт Ф. Риск, неопределенность и прибыль Thesis. –1994 год –Выпуск 5.-214с.
4. Кирцнер И. Конкуренция и предпринимательтво. Экономика. М., 2001 год-494с.
5. Кейнс Дж.М. Общая теория занятости, процента и денег Антология экономической классики. М. Эконов, 1992 год-Т2-. 485с.
6. David C. Mc. Clelland, The Achieving Society (Princetion, N.J.; Van Nostranal. 1961).
7. Макконел К., Брю С. Экономикс: принципы, проблемы и политика в двух томах. Таллин, 1995год-Т 1.-538с.
8. Колесникова Л.А. Формирование государственной системы развития предпринимательства в переходной эконоки (вопросы теории, метологии и практики): докторская диссертация. М, 2001год- 294с.
9. Демин А.И. Информационная модель экономики. Макромедель. М., 1996год-348 с.
10. Кошанов Е. Инновация и рыночная экономика Каржы-Каражат.1999 год-№5.-66 с.
11. Кабалина В. Инновация на постсоветских промышленных предприятиях Вопросы экономики. 2001 год.-№7.19-22с.
12.Қазақстан Республикасының заңы «Инновациялық қызмет туралы » Заң газеті. 2002 жыл №30, 31- шілде 4-бет.
13. Блинов А.О. Малое Предпринимательство: организационные и правовые основы деятельности. М.: Ось –89, 1998 год-336с.
14. Чепуренко А.Ю. Предпринимательский класс в возрождающийся в России.- М.: Мир России, 1993. –478 с.
15. Шеденов Ө.Қ, Сағындықов Е.Н, Жүсінов Б.А, Байжамартов Ү.С, Комягин Б.И «Жалпы экономикалық теория » Ақтөбе –2004 жыл, 145-бет.
16. Мейірбеков А.Қ, Әлімбетов Қ.Ә «Кәсіпорын экономикасы» Алматы-2004жыл
17. Бисенғазиев М.Б, Хамитов А.Ш «Кәсіпкерлік негіздері » Орал 2001жыл.
18. Жолдасбаев Т.Ө «Кәсіпорын экономикасы » Алматы –2002 жыл.
19. Дауранов И., Курбанова Г., Рудецких А., Шишкина А. Малый бизнес Казахстана: тенденции и проблемы развития. Алматы: РГП «Институт экономичских исследований», 2002 год 167с.
20. Малый бизнес в России: Аналитическое пособие. М.: КОНСЭКО, 1998год -223с.
21. Скрополис Николас К. Управление малым бизнесом. Пер. с анг.-М.: Дело, 1997год -440с.
22. Мейірбеков. «Шағын кәсіпкерлік пен бизнесті қолдау жолдары мен дамыту әдістері ». «Ә.ғ.к» ғылымт дәрежесін алу үшін ұсынған кандидаттық дисертациясы. Алматы 2002 жыл.
23. Қазақстан Республикасында шағын және орта кәсіпкерлікті дамыту жөніндегі жеделдетілген шаралардың 2005- 2007 жылдары арналған бағдарламасы. Юрист – ақпараттық-құқықтық жүйесі. 2006 жыл 39-бет.
24. Матхов Т.В. «Страховые компании не институцианальные инвесторы на рынке капилов ». Страховое дело, сентябрь 2005год. 9с.
25. Сақтандыру қызметі туралы Қазақстан Республикасының 2000 ж. 18 желтоқсандағы №126 II Заңы. Юрист – ақпараттық-құқықтық жүйесі. 2006 жыл, 4-бет.
26. «Этапы капитализации страховых органов», Рынок страхования, март 2006год.
27. «Развитие страхового рынка Казахстана», Рынок страхования, январь 2006год.
28. Сақтандыру рыногының ағымдағы жағдайы (2006 жылғы 1 қантар) Интернет сайты:www.afn.kz
29. «Қазақшетсақтандыру» компаниясы туралы қысқаша мағлұматтар. Интернет сайты: office@halyk-kis.kz
30. «Қазақшетсақтандыру» компаниясының 2005 жылға арналған бизнес-жоспары. Интернет сайты: office@halyk-kis.kz
31. «Қазақшетсақтандыру» компаниясының 2006 жылға арналған бизнес-жоспары. Интернет сайты: office@halyk-kis.kz
32. Мухаметханов Б. Основной движущей силой пеемен в Казахстане, как и во всех государствах с переходной экономикой может стать только собственник. Панорама- 1995. №38. 30. 09. – 7с.
33. Приватизация и развитие новых форм хозяйствования Казахстан:1991-2001 годы. Информационно – аналитический сборник. Алматы: Агентство Республики Казахстан по статистике, 2002- 170-174с.
34. Назарбаев Н.А. Все наши усилия направлены на повышение блогасостояния народа// Мысль.- 2002. №9 – 3с.
35. Афанасьев В. Анатомия малого бизнеса. Россиская экономика.- 1994 год №2 – 56с.
36. Окаев К.О., Смагулова Н.Т., Яновская О.А., Бикетова Е.Б., Асангалиева Р., Абдуллина З.Г., Даирова Р. Предпринемательство В Республике Казахстан. Алматы, Экономика, 1999год-102с.
37. Дауранов И. «Государственная поддержке малого и среднего бизнеса в современных условиях». Вестник предпринимателя № 2-3, 2005год- 20с.
38. Токсанова А. Развитие систем управления малым бизнесом в Республике Казахстан: Докторская диссертация. Кокшетау, 2000 год – 268с.
39. Какимжанов З. Поддержка малого бизнеса – приоритетная сфера государственной политики. Малый и средний бизнес Казахстана № 1. 2002 год – 22с.
40. «Қазақстан –көшірмесіз реформалар» 4.7.2003, Регнум. Ру, мақаланың кең нұсқасы «Ресей бизнес-газетінде» 2003жылғы 10 маусым
41. Аташева Д.О. «Шағын кәсіпкерлік: тәжірибесі, өзекті мәселелері және дамуын кешенді бағалау» диссертация. Тараз 2004жыл. 102-бет.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
«Экономика» факультеті
«Экономикалық теория» кафедрасы
ДИПЛОМ ... ... ... ... ... және даму ... .. 3
1. Кәсіпкерліктің теоретикалық-экономикалық мәні(кәсіпкерлік – ерекше
экономикалық құбылыс)
1. Кәсіпкерліктің экономикалық мәні мен мазмұны, ... ... ... ... ... ... 19
2. Кәсіпкерлік – нарық қатынастарының негізі
2.1 Кәсіпкерліктің қызмет атқару жағдайлары, ... ... ... ... 23
2.2 Сақтандыру қызметі – кәсіпкерліктің түрі ретінде……………………….. ... ... ... ... ... компаниясының кәсіпкерлік орны және оның дамубағыты… 38
3. Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерліктің қазіргі жағдайы және
болашағы
1. ... ... ... ... және ... аренадағы
оның даму деңгейі…………………………………………………………… 46
2. Қазақстан Республикасында кәсіпкерліктің проблемалары және
кәсіпкерліктің дамуы………….…………………………………………….. 55
3.3 Кәсіпкерлікті ... ... ... ... 71
Қолданылған әдебиеттер тізімі………………………………………………… 73
Қосымша…………………………………………………………………………... 76
Кіріспе
Елімізде өтіп жатқан ... ... тек ... ... ғана ... ... ... өмір үшін де арасан зор маңызы бар екендігін
республикамыздың тәуелсіздігінің 15 жыл ... ... ... ... ... ... қалыптасқан экономикалық қатынастарға елеулі
өзгерістер енгізді және сайып келгенде әрбір еңбекшінің мүддесін ... ... ... ... уақыт өткен сайын әлсіремейтіндігін,
қайта арта түсетіндігін өмір көрсетіп отыр.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... жаңа ... жасау қарсаңында «Қазақстанның әлемдегі бәсекеге
қабілетті 50 елдің қатарына кіру стратегиясы» атты халқына ... ... ... мен ... іске ... ... түрлі топтары
үшін қаржы ресурстары мен сараптама жасаудың нақты қайнарына айналуға тиіс.
Қордың өкілдік ... ... ... ... ... ... күшейту қажет.
Сонымен қатар, метталлургияда, банк ... ... ... және ... ... сақталып қалған «жасырын» монополияларды
құрту қажет. Мұны монополияға қарсы заңнаманы реформалау арқылы, ... және ... жаңа ... ... осы секторларына
кіруі үшін тартымды әрі ашық ... ... ... яғни осы
секторлардағы бәсекелестікті арттыру арқылы жасау керек»[1, 4б.].
Кәсіпкерлік ... ... ... ... ... роль ... мәлім. Еліміздің жоспарлы экономикадан нарықты
экономикаға көшуінің өзі, ... ... ... салаларына үлкен өзгерістер
алып келді. Бүгінгі күні кәсіпкерлікті дамыту үшін жаңадан ... ... ... жаңа ... ... ... ... мықты инфрақұрылымын құру, әрине, кәсіпкерліктің дамуынсыз жүзеге
асуы мүмкін ... даму ... ... ... ... атап
айтқанда нарық коньюктурасының өзгеруін тез ... ... ... ... ... ... ... шоғырландыру, прогрессивті
жаңа идеяларды жүзеге асыру, ... ... ... ... ... бәсекелестік ортаны құру, тұтынушыларға жақын орналасу,
инновациялардың жартысынан көбін құру және тағы ... ... ... ... ... ... ішкі ... (ЖІӨ) негізгі
бөлігін өндіруге, жұмыспен қамту ... ... ... ... ... прогресстің дамуына ықпал етуге,
өнімді өндіруді және бюджетке ... ... ... ... ... ... ... саяси тұрақтылығының негізі – орташа
топтың пайда болуына ... ... ... ... нарықтық экономикаға өтуімен байланысты
барлық экономика салаларында басты ұйымдастырушы күш – кәсіпкерлер ... келе ... ... экономика жағдайында экономикалық қызметтің,
барлық экономиканың негізгі буыны – бұл кәсіпорындар. Міне, сондықтан да,
бұл деңгейде ... ... өнім ... сапалы қызмет көрсетілуі тиіс.
Бұған жағдайлар да жасалған. Өйткені кәсіпорында ең білікті ... ... ... ... жұмсап, жоғары өнімді техника мен
технологияларды қолдану мәселелері кең ... ... ... және ... ... ... ... кеткен шығындарды мейлінше
азайтуға тырысады. Сол сияқты ...... ... қолданылады,
тиімді басқару жүйесі – менеджмент, есеп жүргізу – ... ... ... ... экономикалық білімді қажет етеді. Қазіргі
нарықтық жағдайда тек ... ғана ... ... бола ... ... ... талабын аса сауаттылықпен және компоненттілікпен ... ... ... өнімдерді өндіруді ұйымдастыратын және
білікті ... ... ... ең ... көп ... ... ете ... болса, болашақта өндірісті жүргізуге маманданған
экономистер үшін ... ... ... терең білгендері қажет.
Бұл жұмыста халық шаруашылығының негізгі буыны кәсіпорындардың
өндірістік ... ... ... дамуы баяндалады.
Сондай-ақ, өтпелі экономиканың қалыптасуы ... ... ... ... әр ... меншік формалары мен нарық жағдайына, өндірістің әлеуметтік-
экономикалық проблемаларына ... ... ... ... ... оның ... ... мазмұны және түрлері;
- Кәсіпкерліктің теоретикалық-экономикалық негізін зерттеу;
- Кәсіпкерлікті ұйымдастыру – экономикалық ... ... ... ... бастапқы буындарының пайда болуы және
даму процестері;
- Сақтандыру – кәсіпкерлік қызметтің түрін айқындау;
- Қазақстан ... ... ... даму тенденциялары;
- Кәсіпкерліктің қызмет етуінің шетелдік және отандық тәжірибесін
қорыту;
- Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерліктің проблемалары және ... ... ... ... ... ... мәні
1.1 Кәсіпкерліктің экономикалық мәні мен мазмұны
Кеңес Одағының ыдырауымен және халық шаруашылығының реформалар кешені
мен ... ... ... ... экономикасы нарықтық қатынастарға
өткен бірқатар тәуелсіз мемлекеттердің құрылуымен ... жаңа ... және ... ... ... ... ... тұтастай
елдің экономикалық өрлеуінің ішкі көзі болды.
Қазіргі уақытта ғалым-зерттеушілер кәсіпкерлік проблемаларын әр түрлі
жалпы экономикалық баптар тұрғысынан ... ... ... ... салу ... атқаратын қызметтері, мемлекеттік,
аймақтық және салалық деңгейлерде шаруашылық жүргізуші ... әр ... ... ... ... орташа және ірі
кәсіпкерлікке жатқызудың сандық және сапалық бағалау өлшемдерін ... ... ... ... зерттеулер санының көптігіне қарамастан, отандық және шетелдік
ғалымдарының еңбектерінде шешілмеген проблемалар әлі де көп. ... ... ... ... оныншы форумында,
елде жеке кәсіпкерліктің көпшілікпен мақұлданған анықтамаларының болмауын,
орташа және ірі кәсіпкерліктің аяғына дейін өнделген ... және ... ... критерияларының, шағын кәсіпкерліктің соңына дейін
ойластырылмаған ұғымдық аппараттарының жоқтығын атап өтті. Сонымен ... ... ... ... ... негізгі түсінігін
нактылау қажет ашып және айқындалған орынды.
Кәсіпкерлігік экономикалық жүйенің белгілі түрімен ... ... ... ... ... ... ... себепші болды:
- Азаматық қоғамның және құқықтық мемлекеттің пайда болуы;
- Дүниеге келгеннен ажыратылмайтын ... мен ... ... жеке адам ... ... және қоғам
мен мемлекет мүддесіне қарсы келетін мүдделер;
- өзінің ... ... жеке ... ... ... ... мен ... және сонымен байланысты
экономикалық еркіндік немесе экономикалық тандау еркіндігі;
- меншіктің мемлекеттік биліктен және ... ... ... саяси биліктен бөлінуі;
- өмірдің экономикалық, әлеуметтік және саяси сфераларының бөлінуі;
- нарықтық экономианың пайда болуы және тағы басқалары.
Жоғарыда айтылған алғышарттар ... ... ... ... ... ... ... өндірістің капиталистік тәсілінің
өнімі болып табылады.
«Кәсіпкерлік», «кәсіпкер» және ... ... ... ... талдай отырып, берілген түсініктердің әрбір кезең сайын
толықтырылғанын және түрін өзгерткенін ... ... ХIV ... ... ... алдыңғы қатарлы елдерінің экономикасында ... ... ... ... бірақ әйтседе тез
ығыстырылуы болды және мұнын бәрі алтын мен күміс түріндегі ақшаның ... ... ... ... ... Бұл жағдайларда ақша жеке алынған
индивидум мен мемлекеттің тұтастай экономикалық ойының басты ... ... ... ... ... өндірушілердің шаруашылық
өмірінің бір қалыпты өтуіне және дамуына, ... ... ... ... ... ... ғасырлар бойы дамыды, оған классикалық
экономикалық ... ... ... ... теорияға,
кейнсианстваға, неолиберализмге және қазіргі заманғы экономикалық ... әр ... ... тән. Әрбір бағыт мектеептер мен ілімдердің
алуан түрімен ... ... ... әр ... ... ... даму ... экскурсия жүргізіп, «кәсіпкерлік»,
«кәсіпкер» және ... ... ... ... ... ... ... А).
Берілген дәуірдің экономикалық қызметін жүйеге келтіру өз көрінісін
меркантилизмде ... оның ... ... ... ... ... және тағы ... болып табылады. Меркантилизм
теориясының мәні келесі ерекшеліктермен сипатталады: алтын және қандай ... ... ел ... ... ... келіп түсуі дайын
өнеркәсіптік өнімді импорттау арқылы сыртқы саудамен ... ... ... айналым сферасымен байланысты, өсімқор және көпес
кәсіпкерлердің қызметі капитал қорлануының негізгі ... ... ... ... ... сауда қызметінің мемлекет үшін мәні зор, оның
нәтижелеріне жеке алынған ... мен ... ... ... ... болды. Сонымен, француз ақ сүйегі Антуан де Монкретьен кәсіпкер-
көпестің сауда қызметін елге байлықты тартатын ... ... орта ... ... ... деп ... сауда,
коммециялық қызметін, кәсіпкер деп – саудагерді (көпес) түсінді, ... ... ... пайда – бұл ақша түріндегі сыртқы сауда
қорлары немесе асыл металдарды және ... ... ... ... ... ... ұғымын
экономика теориясына тұңғыш рет ағылшын банкирі, әрі экономисті Р.Кантильон
енгізді. Р.Кантильон кәсіпкер деп ... ... мен ... ... ... ... сату ... алу процестеріне
қатысатын, бірақ кірістерінің жалпы сомасын біле білмейтін ... ... ... т.б.) аталған. Оның пікірінше,
кәсіпкердің басты ерекшелігі ретінде тәуекелшілдік қарастырылады.
Кәсіпкерлік ұғымын ... ... ден ... «саяси
экономияның» ғылымы ретінде қалыптасуының іргесін қалаған ... ... ... ... ... ... салушы Ф.Кэне (1694-
1774), өнім өндіруші фермерлерге әр қашан ... баға ... ... ... жерді жалға алып, ауыл шаруашылығы өнімдерін
өндіруші кәсіпкер – ... ... ... ... роль ... ... бағытты француздік мемлекеттік қайраткері, әрі ... ... ... Ол кәсіпкерлерді үш топқа бөлді: өнім өндіруші
(жерді ... ... ... ... ... ... берушілер) және өнім
өндірмейтіндер (осы жұмысқа қатысушы қалған ... ... ... ... тағы да екі ... ... а) ... басшылары және қарапайым қолөнершілер. ә) ... ақы ... ... ... ... кәсіпкер – капиталистер, яғни тікелей
өнім ... ... ол ... ... бір ... ... ... қоймайды, сонымен қатар оның ... бір ... ... де болуға тиіс деген түйін жасаған.
Француз экономисті Жан Батис Сей (1767-1832) ... өз ... ... ... табу үшін өнім шығарушы адам – деп ... ... ... ... ... ... сезетін
адамдармен түсінісе алушылық қасиеттерімен қатар өндірістің үш факторы –
табиғат, еңбек пен ...... іске қоса ... ... ... ... ... М.Вебер (1864-1920) «кәсіпкерлік дегеніміз – іс адам
үшін емес, адам іс үшін өмір сүру ... ... ... ... сәтті айналысу үшін әр ... ... тән рухы ... дөп ... білу ... тек ... ... ғана кәсіпкерліктің ісі
оңға басылады деп түсіндіреді.
Кәсіпкер әрбір мүмкіндікке дұрыс баға беріп, оның көп ... жаңа ... ... ең ... ... қажет.[2.
245б.] Қолайлы мүмкіндіктер ресурстарды тиімділігі ... ... ... ... ... ... ... Өз кезегінде
кәсіпкерлік қауіптер, есептелінетін және ... ... екі ... ... ... ... түрі – бұл жай қауіп.
Екіншісі – белгісіздік. Егер ... ... ... жинағын болжаса,
онда белгісіздік, өндірілген өнім немесе қызметтерге сұраным мен ... ... ... ... ... ... байланысты.
Кәсіпкердің негізгі сипаттамалары сақтық, тәкаппарлық, ұқыптылық, ұстамдық,
пайданы алудың пайда болған мүмкіндіктеріне сезімпаздық және ең ... ... ... ... ... ... сияқты белгілермен
толықтырылды [3. 214б]. Ал кәсіпкерлік ... ... ... бұл ... және ... ... арасындағы ойда болмаған айырма,
ол Й.Шумпетердің ... ... ... ... ... Ғасыр ғалымдарының экономикалық ойларын жүйеге келтіру кәсіпкерлік
түсінігін ескішілдікке негізделген бизнестен түбегейлі ... ... ... ...... ... және өз ... болжай алатын, жаңашыл ретінде; кәсіпкерлік
табысты – бұл тек ... ... ... ... ... ... ретінде анықтауға
мүмкіндік береді.
XX ғасырдың тоқсаныншы жылдарынан бастап кәсіпкерліктің проблемалары
отандық ғалымдардың және ТМД елдерінің ... ... ... ... ... ... ... кәсіпкерге
және кәсіпкерлік табысқа ортақ анықтама берілмеген. ... ... ... ... ... ... талпыныстары алғашында
сәтсіздікке ұшырайды. Бұл әр ... ... ... ... жүргізілетін саясатқа, қойылған зерттеу ... ... ... ... даму ... және тағы ... Сонымен бірге, соңғы еңбектерде кәсіпкерлік процесін өзін
жаңарту мен өзін ұйымдастырудың синергетикалық ... ... ... ... ... ... нәтижесінде капиталды жинау мүмкіндігіне
ие болады. Өндірістің алдағы дамуы спираль бойынша жүзеге асырылады [4.
485б].
Сонымен, ... пен ... ... ... ... ертеректе және әр ... ... ... экономикалық зерттеулер талдауының негізінде, кәсіпкерліктің
экономикалық мәнін нақтылап, толықтыруға талпынып, «кәсіпкер»(enterpmeneur)
категориясын ... ... ... әлемдік экономикалық ойды ұғыну,
зерттеу мен қорыту кәсіпкердің келесі сипаттамаларын ... ... ... – бұл ... белгісіздік;
2. кәсіпкер – бұл пайданы және үстеме пайданы, яғни ... ... ... ... ... ... үйлестіреді: еңбек, жер, капитал;
4. кәсіпкер жаңалықтарға бейім: жаңа өнім мен қызметтергді ... ... ... және ... жаңа ... іздеуге, инновациялық
менеджментке; т.б.
5. кәсіпкер – бұл ... істі ... үшін ... ... мен
ақпараттың белгілі деңгейін меңгерген адам;
6. кәсіпкер, табыс алу мақсатында, жаңа идеялардың ... ... ... ... және ... қалыптасқан коньюктурасы
тұрғысынан шешімдерді қабылдауға қабілетті болуы;
7. кәсіпкер кез келген, әсіресе белгісіз жағдайларда бір ғана ... ... ... ... ... ... ... барлық сатыларына
(өнімді құру сатысы, еңбек өнімін ... ... ... өнімін тұтыну
сатысы) сәйкес бірқатар белгілі ... ... ... жүзеге асады.
Ол:
1. сатып алушылардың сұранысын және олардың төлем қабілетін зерттеу бойынша
ғылыми зерттеулерді жүргізу;
2. өнімнің бәсекелестігін ... ... ... ... ... ... түрі бойынша техникалық құжаттарды дайындауға;
3. бұйымдардың тәжірибелік үлгілерін дайындауға;
4. өнімді өндіруді барлық қажетті шикізат, ... және ... ... ... ... өнімді өндіру үшін ең жетілген технологиялық ... ... ... ... ... ... ... қабілеті едәуір жоғары өткізу ... ... [5. ... ... ... сипаттамаларын және оны орындауға
тиісті ... ... ... ... ... ... және де ... анықтама кәсіпкерліктің әр түрлі
формасына қатысты алғанда толық, онда тек ... ... ... ... ... мен ... жүргізу субъектілердің ұйымдастыру-
құқықтық формаларының болмауы тиіс. Өйткені, кәсіпкерліктің шаруашылық
жүргізуші субъектілерінің ... ... мен ... ... қабылданған нормативті-құқықтық актілермен бекітіледі.
Кәсіпкерлік – бұл табысты алу мақсатында өндірістің ... ... ... қауіп пен белгісіздіктің белгілі үлесімен жанасатын
инновациялық процесс.
Кәсіпкерліктің берілген ... ... ... ... ... ... ... және оның кәсіпкерлердің
күнделікті қызметінде бағыттаушы болуы керектігін атап өту ... ... ... ... ... кәсіпкерлік мәнінің нақты
анықтамасы жоқ, әдетте ұсынылатын тұжырымдар кәсіпкерлік қызметтің мақсатын
көрсетеді ... ... ... ... ... ... ... пайданы алу мақсатымен экономиканың әр түрлі аймақтарындағы қызмет
ретінде сипаттайтын, кәсіпкерліктің тұжырымдары ... пен ... ал ... ... ... ... инновацияға
негізделген бизнестің ерекше түрі екендігін, оның ... ... ... алу ... үстеме пайданы, яғни кәсіпкерлік табысты алу болып
табылатындығын көрсетеді. Кәсіпкерліктің басқа ... оны ... ... бағыты ретінде сипаттайды. Кәсіпкерлік процесстегі
шаруашылықты жүргізудің инновациялық ... ... әр ... ... Бір ... ... – бұл жаңа ... өндірісті
ұйымдастыру мен басқарудың жаңа әдістері, жаңа техника және аналогтары жоқ
технологиялар деген ... ... ... 258б.]. ... ... жеке ... ... субъектінің инновациялық
бағыты деп санайды, яғни ... ... ... ... алып ... үшін ... ... табылады. Иммитациялық процесті жүзеге ... ... ғана ... ... оның ... да пайда болған жаңа идеяларды
енгізу бойынша шаруашылық жүргізуші субъектілермен ... ... ... емес. Сонымен қатар, ... өз ... жаңа ... ... ... Ғалымдардың келесі тобы
инновациялық бағыт ... ... ... кәсіпкерліктің
субъектілері көздейтіе ақырғы мақсаттарға, әдістер мен ... ... ... ... ... ... кең түрде қарастырады
[7.538б.]. Осының нәтижесінде нарықтық қатынасты ... мен ... ... ... жаңашылдар деп қорытуға болады. Жоғарыда
айтылғандарға ... оның ... ... ... мен ... болуын
ескеріп кәсіпкерлікті былайша түсіну қажет:
«Кәсіпкерлік – бұл табысты алу мақсатымен өндірістің барлық факторларын
қозғалысқа келтіретің және толық ... ... ... және ... ... ... жанасатын, шаруашылық
жүргізуші субъектілердің ынталы, инновациялық қызметіне негізделген ... ... және ... ... ... ... – бұл ... алу мақсатымен қауіп және белгісіздік
жағдайларында ... ... ... ... барлық
аймақтарындағы жаңалықтарға бейімді, жігерлі, білімдер мен ... ... ие ... Өз ... ... ... – бұл кәсіпкердің
пайдасы (таза табыс)және үстеме пайдасы».
Көріп отырғандай, кәсіпкерліктің тектілік түсінігіде ... ... ... ... жоқ, ... процесс ынтамен, жаңалықпен
байланыстырылған, ... ... ... ... ... ... ... және кәсіпкерлік табысты сипаттайтын, негізгі
қағидалардың бірдей дәрежеде ... ... және ірі ... ... атап кету қажет, бірақ сонымен қатар кәсіпкерліктің әрбір
формасының ... тән ... ... ... ... ... жандандыру процесі экономикалық және
инвестициялық дағдарыстармен; білікті мамандардың жоқтығымен; ... ... ... ... ... ... ... тұрақты қауіппен, капиталдың тапшылығымен;
шаруашылық жүргізуші субъектілердің моральды және табиғи ... ... ... қиын ... ... Осыған қарамастан Республикада
кәсіпкерлік қызметтің алғашқы жемістері бар, ... оның ... ... ... қызметтерде[8. 294б.].
Кәсіпкерлік – адамдармен олар құрған бірлестіктерді белсеңді, дербес
шаруашылық қызмет. Оның ... ... ... бел буып, мүліктік
жауапкершілікті сақтай отырып, пайда табу жолын көздейді. ... күш ... ... ... ... және ... тапқырлыққа, жаңашылдыққа байланысты. Кәсіпкерлікті шығармашылық күш-
жігерді жүзеге ... ... ... ісінде тапқырлыққа,
жаңашылдыққа байланысты. Кәсіпкерлікті жаңа тұрғыдан түсіндіргенде ... ... ... ... бағыт-бағдарға, тәуекелге бел
буушылық пен дербестік, бастаған ісін аяғына дейін ... ... жеңе ... ... ... ұйымдастыру ісінде
тапқырлықпен жаңашылдық танытуға, ғылыми-техникалық прогреске жетуге
тікелей ... ... ... мыналар болып табылады:
- Қазақстанның азаматтары;
- Шетел мемлекеттерінің азаматтары;
- Адамдардың бірігуі (кәсіпкерлер ұжымы, ... ... ... ... ... қожалықтар, әр
түрлі бірлестіктер, корпорациялар т.б.).
Кәсіпкерлік – ... бір істі ... ... Іс істеу – адамның
белсеңділігі және іскерлігі. Белсеңділік және іскерлік – ... ... өмір сүру ... ... ... ... ... байланысты болатын шығар. Павловтың классификациясы бойынша
адамдардың қандай типтері ... ... ... Өздерініз ойланызшы:
холерик пе, сангвиник пе, флегматик пе, әлде ... пе? Сан ... ... өте ... ... ... ... тыс энергия
шығынына дейін, кейде қоғамдық идеалды іске ... ... бару ... Париж коммунасы, Ұлы Октябрь социалистік революциясы. Сапа жағынан
спонтандық белсеңділік (ішкі себептермен пайда болған, ... ... ... ... түрі және ... белсеңділік (қайғы-қасірет
шегу), сонымен бірге еркін белсеңділік. Адамдардың белсеңділігі әр түрлі
болады: саяси, ... ... ... ... ... ... ... ғасырдың ортасынан бастап акционерлік ... ... ... ... ... бастады. Мысалы,1554 жылы Англия сауда
компаниясы, 1660 жылы Ост-Индия сауда компаниясы, XVII ... ... ... іске қосылды.[9.348б.]
Экономикалық әдебиеттерде кәсіпкерлік пен бизнес ұғымдарын балама түрінде
қарастыру жиі ... ... пен ... ... ... болғанымен,
оларды бір-бірімен баламалап, теңестіріп, қарауға болмайды. Бизнес – табыс
әкелетін кез келген қызметтің түрі. Рас, ... ... ... ... ...... іс. Нағыз кәсіпкерлік – ол өнертапқыш.
Сондықтан да ... ... ... осы ... тұрғысынан еш
уақытта кәсіпкер бола алмайды.
Экономикалық ғылымда “кәсіпкерлік ... ... ... бар.
Кәсіпкерлік қабілеттілік дегеніміз – адамның бизнесте жаңалықты аша ... ... ... ... ... ... бұл келе
бермейді. Барлық күш қуатын жұмысқа жұмсап, новаторлықпен, мақсаттылықпен,
коммуникабельділікпен, яғни ... тез ... ... жасау
қабілеттілігі, олармен өзара жақсы қатынастар құра білу, бәсекелестеріне
қарағанда айналасына ... көз ... ... оқшауланып тұрады.
Бизнесмендердің ішінен мұндай қабілеттілікпен оқшауланатындар жиі ... ... ... – бұл ... ... экономикалық қызметі. Ал
кәсіпкерлік – бұл да адамның ... ... ... бұл ... ... ... және осы ... жүзеге асыру үшін тәуекелге бас
ұрады.
Кәсіпкерлік бизнес саласында жүзеге асады, сондықтан да ... олар ... ... ұғым ... қарастырылады. Ал егер
бизнестің новаторлық жағын ... ... онда ... ... ... ... қайнар көзі:
- Кәсіпорын құрылтайшыларының материалдық және ақшалай жарнасы;
- Өнім, қызметкерден түскен ... ... ... қағаздар және олардан түскен пайда;
- Инвестиция және бюджеттік дотация;
- Қайырымдылық жарнама;
- Мекемелер мен тұрғындардың көмегі;
- ... ... ... ... ... ... сатып алу;
- Мемлекеттік кәсіпорындар мүлкін акционерлік қоғам арқылы сатып алу:
Кәсіпорынның функционалдық ... ... ... ... рольі өзгереді: негізгі талап – пайда табу; көп
өндірудің орнына, қойма толтыру емес, ... өз ... ... ... банкроттықты болдырмау т.б.
Өндіріс процесіндегі басты элемент таңдап алынған ... ... қана ... ... ... ... құрылуын айқындайды. Таңдап
алынған технология ресурстардың ... ... ... ... екі ... ... өнім бағасымен және оның сапасымен
тығыз байланысты.
Пайда – кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... Пайда табу үшін қоғамға керекті тауарлар мен ... ... тек қана ... емес сапалы өнім қызмет бәсекелестікте ... ... ... мен ... болуы керек. Баға бәсекелесінде пайда табу
үшін әрбір өнімге, қызметке шаққанда аз шығын жұмсау, ... өнім ... Егер ... ... жұмыс істесе, ол банкрот болуы мүмкін. Таза
пайда формуласы. Таза ... = ... ... алу ... ... (коммерциялық)
өзіндік құны + кәсіпорын төлейтін салық + айып санкциялары.
Ал жалпы түсім: ... - ... өнім ... - ... ...... ... саны;
i - нақты тауар түрі;
Кәсіпорын пайда табу үшін төрт тәсілді ... ... ... а) ... б) шығындарды жасақтау; в) өнім көлемін анықтау; г) ... мен ... ... кәсіпорын төлем мүмкіндігі жоқ болса (несостоятельный), яғни несие
төмендерді қайыра алмаса, ол кәсіпорын банкрот болады. Ондай ... ... ... қайта құрумен байланысты сыртқы ... ... ... ... ... сотының қаулысымен шешім
қабылданады; бейбіт келісім – несие беруші мен беріжақтық арасында төлемді
кейінгі мерзімге ... әлде ... ... ... ... ... болуы мынадай кезекпен жасалады:
- Арбитражға және конкурспен ... ... ... төлем;
- Азаматтарға денсаулығына зиян келтіргені үшін берешек;
- Жұмысшыларға еңбек ақы;
- Бюджетке ... ... ... төлемдер;
- Кәсіпорын мүлкінде үлесі бар кәсіпорын мүшелеріне;
- Басқа меншіктілерге;
- Басқа қалған талаптарға төлем төлеу.
Пайда табу үшін жұмысты неден бастау керек ... ... ... ... ... болмасын өндірісті бастау үшін ақша керек. Оған ... ... ... ... және ... жалдау.
Кәсіпкердің басты мақсаты жұмсаған қаржысына қосымша өнім алу. ... ... ... ... ... құралдары
Ақша –Тауар , … Ө …Т1 …А1
Ақша – бастапқы авансталған ... – оған ... ... ... ... жұмыс күші;
Ө - өндіріс процесі;
А1 – жаңа тауарларды сатқаннан түскен ақша. Ол:
А1 =А + ▲а,
▲а – қосымша құн, жұмыс ... ... ... ... ... ... ... ал капитализмде – меншік иелеріне тиеді.
Біріне бірі қымбатқа сатқаннан қоғамға қосымша байлық жоқ. Онда ... ... ... ... құн ... ... ... Жұмысшыны
қанаудан, яғни тауар құны ауыспалы капиталдан.
V + m бұл таза ... ... ... құн, ... V – ... Жұмыс күшінің құны (қажетті уақыт), m – қосымша құн, жұмыс күшінің
қосымша уақыт ішінде қоғам үшін жасақталған құн. Жұмыс құны ... ... ... ... ... Капиталистік экономикада қосымша құн пайыз,
өсім кәсіпкерлік пайдаға бөлінеді[12.89б.]. ... ... ... жасайтын
факторлар:
- Еңбек өнімділігін өсіру;
- Прогрессивті техника мен жаңа ... ... ... ... ... азайту;
- Өндірістік қатынастар жүйесі;
- Қосымша өсімнің өсуі;
- Нарық бағасының қолайлы ауытқуы.
Кәсіпкердің жұмысының нәтижесін ... ... ... ... ... ... Бірінші қор жинау. Қор жиналып, өндірісті ұдайы
ұлғалмалы өндірістік жағдайға келтіру керек (C+V+m). Тек жай ... ... тек қана ... ... ... ... (C+V). Ал егер ... онда (C±V), яғни еңбек ақы да түгел төленбейді. Екінші қор ... ... ... ...... нарықты модельі:
4 - блок
7 - блок
6 – блок 1 ... - ......... - ... бірнеше блоктан тұрады:
1 – блок кәсіпорынның міндетті ресурстарын өзгерту;
2 – блок кірістердегі еңбек-ресурстары материалдық, қаржылық ... – блок ... ... (өзгертілген) даиын өнім, өндіріс қалдықтары,
пайда, ақша қаражаттары;
4 – блок әлеуметтік орта, ... ... ... ... ... ... ... – блок табиғи орта – табиғи ресурстарды пайдалану: қазба байлық, ауа, су
т.б.
6 – блок ... ... ... ... ... бұл блок ... (2
- блок), шығыстағы (3 - блок) блоктармен өзара байланысты;
7 – блок ... ... және ... ара ... ... ... ... 336б.].
Осы жоғарыда көрсетілген міндеттерді орындауына ... ... ... зиян ... ... ... ... жұмыс істеуі
немесе тек қана ... ... ... ... ... ресурстарды
пайдалануымен нарықтық сұранысы баға деңгейімен байланысты.
Кәсіпорынның жұмыс істеу тиімділігі ... ... ... ... ... ... сиымдылығы = орташа жұмысшылар саны ... / ... және таза өнім ... Қор ... = ... ... таза өнім ... қордың орташа
жылдық қоры.
3) Қор сиымдылығы = негізгі өндірістік қордың орташа жылдық құны / ... таза ... ... ... = ... ... таза өнім көлемі / ағымдағы
материалдық ... ... ... = ... ... ... / жалпы немесе
таза өнім.
6) Кәсіпорынның пайдасы = сатылған ... ... және ... ... ... ... Кәсіпорынның рентабельділік нормасы = Пайда / негізгі қор айналым
қоры х 100%.
Кәсіпорын – бұл өнім ... үшін ... ... ... ... ... өніммен иелік етеді, пайда табады, салық төлемінен ... ... ... – тұтыну қажеттілігін қанағаттандырудағы өнімнің
қасиеттерінің жиынтығы. ... да ... өнім ... ... ... ... эстетикалық қасиеттері, қауіпсіздік, экологиялық
тазалық. ... ... өнім ... ... ... ... толық қанағаттандырады, пайдалану шығындарын азайтады ... ... ... ... ... ... фирмаларының
тауарларын алуға болады. Өнімнің сапасы еңбектің, еңбек заттарының, еңбек
құралдарының, басқарудың, жалпы ... ... ... ... экономистердің пікірі бойынша кәсіпорын мына ... ... ... Сапа ... ... функцияларын қамтитын үздіксіз процесс;
- Өнімнің сапасын ... ... ... ... ... Сапа бұл жаңа ... ... қолдану;
- Сапаны тікелей басқару керек, өндірісті, қаржыны, құрал-жабдықты
басқару тәрізді.
Кәсіпорын өз қызметін, міндетін атқару үшін ... ... ... ... кәсіпкер өндірістің негізгі үш факторын іске қосып, өзі
төртінші фактор болып ресурс иелеріне төлем ... ... ... ... еңбек ақы; капиталға пайыз; жер иелеріне рента; кәсіпкерлерге
кәсіпкерләк пайда[14.187б.].
Социализм мен ... ... ... ... ... ... ... құны бүкіл қоғам мүддесіне жұмсалса, ал
екіншісінде – қосымша құн үшке бөлінеді: пайызға, рентаға және ... ... таза ... ... бөлуді қамтамасыз ету үшін
мемлекеттік органдар құрылған, оны қорғауға ... ... ... ... ... негізделген экономиканы жеке меншік
экономикасына ауысуы ұзақ ... ... ... ... ... күрделі шараларды қолдануды талап етті.
Жаңа қоғамның негізін тұрақты, тиімді құру үшін ... ... ... ... ... ... бар топты құру үшін,
бірінші білім керек, екінші үкімет экономикалық ... ... ... ... ... болашақ тағдырын білікті кәсіпкерлер шешеді және ... ... ... ... жұмыс істейтін, өзінің де пайдасын табатын
іскер азаматтар болуы тиіс.[15.235б.]
Экономиканың қай саласы ... ... ... өнім ... ... тұтыну болмайды, тек шығарылған өнімді ішіп-жеп қою
болады. Атап айтқанда, кәсіпорын өнім шығарады, жұмыстар және ... яғни ... және ... ... ... ... ... құрылымы:
- Негізгі өндіріс
- Көмекші өндіріс бөлімшесі
- Қызмет көрсету, жанама және ... ... ... ... және ... ... тиімді жұмыс істейді, оның қаржылық жағдайы қандай
екені экономиканың барлық саулығына және мемлекеттің ... ... ... Оның ... белгілері мыналар:
- Ұйымдық бірлік: кәсіпорын – бұл белгілі түрде ішкі құрылымы және
басқару ... ... ... ... түрдегі өндірістің құрал кешені: кәсіпорын пайданы барынша
көбейту мақсатында экономикалық игіліктерді ... үшін ... ... ... ... кәсіпорынның өзінің мүлкі болып, белгілі бір
мақсатқа жеке ... ... ... ... ... ... сай ... барлық
мүліктеріне толық жауапкершілікте болады;
- Кәсіпорын дара ... ... ... ... ... ... ... айналымына жеке атынан шығады;
- Оперативті – шаруашылық және экономикалық дербестік: ... ... ... ... және операцияларды жүзеге асырады, пайдасын өзі
алады немесе зиян шегеді, ... ... ... ... және
өндірісті одан әрі жақсартады.
Өндіріс жоспарлы немесе әкімшілік, әміршілік-экономикалық жағдайда ... ... ... ... ең ...... атап ... олар шектеулі өнім
шығарылымының көлемі болып саналады. Сонымен, жоспарлы экономика жағдайында
кәсіпорындар өнім шығарылымының көлемі ... ... ... ... ету мүмкіншілігіне байланысты болады.
Қазақстан кәсіпорындарының нарықтық қатынастарға өтуіне байланысты бұл
жөнінде жағдай түбірінен өзгереді. ... ... ... ... басқа тәсілде жұмыс істейді:
Бұл тәсілде негізгісі сатып ... ... ... ... ... сапалылығын және т.б. ... ... ... ... ... қажет[16.46б.].
Экономикалық ресурс – тауар өндіруде қолданылатын барлық табиғат, адам
және адамдардың өндірген құрал-жабдық ресурстары. ... ... ... ... ... ... әр ... жабдықтар, инструменттер, өндірістік
тауарлар мен ауыл шаруашылық өнімдерін өндіруге қатысатын алуан ... жер және ... ... Олар екі категорияға бөлінеді:
- Материалдық ресурстар – жер, оның ... ... және ... Адам ресурсы – еңбек және кәсіпкерлік қабілеттілік.
Жер –деген түсінікке ... ... ... ... ... ормандар, минералдар мен мұнай т.б.кең байлықтары, ... ... ... ...... өндіріс құралдары, яғни
инструменттер, машиналар, жабдықтар, фабрика-зауыттар, қойма, тауар өткізу
торабы. Құрал жабдықтарды өндіру және ... ... ... ... ... ... Инвестициялық тауарлар (капитал) - олар тұтыну тауарларын өндіруді
қамтамасыз етеді;
- Тұтыну тауарлары – қоғамның қажетін тікелей ... – бұл кең ... ... Ол адамдардың тауар өндіру және қызмет
көрсетудегі күш ақыл-ой қабілеттілігін бейнелейді.
Кәсіпкерлік қабілеттілік – адамдардың ... ... Оны ... үшін
кәсіпкердің төрт функциясын түсіну керек:
1) Кәсіпкерлік барлық ресурстарды: жер, капитал және еңбекті өнім ... қосу ... өз ... ... яғни ... ... ... істеген ісінің пайда беретініне сенеді.
2) Кәсіпкер өндіріс процесінде ... ... ... өз ... ... ... іс бағытын айқындайды.
3) Кәсіпкер – бұл жаңашыл коммерциялық негізінде жаңа ... ... ... ... ... ұйымдастырудың жаңа формаларын
енгізуге аянбай жұмыс істейтін адам.
4) Кәсіпкер – бұл тәуекелге баратын адам. ... бару үшін ... ... ... не ... ... жөн. ... тек
қана өз уақытын, еңбегін, іс қабілеттілігін тәуекелге салмайды,
сонымен ... ... ... ... және серіктестерінің немесе
акционерлердің қаржыларын тәуекелге салады[17.58б.].
Кәсіпкерлік істің қозғаушы күші – мол ... ... ... ... факторлары жеке кәсіпорындарға ақшалай табыс ретінде беріледі:
- Материалдық ресурстар бергені үшін капиталға пайыз алады;
- Жер, су бергеніне рента алады;
- ... ... ... үшін ... ақы ... ... табысты пайда деп атайды, зияны да болуы мүмкін.
1.2 ... ... ... ... ... ... ... соң оларды сатады. Осыған орай,
кәсіпкерлік - ... ... ... және ... ... болып
бөлінеді. Осылардың әрбір формасы өзіндік ерекшелігі, өзгешелігі, демек
өзіндік технологиясы ... - ... ... - бұл кәсіпкерліктің негізгі түрі. Мұнда ... ... ... асырылады.Тұтынушылардың кейіннен сатып ... өнім ... ... жүргізу және қызмет көрсету, жинау, өндеу және
ақпарат ... ... ... жасау тағы басқаларға бағытталған қызметтер
жатады.
Өндірістік кәсіпкерліктің мүдделік өрісі едәуір түрліше және оны ... үшін ... және ... ... ал ... олар көп мөлшерде
қажет болады. Өндірістік кәсіпкерлік қызметінің нәтижесі мол өнім ... оны сату ... ... ... ... үшін ... ... өндіру, қандай қызмет
көрсетуді іске асырумен шұғылдану ... білу ... ... ... ... ... ... тұтынушылармен байланысу
сонымен қаиаршикізат, материалар, энергия т.б. жабдықтаушылармен ... ... ... ... ... а) ... өндірістік қорлар,
ғимараттар, құрылыстар, өндірістік құрал жабдықтарды сатып алу ... алу. б) ... ... ... ... заттары, шикізаттар,
негізгі және қосымша материалдар, отын және энергетика ресурстары, жөнінде
жасауға қосалқы бөлшектер, ... ... ... ... келешекке керекті шығындарды жабу көзі. Инструменттер мен
инвентарлар айналым қорына екі белгісімен: ... және ... ... уақыттағы шығындар дегеніміз –бірінші кезегі тауар өндіруді
меңгергенше ... ... ... Ол ... тауар өніміне тікелей
қатынасады[18.25б.].
Жұмыс күшін кәсіпкер еңбек биржасы, ... ... ... ... аларда кадрлардың білімі, мамандығы,тәжірибелілігі ... т.б. ... ... ... ... ... қосуға мүмкіндіктерді ойластырып,
алдын ала есептеу.
Финанс қаржыларының керек мөолшерін анықтау.
Жалпы ақшаның қажеттік көлемін мынандай формуламен шығаруға болады:
Аж=A1+A2+A3+A4+…AN
Аж - ... ... ... жалпы қоры;
А2- айналым қоры;
А3- құрал жабдықтар;
А3- ақпратқа т.б интелектуалды қызметке ... ... ... ... төлем т.б.
Бастапқы капитал а) жиналған қор; б) несиеге ақша ... ... ... Сатудан түскен түсімнен өндірісте және
коммерциялық ... яғни ... ... айырмасы жалпы пайда
болады. Жалпы пайда = жалпы түсім алу өндіріс және комерциялық шығындар,
яғни ... бұл ... ... дейінгі пайда. Барлық салықтар, айыптар мен
баждарды, төлегеннен кейін ... ... ... ... деп деп ... ... ... бағалау үшін рентебельдік деңгейін шығарады.
Рентабельдік деңгей = таза пайда / шығындар + төлемдер Х100%
Венчурлік бизнес деген болады. Бұл ... ... ... Ол ... жаналықтардың бір түрі. Бұл ғылыми зерттеу
жұмыстарының қорытындысы ... ... ... ... ... ... кезекте жоғары технологиялық өндірістерде
қолданылады, онда ... ... ... ... ... ... іс өрісі тауар биржалары сауда мекемелері.
Тауар биржалары ең көп тараған бірқалыпты істейтін ... ... ... ... ... ... сауда жасаумен бірге,
келісім шарттар жасау, яғни фьючерлік айырбас ... ... ... ... ... ... уақыт өткенен кейін келісімге бағамен
сатады. Мысалы, диханшылардың егін оруға қаражаты жоқ. Оған ... ... сен 4-5 ... ... ... ... бағамен сатасың деп келісім
шарт жасайды. Ол көпшілік жағдайда нарық бағасынан ... ... ... ... ... ... ... –сатық келісім жасауға делдалдық қызмет атқарады;
- Тауар сатуды тәртіпке келтіреді, сауда операцияларын реттейді
- Баға туралы, өндіріс жағдайын, тағы ... ... ... ... ... ... жинап жариялайды.
Тауар биржасының айналымының көп бөлігі нақты тауарлар сату ... ... ... ... ... тауарлармен тұтынушыларды
жабдықтау туралы ... ... ... кәсіпкерліктің негізгі жұмысы тауарды сатып алу –сату
операцияларымен байланысты. ... ... ... ... ... ... өндірсе, екіншісі сатып алып
сатады. Сауда өндірістің жалғасы болып табылады.
Коммерциялық ...... ... ... оның
мазмұнының мәнін айқындайтын тауар-ақша қатынастары, тауар ... ... ... өндірістік кәсіпкерліктен айырмашылығы – мұнда
өнім өндіруге – байланысты ... ... ... ... ... ... бастапқы сатысы ретінде, не сатып алу,
нені қайта сату және қай жерде екенін ... білу ... Бұл ... ... ең ... тауар бағасының өткізу бағасы жағдайында көтерме
сатып алу бағасы елеулі жоғары болуы ... ... ... ... ... ... алдында нарықты маркетингалық
талдау жасау керек. ... ... ... ... ... басқару жүйесін жасақтау болып табылады.
Коммерциядық келісімдер бағдарламасы:
- Сауда делдалдық жұмыс ... ... ... ... қоймалар, ұсақ сауда үй сатып алу немесе жолдау;
- Тауар сатып алу, сату;
- Тауар сатып алуға керекті несиелерді ... табу және ... ... ставкасымен қайтару;
- Жоспарлауға керекті ақпараттарды табу, жасақтау;
- Тұтынушыларға тауар сатып ақшасын алу;
- ... ... ... және ... ... мерізіміне төлеу.
Қаржылық кәсіпкерлігіне негізімен коммерциялық банкілер және қор
биржалары кіреді. ... ... бір ... ... болғандықтан
оның сатып алу, сату объектісі айрықшылығы – тауар болып ... ... ... ... ... ... ... және т.б.), яғни бірдей ақшаларды сату ... ... ... ... ... ... қаржылық кәсіпкерлік – бұл
коммерцияның бір түрі, онда қаржылық кәсіпкерліктің ... ... ... ... ... ... айырмасы тек тауар –
қаржы активтері болып саналады.
Коммерциялық банкілер – бұл ...... ... ... ... болады. Олар көпшілікке коммерциялық кәсіпорындарға несие
береді, ол үшін пайыз ставкасымен берген несиесін қайрады. Банкіде активті
және ... ... ... Қор ... ... ... ... капиталдың қорзғаласын жеделдетеді және активтердің реалдық құнын
анықтамайды.
Кеңес ... ... бұл ой ... бір ... онда ... ... ... инвестициялық саясаттарды жасақтау белсенді
маркетинг тәуелсіз кеңестер. Нарыққа бағыттану туралы финанстық, шаруашылық
талдауды жасауға, ... ... ... көмектер т.б.
көрсетіледі[19.102б.]. Консультация ( ... беру ) ... ... кеңес беру –мұнда маман өз бетімен диагноз қояды, шешімдер
жасақтайды және енгізуге ... ... ... ... беру ... ... ... белсенді түрде
қарым – қатынаста болады, оны өз ойы айтуына ынталандырады, клиетпен
бірге ... ... ... ... ... белгілейді;
3. оқулық кеңес беру – лекция оқу, семинар өткізу, оқу ... ... ... – нарық қатынастарының негізі
2.1 Кәсіпкерліктің қызмет ... ... ... ... ... ... нарықтық экономиканың негізгі элементтерінің бірі болып
табылады. ... осы ... ... ... оңашаланған
көптеген ұсақ жеке кәсіпорындардың пайда ... ... ... барлық кәсіпорынды бірнеше топқа бөлуге болады:
1.Жеке ( жеке меншік ) кәсіпондар- бір ғана иесі және ... саны ... ... ... кәсіпорындар – белгілі бір ... ... ... өз ... алып ... келісім жасап, осы кәсіпорынның иесіне
айналатын кәсіпкерлердің бірлестігі.
Қазақстан Республикасы Президентінің Шаруашылық серіктестік жайлы ... ... ... сай ... ... ... түріне қарай жеке және ұйымдық болуы мүмкін:
- Жай, ол ... ... ... ... ... ... ынтымақтастық жауапкершілік жүктеледі;
- Жауапкершілік шектелген, салынған салым құны ... ... ... ... ... ... ... мүлікімен және
басқаның салынған салымымен);
- Қосымша жауапкершілікпен, ... ... және оған ... ... ... мойына алынады;
- Өндіріс және тұтыну кооперативті;
- Консортциумдар;
- Акционерлік қоғамдар;
3. Корпорациялар- ол адам осы кәсіпорындарға өз қаржысын орналастырған және
кәсіпорын әрекетіне ... ... ... ... құқығы барлығын
білдіретін акция иесі және корпорациялардың барлық әрекеттеріне белгілі бір
үлес қоса ... ... ... ... ... ... әрбір
акция оның иесіне бір дауыс құқығын береді.
4. Мемлекеттік және қазыналық кәсіпорын –акция ... ... ... ететін
немесе әкімшіл -әміршіл экономикалық үкімет балансындағы кәсіпорындар иелік
жасайтын корпорациялар. Мемлекеттік кәсіпорындар – бұл ... ... ... ... және ... ... ... тарапынан
ұйымдар тағайындайтын кәсіпорындар болып табылады. Ал, егер ... ... ... болса,ол кәсіпорын қазыналық ... яғни ... ... ... ... негізделсе, екішісі
–оперативті басқару құқығына негізделген. Шын мәнінде мұнда шаруашылық
есептің екі түрі ... таза ...... ... ... ... емес шаруашылық есеп.
Кесте- 1
Кәсіпкерлік қызметтің негізгі ұйымдар блок түрлерінің артықшылығы мен
олқылығы :
|Кәсіпкерліктің |Артықшылығы ... ... | | ... тұлғалы |Ұйымдастырудағы ... ... ... ... ... Қызмет |қиындықтары. Болған ... ... ... ... ... жауапкершіліктің |
| ... ... ... ... ұйымдық |
| |мінез-құлқының ... ... ... |
| ... құпиялылығын |іс-әрекеттің біріктірілу |
| ... ... ... |қажеттілігі. |
| ... ... ... | |
| ... | ... ... бойынша міндеттерді |Әріптестердің өзара |
| ... ... ... ... ... ... |мүмкіндіктер. Еркін және ... ... |
| ... ... |әлеуметтік-психологиялық |
| ... ... ... ... |
| |кезіндегі ... ... ... |
| | ... бұл ... |
| | ... ... ... ... тезірек |Басқарудың тым күрделілігі |
|қоғамдар ... ... ... ... оның ... |
| ... Корпорация |төменділігі. Акционерлердің |
| ... ... сала ... ... мен бақылау|
| |шеңберіндегі капитал ... ... ... |
| ... ... |Кәсіби құпияның ашылу |
| ... ... ... |
| ... | ... ... Ө.Қ., ... Е.Н., Жүнісов Б.А., Байжамартов Ү.С.
“Жалпы экономикалық теория” ... 2004ж. ... ... ... ... алу мен жекешелендіру нәтижесінде
меншік пен кәсіпорындардың алуан түрлері мен ... ... ... ... ... дұрыс қалыптаса бастады. Олардың ең алдымен
мемлекеттік меншікке негізделетін және ... ... ... түрлері бар:
1. Мемлекеттік бюджетте тұрған кәсіпорындар мен ұйымдар несие ... ... ... ... ... ... есеп, өзін өзі басқару негізінде жұмыс істейтін мемлекеттік
шаруашылық есептегі кәсіпорындар.
3. Мемелекеттік – жалгерлік кәсіпорындар, оның бір ... ... ... сондағы еңбек ұжымының өзі жалға алған жағдайда құрылады.
Жалға беру –мүліктерді (құрал ... шарт ... ... ... үшін ... ... субьектілерге (кәсіпорындар, ұжымдар, жеке
адамдар ) ... ... ... ... ... жаңа түрлі кооперативтер. Олар жалға
алған немесе олардың пайдалануына ... ... ... ... ... мақсатымен кооперативке мүше ретінде ерікті түрде
бірлескен адамдар тобы. Олар өндірісті дербес, өзін өзі басқару және өзін
өзі ... ... ... ... ... формадағы қызметіне төтеп беру өзгешелігі,
кәсіпкер барлық жұмысты қолға алады, ал тұтынушы оған бүгіннен бастап ... ... ... қызмет өндірістік звеносының негізі болып
табылады. Осы ... ... және ары ... ... мен ... »
ұғымы боламалап қараймыз. Рас, олардың бір-біріне өзара айырмашылығы бар:
«фирма» термині жиынтық ұғым, оған бір ... ... ... ... енуі ... Әдетте, кәсіпорынға бір жақты, бір өнімді өндіретін
процесті ... ... жаңа ... ... қатынастар жағдайында
кәсіпорындар өзінің ... ... ... өз ... ... ал ... ... шаруашылығы кешенінен техникалық, ұғымдық,
экономикалық және құқықтық ... ... ... ұйымдық
түрлері алдымен меншік ... ... Олар ... ... ... ... меншігіне негізделген жеке кәсіпорындар;
- Ұжым меншігіне негізделген ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорын ақшалайға емес, жеке тұлғаның пайдалық негіздегі
мүліктік жарнасына және ... ... ... ... негізделеді:
- Акционерлік қоғам түрінің негізіндегі кәсіпорын, акционер
меншігінің негізінде қызмет жасайды;
- ... және ... ... ... ... шешу үшін ... Құрылтайшылар мүлігінің қосылуы негізінде біріккен кәсіпорындар
құрылады, яғни оған шет ел заңды ... мен ... ... ... ... ... елдерде бірнеше миллиондаған
әртүрлі фирмалар қызмет атқаруда. Осы қаптаған көптүрлі белгісі бойынша
класификациялау қажет:
Кесте - ... ... ... ... қызметі |Меншік нысаны бойынша|
|нысаны бойынша ... ... | |
| ... қарай | | ... ... ... ... ... |Саудалық |Ауыл шаруашылығы ... ... ... ... |Ұжымдық ... ... ... ... ... |Сақтандырулық |Көлік ... ... ... ... ... ... ... |Мәдениет ... ... ... ... |
... ... ... ... ... ... |кооперативтікпен |
|қоғамдар ... ... ... |бірге ... ... ... үй ... ... бірге|
|Кооперативтер |Трастолдық |шаруашылығы ... ... ... | | ... кәсіпорын) |
Қайнар көзі: Мейірбеков А.Қ., Әлімбетов Қ.Ә. “Кәсіпорын экономикасы” Алматы
2003ж. 67б.
Ұсақ ... ... ... ірі ... ... ... әкелді – картель, концерн, трест, корпорация.
Венчурлық бизнес – ол мемлекеттің бақылауымен қауіптік деңгейі жоғары
инвестициялық ... іске ... ... ... ірі компаниялар жағынан
қаржыландыру мен бақылау жағдайында ... ... ... ... ... ... ... қарастырады.Венчурлық бизнес
кәсіпорындарға азшығындармен және ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді. Сонымен қатар, ол кәсіпорындарға
персонал біліктілігі, ғылыми-техникалық ... ... ... қол
жетімділігі бойынша қосымша талаптар қояды.[21. 440б.]
Ірі компания (франчайзер немесе франшизер) және шағын ... тобы ... ... бір ... ... ... табылады. Франчайзинг бір сауда белгісімен жұмыс істейтін, бірдей
кәсіпорындардың кең жүйесін құруды қарастырады. Осы жүйе ... ... ие және ... ... ... ... жетекшісі,
берілген бизнестің негізгі ұйымдастырушысы ретінде ірі корпорация қызмет
етеді. Мысалы, «Дженарал Моторс» ... ... оның ... ... бар. ... ... ... көпшілікке танымал лидер
«Макдоналдс» корпорациясы, «Холидей-Инн» қонақ үй бизнесі, ... ... ... ... ... сату мен өндеу компаниясы «Кодак»,
техникалық қызмет станциялары «Экссон» ... ...... ... ... өзгеруінен дайын өнімді
өндіруге жартылай ... мен ... ... ... ... ірі корпорациялардың көпшілігі жинақтаушы детальдарды дербес
өндірмей, олардың өндірісін шағын кәсіпорындарға беруді тиімді деп санайды.
Лизинг – ірі ... ... ... ... жабдықты шағын
кәсіпорындарға жалға бере алады. Лизинг шарттарымен берілген мүлік заң
түрінде оны толық ... ... ... ... ... берушіге қайтаруға дейін
ірі корпорацияның меншігінде қалады. Кәсіпорын банкрот ... ... ... басқа да кредиторлар тарапынан талап қойылмайды.
Қазіргі таңда Франчайзингтің ... түрі бар: ... ... ... ... ... шағын фирманы ұйымдастыруға құқықты сатуды
білдіреді, ол аналық корпорацияның атын алады және сол қызметті тандайды.
Өндірістік ... ... ... ... ... шикізат пен
материалдарды пайдаланумен өнімді, тауарларды өндіру және өткізуге құқықты
сатуды қарастыады. ... ... ... компанияның сауда белгісімен
тауарларды сату құқықты сатып алудан тұрады, олар тауарды ... ... ... ... ... ... ... фирмалар саны мейлінше көп. Тек қана АҚШ-тың өзінде
олардың саны 7млн ... ... ... қорының шектеулілігі оларды
бірігуге итермелейді. Сөйтіп санның ... ... ... ... ... ... заңдар бойынша
кәсіпкерлік субъектілеріне мемлекет нақты қолдау көрсетеді.
Кәсіпкерлік қызмет субъектілері заңды ... ... ... ... ... ... шетелдік заңды тұлғалармен қатынаста
белсенді қатысушысы болуы белгілі дережеде қиын екендігін мойындау қажет.
Сондықтан да ... ... ... кейбір аймақтарында, әсіресе
солтүстікте, шаруа қожалықтарының заңдық тұлға құра ... ... ... ... ... ... бірігу фактілері елеулі
құбылыс болып отырғаны кездейсоқ емес. Мұнда шешім кәсіпкерліктің ... ... ... ... және ... ... ... оңтайлыраң еңбек бөлінісін және өндірістің мамандандырылуын
жүзеге асыруға мүмкіндік ... ... ...... түрі ... ... ... тұрақтылығы шағын және ... ... оң ... ... ... ... ... мәліметтері бойынша 2005
жылы 1 қаңтарда Республикада 208,4 мың заңды ... ... оның ... ... ... ... орта ... 10,67 мың. Бұл ретте,
шағын кәсіпкерлік субъектілері жалпы санының 93,9 %-ін құрайды.
Шағын кәсіпкерлікте (заңды тұлғалар) ... ... ... 2005 жылы 1 ... 524,6 мың ... жетті, өсу 2003 жылғы тиісті
күніне 8,7%-ті құрайды.
Кәсіпкерліктің ЖІӨ-ге қосқан үлесі 2003 жылы ... ... ... ... ... және орта ... 25%-ті ... тұлғалар – кәсіпкерлік субъектілерінің тауарлар мен ... ... ... артуы 2004 жылы 2003 жылға қарағанда 8,7%-ті
құрады.
Кәсіпорындардың қалыптасқан салалық құрылымы соңғы жылдары ... ... ... ... – шағын кәсіпкелік субъектілерінің жалпы санынан
сауда, ... ... және үйде ... ... ...... ... илеленген, шағын кәсіпкерлік саласында белсеңді ... саны 163,6 мыңы ... ... ... кәсіпкерлікте жұмыспен
қамтылғандардың жалпы санынан 31%).
2003 жылы көлеңкелі экономиканың үлесі ... ... ... ... жылы 1998 ... аталған көрсеткіш 30-38%-ке дейінгі ... ... ... қос ... ... отырып, астыртын
өндіріспен және жалған мәмілелермен айналысып не басқа да ... ... өз ... ... ... ... ... кәсіпкерлік қызметінің түрлері көп, солардың ішінен
қаржылық кәсіпкерліктің бірі сақтандыру.Қазіргі экономикада сақтандырудың
маңызы мен орның ашу үшін ... ... ... айту ... ... мен экономикалық жүйедегі белгісіздік, ... ... мен ... әсер етеді. Бірақ ... ... ... ... ... үшін тәуекелді ғана
зерттеу аз. Тәуекел категориясы тек қана сақтандыру ... ... ... ... Кәсіпкерліктің ұйымдық формаларының кеңеюіне
байланысты және ақпаратты талдау әдістерінің ... т.б. ... ... ... құбылыстардың болуы, осы ... ... ... ... ... ... бөлігі.[25.6б.]
Сақтандыру дегеніміз – кәсіпкерлік қызметтің бір түрі, ... ... ... ... ... асыратын сақтандыру төлемі арқылы сақтандыру
шартында белгіленген сақтандыру ... ... өзге де ... ... жеке ... ... ... заңды мүліктік мүдделерін қорғауға
байланысты қатынастар кешені.
Ал сақтандыру қызметі – сақтандыру ... ... ... (қайта сақтандыру) шарттарын жасау мен орындауға байланысты,
Қазақстан Республикасы заңдарының ... ... ... ... ... ... асырылатын қызмет.[26.3б.]
2005 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша Қазақстан ... ... 37 ... ... ... ... 3 - өмірді
сақтандыру бойынша, 4 – Қазақстан Республикасының резидент ... ), 12 ... ... 30 ... және ... аудитін жүргізуге лицензиялары бар 36 ... ... ... ... ...... секторының институционалды құрылымы
|Сақтандыру секторының институционалды құрылымы |01.01.2005. |01.01.2006. ... ... саны , оның ... |36 |37 ... еместердің қатысуымен |6 |4 ... ... ... |2 |3 ... ... саны |8 |12 ... саны |27 |30 ... ұйымында аудит жүргізу құқығына |34 |36 ... бар ... ... саны | | ... ... Қ.Р.-ның қаржы нарығын және ... ... ... ... ... ... рыногының ағымдағы жағдайы» (2006 жыл 1
қаңтар) ... ... ... ... ... байланысты
жауапкершілік пен сақтандыру сыйақыларының көлемінің ұлғаюы ... ...... ... ... ... береді. 2005 жылы сақтандыу
сыйақыларының көлемі Жалпы Ішкі Өнімде (ЖІӨ) - 0,91%-ті ... ал ... ... ЖІӨ - ... құрады. Қалай дегенімен, дамыған және
кейбір дамушы елдермен Қазақстанның бұл ... ... ... ... ... тобы ... ... көрсеткіші ЖІӨ -
нің 9,12% құрады.[27.35б.]
Кесте - ... ... ... ... ... |
|1 |2 |3 |4 ... млрд.тенге |4449,8 |5542,0 |7300 ... ... ... ... % |0,65 |0,72 |0,91 ... ... капиталына қатынасы, % |0,30 |0,53 |0,61 ... ... ... % |0,47 |0,80 |1,00 |
|1 |2 |3 |4 ... ... ... ... |1931 |2665 |4475 ... ... ... | | | ... ... қаржы нарығын және ... ... ... ... агенттігі. «Сақтандыру рыногының ағымдағы жағдайы» (2006 жыл 1
қаңтар) 35б.
Есепті күнге 31 сақтандыру ұйымы ... ... ... қоры ” АҚ -ның ... болып табылады.
2006 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша ... ... ... капиталының мөлшері 35 897,7 млн. теңге болды, бұл ... ... ... (01.12.2005 ж . – 24 053,4 млн. теңге ) салыстырғанда 49,2
%-ке көп болды. 2006 жылғы 1 ... ... ... 1 ... ... капитал жеткіліктілігінің пруденциалды нормативтерін орындамады.
Кесте - 5
млн. тенге
Қаржы көрсеткіштері
|Қаржы көрсеткіштері ... ... |
| | | ... |
| | | ... , %-пен ... активтер |44 094,7 |73 346,3 |66,3 ... |14 506,6 |28 086,5 |93,6 ... ... таза ... |8 150,7 |21 010,5 |157,8 ... | | | ... да міндеттемелер |6 355,9 |7 076,0 |11,3 ... ... ... бойынша ) |29 588,1 |45 259,8 |53,0 ... ... ... страхования. январь 2006 года. «Развитие страхового
рынка Казахстана» 38стр,
Есепті күнге «жалпы сақтандыру » ... ... ... ... Республикасы резидент еместерінің қатысуымен сақтандыру
ұйымдарының жиынтық төленген ... ... ... сақтандыру» саласы
бойынша қызметті жүзеге асыратын Қазақстан ... ... ... ... ... капиталының 7,4%-і болды. Есепті
күнге ... ... ... ... резидент еместердің қатысуымен
қызметті жүзеге асыратын сақтандыру ұйымдары болған жоқ ... ... ... ... ... ... 2006 жылғы 1 қаңтарда 73
346,3 млн. теңге болды, бұл 2005 жылғы 1 қаңтардағы осындай ... көп, оның ... - ... . ... ... ... жиынтық көлемі
|Активтер ... ... ... |
| | | ... |
| | | ... | | |ғы ... |
| | | ... |
| ... |% ... |% | ... |1 565,5 |3,6 |3 798,6 |5,2 |142,6 ... салымдар |7 075,9 |16,0 |12 907,9 |17,6 |82,4 ... ... |24 656,2 |55,9 |36 883,4 |50,3 |49,6 ... және |3 594,3 |8,1 |5 181,4 |7,1 |44,2 ... | | | | | ... сақтандыру сыйлықақы | | | | | ... ... |1 747,9 |4,0 |1 553,0 |2,1 |-11,2 ... емес ... |55,4 |0,1 |164,6 |0,2 |197,1 ... ... берешек |1 831,8 |4,2 |3 219,0 |4,4 |75,7 ... ... |3 567,7 |8,1 |9 638,4 |13,1 |170,2 ... ... |44 094,7 |100 |73 346,3 ... ... көзі: Рынок страхования. январь 2006 ... ... ... ... ... жылы ... ұйымдарының инвестициялық портфелі құрылымында ҚР
мемлекеттік бағалы қағаздар үлесі 51,2%-тен 38,2%-ке дейін кемісе, ал ... ... емес ... ... ... ... 37,7%-ке
дейін, ал екінші деңгейдегі банктердегі салымдар ... ... ... (Қосымша Б)
2006 жылғы 1 қаңтардағы ... ... ... ... ... ... ... осындай күнмен салыстырғанда 93,6%-ке
өсе отырып, 28 086,5 млн. ... ... ... ... (қайта
сақтандыру) ұйымдарының қолданыстағы сақтандыру және қайта сақтандыру
шарттары бойынша (қайта сақтандырушының үлесін ... ... ... ... ... ету үшін ... ... көлемі 21 010,5 млн. теңге болды, бұл 2005 жылғы 1қаңтарда
қалыптасқан резервтер ... ... ... ... ... ... сақтандыру резервтеріндегі үлесі 11 073,8 млн. теңге болды.
Кесте - 8
Сақтандыру секторының ... ... ... ... , млрд . ... |4 449,8 |5 542,0 |7 300 ... ... ЖІӨ -ге |0,65 |0,72 |0,91 ... %-пен | | | ... ... ЖІӨ -ге қатынасы ,|0,30 |0,53 |0,61 ... | | | ... ... ... , %-те |0,47 |0,80 |1,00 ... ... ... жан |1 931 |2 665 |4 475 ... ... ... | | | ... ... ... қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен
қадағалау агенттігі. «Сақтандыру рыногының ағымдағы ... (2006 жыл ... ... ... ... сыйлықақыларының жиынтық ... 27 ... ... және 2004 ... ... ... 67,9%- ке көп болып ,
67 123,1млн . теңге болды .
Кесте - 9
Сақтандыру ... ... ... . теңге
|Сақтандыру сыйлықақыларының |01.01.2005.|01.01.2006. |1.01.2005 ж . |
|келіп түсуі | | ... |
| | | ... %-пен |
| | ... |% | ... , оның ... мыналар |39 978,1 |67 123,1 |100,0 |67,9 ... : | | | | ... ... |4 446,2 |12 950,9 |19,3 |2,9 есе ... жеке ... |4 546,3 |7 831,0 |11,7 |72,2 ... мүліктік сақтандыру |30 985,6 |46 341,1 |69,0 |49,6 ... ... ... қаржы нарығын және ... ... ... ... ... ... ... ағымдағы жағдайы» (2006 жыл 1
қаңтар) 37б.
Кестені қарағанда 2006 жылғы 1 ... ... ... бойынша
сақтандыру сыйлықақыларының көлемі өткен жылдың осындай көрсеткішінен 2,9 %-
ке өскені көрінеді . Ерікті жеке ... ... ... - ... ,
ерікті мүліктік сақтандыру бойынша – 49,6%-ті құрады.
Кесте – 10
Түскен сақтандыру ... ... ... ... ... ... және ... ұйымдарын реттеу мен
қадағалау агенттігі. «Сақтандыру рыногының ағымдағы ... (2006 жыл ... ... ... ... сыныптары жөнінде келіп түскен сақтандыру
сыйлықақыларының құрылымына қатысты мынаны айта кетуге болады:
міндетті сақтандырудағы - ... ... ... - ... млн. ... еңбек (қызмет) міндеттерiн атқару кезiнде ... мен ... зиян ... үшін ... ... ... сақтандыру жөніндегі түсімге келсе, ал
көлік құралдары ... ... ... ... ... 37,4% (4 838,5 ... болып келсе, өсімдік шаруашылығын
сақтандыру бойынша – 7,1% (918,7 млн.теңге), қызметі үшінші тұлғаларға зиян
кетіру ... ... ... ... ... -құқықтық
жауапкершілігін сақтандыру бойынша 5,4 % (695,8 млн. ... жеке ... - ... ... ... - ... ... ) жазатайым жағдайлардан және аурулардан сақтандыру жөнінде
түскен түсімге келсе, 33,2%-і (2 602,4 млн.теңге) ... ... ... (1 391,3 ... ) өмірді сақтандыру ... ... ... ... - ... сыйлықақылары түсімінің -33,3%-
і (15 440,0 млн. теңге) мүлікті сақтандыру ... ... ... ... үшін ... -құқықтық жауапкершілікті сақтандыру бойынша –
23,2%-і(10 761,0 млн.теңге), шарт ... ... ... ... ... 13,6%-і (6 314,3 млн. ... ... сақтандыру бойынша - 9,5% (4 406,5млн.теңге) және ... ... ... 9,4% (4 373,9 ... ... ... ... бойынша (life, non-life) жиналған сақтандыру
сыйлықақыларының көлемі былайша ... ... ... - ... ... ... сақтандыру сыйлықақыларының түсуі
млн . теңге
|Сақтандыру салалары бойынша |1.01.2005. |1.01.2006. ... ... ... | | ... ... | | ... |
| | | ... |
| ... |% ... |% | ... ... бойынша |39 978,1 |100 |67 123,1 |100,0 |67,9 ... | | | | | ... ... |661,9 |1,7 |1 432,5 |2,1 |116,4 ... ... |39 316,2 |98,3 |65 690,6 |97,9 |67,1 ... ... Қ.Р.-ның қаржы нарығын және қаржы ұйымдарын реттеу мен
қадағалау агенттігі. ... ... ... ... (2006 жыл ... 38б.
2005 жылғы «өмірді сақтандыру» саласы бойынша жиналған сақтандыру
сыйлықақыларының көлемі 1432,5 млн.теңге ... бұл 2004 ... ... көп. ... ... саласы бойынша жиналған сақтандыру
сыйлықақыларының жиынтық сыйлықақылардағы үлесі есепті күні 2005 жылғы 1
қаңтардағы ... ... 2,1% ... ... саласы бойынша 2005 жылы жиналған сақтандыру
сыйлықақыларының көлемі 65 690,6 ... ... бұл ... ... ... ... "Жалпы сақтандыру " саласында ... үлес ... ... ... мынадай сыныптарды айтуға болады :
"мүлікті сақтандыру " сыныбы – 23,5% (15 440,0 млн. теңге);
"зиян ... үшін ... ... ... ... % (10 761,0 млн. теңге);
“шарт бойынша азаматтық-құқықтық жауапкершілікті сақтандыру ” сыныбы -9,6%
(6 314,3 млн. теңге);
“еңбек ... ... ... ... ... өмiрi ... зиян келтiргенi үшін ... ... ... ... сыныпы-9,2% (6 025,2 млн. теңге);
“көлік құралдары иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін сақтандыру
"сыныбы – 7,4% (4 838,5 млн. ... ... 1 ... ... бойынша өткен есепті күндермен
салыстырғанда үлесіне сақтандыру сыйлықақыларын жинау бойынша 52,7% келетін
негізгі 5 сақтандыру компаниялары -көшбасшыларының ... ... ... ... ішінде:
"Еуразия " СК ” АҚ -ы -17,2%;
“Казахинстрах ” КИС ” АҚ ” ... ... ... тобы ”- СК ” ААҚ – 8,8%;
“Казкоммерц -Полис “ СК ” АҚ - ... ... ” СК “ АҚ ... ... ... ... ... компанияларының 2006 жылғы 1
қаңтардағы жағдай бойынша жинаған сақтандыру ... ... ... 420,4 млн. ... ... отыр. (Қосымша Г)
Қайта сақтандыруға берілген сақтандыру сыйлықақыларының көлемі ... ... ... ... ... ... ... 39,7 %-
і болды.Бұл ретте резидент еместерге қайта ... ... ... 35,2%-і ... ... - ... . теңге
|Қайта сақтандыруға берілген |1.01.2005 ... ... ... | | |
| ... ... ... ... |
| | ... ... |
| | ... | ... ... | ... | ... |
|Қайта сақтандыруға берілген |18 724,0 |46,8 |26 652,5 |39,7 ... , оның | | | | ... | | | | ... ... |17 118,7 |42,8 |23 629,8 |35,2 ... |1 605,3 |4,0 |3 022,7 |4,5 ... ... ... ... ... және ... ұйымдарын реттеу мен
қадағалау агенттігі. «Сақтандыру рыногының ... ... (2006 жыл ... ... ж. ... сақтандыруға берілген сақтандыру сыйлықақыларының
құрылымы:Швеция - 14,2%; Ұлыбритания - 14,2%; Ресей ... - ... ... - 8,7%; Бермуда аралдары - 2,9%; Франция - 3,9%; Германия -
4,4%; Швейцария - 6,4%; ... - 11,3%; ... ... ... - ... ... берілген сақтандыру сыйлықақыларының жалпы сомасында
негізгі үлесті ерікті мүліктік сақтандыру бойынша ... - ... ... ... ... -5,9%, ... жеке ... бойынша –
0,9% болды.
2005 жылы жасалған сақтандыру төлемдерінің жалпы көлемі өткен жылмен
салыстырғанда ... арта ... 10 769,8 ... ... Сонымен
бірге, қайта сақтандыру ұйымдарының қайта сақтандыру жөніндегі ... ... ... ... 21,5% (2 315, 9 млн. теңге) болып
отыр.
Кесте – 13
Сақтандыру төлемдері
млн. теңге
|Сақтандыру төлемдері ... ... |
| | | ... |
| | | ... |
| | | ... |
| | ... |% | ... оның ішінде мыналар |6 742,5 |10 769,8 |100,0 |59,7 ... | | | | ... ... |2 839,1 |3 328,0 |30,9 |17,2 ... жеке ... |1 265,5 |1 677,8 |15,6 |32,6 ... ... сақтандыру |2 637,9 |5 764,0 |53,5 |118,5 ... ... ... ... ... 2006 ... ... страхового
рынка Казахстана» 38стр,
1.01.2006 жылғы жағдай бойынша ... ... ... жасалған
сақтандыру төлемдерін қарастырған кезде мынаны айта кетуге болады ... ... - ... құралдары иелерінің азаматтық –құқықтық
жауапкершілігін ... ... ... ... 95,6% (3 182,2 ... ... ... жеке сақтандыруда - сақтандыру төлемдерінің 82,5% (1 385,0 ... - ... ... ... келеді, жазатайым жағдайлардан
және аурулардан сақтандыру бойынша 12,4 % (207,6 млн. ... және ... млн. ... - өмірді сақтандыру ... ... ... - ... ... 38,3 % (2 208,8 ... ) мүлікті
сақтандыру бойынша, кәсіпкерлік тәуекелді сақтандыру бойынша 23,9 % ... млн. ... 19,5% (1 123,2 млн. ... - ... көлігін
сақтандыру бойынша келеді(Қосымша Е).
2005 жылы жасалған сақтандыру төлемдерінің жалпы сомасы бойынша
сақтандыру ... ... көп ... ... ... ... -құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру сыныбы ... ... ... сомасының 29,5%-і болды. Сақтандырудың ... ... ... ... сақтандыру сыйлықақыларына
қатынасы) шығын коэффициенті 2005 ... 1 ... ... ... ... 2006 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша міндетті сақтандыру жөнінде
тұтас алғанда шығын коэффициенті 2005 жылғы 1 ... ... ... ... 25,7% ... Бұл бәрінен бұрын, міндетті сақтандырудың
жаңа түрлерінің пайда болуымен және олар ... ... ... ... серпінді өсуімен негізделді.
Ерікті жеке сақтандыру сыныбы бойынша шығын коэффициенті ... ... ... ... қарсы тиісінше 21,4% болды.
Ерікті мүліктік сақтандыру бойынша шығын коэффициенті ұлғайды және 2005
жылғы 1 ... ... ... ... ... 12,4% ... ... күнге шығын коэффициенті 16,0% болды[28.38б.].
Кесте - 14
Шығын коэффициенті
|Сақтандыру қызметінің түрлері ... ... ... ... ... ... оның ішінде : |16,9 |16,0 ... ... ... |63,9 |25,7 ... жеке ... ... |27,8 |21,4 ... ... сақтандыру бойынша |8,5 |12,4 ... ... ... ... ... 2006 ... ... страхового
рынка Казахстана» 38стр,
Қазақстан Республикасының сақтандыру нарығының дамуына әсер етуші факторлар
Позитивті:
- Қазақстан Республикасы ... ... ... ... халық ауқаттылығынаң өсуі;
- БСҰ-на кіру үшін Қазақстан Республикасының дайындығы:
- Халықтың өзінің мүліктік тәуекелін қорғау қажеттілігінің өсуі;
- Ипотекалық несиелеудің өсуі;
- Міндетті ... ... ... ... ... капиталының өсуі;
- Сақтандыруға жаңа технологияларды енгізу және ... ... ... ... дамыту;
Негативті:
- Жергілікті сақтандыру ұйымдарының тәуекелділік шығындарын ұстап
қалу үлесінің ... ... ... ... брокер-резидент еместердің
жоқтығы,бұл сақтандыру нарығындағы және оның ... ... ... монопольды әсерінің өсуі;
- Сақтандыру нарығында ірі кэптивті компаниялардың ... ... ... ... ... жетіспеушілігі.
2.3 Қазақстанның сақтандыру нарығындағы «Қазақшетсақтандыру» Сақтандыру
компаниясының кәсіпкерлік орны және оның даму ... ... ... ... ... ... жылы 16 ... Қазақстан Республикасы Президентінің №1658-ші
жарлығымен ... ... ... ... ... Қаржы
министрлігі компанияның жарғылық капиталына 3 миллион тенге және 1 ... ... ... ... ... статусы мен аты «Шетел ... ... ... ... өткен орны: Алматы қаласы, Жібек жолы көшесі 69
Адресі және негізгі қызмет көрсету орны: Алматы қаласы, Абай ... ... ... АҚ ... ... ... құрылымына ААҚ «Өндірістік ... ... ... Бұл қайта
ұйымдастырылудың мақсаты - «Қазақшетсақтандыру» АҚ компаниясыныі меншікті
капитал ... ... ... Республикасының территориясында осы
компанияның 15 филиалы, жалпы персонал саны 220 адам және ... ... ... ... ... ...
1. Міндетті сақтандыру бойынша ... ... ... құқығына
берілген лицензия. 2006 жылдың 31 қаңтарынан сериясы ОС ... ... ... ... ... қызметін жүргізу құқығына берілген
лицензия. 2006 жылдың 31 қаңтарынан сериясы ДОС ... ... ... ... құқығына берілген лицензия. 2003
жылдың 31 желтоқсаннан сериясы ПД ... ... ... ... бір сақтандыру түріне сақтандыру қызметін жүргізу
құқығына ... ... ... ... ... болуы:
1. АҚ «Шетел сақтандыру ... ... ... бекітілген, ерікті мүлікті сақтандыру ережелері 14.11.2003ж.
№16 протокол және Қазақстан ... ... ... ... АҚ ... ... ... «Қазақшетсақтандыру» Директорлар
Кеңесімен бекітілген, ерікті келтірілген зияндар үшін ... ... ... ... №16 ... ... ... Ұлттық банкімен 30.12.2003ж. келісілген.
3. АҚ «Шетел ... ... ... ... бекітілген, кәсіпкерлік тәуекелді сақтандыру ережелері
14.11.2003ж. №16 ... және ... ... ... ... келісілген.
1995 жылдан бастап, сақтандыру нарығында жұмыс ... ... ... жұмыс істеу тәжірибесін қоса алғанда – 10 жылдан ... ... ... ... несие т.б.) туралы ақпарат,
«Қазақшетсақтандыру» АҚ компаниясы несие ресурстары ешқашан тартылған ... ... ... ақша ... және өз ... ақтауға жеткілікті
эквиваленттері жетеді. «Қазақшетсақтандыру» АҚ ... ... ... (ақша құралдары мен оның эквиваленті) иелік ... ... АҚ ... ... ... ... ... құқығы негізінде, Мемлекеттік емес эмиссиялық бағалы
қағаздар, жылдам ... ... ... ... ... ақшалар, кассадағы ақшалар.
Жарғылық және меншікті капиталдың минималды көлемі. «Қазақшетсақтандыру»
АҚ компаниясының жарғылық капиталы- 540 010 000 тенге. «Қазақшетсақтандыру»
АҚ компаниясының ... ... ... ...  000 ... ... ... 3 979 774 000 тенге
Соңғы бес жыл ішіндегі потенциалды жеткізушілерге жыл сайынғы ... ... ... ... жылы – 2 967 281 ... жылы – 4 413 301 000
2003 жылы – 5 750 385 000
2004 жылы – 6 446 291 000
2005 жылы – 7 100 000 ... АҚ ... ... брокерлармен, қайта
сақтандыру компанияларымен: AON Group, EOS RISQ, Marsh Ltd, Heath ... HSBC ... Brokers Ltd, ... Svndicates, Partner Re, Zurich
Re Company, ARIG Re, ... және ... ... ... Халықаралық
сақтандыру нарығында өзара қарым-қатынастың болуы, халықаралық тәжірибені
пайдаланып жрәне ... ... ... түрлері бойынша қызметті
әлемдік деңгейде көрсетуге септігін тигізуде.
Акционерлік қоғам ... ... ... ... ... түрлеріне лицензиясы бар:
Міндетті сақтандыру:
- Ауыл шаруашылық өндірісі;
- Соттарды сақтандыру және ... ... ... көлік иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін
сақтандыру;
- ... ... ... ... жауапкершілігін
сақтандыру;
- Жеке нотариустардың азаматтық-құқықтық жауапкершілігін сақтандыру;
- Аудитор және аудиторлық ұйымның азаматтық-құқықтық жауапкершілігін
сақтандыру;
- Туроператор және ... ... ... ... ... ... залалдар үшін объект иесінің
азаматтық-құқықтық жауапкершілігін сақтандыру;
- Қызмет барысында қызметкердің өміріне және денсаулығына ... үшін ... ... ... ... жеке ... Жазатайым жағдайдан және аурудан сақтандыру;
- Медициналық;
Ерікті мүліктік сақтандыру:
- Автокөлік транспорты;
- Темір жол транспорты;
- Әуе транспорты;
- Су транспорты;
- Жүктерді сақтандыру;
- Мүлікті ... ... ... ... ... ... ... азаматтық-құқықтық жауапкершілігін
сақтандыру;
- Темір жол транспорт иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін
сақтандыру;
- Әуе жол ... ... ... ... Су жол транспорт иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін
сақтандыру;
- Тасымалдаушының ... ... ... жауапкершілігін
сақтандыру;
- Келісім-шарт бойынша азаматтық-құқықтық жауапкершілігін сақтандыру;
- ... ... үшін ... ... ... ... ... сыйақыларының сақтандыру
класстары бойынша түсуі (01.01.2006)
мың теңге
Қайнар көзі: «Қазақшетсақтандыру» компаниясының сайты: office@halyk-
kis.kz
Кестеден ... ... ... ... ... ... ... мүлікті сақтандыру – 79,63%.
01.10.2005жылы ҚШС-дың сақтандыру портфельінің ... ... ... салыстырғанда 12%. Ал 2003 жылы 20%, 2004 жылы 16%.
Міндетті сақтандыруда нарық класстарымен салыстырғанда 5,97% төмен. ... ... және ... ... қауіпті объектілердің иелерінің
азаматтық-құқықтық жауапкершілігін сақтандыру, жұмыс берушінің азаматтық-
құқықтық жауапкершілігін сақтандыру ұсыныстары, ҚШС ... 6,67% және ... жеке ... ... ... нарық классымен салыстырғанда –
10,12%. Бұл жерде сақтандыру сыйақыларын жинау болашақта өседі, өйткені
сақтандыру ... ... ... ... ... үлесінен 9,75%.
Ерікті мүліктік сақтандыру классынан нарық классымен салыстырғанда
14,15% үлесті ... Бұл ... ... ... ... жақсаруы
сақтандыру қызметінің келесі класстары бойынша жүзеге ... ... ... ... ... ... ... және келтірілген зияндар үшін үшінші тұлғаларға азаматтық-
құқықтық жауапкершілігін сақтандыру. (Қосымша Е)
Кесте - 16
“Қазақшетсақтандыру” ... ... ... ... ... теңге
Қайнар көзі: «Қазақшетсақтандыру» компаниясының сайты: office@halyk-
kis.kz
Өткен жылдың аналогтық кезеңімен салыстырғанда брутто-сыйақыларының өсуі
21% болды. Мүлікті және кәсіпкерлік тәуекелді сақтандыру үлесі 56,3% ... ... ... ... ... 62%-ке өскен, ал
автокөлікті сақтандыру ... 87%-ке ... Ал ... ... үлесі
едәуір төмендеді.
Сақтандырудың барлық түрінен ... ... ... ... ... ... өйткені ірі келісім-
шарттар қайта сақтандыруға берілген. ҚШС-дың шығындарын талдағанда осы
көрсеткіштің ... ... ... ... ... ... көреміз. Бірақ, нарықтық көрсеткіштермен салыстырғанда
бұрыңғыдай жоғары, мүлікті сақтандыру мен ... ... ... жауапкершілігін сақтандыру класстарын ескермегенде. Резервтерді
талдауда сақтандыру төлемдері мен нарықтық көрсеткіштерінің ... ... ... ... тарифтерін талдауда 40% пайдаланылған тарифтер ... ... ... Ал 30%-і ... тариф
базалықтан жоғары. 10%-тен азы базалық тарифтен төмен, соған қарамастан өз
тәуекелін жаба алады.
“Халық ... ... ... ... ... жинау
динамикасы өсуде, ол ҚШС-дың сыйақы портфельінің 25%-ін құрайды.
ҚШС-тың негізгі қаржылық көрсеткіштері өткен жылмен салыстырғанда 30%-ке
өсті, бұл өсім ... ... ... ... ... алып
келді.[30.19б.]
ҚШС-дың міндетті сақтандырудың барлық ... ... ... ... ... ... түрлерінде қауіпті объект иелері және жұмыс
берушінің жауапкершілігін сақтандыруда, әсіресе қажетті заң ... ... ... міндетті экологиялық тәуекелді сақтандыру ... ... ... мен ... ... сақтандыруды дамытуда
үлкен резерв бар. Медициналық қызмет көрсету бойынша ҚШС-дың инфрақұрылымын
жақсарту қажет.
Ерікті мүліктік ... ... ... ҚШС ... ... әуе ... ... және әуе тасымалдаушыларының
азаматтық-құқықтық жауапкершілігін сақтандыруда 70% құрайды. ... ... ҚШС осы ... ... ... үлесі аз. Қаржы
тәуекелін сақтандыруды дамыту қажеттілігі туып отыр, әсіресе «Халық» ... ... ... ... пен ... ... жауапкершілікті сақтандыруда.
Жылдан жылға сақтандырылып келе жатқан клиенттерге сапалы ... ... ... жаңа ... түрін ұсыну, қызметті неғұрлым төмен
тарифпен көрсету, «фиделизация» жолымен жүру – яғни, тұрақты ... ... ... ... ғана ... ... қатар сақтандыру
жағдайы болған кезді бақылау.
Маркетингтік және бренч-маркетингтік зерттеулердің қажеттілігі.
Жалпылай ... ... ... ірі ... тұлғалардан құралған және
ірі сақтандыру компаниялары арасында өзара бөлінген, олар түрлі қаржылық
топтардың қызығушылықтарын көрсетеді.
ҚШС-дың алдағы уақыттағы ... ... ... және орта ... халықты сақтандыруға бағытталған. Сапалы сақтандыру қызметін көрсетуге
кең ассортимент ұсынылады.
Жаңа типтегі компания ретінде – ... ... сапа ... ... бере ... ... ... міндетті түрде жүргізу
қажет, компанияның бизнес процесін қазіргі ... ... ... ... мақсаттары:
- 2007-2009 жылдарға «Қазақшетсақтандыру» АҚ даму стратегиясын ... ТМД және ... ... ... ... жету ... ... «Қазақшетсақтандыру» компаниясының халықаралық сапа стандарттарына
жауап беретін, жаңа типтегі компания имиджін қалыптастыру.
«Қазақшетсақтандыру» компаниясының қазіргі уақыттағы ... ... ... құру ... технологиялық және материалдық базаны
қалыптастыру. Ол үшін:
- сақтандырудың қазіргі технологияларын ... мен ... ИСО ... ... сапа ... кіру үшін
«Қазақшетсақтандыру» компаниясының бизнес процесін құру;
- «Халық» тобының кросс-сату қызметін ... ... ... ... тапсырысқа жауап беретін өнім сызығын жасау және
енгізу;
- ... ... ... сай ... ... ... ... компаниясының қызметкерлерін мотивациялау
жүйесін жасау;
- ... ... ... - сақтандырудың қазіргі технологияларын оқыту мен ... ... ... ... яғни ... қызметін сатудың негізгі
жолы IT-технолгиялар потенциалын ... ... ... ... ... өз қызметі мен товарларды ... ... ... ... ... банкомат және т.б.
Шығыс Еуропа, Тынық мухиты аумағындағы дамыған ... ... ... ... ... алу(Қазақстандағы халықаралық қаржы
институттары мен халықаралық ... ... ... ... ... ... ... сатып алу.
Екінші тапсырма - ИСО 9001:2000 халықаралық сапа ... кіру ... ... ... ... ... Бизнес процесті
ұйымдастыру үшін:
тұтынушы қажеттілігіне бағытталу, басшының ұмтылысы, адамдарды тарту,
процестік әдіс, менеджментке ... ... ... ... үнемі
жоғарылауы, тиімділікті жоғарылату, дәлелге негізделген ... ... екі ... ... ... ... Мыналар ол
үшін қажет: сапа менеджменті, басшы жауапкершілігі, іс-қағаздарды сапалы
толтыру, ресурс менеджменті, өнім шығару, ... алу, ... ... ... - ... тобының кросс-сату қызметін ұйымдастыру
мақсатында қарапайым, әрі қолжететін тапсырысқа жауап беретін өнім ... және ... үшін ... ... ... тобының
ажырамас бөлігі екенін позициялау. «Халық» компаниясының ... ... ... және технологиялық мүмкіндіктерін өзара интеграция ... ... ... ... ... қызметтерді тұтынушыларға
көрсетуге жалпы категориялар мен ... ... ... компаниялар
тобынын клиенттерге қызмет көрсету үшін универсалды менеджерлер ... ... ... ... ... ... 20 қарапайым, әрі
қол жетерлік сақтандыру өнімдерін дайындау.
Төртінші тапсырма - қазіргі сақтандыру технологияларына сай ... ... ... үшін ... ... ... және ... тобының клиенттеріне қызмет көрсету
үшін біркелкі база жасау. ... ... ... ... Басқару есептілігін енгізу, классификатор, кодификатор әдісін
негізгі және ... ... ... клиент типін, персонал
категориясын, дистрибьютер каналын, шығын мен ... ... және т.б. ... ... есептілік қазіргі бақылау
органдарының талаптарына ... ... ... ... ERP – шешім -
бюджетті ... мен ... ... және ... ... ... ... ақпараттық-аналитикалық
мүмкіндіктер. CRM – клиенттермен қатынасты басқаруды қарастыру.
Бесінші тапсырма - ... ... ... ... жасау үшін әрбір қызметкерлерге қазіргі дизайнға сай
персоналды техникалық ... ... ... ... ... тәртібін жасау, яғни front – back – office
есебімен бөлу. Қызметкерлердің ... ... ... ... тиімді орындау) мотивациялау. Білім ... жаңа ... ... ... ... ... Жұмыс қорытындысын марапаттау, мысалы «жыл ... ... «жыл ... ... және т.б. ... қызметкерлеріне
әлеуметтік пакет» жасау.
Алтыншы тапсырма - капитализацияны өсіру үшін андеррайтинг қабылдайтын
тәуекел жүйесін енгізу, қайта сақтандыруда ... ... ... 2006 жылы таза ... ... ... ұстап қалуынан 1200
млн.теңгеге жеткізу.[31.29б.]
3. Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерліктің қазіргі жағдайы және болашағы
3.1 Кәсіпкерлікті қолдаудың отандық тәжірибесі және ... оның даму ... ... ... мен ... мемлекетпен нормативті-құқықтық
актілер негізінде іске ... ... ... және ... іске ... нәтижелерінің негізінде Республикадағы
кәсіпкерліктің даму уақытын үш ... ... ... 1987 – 2001 жылдардың аралығы кәсіпкерліктің бірінші кезеңі. Бұл
уақыт ... ... осы ... ... ... саны он ... ... көптеген заңдар мен бағдарламалар қабылданды; халық
шаруашылығы кәсіпорындарының біраз бөлігін мемлекет меншігінен шығару
мен жекешелендіру кезеңдерін ... ... ... ... ... өз ... ... кезеңіне өтті. Тұтастай
бұл уақытты Республикадағы кәсіпкерліктің қалыптасуы кезеңі ретінде
сипаттауға болады.
2. 2002 жылмен қазіргі уақытты қоса алғанда – бұл ... ... ... ... Бұл ... басталуы дайындалған нормативті-
құқықтық базамен, кәсіпкерлікті қолдау бойынша ... ... ... ... ... ... ... белгілі теоретикалық және ... ... қоса ... ... ... ... атап айтқанда даму
кезеңіне өте ... ... ... экономикасын
гүлдендіретін басты тетіктердің бірі екенін көрсетті. Мұнымен қоса
кәсіпкерліктің қолданатын формалары мен ... ... ... ... басталуы, атап айтқанда 2002 жылдан бастап, «Қазақстан
Руспубликасының ... ... ... Мемлекеттік
Бағдарламасы», «Қазақстан Республикасында ... ... ... ... ... ... Мемлекеттік Бағдарламасын»
қабылдауға байланысты, кәсіпкерліктің даму ... ... ... жалпы жүйесімен бірге қарастырылды.
3. Экономикасы дамыған елдердегі кәсіпкерліктің дамуында қол жеткен
әлеуметтік-экономикалық ... ... мәні ... мен ... ... ... үшінші кезеңді
анықтауға болады.
Сөйтіп, кәсіпкерліктің дамуының әрбір ... ... осы ... ... факторлары мен нәтижелері тән. Кәсіпкеріктің даму
кезеңдері ... ... ... ... әр ... ... осы секторының дамуының бірінші кезеңі, 1987 жылдан бастап,
он төрт жыл уақыт аралығын қамтиды. Осы уақыт аралығында ... ... ... ... ... елде ... қалыптастырды. Бұған
бірінші кезекте нормативті-құқықтық базаны құру ықпал етті. (Кесте - 5)
1987 жылы Қазақстандағы кәсіпкерліктің пайда болу жылы ... ... ... ... ... ... ... (КСРО) Үкіметі «Жеке
еңбек қызметі туралы» заңды қабылдады.
Кесте – 17
ҚР-дағы кәсіпкерлікті бірінші ... ... ... ... ... ... |Құжаттардың аталуы ... |
| | ... |
|1 |2 |3 |
|1 ... ... ... КСРО заңы ... |
|2 ... коопериция туралы” КСРО заңы ... |
|3 ... ... туралы ” КСРО заңы ... |
|4 ... ... ... ... еркіндігі және |11.12.1990ж. |
| |кәсіпкерлікті дамыту ... ... КСР заңы | |
|5 ... ... ... КСРО заңы ... |
|6 ... ... ... ... және дамытудың |05.05.1992ж. |
| |Мемлекеттік Бағдарламасы” | |
|7 ... ... ... және ... ... ... ... |
| |Республикасының заңы | |
|8 ... ... ... ... және дамытудың |10.07.1994ж. |
| |Мемлекеттік Бағдарламасы ” | |
|9 ... ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлікті мемлекет тарапынан қолдауды күшейту |06.03.1997ж. |
| ... ... ... ... туралы” ҚР-ның | |
| ... ... | ... ... ... ... ... банктермен |08.04.1997ж. |
| |шағын кәсіпкерлік субъектілерін несиелеудің төменгі | |
| ... ... ... ... ... Басқармасының қаулысы | ... |“ ... ... ... жер бөліктерін несиеге |17.04.1997ж. |
| |сату бойынша ашық конкурстарды ұйымдастыру және жүргізу | |
| ... ... | ... |“Болашақта меншікке беру құқығымен кәсіпкерлік ... |
| ... ... өндірістік бөлмелерді және | |
| ... ... ... ... | |
| ... беру жөнінен тендерлерді жүргізу туралы” | |
| ... ... де ... ... кәсіпкерлеріне | |
| ... ... ... ... беру | |
| ... | |
|1 |2 |3 ... ... ... ... ... құру ... ... |26.04.1997ж. |
| |Үкіметінің қаулысы | ... ... ... шағын кәсіпкерлікті қолдау |07.06.1997ж. |
| |мен дамытудың ... және ... ... ... |
| |ҚР Президентінің үкімі | ... ... ... ... ... ... ҚР заңы |19.06.1997ж. |
|17 |“Жеке кәсіпкерлік туралы” ҚР заңы ... ... ... ... қожалықтары туралы” ҚР заңы |31.03.1998ж. |
|19 |“Қазақстан Республикасында ... ... ... мен ... |
| |қолдаудың 1999-2000 жылдарға арналған Мемлекеттік | |
| ... | ... ... ... ... монополияларды реттеу, |15.11.1999ж. |
| |бәсекелестікті қорғау және шағын бизнесті қолдау жөніндегі| |
| ... ... ... ҚР ... үкімі | ... ... ... ... ҚР заңы ... ... ... кәсіпкерлік субъектілерін несиелеудегі коммуналды |07.07.2000ж. |
| |меншік объектілерін кепілдеме ретінде пайдалану мәселелері| |
| ... ҚР ... ... | ... |“Қазақстан Республикасында қолөнершілікті дамыту |11.07.2000ж. |
| ... ... ҚР ... ... | ... |“Шағын кәсіпкерлік жөніндегі Республиканың ... |
| ... ... жабық акционерлік қоғамның | |
| ... ... ҚР ... ... | ... ... ... ... ... дамыту мен |07.05.2001ж. |
| |қолдаудың 2001-2002 жылдарға арналған Мемлекеттік | |
| ... | ... ... ... ... заңға сәйкес меншіктік немесе заемдік қаржыларды тарту есебінен
пайданы және ... ... ... жеке ... әр ... бастамалар
рұқсат етілді. Республика аумағында негізінен қызмет көрсету сферасында
әрекет ... ... ... ... ... ... ... қызмет көрсетуде, медицина сферасында және т.б.
Қазақстан экономикасында мемлекеттік емес сектордың қалыптасуы 1989
жылдың 1 ... ... ... ... ... ... нығайды. Ол
кооперативтердің шаруашылық жүргізу формаларын еркін пайымдады. Заң ... оны ... ... ... даму ... Бұл ... жандануы 1990 жылға келеді, ол ... ... 15 мың ... ... ... саны 300 ... асты.
Кооперативтік ұйымдардың көбісі құрылыста 31,4 %, 12% астамы ... ... ... ... ... ауыл шаруашылығында жұмыс істеді.
Кооперативтер тауарлар мен өнімдердің ¼ бөлігін өндірді.[32.7б.] Әрі ... ... ... ... ... қабылданды. Бұл заңның
арқасында кәсіпкерлер құқықтары жерге, оның қойнауына, ғимарат, құрылыс,
өсімдік және ... ... ... қағаздарды және т.б. меншік ретінде
иелену құқықтары кеңейді. ... ... ... ... шаруашылық қызметтің еркіндігі және кәсіпкерлікті дамыту
туралы” Қазақстан КСР заңы бұл құжаттқа негізгі толықтыру ... ... ... “КСРО-да кәсіпорындар туралы” КСРО заңы қабылданды, ол сондай-
ақ әр ... ... ... ... ... ... ... және әлеуметтік негіздерін анықтады.
Сонымен, 1987жылдан бастап 1991жылға ... ... ... ... ... ... болатын. Қазақстан тәуелсіз мемлекет
болуымен, 1991 жылдың ... ... өз ... және ... ... ... пайдалана отырып, елдегі
кәсіпкерлікті дамытуды жалғастырды.
Тәуелсіз Қазақстандағы кәсіпкерліктің ... мен ... ... ... ... бұзылуы, көптеген кәсіпорындардың
тоқтауы, халықтың өмір сүру деңгейінің төмендеуі, ... ... ... ... ... Қалыптасқан қиыншылықтарға қарамастан, мемлекет
кәсіпкерлік ... ... Осы ... Қазақстан
Республикасының Конституциясы жас республикадағы кәсіпкерліктің құқықтық
негізі болды. 1992 жылы ҚР ... ... ... қолдау және қорғау
туралы» заң қабылдады. Содан ... 1995 ... 1 ... ... ... ... ... кәсіпкерлік қызметпен тек жеке тұлғалар ғана
емес, сонымен қатар меншіктің барлық формаларының заңды тұлғалары ... деп ... осы ... ... ... меншігінен шығару мен
жекешелендіру жөнінен жүргізілген реформалар кәсіпкерліктің ... ... ... ... ... ... - қызмет көрсету аумағында жүргізілді(сауда,
тұрмыстық қызмет көрсету, қоғамдық тамақтандыру т.б.);
II-кезең ... ... - ... ... ... және
ауыл шаруашылығында;
III-кезең (1996-1998 жылдар) - бұл Қазақстан экономикасында ... ... ... ...... ... мүлікті
есепке алуды, басқару тиімділігін одан әрі жетілдіру және ... ... ету. ... 1991-2000жылдар аралығында
мемлекеттік меншіктің 34,5 ... ... ... ... ... ... кәсіпкерліктің нормативтік-
құқықтық базасының жетілдірілуі жалғастырылуда.
Кесте - 18
Екінші кезеңде кәсіпкерлікті реттеудегі ҚР-да қабылданған ... ... ... ... ... ... ... |
|1 |ҚР ... 2002-2004 жылдарға арналған |28.03.2002 жыл |
| ... | |
|2 |ҚР ... ... ... заңы ... жыл |
|3 |ҚР ... кәсіпкерлік лицензиялары (франчайзинг) |24.07.2002 жыл |
| |туралы” заңы | |
|4 |ҚР ... ... ... және ... ... жыл |
| |2004-2006 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы | ... ... ... ... мен ... нормативті-
құқықтық актілерімен, өзіндік проблемелар құрамында жеке қарастырылды,
сондықтан бірін-бірі алмастырушы ... ... ... ... ... осы ... ... нәтижелерге
әкелді, ал оның дамуының басында айда ... ... ... он бес ... ... ... қарамастан кәсіпкерліктің дамуына кедергі
болатындығын атап өту қажет.
2002 ... ... ... ... ... ... қарастырылған, Үкіметтің кеңейтілген мәжілісінде
Н.А.Назарбаев “…біз көп жыл бойы ... және ... ... шикізаттық
емес салаларды дамыту, импортты алмастыру, қосымша құнды көтеру, жаңа
шектерді ... ... ... айтудамыз, бірақ бұл сферадағы
жетістіктер әліде көп емес” деп ... ... ... ... ... ... процестермен, жаңа
өнімдерді өндіруді қамтамасыз ететін, жаңа технологиялар, ... ... жаңа ... және т.б. ... ... ... ... жылдарға арналған Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... жылы
“Инновациялық қызмет туралы” заңды бекітуіне қарамастан, Республикадағы
инновациялық кәсіпкерлік дамудың бастапқы ... тұр. ... ... ... ... бұл ... ... иммитациялық
кәсіпкерлік тән, яғни жаңашылдардың жаңалықтарын белсеңді түрде пайдалану.
Республикада кәсіпкерлер үшін жаңа бизнес-үлгілерді енгізу ... ... ... ... болады. Қазіргі уақытта
франчайзинг әлемдік кәсіпкерліктің әйгілі ... бірі ... ... Германия, Франция, Австрия, АҚШ және т.б. әлемнің 80 ... ... ... ... франчайзингті ұтымды қолданудың жеке
мысалдары бар. Бұл – Coca cola, Pepci, Xerox, Kodak, Zepter, Hamle ... ... ... ТМД жеке ... ... ... дейін
Қазақстанда кеңінен қолданылмаған атап өту қажет. Елде франчайзингтік
қатынастарды кең ... үшін ... ... ... ... заң ... ол ... міндеттерді шешуге мүмкіндік береді:
елдегі өндірісті ... ... ... ... ... ... жоғары
білікті мамандарды қалыптастыру, ішкі нарықты сапалы тауарлармен толтыру.
Кәсіпкерліктің дамуының үшінші кезеңінде ... ... ... жетілдіру мен оларды орындауды бақылауды күшейту, инфрақұрылымды
және оны ... ... ... қаржылы-несиелік және инвестициялық
қолдау, өңірлік деңгейде мамандарды дайындау мен үйрету процесі жалғасады.
Ал үшінші кезеңнен ... ...... қабәлетті өнім мен
қызметтерге деген халықтың сұранымын толық қанағаттандыру, жаңа ... ... ... ... ортаны отандық кәсіпкерлер арасында
ғана емес сонымен бірге алыс және таяу шет ел ... ... ... ... ... әрі қарай қалыптастыру, елдің экспорттық
потенциалын көтеру, ... ... ірі және ... ... ... ... болады және де кәсіпкерлікке ... ... ... ... қолдау алады.
Шағын кәсіпкерлік дамуының әлемдік тәжиребесіне ғылыми шолу ... ... екі ... ... ... мүмкіндік береді: а) өндірісті
ұйымдастыру нарықтың ... сай ... ... ... ... ... қана өнім ... ә) шағын бәсәкелестік ортада
қозғаушы күш рөлін атқарады. Сондай – ақ оның неғұрлым ... ... ... де ... алады екен. Мысалы, АҚШ-тағы 1965-1985 ж
аралығындағы шағын ... пен ... ... ... ... Фю ... «Америкадағы басқарудағы экономикасында (ірі
компаниялардың менежерлері ... ... ... ... ... ... ... өзі АҚШ тарихында бұрын соңды ... » ... атап ... ... ... құру мен экономиканың тұрақты дамуын қамтамасыз ету
басымдығы тұрғысынан шетелдерде шағын кәсіпкерліктің ... ... ... даму ... ... ... кәсіпорындардың саны барлық
кәсіпорындардың жалпы санынан 95%-ке ... ... ... ... үлесіне жұмыспен қамтылғандардың 60%-тен астамы келеді, ал
олардың ЖІӨ-дегі үлесі 50%-ке жетеді.
Рыноктық қатынастардың ... ... ... ... ... ... болатындығына әлемдік тәжірибе куә. Бұл ретте,
бизнесті бәсекеден қорғауға ... ол үшін ... ... ... ... ... жетілдірудің генерациясы фирмаішілік ... ... және ... ... ... ... үшін оқытатын
жағдайларды қамтамасыз етуге әкелуге тиіс шағын және орта кәсіпкерлікті
қолдаудың ... ... ... мен мақсаты шешуші мәнге ие. Мұны
соңғы уақытта экономикада ... ... ... ... ... ... ... жаңа технологияларға (технологиялар мен экономикалық ақпараттар ұсыну,
консультация және оқыту) қол жетімділікті жеңілдету;
2. рынок капиталына (салық ... ... ... ... ... ... және ... кредитті ставкалар
арасындағы айырмашылықты қаржыландыру түріндегі жеңілдікпен кредит
беру) қол жетімділікті жеңілдету;
3. ... ... ... ... ... ... ... шағын компаниялар мәселесі бойынша туындайтын
проблемаларды шешуге бағытталған.
Кластерлік-желілік ұстаным негізінде ... және орта ... ... іске ... ... – бұл ... АҚШ, Германия,
Жапония, Корея, Дания, Мексика, Чили, Бразилия. ... ... ... ... ... ... ... шағын және орта
кәсіпкерлікті қолдау бағдарламасын іске асыруды мысалға келтіремін.
1. Италия. Бірінші рет кластерлік-желілік ... ... 70 ... ... және орта ... кластерлік-желілік ұстаным
тұрғысынан осы ұстанымның бастау алатын “үшінші Италия” ... атқа ... ... ... ... 70 жылдардың соңында “бірінші” және
“екінші” Италия ... ... ... ... ... және ... ... экономиклық өсудің жоғары түрін
көрсетті. Негізінен кәсіпорындар әрекет ететін (тоқыма және ... аяқ ... ... және жиһаз өндірісі) бірқатар салаларда
қалыптасқан кластерлер шеңберінде кәсіпкерлік субъектілері тек ... ... ... ғана құрып қоймай, экспорт рыногына да шыға алды.
Сол уақытта Германия мен Ұлыбританияның ірі кәсіпорындары құлдырауды
басынан ... ... ... ... ... ... пен экспортты арттырды. Бұдан басқа, кәсіпкерлік кластерлері
өндірістік процеске инновацияларды енгізуге қабілетті болып шықты.
2. АҚШ. ... ... ... ... жартысынан астамы, ұлттық
жұмысшы күшінің 2⁄3 астамы кәсіпкерлікке тартылған. АҚШ-та шағын және
орта кәсіпкерлік ел экономикасын оңалтуда шешуші роль ... ... ... аталған сектордың дамуына көмек беретін құрылым – АҚШ шағын
бизнес ... 1953 жылы ... бар. ... ... кең ... ... қалыптастыру және кәсіпкерлер
қоғамдастығын барлық жаңалықтар туралы уақтылы хабардар ету – қызметтің
мәні.
3. Жапония. Шағын және орта ... ... ... компаниялар
санының 99,6%-ін, ЖІӨ-нің 55%-ін және ... ... 80%-ін ... ... ... мемлекеттік
саясатты іске асыру үшін кәсіпкерлікке қатысты ... ... ... мамандандырылған органдар желісі құрылды. Жапонияда шағын
және орта кәсіпкерлікті қолдаудың негізгі ... ... ... үшін ... мен жеңілдікті кредиттерге кепілдік
беру және сақтандыру жүйесі арқылы қаржыландыру қол жетімділікті
жеңілдету (20 жылға 1,05%-тік ставкамен);
- ... ... ... салу және ... персоналды
басқару және рыноктағы ахуал туралы ақпарат, сондай-ақ оқыту
бағдарламаларын ұсыну ... ... ... мерзімді негізде
мамандарды ұсынумен инвестициялық жобаларды бағалау арқылы бизнесті
қолдау жүйесін құру;
- Техникалық көмек, қаржылық және заңнамалық қолдау арқылы жаңа ... ... ... ... Жаңа ... ... қолдау мен ғылыми орта,
бизнес және үкімет арасындағы ынтымақтастықты ынталандыру ... ... ... ... ... ... ... субсидиялау және кредит беру
арқылы бизнесте инновацияларды қолдау, венчурлік ... ... және ... ... үшін ... ... ... дамыту деңгейі бойынша жетекші ролді
технопарктер алады.70% шамасында ... ... ... кәсіпорындарын қолдау үшін құрылды, бұл ретте, 58%-і жоғары
технологиялы ... ... ... ... ... ... ... қолдаудың негізгі
бағыты- бұл мынадай нарықтық тетіктерге:
- Мемлекеттік қолдауға емес, шағын және орта ... ... ... ... ... ... ... Шағын және орта кәсіпкерлікке мемлекеттің қаржылай көмек беруі үшін
негізгі талап – кредитке қабілеттілікке тірек ... ... ... ... ... ... 3 млн. ... және орта
кәсіпкерлік субъектілері бар. Соның ішінде шағын компаниялардың үлесі
97% құрайды. ... ... ... ... ... ... көзі болып табылады, өйткені онла елдің экономикалық ... 87%-і ... ... (10 ... ... және орта
кәсіпкерліктің үлесіне елдің ЖІӨ-нің жартысы және оңтүстіккореялық
экспорттың 43%-і тиесілі.
6. ... ... ... объектілері құрылған, олардың
көпшілігі мемлекеттік. ... ... ... ... және ... жеке ... бар, ал мемлекеттік субсидия
бизнесті жүргізу үшін қажетті қаражаттың 2⁄3-ін ... ... ... ... ... ... венчурлық
қорлар бар, оларда жаңа инновациялық жобалар жасалады.
Осылайша, ... мен ... ... ... салалардың дамуын қолдайтын және мұндай саясаттың алдында
шаруашылық ... ... мен ... ... ... міндетті қойылған елдерде жақсы дамыған.
Ғылыми-өнеркәсіпкік парктер болашақтағы технополистердің ... ... ... мен ... ... ... үлгілреі болып табылады. Өтпелі экономикалы көптеген
дамушы мемлекеттер мен ... үшін ... ... ... ... – бұл жоғары технологиялық деңгейдің ... ... ... ... ... ... зияткерлендіру
негізінде қызметтің жаңа салаларында ілгерілендіру.
Технополистер ғылым, жоғары технологиялар, ... ... ... ... және шығармашыл, жан-жақты дамыған, жаңа ... ... ... ... елдердің өзінде соңғы уақытта
кәсіпкерлік белсенділік артып отыр. Кәсіпкерлікпен айналысуға бел ... ... ... ... ... ... ... бастаған.
Айталық АҚШ-та 1950ж орташа есеппен 130 жылдары -600, осы ғасырдың алғашқы
жылдары-900 мыңға жеткен.
Кәсіпкерліктің ... ... ... ... ... ... ... және жеке адамдар арасындағы объективті қажеттілік те қатты
әсерін тигізуде. Болашағы зор ... ... ... ... ... келіп, жаңа технология негізінде өндіріске қосылып жатады. Мәселен,
жаңашыл идеялар АҚШ-тың ірі компанияларынан гөрі ... ... 2,5 ... ... ... ... ... тауарлы ақша қатынастарына негізделген нарық
жүйесі шағын кәсіпорындардың ... мен ... ... ... ... айтқанда,нарық экономикасының ең қысқа түсінігін кәсіпкерлік
экономикасы ... ... ... Сол ... кәсіпкерліктің саналуан
түрлері мен нысандарының дамуынсыз ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасында кәсіпкерліктің
проблемалары және кәсіпкерліктің дамуы
Қысқы мерзім ішінде Қазақстанды егеменді тәуелсіз ... ... ... астам еліне шағынданған болатын. Минералды ресурстарға
бай Қазақстан шетел капиталын өзіне ... ... ... ... ... ... табиғи жолмен қалыптасқан, ол оны мемлекеттік
қолдаудың нысандары мен әдістері әлеуметтік-экономикалық ұзақ ... ... ... экономикасы дамыған елдерге қарағанда,
Республикада кәсіпкерліктің даму тарихы не бары 15 жылдан ... ... Осы ... ... ... және ... алты ... қабылданды және іске асырылды. Мемлекет басшысы кәсіпкерлікті
одан әрі дамыту мақсатында жеке секторды қамтыған құны ... ... ... ... ... таяу перспективаға айналған,
оның ішінде кәсіпкерлік ахуалды, бәсекелі ортаны қалыптастыруға, жоғары
қойылған құны бар жеке ... ... ... ... ... ... негізгі бағыттарды айқындады.
Кәсіпкерлікті қолдаудың және ... ... ... ... жыл, ... жыл, ... жыл, ... 2005-2006 жыл) талдау оларды іске асыру республикада кәсіпкерлік
секторды қалыптастыруға және дамытуға оң әсер ... ... ... ... кәсіпкерлік сектор қоғамда елеулі орынға
ие болды. Басты стратегиялық мақсатқа кәсіпкерлікпен айналысу мүмкіндігі
республика азаматтарының ... ... ... және ... айналуына қол жеткізді, ол үшін мемлекеттік қажетті жағдайларды
жасады.
Республикадағы ... ... ... ... және ... ... әлеуметтік-экономикалық және саяси жағдайда қалыптасты. Түрлі
сипаттағы ... ... оның ... ... кедергі жасады.
Прблемалар экономиканың жалпы дағдарысының ... және ... ... кең ... ... күшті әсер беруге
арналған қаржылық ... ... ... өнім ... ... ... ... жолға қою есебінен толған тапшылықсыз рынок
кезінде өз орнын таба алмауға, ... ... ... ... ... әдістерін білмеуге байланысты болды. Социологиялық сұрақ-
жауапқа сай ... ... тек ... ... ... пайда алу, бизнес өсуін басқару мен қолдау, ақша ... жаңа ... 15 ... ... ... ел ... ... сұрақ-5, капиталға қол жеткізу 11 орындарда ... ... ... ... ... керісінше, негізгі шектер бизнес шеңберінен тыс орналасқан:
сұраққа жауап берген кәсіпкерлердің 90-% олардың бизнесті дамыту ... ... ... ... ... ... 80-% дұрыс заң жоқтығын,
67-% ... қол ... аса ... 66-% банк ... 55-% өкімет құрылымдарындағы сыбайластықты атайды.
Ресейдегі сияқты Қазақстанда бірінші орында салық саясаты, екінші орында
жалпы экономикалық жағдайдың тұрақсыздығы, ... ... ... саясаты,
содан кейін сату, шикізатпен қамтамасыз ету проблемалары соңғы орында
мемлекеттік ... ... ... ... ... ... критерийіне болып, кәсіпорынның жеткілікті
пайда және табыс табу қабілеті жатады, яғни тек өзінің ... ... ... өндірісті кеңейту мүмкіндігінің болуы керек. Кері ... өзін ... ... ... ... әрең қамтамасыз етіп, өмір
сүру үшін күресуіне тура келеді. Әлемдік тәжірибе көрсетіп ... ... ... ... ... сәтті құтылуда, бірақ
банкротқа ұшырау құбылысы кәсіпкерлік әлемде сирек ... ... ... ... алғашқы жылдар ағымында 23,7%, алғашқы төрт
жыл ішінде – 51,7%, алғашқы 6 жыл ... – 62,7% ... ... отыр. Банкротқа ұшыраудың негізгі себептері мыналар:
- Экономикалық ...... ... ...... ... тәжірибенің болмауы – 7,1%;
- Кәсіпкерлік ниеттің жаман болуы – 3,4%;
- Басқалар – 3,7%
Банкротқа ұшырау себептері ... және ішкі де ... ие ... ... факторларға жалпы экономикалық құлдырау, процент ... ... ... ... ... ... құрылыс
материалдары мен өндіріс технологиясының пайда болуын жатқызуға болады. Іс
жүзінде бұл сыртқы әсерлер ... ... ... бірақ кейбіреулері
оларға төтеп беріп, қызметін одан әрі ... ... ... ... ал
басқалары сәтсіздікке ұшырауда. Кәсіпорынды банкрот болуға алып ... ... ... ... ... және ... үш ... болады:
- Стратегиялық сипаттағы қателіктер;
- Жалпы менеджмент проблемалары;
- Қаржы есептік жүйе мен тәжірибедегі кемшіліктер.
Қазіргі зерттеулерде ... ... не ... дәл ... ... ... жоқ. ... бұл түсінікті банкротқа ұшыраумен қатар
кәсіпорынның бірігуі,басқа компания ... ... ... ... әр ... кәсіпорын қызметінің тоқталуын да қосады.
Егер кәсіпорын тапсырыс берушілердің, акционерлердің, жұмысшылардың,
жеткізушілердің және тұтынушылардың ... өз ... ... ол ... ... ... жатады деген пікір бар. ... ... ... ... келесі бағыттар бойынша бөліп
қарастырады:
- Банкротқа ұшыраумен байланысты;
- Алдағы залалдардың алдын алу мақсатымен;
- Қажетті ... ала ... ... ... экономикасының нарық қатынастарына өтуі ең ... ... ... өз ісін ашу және жеке ... ... ұмтылу
сипатына ие болды. Бірақ бүгін сол құрылған кәсіпорындардың азы ... және ... ... әрі ... ... ... етуге
қажетті өндіріс көлеміне шыға алғаның айта кету керек.
Бұл келесі факторлармен түсіндіріледі:
- әлеуметтік-экономикалық;
- саяси;
- құқықтық;
- психологиялық;
- кадрлық;
- ... ... ... ... ... иелігінен алу және жекешелендіру, дамыған нарықтық инфрақұрылымы
мен ашық қаржыландыру көздері, коммерциялық ... ... ... ... ... ... Саяси факторларға кәсіпкерліктің
дамуына мемлекеттік қолдаудың ... ... ... ... ... Әлеуметтік сауалнама бойынша кәсіпкерлердің
көпшілігі, ... ... ... мен ... ... ... отыр деп есептейді. Құқық мазмұнындағы факторларға ... ... ... жетілмегендігі және нормативті құқықтық базадағы
қарама-қайшылықтар жатады. Заң базасында жиі ... ... ... ... ... ... ... барып ұзақ мерзімді болашақ
емес, бір күндік пайдаға ... орын ... ... ... ... ие болу ... кәсіпкерлік құрылымдардың құқық
қорғау органдарымен бірігуі жаңа ... ... ... ... ... бәрі ... ... кәсіпкерлікке көмек қажеттілігін
көрсетеді.
Қажетті нарықтың құрылымдарымен өзара байланыстарды құрмай кәсіпкерлік
дұрыс әрекет ете ... Бұл ... ... ... ... ... тура ... экономиканы басқарудың командалық-әкімшілік жүйесін қирату
кезінде кәсіпкерлерді мемлекеттік органдармен ... ... ... ... ... қорғауды қамтамасыз ету қажет.
Екіншіден, коммерциялық банктер, ... және ... ... және ... беру ... мен басқа мекемелер түріндегі
кәсіпкерлік инфрақұрылымын жетілдіру.
Үшіншіден, кәсіпкерліктің уәждік базасын құру үшін ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлік үшін жағдай жасау туралы айтқан
кезде, оның қалыптасуындағы ... және ... ... ... ... қажет елеулі рөлді ұмытуға болмайды.
Осылардың барлығынан Қазақстанның өркендеген ... орны ... ... ... ... ол өз қызметін
стратегиялық маңызды салаларды жүзеге асырады, кәсіпкерліктің дамуы ұлттық
байлықтың маңызды ... ... ... ... ... кәсіпкерлікті дамытуға кері
әсер ететін бір қатар факторларды атап көрсетуге ... ... ... ... отырған неғұрлым күрделі проблемалардың бірі
көптеген субъектілердің өзінің ... және ... ... ету үшін ... ... ... жоқтығы
болып табылады. Банктер кәсіпкерлік субъектілерінің кепіл қабілетінің
төмендігіне орай ... ... ... ... ... жолымен
тәуекел құның кредиттерге айналдыруға мәжбүр.
Кәсіпорындардың қорымен жарақтануының ... ... оның ... ... ... кәсіпкерлік секторының экономикалық
тиімділігін арттыруға әсерін тигізбейді және негізгі құралдарды кепілдікке
қойып кәсіпкерге кредит бермеуін тежейді.
Осы ... ... ... бойы сауда делдалды қызмет кәсіпкерлер үшін
өзіне қаржы құралдарын жинақтаудың ... қол ... әдіс ... ... ... ... саласында тауарлар сатудан,
қызметтер көрсетуден алатын кірісі олар алған кірістің жалпы көлемінің ... ... ... ... кері әсер ... басқа да факторлар
кәсіпкерліктің қызметін ... ... ... ... және кей ... ... нормалардың болмауы болып табылады,
бұл әкімшілік кедергілерді ұлғайтуға әкеледі.
Кәсіпкерлікті қолдаудың инфрақұрылымы ... ... ... кіру ... сыртқы және ішкі ортадағы барлық шартқа
қатысушы агенттермен қатынастарды ретке келтіру мен ... ... ... ... ... ... ... инфрақұрылымы үйлесімінің жеткіліксіздігі
кәсіпкерлердің жарыққа кіруі кезінде сыртқы және ішк ортадағы барлық ... ... ... ... ... мен ... қажеттілігіне
негізделген қосымша шығындарға ұшырауына әкеледі. Сыртқы – бұл ... ... ... жеткізушілермен, тұтынушылармен және
бәсекелестігімен өзара қарым-қатынас ішкі қызметінің түрін және ұйымдық-
құқықтық ... ... ... капиталды қажетті шешімдерге
қалыптастыру; ... ... және ... ... әріптестер
командасын іздестіру және нарықты білу.
Көптеген өнірлерде ... ... мен ... ... ... күйде қалуда, кәсіпкерлік бизнес үшін ... ... ... ... ... ... үлкен тапшылығы
байқалады. Кәсіпкерлікте туындаған осындай ... шешу ... одан әрі ... ... үшін ... шараларды жүргізу керек:
1. Кәсіпкерлікке салық әкімшілігін жүргізу ... ... ... ... қол ... жеңілдету,
кәсіпкерлікті қолдаудың мемлекеттік және ... ... ... ... Кәсіпкерлікті мемлекеттік реттеуді оңайландыру;
4. Кәсіпкерлікті қолдаудың бірыңғай білім беру және кәсіпкерлікті тиімді
ақпараттық-әдістемелік қолдау жүйесін ... ... ... ... ... құқықтық
базаны жетілдіру;
6. Кәсіпорындарға арнайы кадрлар дайындау.[37.21б.]
Қазақстан кәсіпкерлік жөнінде 90-жылдардың ... ... ... айтыла бастады. Бұл кезде былайша ... ... ... ... белсенді жас адамдар, негізінен комсомол
жетекшілері, жастардың шығармашылық ғылыми-техникалық орталықтары негізінде
кооперативтер құра бастады. Несиелеудің жеңілдік ... ... ... ... ... жағдайында дәл осы кәсіпкерліктің алғашқы толқыны
төтеп беріп қана қоймай, сондай-ақ қажетті бастапқы ... ... ... несие ақша «қымбат» алынып, «арзан» қайтарылды.
Кәсіпкерліктің қызметін бұрынғы Кеңес Одағы ... 1987 ... ... ... жеке ... ... туралы» заңы алғаш
рет ресмиленді. 1988 жылы «Кооперация туралы заң» қабылданды. Кооперативтер
мен серіктестіктердің ... ... ... ... нарықтық
инфрақұрылымның болмауына байланысты кооперативтердің аз бөлігі ғана
аяғынан тұрып кете ... ... ... ... ... ... бірлескен
кәсіпорындар мен банк қызметі туралы заңдар экономикалық жағдайды бір шама
ырықтандырды. Тұтастай алғанда, ... ... ... ... ... ... беру түріндегі аздаған босаңсулар біршама ... ... ... ... Кәсіпкерлікті дамыту бағдарламаларының тиімділігі
Экономикалық саясаттың тұрақтылығы, нарықтық инфрақұрылымның дамуы,
интелектуалды меншікті қолдаудың ... ... ... ... жеке бастамашылыққа дем беретін идеологиялық жағдайлар жене тағы
басқалар. Мысалы, АҚШ-та ... ... ... шешетін арнайыұйым Шағын
Бизнес Әкімшілігі бар; Жапонияда жергілікті билік ... ... ... ... ... ... дамытудың
федералды банкті арқылы кәсіпкерлерді несиемен және кепілдемемен қамтамасыз
етеді,
Қазақстанда жеке кәсіпкерлікті қолдау ... ... рет 1992 ... ... ... және ... ... заңында көрініс тапты. Соңғы
уақытта шағын кәсіпкерлікті қолдау ... ... ... 5 заң, зандық күші бар 7 жарғы, бірнеше ... ... ... ... дамыту мен қолдау туралы.
Дегенмен, оған қажетті жағдайлардың біртіндеп қалыптасып келе ... ... ... баяу ... және қиын ... дамып келеді.
Қазіргі кезде нарықтық ... ... ... ... ... ... алғашқы қадамдары ғана жасалды.
Сондықтан шағын және орта кәсіпкерлікті қолдау мен ынталандыру бүгінгі
күнгі мемлекетіміздің алдындағы ... ... ... ... ... негізгі мақсат-шағын кәсіпкеліктің экономикалық қызметін тиімді
атқаруына мүмкіндіктер жасап, өмір сүру ... ... ... ... ... табылады.
ҚР-ның аса нараз аударып жатқан аясы кәсіпкерлікті дамыту мен ... және ... ... қамтамасыз етудің өзекті проблемаларын
шешу қажеттігі. Ол мемлекеттің көмегі керек:
1-ден, құқықтық ... ... мен ... ... ... ... өсіру мәселесі;
3-ден, салық салу жүйесін шешу жолдарын дамыту;
4-ден, бақылау органдарының кәсіпкерлік субьектілірін тексеру жөніндегі
қызметтерін бәсеңдеу.[38.268б.]
Сондықтан бұл мәселе ... ... ... - ... да ... ... экономикалық өсу стратегиясының принципі
ретінде шағын кәсіпкерлікті дамытудың мақсаты - оны ... үшін ... ... ... ... мемлекеттік, қоғамдық және халықаралық ұйымдардың шағын кәсіпкерлікті
қолдау ... ... іс- ... ... тиімді және қол жеткізілетін жүйелерін қалыптастыру;
3) шағын кәсіпкерлікті қолдаудың инфрақұрылым дамыту;
Белгіленген шараларды іске асырудың нәтижесінде кәсіпкерлік субьектілері
санының өсуі; жаңа ... ... ... ... бизнес саласында жұмыс
істейтіндер санының артуы; нақты бәсекелестік орта құру; ... ... ... ... ... жаппай жігін қалыптастыру күтіліп отыр.
Сонымен қатар кәсіпкерлікті дамытудағы ынталандыру мақсатында 2001-
2002ж.ж. арналған шағын ... ... мен ... ... ... ... ж/. Бұл ... шағын бизнесті
қолдау, бәсекені және табиғи монополияны реттеу жөніндегі ... ... ... ... ... ... кәсіпкерліктің өндірістік
саласының дамуының қамтамаыссыз етуін белгілейтін ... ... ... ... ... екі жылдан кейін шағын
кәсіпкерліктің жалпы ұлттық өнімдегі үлесі 22%-ке дейін ... деп ... ... ... қолдаудың мемлекетік шараларының бірі «Шағын
кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау күшейту және оны жетілдіру жөніндегі
шаралар туралы ... ... ... ... ж./. Бұл жарлық
бойынша :
1) шағын кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау институты ... ... және ... ... ... ... қолдау
Департаменті (бүгінгі таңда шағын кәсіпкерлікті ... ... және ... ... ... );
2) шағын кәсіпкерлікті дамыту Қоры құрылады;
3) мемлекеттік тексеруші органдар саны азайтылады;
4) ... ... ... ... ... ... бекітілді.
Қазақстандағы шағын кәсіпкерлікті дамыту мен қолдаудың мемлекетік
саясатының негізгі үйлестірушісі мен ... ... 1997 жылы ... ... кәсіпкерлікті қолдау Департаменті болып саналады. ... 2 ... ... ... ... және ... актілерді зерттеу үшін шағын
бизнесті қолдау жөніндегі кісіпкерлік ... ... ... – кәсіпкерлік қызметті жандандыру жөніндегі ... ... ... айналысатын ведомствоаралық , министірлік
өкілдерінен тұрады;
Жоғарыдағы аталған кәсіпкерліктің ... мол ... ... ... экономикалық негіз ретінде заңдар мен құқықтық ... ... ... ... ... және тағы ... ... бар. Соның бірі –ақша несие саясаты, оның кәсіпкерлік
қызметтің жүзеге асуына ықпал өте жоғары.
Кәсіпкерлікті ... мен ... ... ... несие меселесі
маңызды, өйткені несие кәсіпкерлер үшін басты қаржы ... ... ... ... үшін ... ... ... тұрғыда шағын кәсіпкерлік субьектілері банктердің ... ... ... мен ... арнайы бағдарламаларына сүйенеді.
Еліміздегі екінші деңгейлі ... ... ... ... ... ... субъектілерін несиелендіру жүйесі жүзеге асырылған. Мысалы,
Казкомерцбанк жеке ... ... ... ... және 12 ... уақытқа белгілі бір пайыз мөлшерлемесімен несие беруді жүзеге
асырады.
Сонымен қатар Европалық ... Құру мен Даму ... ... ... ... ... бірлесе отырып ... ... ... ... Бұл ... ... – шағын және орта
кәсіпорындарға қысқа мерзімді және орта мерзімді ... беру ... жеке ... ... және ... ... ету. Несиелік линия
көлемі 775 млн. долл. және несиенің үш түрін беруді ұсынады:
1) micro (10 мың ... ... )-бұл ... ... ... де ... дейін беріледі;
2) large-micro(10- нан 30 мың долл. ... ) ... ... 12 ... ... 125 мың долл.дейін / шетел валютасымен 30 айға дейін; ... 12 айға ... ... ... ... ... ... жұмыс аққарады: «Казкоммерцбанк »,
«Банкцентркредит», «Тұран Алем Банк »және т.б.
Жалпы шағын кәсіпорындарға ... ... ... ... ... берушілер(достары,туыстары), 18%-шағын
кәсіпкерлікті ... ... ... %-Ұлттық Банк қаражаттары құрайды.
Тағы бір маңзды мәселе шағын кәсіпкерлік субъектілерін мемлекеттік
қолдау ... 2002 жылы 27 ... ... ... «Шағын
кәсіпкерлік субъектілерін тексеруге мараторий жариялау ... ... Бұл ... ... ... және жергілікті атқарушы органдар
2003жылдың 1 қаңтар мен 1қазаны аралығында кезеңде ... ... ... тоқтата тұрады. Тек төрт ... ... ... ... ... ... ... бұл тексеру жүргізудің негізгі салық
төлеушінің ... ... ... Яғни аталмыш тексеру салық
төлеушінің ... заң ... ... ... ... ... ... іске және әкімшілік құқық бұзушылыққа
тоқтауыл қою мақсатында тексеру.
3) Мемлекетіміздің конституциялық ... ... ... ... бостандығына қарсы құқық бұзушылыққа бағытталған іс-әрекеттерді
әшкерлеу мақсатындажүргізілетін тексеру.
4) Халықтың ... ... ... ... ... бұзуға бағытталған іс-әрекеттерді анықтау бағытында
жүргізілетін тексеру.
Аталған қаулы шағын кәсіпкерлік ... ... ... ... ... отыр ... болады.
Сонымен бізге 2003жылы сәуірде ҚР Президентінің Қазақстан халқыны ... ... ... ... Жолдауды жарияланды, яғни 2004 жылға
арналған кезекті және сыртқы ... ... ... ... Бұл ... экономиканы дамыту негізінде негізгі 4 бағыт
аталынған :
1) ... ... ... ... ... ... ... 2003-2005 ж.ж. ауыл экономикасына 150
млрд. Теңгені жұмсауды жоспарлады. Сонымен қатар 2004-2005 ж.ж. жыл ... ... 10 ... ... көбейіп отырды. Мұндағы негізгі тапсырма 2000
жылмен салыстырғанда Жалпы Ішкі ... 3,5 есе ... ... ... ... ... – жеке ... дамуын ынталандыратын
кәсіпкерлік ортаны қалыптастыру. Кәсіпкерлік пен ғылыми – ... ... ... ... қамтамасыз ету мақсатында
Инновациялық Қор құрылады.
Сонымен қатар Қазақстандағы кәсіпкерліктің осындай ... ие ... ... оны ... көп ... жүйесін
көрсетуге болады.
ҚР-дағы кәсіпкерлікті басқарудың көп деңгейлі жүйесі мемелекеттік қолдау
жүйесінің құрылымы үш деңгейде ... ... ... ... ... жүйе құрып, үш блокқа бөлінеді:
1) концептуалды - ... ...... ...... блок шағын кәсіпкерлікті қолдаудың
мақсаттарын, әдістерін, принциптерін, тұжырымдамалары мен бағдарламаларын
қамтиды.
Ұйымдық – ... ... ... ... ... ... ... органдары мен қоғамдық бірлестіктерін, сондай-ақ тиісті
ресурстармен және мамандармен қамтамасыз етілген ... ... ... ... ... қолдау мен қорғау іс шараларын
республикалық, аймақтық және жергілікті ... ... ... ... қол жеткізуге арналған бағдарламалар негізінде ... ... ... ... ... өз
дамуындағы жаңа серпіліс жасау ... атты ... ... ... ... саласында және машина ... ... ... мен ... ... ... да ішкі
салаларда бірлескен кәсіпорындар құруға және дамытуға арқа ... ... ... ұйымдардың белсене қатысуымен биотехнологиялық
орталықтар; өңірлік IТ-орталық ретінде ... ... ... ... тұр.
Үкіметті ұлттық тауарлар мен қызмет көрсетудің бәсекеге ... ... ... ... ... қажет».
Қазақстан 2030 даму стратегиясы, Қазақстан Республикасы Президентінің
«Қазақстан экономикалық, әлеуметтік және саяси ... ... ... ... ... 18 ... Қазақстан халқына жолдауы басымдықтары тұрғысынан
«Қазақстан Республикасында шағын және орта кәсіпкерлікті дамыту ... ... ... ... арналған» Бағдарламасының басты
мақсаты шағын және орта кәсіпкерлік субъектілері қызметін барынша кеңейту
және олардың қызметін жандандыруға бағытталған институционалдық ... ... ... ... ... арттыру болып
табылады.
«Қазақстан Республикасында шағын және орта кәсіпкерлікті ... ... ... ... ... ... қаржылық қамтамасыз ету көрсетілген мақсаттарға көзделіп жыл
сайын бекітілетін республикалық бюджет қаражаты ... және ... ... ... ... көздер есебінен жүзеге
асырылатын болады. Осы Бағдарламада баяндалған жеделдетілген шараларды ... үшін 2005 жылы ... ... 11181,12 млн. теңге, 2006 жылы
– 10215,12 млн. теңге, 2007 жылы – 10000,0 млн. теңге бөлінеді.
Шағын және орта кәсіпкерліктің ... ... мен ... ... және ... ... ... отырып, алға қойылған мақсатқа
жету үшін аталған бағытта мынадай ... іске ... ... және орта кәсіпкерліктің дамуы үшін заңнамалық негіздің барынша
ашықтығын құру;
Экономиканы бюрократиясыздандыру және әкімшілік кедергілерді жою;
Шағын және орта ... ... ... ... ... емес ... ... ортаға, бірінші кезекте
шағын және орта кәсіпкерлікке беру;
Кластерлік-желілік ұстаным ... ... ... ... құру және ... ету;
Инновациялық экономикаға кәсіпкерліктің қатысуы.
Жоғарыда аталған міндеттер мынадай негізгі ... ... ... ... ... жылы:
- Мемлекеттің қатысуымен мемлекеттің және акционерлік компаниялардың
бейінді емес ... ... ... және ... және ... беру;
- Шағын және орта кәсіпкерлік субъектілеріне кредит беру көлемін 10
млрд. теңгеге қосымша ұлғайтуды қамтамасыз ету.
2007 жылы:
- ... және орта ... ... ... беру ... ... ... қосымша ұлғайтуды қамтамасыз ету;
- Мемлекеттің жеке секторымен өзара ... жаңа ... ... ... ... шағын және орта кәсіпкерлікті
дамытудың экономикалық ... ... ... және орта ... ... жаңа ... және ... пен бизнестің өзара
қатынасының жаңа идеологиясына көшуді білдіруі қажет. Шағын және ... ... мен ... үшін ... ... әрі ... (нормативтік-құқықтық базаны жетілдіру, салық салу, кредит беру,
инфрақұрылымды дамыту және т.б.) осы ұстанымды іске асыру ... ... ... ... ... қолданылады.
Экономикалық дамудың қазіргі кезенінде мемлекеттің негізгі ролі
кәсіпкерлікті ... ... ... ... ... ... ... – бұл субъектілердің дамуына
жәрдемдесетін және ... ... ... үшін ... ... және ... ортаның тыныс-тіршілігіне орта мен ... ... ... мен ... ... уақытта кәсіпкерлікті қолдау саласында ... ... бар, ... ... ... нысандары мен тетіктері
қалыптасқан.
Институттардың құрылымының функционалдық ... ... ... ... институттары;
Қоғамдық ұйымдар, салалық қауымдастықтар;
Бизнес-инкубаторлар, индустриялық және технологиялық парктер;
Ақпараттық-талдамалық, маркетингтік, консалтингтік, оқыту орталықтары;
Халықаралық институттар.
Мемлекет бастамасы бойынша ... ... ... ... ... «Шағын кәсіпкерлікті дамыту қоры» акционерлік қоғамы
және оның ... ... ... ... ... және
микроқаржы ұйымдары.
«Шағын кәсіпкерлікті дамыту қорының» негізгі мақсаты - өз ... және ... ... кәсіпкерлікті дамытуға бөлген қаражатты
тиімді пайдалану.
Қордың барлық облыс орталықтарында және ... ... ... ... ... ... өз қаражаты, республикалық бюджет қаражаты және
Еуропа Қайта Құру және Азия Даму ... ... ... 2005 ... ... 15,4 ... ... құрады. ЕҚҚДМ-мен қарыз туралы келісімге сәйкес
2005 жылы ... ... ... ... ... қаражаты шағын кәсіпкерліктің қалыптасу процесінде оң роль
атқарады, бірақ соңғы қарыз ... үшін ... ... ... қамтамасыз етпеді және ұзақ мерзімді өндірістік жобаларды ... ... ... ... бері ... уақытта тек қана өз қаражаты
есебінен 6,3 млрд. теңге сомаға 577 жоба қосымша қаржыландырылды. ... ... ... ... 5,9 ... құрайды. Берілген
қаражаттың салалық құрылымы мынадай: қаржыландырудың негізгі ... ... – 39%, ауыл ... және ауыл ... ... ... – 29,5%, қызметтер мен көлік саласында - 23%
келеді. ... ... ... субъектілерін қаржылай қолдауы
Республиканың барлық өңірлерінде 250 мың жұмыс ... ... ... ... ... кепілдік қаражаттың жеткіліксіздігі
салдарынан шағын кәсіпкерлік субъектілері үшін инвестициялық ... және ... ... ... ... беру жүйесінің 3-
ші деңгейі болып табылады және банк секторы мүдделілігінің ... ... (мол ... ... кредиттік тарихын,
рентабельді жобалар және өтімділікті қамтамасыз етудің болмауы) қамтымаған
кәсіпкерлердің қаржы қызметтеріне қажеттілігін ... ... ... үшін өз ... ... мен ... жарналары есебінен кредит ... ... ... және ... ... ... ... жүйесі
деңгейін мемлекет тарапынан аз реттелуші болып табылады. Сонымен ... ... және ... ... ... берушілердің нысаналы
топтарына қызмет етумен байланысты тәуекелдерді ескере ... ... ... ... басқа кредиттік мекемелердің қызметімен
салыстырғанда көлемі көп болып табылады. Сондай-ақ ... ... ... өз қызметінде микрокредиттер берумен ... ... ... үшін ... ... ... шағын бизнесті
жүргізу жөнінде оқытумен және консультациялық ... ... ... ... ... ... ... микрокредиттік
және микроқаржы ұйымдары кәсіпкерлік ... ... ... ... бөлігінің өз өзін жұмыспен қамтуын қамтамасыз етуге
оның жалпы өмір сүру ... ... мен ... мәдениетке баулуға
бағытталған әлеуметтік міндеттерді шешуге тартылған. Сондай-ақ ... ... ... ... бірі ұсақ қаржы делдалдарын ... ... ... ... ... ... Республикасы Мемлекеттік статистикалық тізілімі мәліметтері
бойынша микрокредиттік ұйымдардың саны 2005 жылы 1 ... 177 ... ... ... ... ... 40,7% (72 бірлік) құрайды, уақытша
бостары – 10,2%(18 бірлік), бір ұйым тарау процесінде, қалғандары қалыптасу
сатысында. Микрокредиттік және ... ... ...... ... ... беру жүйесінің дамуын тежейтін негізгі факторлар
микрокредит беру жүйесінің дамуына тұжырымдамалық қағидаларды, әлеуетті
инвесторлар үшін ... ... ... ... ... қолдаудың
болмауы.
Қоғамдық ұйымдар мен салалық бірлестіктер (қауымдастықтар) азаматтық
қоғам ... ... ... ... шешуде мемлекет
пен азаматтар арасындағы ... рөл ... және ... ... қатынастарды реттеу тетіктерінің бірі болып табылады.
Қазақстандық Үкіметтік емес қоғамдық ұйымдар салыстырмалы түрде әлі жас.
Қазіргі ұйымдардың ... ... бес ... ... ... және
кәсіпкерлікті дамыту жобаларын іске асыруда жеткілікті тәжірибе жинақталған
жоқ, мемлекеттік органдар үшін де, ... ... үшін де ... ... ... ... ... емес қоғамдық ұйымдар бытыраңқы, ... ... ... ... ... бір ... ... келеді.
Қазақстандық үкіметтік емес қоғамдық ұйымдардың едәуір бөлігі шетелдік және
халықаралық ... ... ... үшін ... ... олар ... және орта ... субъектілерінің нақты
проблемалары мен ... емес ... ... ... үндес жобаларды әзірлейді және іске асырады.
Қазіргі уақытта экономиканың басым салаларын дамытуда және нақты шағын
және орта кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... барабар үкіметтік емес ұйым жоқ. Осыған байланысты, ҮЕҰ-
ның қызметі ... ... ... ... ... және ... нақты
қорытындамасынсыз жалпы мәселелерді шешуге тіреледі, жергілікті атқарушы
органдар үкіметтік емес қоғамдық ... тең ... ... ... және ... ... нақты прцесіне тартпайды.
Қазіргі уақытта Қазақстанда 44 бизнес-инкубаторлар мен ... ... ... Олардың мүлдем барлығы жергілікті атқарушы
органдардың бастамасы бойынша қалыптасу кезенінде.
Бизнес-инкубаторлар - өз ... ... ... ... жекелеген
шағын кәсіпорындарды орналастыратын және оларға ... ... және ... ... ... ... қызмет көрсететін
құрылым. Бизнес-инкубаторлардың негізгі мақсаты оның аумағында орналасқан
шағын кәсіпорындардың орнықты қызмет етуін қамтамасыз ету ... ... ... оқу ... ... немесе ғылыми-зерттеу
институтарының базасында осы жоғары оқу орындарының ... ... және ... аумағында орналасқан инновациялық кәсіпорындарды
құру және ... ... ... ... ... ... технопарктер бар.
Көптеген бизнес-инкубаторлар инфрақұрылымның аталған ... ... ... ... ... ... ... және
өндірістік үй-жай ұсынумен заңды тұлғаны ұйымдастырумен ... ... ... міндетін әлсіз орындайды не мүлде орындамайды:
- ... ... мен ... және ... ... әлсіздігіне;
- биліктің жергілікті органдары тарапынан бизнес-инкубаторларды түсіну
мен қажетті қолдаудың болмауына;
- қаржы қаражаты мен ақпараттың болмауына әкеліп соғады.
Технопарктер қаржылық дербестікке ... жоқ және ... пен ... ... ... қажет етеді.
Ақпараттық-талдамалық, маркетингтік, консалтингтік, оқыту орталықтары,
шағын және орта ... ... ... кезеңінде бірқатар
проблемалармен түйіседі, ... ... және орта ... ... ... алу, ... ... режимін таңдау, қаржыландыру мәселесі
бойынша қайда бару керек. Сондықтан осы ... ... рөл ... ... ... Консалтингтік компаниялар шағын және орта
кәсіпкерлік субъектілеріне мынадай бағыттар бойынша қызметтер көрсетеді:
- құқықтық қамтамасыз ету;
- аудит және ... ... ... ... ... ... кедендік рәсімдер және т.б.
Консалтингтік компаниялардың қызметтері қымбат және әрбір шағын ... ... ... ... ... ... жоқ.
Консалтингтік қызметтер рыногы тіпті ірі қалаларда ... ... ... алыс өңірлерде мүлдем дерлік жоқ.
Бүгінгі күнде қазақстандық шағын және орта ... ... ... және ақпараттық қолдау көрсететін ... ... 150 ... ... шетелдік халықаралық
ұйымдар әрекет етуде. Қазақстанда халықаралық ұйымдар мен ... ... іске ... ... мен бағдарламалардың көп
түрлігінен хабардар және талдайтын және Қазақстан Республикасының Үкіметі
мен ... ... ... ... ... кері байланысты
қолдайтын бірыңғай орган жоқ. Көптеген шетелдік ұйымдар үшін ... ... ... ... ... ... ... “игеру”
нәтижелері туралы сындарлы есеп болып табылатыны ... ... ... берушіден басқа ешкімге жұмыстардың нәтижелері ұсынылмайды,
орындалатын жұмыстар туралы тек органдар, яғни ... бір жоба ... іске ... ғана ... ... ... түрлі шетелдік және
халықаралық институттар бастамашы болған қайталанатын ... ... жиі іске ... ... ... мен ... ... бірлестіктердің
өкілдері кіретін Қазақстан Республикасының Үкіметі касынан 2002 жылы Шағын
және орта кәсіпкерлік мәселелері жөніндегі ... ... ... ... ... мәселелері жөніндегі комиссия концультациялық-кеңес орган
болып табылады және оның ... ... ... ... 2002-2003 жылдары
мемлекеттік органдар жанынан құрамына олардың ... ... ... мен ... ... өкілдері кіретін
Шағын және орта ... ... мен ... ... ... ... құрылды. Кеңестің шешімі ұсынымдық сипат алады.
Шағын және орта ... ... ... ... мен ... және
орта кәсіпкерлікті қолдау мен дамыту мәселелері бойынша сараптама кеңесінің
негізг міндеттері шағын және орта ... ... мен ... ... мен ... әзірлеу болып табылады.
Шағын және орта ... ... мен ... ... ... ... – бұл қатысушылар арасында
өзара іс-әрекетті бастайтын және ұйымдастыратын бірыңғай ... ... ... ... және ... кедергілерді төрешілдіктен арылту жөніндегі
негізгі күш салулар шағын және орта кәсіпкерлік субъектілері үшін, барынша
аз ... ... ... ... болады.
Экономиканы бюрократизациясыздандыру саласында. ... ... заң ... кәсіпкерлік қызметті реттеу, оын мемлекеттік
қолдаудың негізгі ... ... ... ... ... ... ... тіркеу және
жою тетіктері, оның ішінде шағын және орта кәсіпкерлік қызметті мемлекеттік
әкімшілендіру ... ... ... ... ... және
қадағалауды жүзеге асыру кезінде жауапты мемлекеттік органдардың ... ... ...... ... іс-әрекеті нақты көрсетілетін
болады.
Әкімшілік кедергілерді жою саласында мемлекеттің бюрократиялық жүйесінің
негізін рұқсат беру жүйесі ... ... ... ... ... реттеудің рұқсат беру жүйесін нақты регламенттеу үшін:
Мемлекеттік монополия ... ... ... жаңа заң әзірленіп, лицензияланатын қызмет ... ... ... қол ... ... ... ... қамтамасыз ететін біліктілік таалптарын жеңілдету.
Сертификаттау саласында қауіпсіздіктердің көрсеткіштері тұрғысына ғана
өнімнің, жұмыстардың(процестердің) және қызметтердің ... ... ... ... ... заңнама негізінде сертификаттау
процессі жүзеге асырылатын болады.
Аккредиттеу саласында рәсімді тек ерікті сипатта және оны ... ... емес ... ... ... асырады, ал оның
бөлігі лицензиялау санатына беріледі.
Мемлекеттік сатып алу ... ... ... алып тастау үшін
сондай-ақ мемлекеттік мұқтаждар үшін тауарларды (жұмыстарды ... ... ... ... барынша тарту жұмысы
жалғастырылады.
Кәсіпкерлік қызметіне ... ... ... іске ... ғана ... кәсіпкерлердің өздеріне және олардың ... де ... ... ... ... ... кірігіп,
инновациялық экономикадағы өз орнын табуға ұмтылуда.
2015 жылға дейінгі индустриялық-инновациялық ... ... ... және оған ... және орта ... ... көбірек қатысуы
мақсатында инновациялық жобаларды іске асырудың алғы шарты негізінен
отандық және ... ... ... ... ... бәсекеге қабілетті
соңғы өнім құруды қамтамасыз ететін ашық үлгідегі жаңа инновациялық жүйе
болады.
Жаңа инновациялық жүйе ... ... ... ... ... ... ... гранттар түрлерін
кеңейту және венчурлық қорларды құру бөлігінде қаржы инфрақұрылымдарының
элементтерін және т ... ... ...... инновацияларды
құратын және іске асыратын және оларға консалтингтік, ... ... өзге де ... ... ... ... жеке және ... өз алаңдарында белгілі бір мерзімге орналастыратын құрылымдар
құрылуда.
Коммерциялық тиім жағынан әлеуетті перспективалы ... ... ... ... ... мен қызметтерді құруға бағытталған
қолданбалы ғылыми зерттеулік және тәжірибелі конструкторлық әзірлемелердің
гранттарын беру жүйесін қайта қаралуда:
- ... ...... ... және ... конструкторлық
әзірлемелерді өткізу үшін 7,2 млн. тенгеден кем емес ... жоба ... ... ... толық пакетін дайындау үшін (ТЭН,
бизнес-жоспар т.б.) 650 мың ... кем ... ... ... – зерттеулерді аяқтау және пайдалы ... ... ... жеткізу үшін 33млн.теңгеден кем емес;
- патенттеу үшін гранттар – шетелдегі ... ... үшін ... кем ... ... ... ... Республикасының Ұлттық
инновациялық жүйесін ... және ... ... ... ұлттық технологиялық парктерді, ақпараттық аймақтарды, ядролық
технологиялар мен ... ... жаңа ... ... ... құру ... өсу ... бойынша Қазақстан ТМД-да көшбасшысы орында нық
тұр. Бұл тұрғыда ресейлік экономистің бағасын келтірген жөн ... ... ... деп ... ... ІЖӨ-нің орташа өсу қарқыны Қазақстан
2000-2002жылдары 10% асып түсті, мұның өзі елді осы ... ... енді ... ... орынға шығарғандай. Алдағы он жылға болжам
шамамен 7 % пайыздық өсім ... ал бұл ... ... ... ... ... ... жаңа даму деңгейіне сирек болатын
секірістің бірін туғызбақ».[40.4б.]
Тұтастай алғанда ... ... ... ... қалыптастыру
аяқталды. Өндірістің құрылымы шаруашылық жүргізу мен еңбек ... ... ... келе жатыр. Өнеркәсіп өндірістің көпсалалы
құрылымы, жоғары ғылыми-техникалық әлеует ... ... ... ... және ... ... кешендер жұмыс
істеуде. Өндірістік қуаттардың пайдаланылмаған резертері баршылық.
Жекелеген салаларда ... пен ... ... ... қол ... Мұның өзі әлемдік экономикада бәсекеге
қабілетті ұлттық корпорацияларды құру үшін жақсы ... ... ... жеке ... ... ... дамып келеді, мұнда өнімнің 70
пайыздан астамы шығарылады.
Елде шағын кәсіпкерліктің 348 мың ... ... ... ... ... ... жеке ... кәсіпорындары тіркелген, олардың 1700-дейі ірі
өндірістер болып табылады.
2005 ... ... ... 208,4 ... ... ... бизнес
кәсіпорындары тіркелген, бұл 2004 жылғы сәйкес ... ... ... Республикадағы шағын кәсіпорындарында жұмыс істейтіндердің саны өткен
жылдың тиісті кезеңіне ... 7 ... ... 524,6 мың ... 2005 ... ... өнім ... түскен табыс 48113,3 миллион
теңге болды, бұл 2004 ... ... ... 11,9 ... ... институттары мен шаруашылық жүргізудің тетіктерін қалыптастыру
саласында бірқатар түбейгелі ... ... ... нәтижесінде Қазақстан
реформалау қарқыны жағынан ТМД ... ... ... ... ... және ... кәсіпкерлікті қолдау және дамыту
жөнінен ... ... ... дамыған елдер мен отандық
кәсіпкер жұмысының тәжірибесін ... ... ... ... ғалым-
экономистердің зерттеулерінің негізінде диплом ... ... ... ... ... ... ... негізінде кәсіпкерлік,
кәсіпкер және кәсіпкерлік табыстарын тектілік түсініктері дәлелденді.
Ғалым-экономисттердің еңбектерін жалпылау және ... даму ... ... отырып, кәсіпкерліктің осы
формасының ұғымдық аппараты айқындалды.
2. Кәсіпкерлікті қолдаудың және дамытудың әлемдік тәжірибесін талдау
Қазақстанның ... ... адам ... осы ... және ... ... ... береді.
3. Кәсіпкерліктің бір түрі – қаржылық кәсіпкерліктің бөлімі сақтандыру
қызметі. ... ... ... ... ... мен даму ... ... сақтандыру компанияларының
орнын бағаланылды. Сақтандыру нарығынын дамуына әсер ... мәні ... ... ... сақтандыру нарығындағы «Қазақшетсақтандыру»
сақтандыру (қайта сақтандыру) компаниясының кәсіпкерлік орны мен ... ... ... қызметінің түрлері, топтары,
класстарының ... ... ... ... кәсіпкерлікті қолдау бағдарламаларының
тиімділігі, мемлекеттік қолдау, салық әкімшілігін жүргізу ... ... ... қол ... қамтамасыз ету,
нормативті құқықтық базаны жетілдіру кәсіпкерлерге көмек беру немесе
жеңілдіктер тағайындау ... ... ... бағдарламаларының
тиімділігі айқындалды.
Осы экономикалық қызмет формасымен айналысуды ұйғарған кәсіпкерлік
функцияларды орындауға әркімнің кәсіпқой біліктілігі ... ал оған ... ... ... ... ... ... яғни тек қана
білім, теориялық дайындық арқылы жетуге болады.
Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... Назарбаевтың Қазақстан
халқына жолдауы: «Қазақстан өз дамуындағы жаңа ... ... ... ... 2 ... ... ... Друкер П. Рынок: как выйти в лидеры. Практика и ... ... Найт Ф. ... неопределенность и прибыль Thesis. –1994 год –Выпуск 5.-
214с.
4. Кирцнер И. ... и ... ... М., 2001 ... Кейнс Дж.М. Общая теория занятости, ... и ... ... ... М. ... 1992 год-Т2-. 485с.
6. David C. Mc. Clelland, The Achieving Society ... N.J.; ... ... Макконел К., Брю С. Экономикс: принципы, ... и ... в ... ... 1995год-Т 1.-538с.
8. Колесникова Л.А. Формирование государственной ... ... в ... ... ... ... метологии и
практики): докторская диссертация. М, ... ... ... А.И. ... ... ... ... М., 1996год-
348 с.
10. Кошанов Е. Инновация и рыночная экономика Каржы-Каражат.1999 год-№5.-66
с.
11. Кабалина В. Инновация на ... ... ... экономики. 2001 год.-№7.19-22с.
12.Қазақстан Республикасының заңы «Инновациялық қызмет туралы » Заң газеті.
2002 жыл №30, 31- ... ... ... А.О. ... ... ... и правовые
основы деятельности. М.: Ось –89, 1998 год-336с.
14. Чепуренко А.Ю. Предпринимательский класс в ... в ... Мир ... 1993. –478 ... ... Ө.Қ, ... Е.Н, Жүсінов Б.А, Байжамартов Ү.С, Комягин Б.И
«Жалпы экономикалық теория » Ақтөбе –2004 жыл, 145-бет.
16. ... А.Қ, ... Қ.Ә ... ... ... ... М.Б, Хамитов А.Ш «Кәсіпкерлік негіздері » Орал 2001жыл.
18. Жолдасбаев Т.Ө «Кәсіпорын экономикасы » Алматы –2002 жыл.
19. Дауранов И., ... Г., ... А., ... А. ... ... тенденции и проблемы развития. Алматы: РГП «Институт
экономичских исследований», 2002 год ... ... ... в ... ... ... М.: ... 1998год
-223с.
21. Скрополис Николас К. Управление малым бизнесом. Пер. с анг.-М.: ... ... ... ... ... пен бизнесті қолдау жолдары мен дамыту
әдістері ». «Ә.ғ.к» ... ... алу үшін ... ... ... 2002 жыл.
23. Қазақстан Республикасында шағын және орта ... ... ... ... 2005- 2007 ... ... ... – ақпараттық-құқықтық жүйесі. 2006 жыл 39-бет.
24. Матхов Т.В. «Страховые компании не институцианальные инвесторы на ... ». ... ... ... ... ... Сақтандыру қызметі туралы Қазақстан Республикасының 2000 ж. ... №126 II ... ...... жүйесі. 2006
жыл, 4-бет.
26. «Этапы капитализации страховых органов», Рынок страхования, ... ... ... ... ... ... страхования, январь
2006год.
28. Сақтандыру рыногының ағымдағы жағдайы (2006 жылғы 1 ... ... ... ... ... ... мағлұматтар. Интернет
сайты: office@halyk-kis.kz
30. «Қазақшетсақтандыру» компаниясының 2005 жылға арналған ... ... ... ... компаниясының 2006 жылға арналған бизнес-жоспары.
Интернет сайты: office@halyk-kis.kz
32. Мухаметханов Б. ... ... ... пеемен в Казахстане, как и ... ... с ... ... ... ... ... Панорама- 1995. №38. 30. 09. – 7с.
33. Приватизация и развитие новых форм хозяйствования Казахстан:1991-2001
годы. Информационно – ... ... ... Агентство
Республики Казахстан по статистике, 2002- 170-174с.
34. Назарбаев Н.А. Все наши усилия направлены на ... ... ... 2002. №9 – ... ... В. ... ... бизнеса. Россиская экономика.- 1994 год
№2 – 56с.
36. Окаев К.О., Смагулова Н.Т., ... О.А., ... Е.Б., ... ... З.Г., ... Р. ... В ... Алматы, Экономика, 1999год-102с.
37. Дауранов И. «Государственная поддержке малого и среднего ... ... ... Вестник предпринимателя № 2-3, 2005год- 20с.
38. Токсанова А. Развитие систем управления малым бизнесом в ... ... ... ... 2000 год – ... ... З. Поддержка малого ...... ... политики. Малый и средний бизнес Казахстана № 1. ...... ... ... реформалар» 4.7.2003, Регнум. Ру, мақаланың кең
нұсқасы «Ресей бизнес-газетінде» 2003жылғы 10 ... ... Д.О. ... ... тәжірибесі, өзекті мәселелері және
дамуын кешенді бағалау» диссертация. Тараз 2004жыл. 102-бет.
Қосымша А
«Кәсіпкерлік», «кәсіпкер», «кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... ... |
|тер, бағыттар |у жылы |бағыттар, ... ... ... ... | |мектептер, ... |
| | ... | |
| | ... ... |
|1 |2 |3 |4 ... |1615 ... де ... ... ... қызметі- |
|саяси | ... |бұл елге ... ... ... ... | |(Montchr, etien |-кәсіпкелік қызметтен алатын пайда ... | |A de.) ... бұл ... саудадан түсетін |
|саудагер, | | ... ... ... ... ... | | ... ... мен тастарды шығару |
|–кәсіпкерлікті| | | ... ... | | | ... | | ... ) | | | |
|- ... ... әнеркәсіпші функциялары өз|
| |3 ... J.B.) ... ... ... |
| | | ... ... және техникалық |
| | | ... ... ... |
| | | ... және өнім ... |
| | | ... бағаларды төмендетуден, |
| | | ... ... ... ... |
| | | ... ... ... |
| | | ... ел ... ... |
| | | ... ... |
| |1725 ... ... түсінігін алғашқы болып |
| | ... R) ... ... ... ... |
| | | ... -кәсіпкерлер –бұл|
| | | ... ... ... |
| | | ... |
| | | ... ... өнім ... |
| | | ... ... пен |
| | | ... арзан бағамен сатып алу |
| | | ... ... ... ... қайта |
| | | ... |
| | | ... ... ... ... |
| | | ... өйкені ол алдын –ала өзінің |
| | | ... ... ... |
| | | ... ... капиталдыдың меншік |
| | | ... ... ... емес ... |1756 |Франсуа Кенэ ... – бұл жер ... ... және ... | ... F.) ... негізгі қозғаушы күші |
|экономия. | | ... ... өз ... ... ... | | ... дамуына ықпал етеді; |
|(табиғатты | | ... ... ... үшін ... | | ... ... ... ие |
| | | ... ... жаңа әдістерді енгізу |
| | | |мен өз ... үшін ... ... |
| | | ... ... |
| | | |-жер және оған ... жер ... | | ... таза өнім көздері (қазіргі |
| | | ... ... ... ) ... |
| | | ... |
| |1766 |Анн ... Тюрго |-кәсіпкер (капиталист)- қоғамды |
| | |(Turgot A.R.J) ... даму ... алға ... |
| | | ... үшін ... ... |
| | | ... аванстар беретін, |
| | | ... және ... ... бар |
| | | ... |
| | | ... өзім тек жай ... ... |
| | | ... ол жер ... меншіктелген, |
| | | ... ... ... |
| | | ... ... ... |
| | | ... кәсіпкер – |
| | | ... ... ... | | ... ... таза өнімнің бөлігі |
| | | ... ... |
| |1767 ... ... ... ... ... | | ... ... ... |
| | | ... ... меншік иесінен |
| | | ... |
| | | ... ... ... бар, ал |
| | | ... ... меншікті иесінен |
| | | ... ... өз ... мен ... |
| | | |бел буып ... ... |
| | | ... болады |
| |1797 ... Бодо ... ... іске жеке |
| | | ... ... |
| | | ... ... ой ... бар; өз |
| | | ... қызметін іскерлікпен |
| | | ... ... ... |1776 ... Смит ... жер ... бұл еңбек |
|жүйе | | ... ... ... |
| | | ... ... жоспарлайтын,|
| | | ... ... |
| | | ... ... және ... қол » |
| | | ... еркіне және ойына тәуелсіз ең|
| | | ... ... ... |
| | | ... кәсіпкерлік табысы- бұл|
| | | ... және ... |
| | | ... шегергендегі жұмысшылар- |
| | | |мен ... ... ... |
| | | |-жер ... ... ... |
| | | ... ... ... жұмысшылар |
| | | ... ... ... ... |
| ... ... Сэй ... тәуекел мен белгісіздік |
| |3 | ... ... ... және |
| | | ... ... ... |
| | | ... ... ... |
| | | ... үш ... еңбек, капитал және |
| | | ... ... ... Егер |
| | | ... белгілі кобинациясы |
| | | ... ... аз, ... онда |
| | | |ол ... жаңа ... |
| | | ... кеңістіктің едәуір табысы |
| | | ... ... |
| | | |-өз ... ... ... |
| | | ... оның ... және ... |
| | | ... белгілі жинағы бар; |
| | | ... ... ... ... |
| | | ... |
| | | ... табысы жалақыны, капитал |
| | | ... ... ол онда ... ) және |
| | | ... ұшін ... ... | | ... ... ... ... |-кәсіпкерлік тәуекелділік ауыртпалығы|
|ық теория | ... ... ... болып табылады, |
|(маржинализм) | | ... де ... ... |
| | | ... ... болмайды; |
| | | ... ... ... пайдадан |
| | | ... ған ... ... |
| | | ... ... мен сақтандыру |
| | | ... ... ... ... |
| | | ... ... ... |
|Неоклассика-лы|1871 ... ... ... ... ... сирек |
|қ теория | | ... ... егер олар ... ... | | ... ... ... роль ... ) | | ... |
| | | ... ... үшін кәсіпкер |
| | | ... ... ... ... |
| | | ... вариантын таңдау мақсатымен |
| | | ... ... ... ... |
| | | ... ең көп ... ... |
| | | ... таңдау және өндірістік |
| | | ... ... ... басқару |
| | | ... ... |1890 ... ... ... –бұл жекелеген |
|жүйе | | ... ... ... |
| | | ... факторларының комбинациясы; |
| | | ... ... және |
| | | ... ... ... ұшін |
| | | ... алуымен менеджерден |
| | | ... |
| | | ... ... жаңа өнім мен |
| | | ... ... ... |
| | | ... жаңа ... ... | | ... жаңа ... мен |
| | | ... ... ... ... | | ... құрылымын өзгертуші жаңашыл; |
| | | ... ... |
| | | ... ), «индустрия |
| | | ... ... ... |
| | | ... ... ) ... |
| | | ... ... иесі әлі кәсіпкер |
| | | ... |
| | | ... өз ... саалы |
| | | ... ... ... ... |
| | | ... ... ... |
| | | ... ... ... тән, |
| | | ... ортадағы кедергілерді үнемі |
| | | ... |
| | | ... үшін ... ... |
| | | ... ... ... |
| | | ... ... ... |
| | | ... стимул болып табылады. ... |1936 ... ... ... ... ... |
| | ... ... ... ... |
| | | ... ... өзіне |
| | | ... ... ... |
| | | ... ... ... |
| | | ... байланысты; |
| | | ... ... ... ... |
| | | ... ... ... |
| | | ... екі бөлікке: тұтыну және |
| | | ... ... ... ... |
| | | ... тән; |
| | | ... ... мінездемелері: |
| | | ... ... ... ... |
| | | ... іскерлік, тәкапарлық, |
| | | ... ... |1921 ... Хайнеман |-кәсіпкерлік қауіп және белгісіздік |
| | ... ... ... ... |
| | | ... анықтаумен және |
| | | ... ... алу ... |
| | | ... ... |
| | | ... ... – бұл ... және |
| | | ... ... ... ... |
| | | ... ... |
| | | ... ... ... |
| | | ... ... ішінде сенуі болуы|
| | | ... |
| |1961 ... ... ... арқа ... |
| | | ... ортадағы болашақ |
| | | ... көре ... |
| | | ... ... шешімдердің|
| | | ... ... бере ... ... |
| | | ... |
| |1964 ... ... |-кәсіпкерлік -бұл жаңалық; |
| | | ... – бұл ... |
| | | ... ... ... |
| | | ... |
| | | ... ... ... |
| | | ... қолайлы мүмкіндіктерін |
| | | ... ... |
| |1967 ... фон |-кәсіпкелік екі ережеге ... |
| | ... ... ... ... бас ... |
| | | ... өзіне алынған міндеттемелерді |
| | | ... |
| | | ... ... ... ... |
| | | ... ... күресті |
| | | ... адам |
| |1975 ... ... толық емес ақпарат |
| | | ... ... өнім ... |
| | | ... сұраным мен ұсынымның |
| | | ... ... әр ... |
| | | ... ... ... әрекет |
| | | ... |
| | | ... ... алудағы пайда |
| | | ... ... ... |
| | | ... бар; |
| | | ... ... |
| | | ... ... ... ... | | ... өзіңді игеру жағдайында өнімді |
| | | ... |
| | | ... ... ... |
| | | ... бағамен сатып алып және едәуір |
| | | ... ... сату |
| | | ... ... ... | | ... өнім ... айырмасына |
| | | ... |
| |1990 ... ... жаңа ... |
| | ... ... қызметті өндіруді |
| | | ... жаңа ... |
| | | ... өндірісті ұйымдастыру-дың жаңа |
| | | ... ... ... өз |
| | | ... мен ... ... |
| | | ... ... ... әр |
| | | ... ... бел ... |
| | | ... |
| |1997 |Л. ... ... емес ... |
| | | ... ... өнім ... |
| | | ... ... мен ... |
| | | ... қамтылған, әр қашан|
| | | ... ... ... ... |
| | | ... Бұл ... ... |
| | | ... |
| | | ... ... |
| | | ... ... |
| | | ... ... мен жетекшілерінің|
| | | ... ... |
| | | ... мақсатында оларды |
| | | ... ... және ... |
| | | ... жеке және ... |
| | | ... ... ... ... ... ... В
Қосымша Г
Қосымша Д
Қосымша Е
-----------------------
Әлеуметтік орта
Кәсіпорын экономикасы
Маркетинг шығыстары
Маркетинг кірістегі
Кәсіпорын ресурстарын өзгерту
Қоршаған орта
Ресурстар
Өндіру
Өткізу
Ресурстар
Өндіру
Өткізу
Кәсіпкерліктің түрлері
Өндірістік
Коммерциялық
Кеңес берушілік
Қаржы
Жаңарт-
пашылық
Саудалық
Банктік
Жалпы ... ... ... жолмен басқару
Тауар өндіру
Аудиторлық
Сауда делдалдық
Қаржылық басқару
Қызмет көрсету
Лизингтік
Тауар биржалары
Биржа қорлары
Кадрларды басқару
Өндірістік тауарды тұтыну
Маркетинг
Өндірістік қызметті тұтыну
Өндіріс
Ақпараттық
Ақпарат. технология
Арнайы қызметтер
100%
48 102 000
8 242
231 526
12,0%
5 777 ... 514 ... ... ... 600 725
79,63%
Ерікті мүліктік
12,35%
5 941 000
6 263
62 165
10,12%
601292
10,41%
Ерікті жеке
20,05%
9 646 300
292
127 562
5,97%
557 598
9,96%
Міндетті
Нарықтағы үлесі
Сақт. сыйақысы
Орта сақт. сомасы
Келісім-шарт саны
Нарықтағы үлесі
Сақт. сыйақысы
ҚШС ... ... ... ... 777 ... ... 174
1 308 515
1 942 425
12 077
325 189
140 800
Сақтан. сыйақысы
61%
17,08%
813 638
Кәсіпкерлік тәуекел
62%
25,13%
1 197 193
Мүлік
-68%
9,96%
474 460
Әуе көліктері ... ... ... ... ... ... үшін ... 764 217
Барлығы
-
11,67%
556 179
Жүктер
191%
2,35%
111 752
Әуе
87%
1,58%
75 418
Автокөлік құралдары
Өзгерістер
ҚШС порт-дегі үлесі
Сақтан. сыйақысы
Сақтандыру түрі
Алдыңғы қатарлы сақтандыру компаниялар «бестігінің» өтімді активтер
динамикасы.
(млн. ... ... ... ... ... динамикасы
(млрд. тенге)
ҚР-дағы сақтандыру нарығындағы сақтандыру кластарының даму ... ... ... ... жеке сақтандыру
9,9%
8,5%
8,0%
5,1%
9,3%
Шығын
Ерікті мүліктік сақтандыру
1,21
1,27
0,99
0,8
0,6
Төлемдер
12,3%
11,5%
9,7%
8,4%
11,9%
Брутто-сыйақысының үлесі
9,65
4,45
2,8
1,4
1,1
Брутто-сыйақысы
3,23
2,64
1,87
1,0
1,0
Төлемдер
67,6%
77,4%
80,6%
86,3%
79,9%
Брутто-сыйақысының үлесі
5,94
4,55
2,78
1,9
1,6
Брутто-сыйақы
20,1%
11,3%
9,7%
6,2%
8,2%
Брутто-сыйақысының үлесі
2,3
2,84
1,32
0,7
0,6
Төлемдер
32,51
30,99
23,25
19,6
10,7
Брутто-сыйакы
2001 2002 ... ... ... сақтандыру компанияларының рейтингі (01.10.2005ж)
(мын.тенге)
10
41%
25 477
111 312
694 562
109 077
429 611
101 993
278 050
671 997
749 888
Коммеск
9
23%
55 739
270 180
318 ... ... ... ... ... ... 256 836
Лондон
8
14%
133 524
192 985
615 668
80 405
100 207
35 333
15 242
108 192
2 789 110
AIG
7
27%
-37 966
395 229
457 469
268 762
763 410
137 970
288 147
1 063 ... 192 ... ... ... ... ... 081
179 682
277 754
689 797
791 137
БТА
5
32%
4 138
932 051
765 458
361 ... 321 ... ... ... 694 ... 052 292
НСК
4
17%
607 726
901 138
1 878 593
404 147
2 278 989
240 363
398 409
2 294 ... 885 ... ... 155 ... 835 ... 064
1 345 431
352 811
510 399
2 216 136
5 777 615
КИС
2
20%
1 548 ... 433 ... 518 ... ... 118 229
131 800
747 220
3 663 198
3 942 279
АМСГ
1
8%
3 788 325
2 377 ... 552 ... ... 915 ... ... 177
7 917 429
9 372 699
Евразия
Рейтинг
Шығындар
Таза табыс
Ликвидті активтер өсімі
Меншік капитал
Әкім. шығындар
Нетто резервтер
Ком. төлемдер
Нетто төлемдер
Нетто ... ... ... түрлері бойынша резервтері
(мың теңге)
01.10.2005
01.10.2004
60,71%
81,19%
63,34%
57,92%
46,88%
110,89%
68,48%
51,54%
55,1%
%
2 216 136
210 677
121 077
575 718
12 207
114 781
1 078 070
563 228
574 ... ... ... 660
Залал келтірген үшін АҚЖ
Барлығы
Кәсіпкерлік тәуекел
Мүлік
Әуе көлігі
Автокөлік
Ерікті мүліктік
Ерікті жеке
Міндетті
Сақтандыру түрі
5 723
95,61%
1 395
1 459
127 ... ... ... 477
71,47%
174 437
244 054
76 689
41,25%
7 785
18 872
1 345 431
62,28%
908 ... 458 ... ... ... 275
290 260
36,13%
151 042
418 101
316 914
68,71%
263 145
382 995
Резерв
%
Резерв
Сыйақы

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 69 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кешенді кәсіпкерлік лицензия (франчайзинг) шарты96 бет
Кәсіпкерлік қызметті басқару31 бет
Кәсіпкерлік қызметтің дамуының экономикалық мазмұны28 бет
Кәсіпкерліктің мәні, экономикалық негізі34 бет
Кәсіпорынның кәсіпкерлік тәуекелділігін талдау68 бет
Қазақстан Республикасында кәсіпкерліктің негізгі проблемалары және оны шешу жолдары35 бет
Авторлық шартты рәсімдеу96 бет
Ақысыз шарттар56 бет
Неке шартының мазмұны мен түсінігі 62 бет
Тілдің таңбалық, құрылымдық және жүйелілік сипаттары6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь