Қазіргі мектептердегі педагог-психологтың қызметі

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ 5

1 ҚАЗІРГІ МЕКТЕПТЕРДЕГІ ПЕДАГОГ.ПСИХОЛОГ ҚЫЗМЕТІНІҢ ҒЫЛЫМИ.ПЕДАГОГИКАЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ

1.1 Қоғамдағы педагог.психолог қызметінің мәні
8.22
1.2 Мектептегі педагог.психолог маманның атқаратын іс.әрекетіне сипаттама
23.29
1.3 Мектептегі педагог.психолог маманның жоғары сынып оқушыларымен атқаратын қызметінің моделі
30.39
Бірінші тарау бойынша тұжырым

2 МЕКТЕПТЕГІ ПЕДАГОГ.ПСИХОЛОГ ҚЫЗМЕТІНІҢ ӘДІСТЕМЕСІ

2.1 Педагог.психолог маманның сабақтан тыс тәрбиелік іс.шаралар арқылы жоғары сынып оқушыларын жан.жақты қалыптастыру жолдары
40.56
2.2 Тәжірибелік.педагогикалық эксперименттің нәтижесі, ғылыми.әдістемелік ұсыныстар 57.70

Екінші тарау бойынша тұжырым

Қорытынды 71.72

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі 73.75

Қосымшалар 76.86
Кіріспе

Нарықтық қатынастар орныға бастаған егемен еліміздегі білім мекемелерінің алдына оқушыларға берілетін білім мен тәрбие сапасын көтеру және жақсарту міндеттері қойылды. Соңғы уақытта заман ағымына байланысты білім мазмұнында көптеген түбегейлі өзгерістер болуда.
Қазақстан Республикасының “Білім туралы заңында”[1], “Қазақстан Республикасы азаматтарының жаңа әлеуметтік мінез- құлқын қалыптастыру”[2],“Қазақстан Республикасы мәдени-этникалық білім беру”[3], “Білім мазмұнын гуманитарландыру”[4] тұжырымдамаларында білім беру ісінде жаңа рухани-мәдени құндылықтарды игеруге, ұлттық сананың қалыптасып өсуіне жағдай жасау, кәсіби білім берудің сапасын көтруге кең жол ашу талап етіледі.
Қазақстан Республикасының білім беру жүйесін ақпараттандыру Мемлекеттік бағдарламасы қазіргі ақпараттық-коммуникациялық технологияларға бағдарланған болашақ мамандардың ақпараттық мәдениеті мен педагогикалық-психологиялық ерекшеліктерінің қалыптасуына объективті жағдай туғызуда. Бүгінгі білім саласында Республикалық білім кеңістігін әлемдік деңгейге жеткізуге ұмтылыс барысында оқушыларға педагогикалық –психологиялық дайындықтың қажет екендігі мәлім.
Олай болса, қазір қоғам алдындағы негізгі міндеттердің бірі - заман сұранысына сай оқу-ағарту, тәрбие мәселелерін сараптай келе ауыл жәнеи кейбір қала мектептерінде педагог-психолог қызметін сағат саны жетпей қалған пән мұғалімдері мен басқа сала мамандары атқарды. Бұл мамандар педагог-психолог қызметін өз деңгейінде атқара алмайтыны кімге болса да мәлім.
Осындай себептерден кейін оқушылармен педагогикалық-психологиялық жұмыс жасайтын, психологиялық кеңес беретін, тұлғалық, адами құндылық қасиеттерін қалыптастыруда мектепте педагог-психолог маманнының қажеттілігі туындап, штаттар мен арнайы бөлмелер ашыла бастады.
Мектептерде сабақтан тыс тәрбиелік іс-шараларды ұйымдастыру мәселелерін отандық ғалымдардан З.Әбілова [5], С.Қалиев, Б.Имамбекова [6],
К. Абдімәжитов [7] және т.б. қарастырса, педагог-психологтың қызметін Т.С.
Сақтағанова [8], М. Әуренова [9], және т.б. ғалымдар айналысса, білім беру жүйесіндегі психокоррекциялық жаттығуларды қолдану мәселесімен Қ.Б Жарықбаев [9], С.М. Жақыпов, Ф. Бизақова [10], және т.б. ғалымдардың еңбектері болса, педагогикалық-психологиялық іс-әрекет мәселесімен әлемдік ғалымдардан Н.В Кузьмина., А.А Реан [11], В.А.Сластенин[12] және т.б. ғалымдар зерттеп, өзіндік үлес қосқан.
Дегенмен, жоғарыда аталған ғылыми жұмыстарды саралай келе біздің зерттеу нысанымызға алып отырған қазіргі мектептердегі педагог-психолог қызметін қалыптастыру мәселесі әлі де болса жеткілікті дәрежеде ғылыми-педагогикалық тұрғыда зерттелмегенін анғардық. Бұл мәселе, кеңінен талданып педагогика және психология ғылымынан тиесілі орын алуы керек деп санаймыз. Өйткені, егеменді еліміздің ұрпақ жалғастығын дайындайтын мектептерде қызмет көрсететін педагог-психологтың еңбегінің мәні мен мазмұнын айқындап, соның негізінде дамытудың маңызы ерекше.
Зерттеу барысында айқындағанымыздай бұл өзекті тың тақырып бүгінгі күнге дейін өз деңгейінде шешімін таппаған. Сондықтан, мектептерде педагог-психологтың қызметінің өз дәрежесінде іске асырылмауы мен аталмыш мәселенің бүгінгі сұранысқа қажеттілігі арасындағы қарама-қайшылық туындап отырғанын көреміз. Осы қайшылықты ескере отырып, ғылыми-зерттеу жұмысының тақырыбын “Қазіргі мектептердегі педагог-психологтың қызметі ” -деп таңдап толық мәлімет беру үшін жоғары сынып оқушыларын зерттеуді жөн көрдік.
Зерттеу объектісі: Жалпы білім беретін мектептердегі педагог-психологтың іс-әрекеті .
Зерттеу пәні: Жоғары сынып оқушыларымен педагог-психолог қызметінің жүйесі.
Зерттеу мақсаты: қазіргі мектептердегі жоғары сынып оқушыларымен педагог-психолог қызметінің педагогикалық шарттарын теориялық тұрғыда негіздеу және оны тәжірибеде қолданудың тиімді жолдарын белгілеу.
Зерттеудің міндеттері:
- жоғары сынып оқушыларына педагогикалық-психологиялық жеке көмек беру;
- педагогикалық, психологиялық ғылыми еңбектерді негізге ала отырып, жоғары сынып оқушыларының жан-жақты, тұлғалық, жеке даралық қасиеттерінің қалыптасуына ықпал ету;
- мектеп әкімшілігімен сынып жетекшілерінің және ата-аналардың сұраныстары бойынша педагогикалық-психологиялық қызмет, психологиялық сақтандыру, диагностикалық түзету, психокоррекциялық жаттығулар, кеңес беру жұмыстарын жүргізу;
Зерттеудің болжамы: Егер, мектептегі педагог-психологтың қызметі ғылыми теориялық тұрғыда негізделсе, онда оқушылардың білім сапасы артып, жоғары мәдениетті оқушы тұлғасының қалыптасуына мүмкіндігін тигізер еді.
Зерттеудің негізгі ойы. Қазіргі ақпараттық ғасырда мектепте қызмет жасайтын педагог-психолог мамандардың оқушыларды жан-жақты дамытуы компьютер, интернет, жаңа оқыту технологиялары және қарым-қатынас құралдарымен тығыз байланысты. Педагог-психолог мамандар бұл ақпаратпен өзін-өзі қамтамассыз ету арқылы өзінің іскерлігін, белсенділігін, білімділігін, мәдениетін, жалпы айтқанда ғылымми көзқарасын дамытып, оқушылардың оқу-тәрбие сапасының жақсаруына тиімділігін тигізіп, адами-құндылық қасиеттерінің қалыптасуына ықпал етер еді.
Зерттеудің теориялық мәні және ғылыми жаңалығы: Мектептерге педагог-психолог мамандардың қажеттілігі ғылыми тұрғыдан дәлелденіп, атқаратын қызметінің моделі дайындалып, тәжірибелік эксперименттер жүргізілді.
Зерттеу нәтижелерінің дәлелдігі мен негізділігі: қазіргі мектептердегі педагог-психолог мамандардың қызметі психологиялық, әлеументтік, педагогикалық еңбектерді сараптап, басшылыққа алуымен қамтамассыз етілді. Зерттеудің нәтижелерін сынақтан өткізу және ендіру: Зерттеу мәселесіне орай 2 мақала ұсындым. Біріншісі «Тәрбие сағаты», «Мектепті басқару», « Педагогика және психология» журналдарына (авторлық бірлестікте Ұ.Б. Төлешова) баспаға берілді.
Бітіру жұмысының құрылымы: бітіру жұмысы кіріспеден, екі тараудан, қорытынды және пайдаланған әдебиеттері тізімінен және қосымшалардан тұрады.
Қолданылған әдебиеттер тізімі

1. Қазақстан Республикасының Білім туралы заңы //Егемен Қазақстан, 1999, 1 маусым.
2. Қазақстан Республикасы азамат тарихының жаңа әлеуметтік-әкономикалық мінез-құлқын қалыптастыру тұжырымдамасы. –Алматы:Қазақстан, 1999- 33–40 б.
3. Қазақстан Республикасы этникалық-мәдени білім дберу тұжырымдамасы. //Егемен Қазақстан, 7 тамыз, 1996 -3 б
4. Қазақстан Республикасының гуманитарлық білім беру тұжырымдамасы. –Алматы: Қазақстан, 1994 ,Б.5-37
5. Набиев Б.Т. Формирование у учащихся позновательного интереса к предмету постсовеиском взаимосвязи урочных и внеурочных занятии. Дисс … канд.пед. наук–Алматы-1998 -146 б.
6. Тамаев А.Т. Әдебиет сабақтарында жоғары класс оқушыларының оқырмандық қызығушылығын қалыптастыру.Дисс … пед.ғыл.канд. –Алматы-1995 -25 б.
7. Актуальные психолого-педагогические проблемы обучения и воспитания. Тезисный доклад конференции… - Рига –АГУ- 1979.с17
8. Леонтьев А.Н. Деятельность. Сознание. Личность. М.,”Политиздат”, 1975г. с304
9. Жарықбаев Қ.Б. Психология. –Алматы, 1993- 272 б.
10. Ананьев Б.Г. Позновательные потребности интересов // Ленинградский гос. Университет-1959.
11. Ананьев Б.Г. Человек как предмет познания.Л., ЛГУ,1968г.с 339
12. Жарықбаев Қ.Б. Психология.-Алматы, 2000
13. Т.Т.Тәжібаев. Абай жастарды тәрбиелеу туралы. Алматы, 1964.
14. Алдамұратов Ә.А. Қызықты психология. Алматы, “Қазақ университеті”, 1991-112 б
15. Жарықбаев Қ.Б. Психология. Педучилищелерге арналған. Алматы,”мектеп”, 1982
16. Жалпы псхология В.В.Богословский, А.А. Степанов, А.Г. Ковалев, редакциясымен. 2-басылымынан қазақ тіліне аударылған. Алматы.:1980
17. Жүсіпбек А. Психология. Алматы.: 1995 -310б.
18. ЛихачевБ.Т. ПедагогикаКурс лекций.М.,”Прометей”,1992 с 330
19. Психология позновательной деятельности // МГУ, М.,197 с 244.
20. Философиялық сөздік. Алматы, 1996-412 б.
21. Серкқалиұлы З. Дүниетану даналығы // Ғылыми және көркемдік таным ерекшеліктері. –Алматы.: Білім, 1994, 224 б.
22. Мадин И. Қазіргі дәуірдегі педагогикалық ой-пікірлердің дамуы. – Алматы, 1974, 5-14, 36 бб.
23. Педагогикалық-психологиялық іс-әрекеттің маңызы // Мектеп директоры, 2003, №4, 47-бет.
24. Әбиев Ж., Бабаев С., Құдиярова А. Педагогика. – Алматы: Дарын, 2004, 362-428 бб.
25. Ғаббасов С. Халық педагогикасы мен психологиясының негіздері. – Алматы: ҚазМемҚызПИ, 2005, 323-бет.
26. Әуренова М. Балалар үй жағдайындағы психолог іс-әрекеті // Мектептегі психология, 2006, №3, 12-13 бб.
27. Адам – қоғам – ғылым – Мәскеу: Педагогикалық психология, 1993, 20-21 ақпан, 121-бет.
28. Психологиялық қызмет көрсету // Мектептегі психология, 2006, №2, 27-бет.
29. Мұқанов М.М. Жас және педагогикалық психология. – Алматы, 1982, 246-бет.
30. Сақтағанова Т.С. Өркениетті білім беру жүйесіндегі педагогикалық- психологиялық қызмет // Мектептегі психология, 2006, №2, 6-бет
31. Обухова Л.Ф. Возрастная психология. М.: Изд-во МГУ, 1997.-15-21 б.
32. Кон И.С. Психология старшеклассника. М: 1980.-31-33б.
33. Слободчиков В.И., Исаев Е.И. Основы психологической антропологии. Психология развития человека. Развитие субъективной реальности в онтогенезе: Учебное пособие для ВУЗ-ов.-М.: Школьная Пресса, 2000.-416.-291-292б.
34.Кон И.С. Психология старшеклассника. М: 1980.-31-33с.
35. Личко А.Е. Психопатии и акцентуации характера у подростков.-М.: 1988.-26-29с.
36. . (Кон И.С. Психология ранней юности. М:1980.106-107б.)
Краковский. А.П. О подростках. М.: Педагогика, 1970.-19-26.
37. (Фельдштейн Д.И. Психология развития личности в онтогенезе. М:,1989.-55-63б.)
38.Шмель. В. Основы психодиагностики. М:, 1996.-79-100 с.
39. Психология современного подростка / Под. Ред. Фельдштейн Д.И. М.:
Педагогика, 1987.-39-43 с.
40. Формирование личности старшекласника. / Под. Ред. Дубровиной И.В./М:, 1989.-121-124 с.
41. (Цукерман М. Психология саморазвития.М:, 1998.-166-169б.)
42. ( Школа и психическое здоровье учащихся. /Под. Ред. С.М. Громбаха. М: Медицина, 1988.-6-18б.)
43. (Веселова В.В. Билет в будущее. М:, 1990 7-10-18б.)
44. (Захаров Н.Н. Профессиональное самоопределение школьников. И:, 1988 7-78-85б.).
45. ( Мұқанов М.М. Педагогикалық және жас ерекшелік психологиясы. А. 1979.-139б.)
46. (Мұқанов М.М. Педагогикалық және жас ерекшелік психологиясы. А. 1979.-203-209б.)
47. (Абулханова-Славская К.А. Стратегия жизни. М:, 1990.)
48. /Под. Ред. С.М. Громбаха. М.: Медицина, 1988.-169-171б.).
49. (Выготский Л.С. Вопросы детской психологии. СПб: Союз, 1997.-40-41б.).
50. Методические рекомендации и материалы к профессиограмме современного учителя /под ред. Г.А.Бордовского. - Л., 1987
51. Стефановская Т.А. Педагогика: наука и искусство. – М., 1998.
52. Есаулова М.Б., Лобанова Н.Н. Самоанализ профессиональной педагогической деятельности. - СПб. 1999
53. Поляков В.А. Технология карьеры. – М., 1995.
54. Рогов Е.И. Личность учителя: теория и практика. – Ростов-на-Дону. 1996.
55. Сорина Н. Необходимый имидж. – М., 1999.
56. Радионова Н.Ф. Взаимодействие педагогов и старших школьников. - Л., 1989
57. Бурбаев Т.К .Этномәдени архетип - ұлт менталитетінің өзегі //Қоғамның рухани дамуы: музыка және ғылым. - Алматы: Ғылым, 2002. -244 б.
58. Дүйсембекова.Ш.Д. Мұғалімнің жеке тұлғасы және оның кәсіби мәдениеті. – Семей, 2005.
59. Макаренко А.С. Педагогикалық шығармалар. - Алматы.1954.
60. Сухомлинский В.А. Балаѓа жүрек жылуы - Алматы.1987
        
        ҚАЗАҚСТАН  РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
ЖАЛПЫ ЖӘНЕ ЭТНИКАЛЫҚ ПЕДАГОГИКА КАФЕДРАСЫ
БІТІРУ ЖҰМЫСЫ
ҚАЗІРГІ МЕКТЕПТЕРДЕГІ ПЕДАГОГ-ПСИХОЛОГТЫҢ ҚЫЗМЕТІ
РЕЗЮМЕ
БІТІРУ ЖҰМЫСЫ ПЕДАГОГИКА ... ... ... ... ... ... объектісі: жалпы білім беретін орта мектептердегі педагог-
психологтың іс-әрекеті.
Зерттеу ... ... ... ... ... ... ... қазіргі мектептердегі педагог-психолог қызметінің
педагогикалық мүміндіктерін теориялық тұрғыда негіздеу және оны ... ... ... ... ... қазіргі мектептердегі барлық сынып оқушыларына педагогикалық-
психологиялық жеке көмек беру;
- педагогикалық, ... ... ... ... ... ... ... оқушыларының жан-жақты, тұлғалық, жеке
даралық қасиеттерінің қалыптасуына ықпал ету;
- мектеп әкімшілігімен сынып жетекшілерінің және ата-аналардың
сұраныстары ... ... ... ... диагностикалық түзету,
психокоррекциялық жаттығулар, кеңес беру жұмыстарын жүргізу;
Зерттеудің ... ... ... ... ... ... ... негізделсе, онда оқушылардың білім сапасы артып,
жоғары мәдениетті оқушы тұлғасының қалыптасуына мүмкіндігін ... ... ... ойы. ... ақпараттық ғасырда мектепте қызмет
жасайтын педагог-психолог мамандардың ... ... ... ... жаңа ... технологиялары және қарым-қатынас
құралдарымен тығыз ... ... ... бұл ... қамтамассыз ету арқылы өзінің іскерлігін, белсенділігін,
білімділігін, мәдениетін, ... ... ... ... ... ... ... жақсаруына тиімділігін тигізіп, адами-
құндылық қасиеттерінің қалыптасуына ықпал етер еді.
Зерттеудің теориялық мәні және ғылыми жаңалығы: Мектептерге ... ... ... ... ... дәлелденіп, атқаратын
қызметінің моделі дайындалып, тәжірибелік эксперименттер жүргізілді.
МАЗМҰНЫ
| | ... |5 |
| | | |
|1 ... ... ... ... | |
| ... НЕГІЗДЕРІ | ... ... ... ... мәні |8-22 ... |Мектептегі педагог-психолог маманның атқаратын іс-әрекетіне |23-29 |
| |сипаттама | ... ... ... ... ... ... оқушыларымен|30-39 |
| |атқаратын ... ... | |
| ... ... ... тұжырым | |
| | | |
|2 ... ... ... ... | ... |Педагог-психолог маманның сабақтан тыс тәрбиелік іс-шаралар |40-56 |
| ... ... ... оқушыларын жан-жақты қалыптастыру | |
| ... | ... ... ... ... |57-70 |
| ... ... | |
| | | |
| ... ... ... ... | |
| | | |
| ... |71-72 |
| | | |
| ... ... тізімі |73-75 |
| | | |
| ... |76-86 ... ... ... ... ... еліміздегі білім
мекемелерінің ... ... ... ... мен тәрбие сапасын көтеру
және жақсарту ... ... ... уақытта заман ағымына байланысты
білім ... ... ... өзгерістер болуда.
Қазақстан Республикасының “Білім туралы заңында”[1], ... ... жаңа ... ... ... ... мәдени-этникалық білім беру”[3],
“Білім мазмұнын гуманитарландыру”[4] тұжырымдамаларында білім ... жаңа ... ... ... ұлттық сананың қалыптасып
өсуіне жағдай жасау, кәсіби білім берудің сапасын көтруге кең жол ... ... ... ... беру ... ақпараттандыру
Мемлекеттік бағдарламасы қазіргі ақпараттық-коммуникациялық технологияларға
бағдарланған болашақ мамандардың ақпараттық мәдениеті мен ... ... ... ... ... ... білім саласында Республикалық білім кеңістігін әлемдік деңгейге
жеткізуге ұмтылыс барысында ... ... ... ... ... ... болса, қазір қоғам алдындағы негізгі міндеттердің бірі - ... сай ... ... ... сараптай келе ауыл жәнеи
кейбір қала мектептерінде педагог-психолог ... ... саны ... пән ... мен басқа сала мамандары ... Бұл ... ... өз ... ... алмайтыны кімге болса да
мәлім.
Осындай себептерден кейін оқушылармен педагогикалық-психологиялық жұмыс
жасайтын, психологиялық кеңес ... ... ... құндылық
қасиеттерін қалыптастыруда мектепте педагог-психолог маманнының қажеттілігі
туындап, штаттар мен арнайы бөлмелер ашыла бастады.
Мектептерде ... тыс ... ... ... мәселелерін
отандық ғалымдардан З.Әбілова [5], С.Қалиев, Б.Имамбекова [6],
К. Абдімәжитов [7] және т.б. қарастырса, ... ... ... [8], М. Әуренова [9], және т.б. ғалымдар ... ... ... ... жаттығуларды қолдану мәселесімен Қ.Б
Жарықбаев [9], С.М. ... Ф. ... [10], және т.б. ... ... ... ... мәселесімен әлемдік
ғалымдардан Н.В Кузьмина., А.А Реан [11], В.А.Сластенин[12] және ... ... ... үлес ... ... ... ғылыми жұмыстарды саралай келе біздің
зерттеу нысанымызға алып отырған қазіргі мектептердегі ... ... ... әлі де ... ... ... ... тұрғыда зерттелмегенін анғардық. Бұл мәселе, кеңінен талданып
педагогика және психология ғылымынан ... орын алуы ... ... ... ... ... ... жалғастығын дайындайтын
мектептерде қызмет көрсететін педагог-психологтың еңбегінің мәні ... ... ... ... ... ... ... барысында айқындағанымыздай бұл өзекті тың тақырып бүгінгі
күнге дейін өз деңгейінде шешімін ... ... ... ... ... өз ... іске асырылмауы мен аталмыш мәселенің
бүгінгі сұранысқа қажеттілігі ... ... ... ... Осы қайшылықты ескере отырып, ғылыми-зерттеу жұмысының тақырыбын
“Қазіргі мектептердегі педагог-психологтың қызметі ” -деп ... ... беру үшін ... ... ... зерттеуді жөн көрдік.
Зерттеу объектісі: Жалпы білім ... ... ... іс-әрекеті .
Зерттеу пәні: Жоғары сынып оқушыларымен ... ... ... ... ... ... сынып оқушыларымен
педагог-психолог қызметінің педагогикалық шарттарын теориялық тұрғыда
негіздеу және оны тәжірибеде ... ... ... белгілеу.
Зерттеудің міндеттері:
- жоғары сынып оқушыларына педагогикалық-психологиялық жеке
көмек беру;
- ... ... ... ... ... ... жоғары сынып оқушыларының жан-жақты, тұлғалық, жеке
даралық ... ... ... ... мектеп әкімшілігімен сынып жетекшілерінің және ата-аналардың
сұраныстары бойынша ... ... ... ... ... ... кеңес беру жұмыстарын жүргізу;
Зерттеудің болжамы: Егер, ... ... ... ... ... ... онда оқушылардың білім сапасы артып,
жоғары мәдениетті оқушы тұлғасының қалыптасуына мүмкіндігін тигізер еді.
Зерттеудің ... ойы. ... ... ... мектепте қызмет
жасайтын педагог-психолог мамандардың ... ... ... ... жаңа ... технологиялары және қарым-қатынас
құралдарымен тығыз байланысты. Педагог-психолог мамандар бұл ... ... ету ... ... іскерлігін, белсенділігін,
білімділігін, мәдениетін, жалпы айтқанда ғылымми ... ... ... ... ... ... ... адами-
құндылық қасиеттерінің қалыптасуына ықпал етер еді.
Зерттеудің теориялық мәні және ... ... ... ... ... қажеттілігі ғылыми тұрғыдан ... ... ... ... ... эксперименттер жүргізілді.
Зерттеу нәтижелерінің дәлелдігі мен негізділігі: қазіргі мектептердегі
педагог-психолог ... ... ... әлеументтік,
педагогикалық еңбектерді сараптап, басшылыққа ... ... ... ... ... ... және ... Зерттеу мәселесіне
орай 2 мақала ұсындым. Біріншісі «Тәрбие сағаты», «Мектепті басқару», «
Педагогика және ... ... ... ... ... ... ... жұмысының құрылымы: бітіру жұмысы кіріспеден, екі тараудан,
қорытынды және ... ... ... және ... ... ... ... ПЕДАГОГ-ПСИХОЛОГ ҚЫЗМЕТІНІҢ ҒЫЛЫМИ-ПЕДАГОГИКАЛЫҚ
НЕГІЗДЕРІ
1.1. Қоғамдағы педагог-психолог ... ... ... ... ... жеке ... ... талабына
сәйкес дамуы: «Ұлттық бәсекелестік қабілеті бірінші кезекте оның білімділік
деңгейімен айқындалады» (Астана, 19 ... 2004 жыл) деп ... ... ... ... ... беру ... барлық процесте, пән
оқушылары мен топ тәлімгерлеріне кәсіби дайындықтарын өзгертіп, толықтыру
онда ... ... ... ... ... және тұлғалық
бағыттылық ықпалына қарай жағдай туғызуды қажет етеді.
Осындай психологиялық міндеттерді шешуде ... ... ... ... қызмет көрсету қажеттілігі
туындады.
Педагогика-психология мамандығы Қазақстан ... және ... ... ... беру ... педагог-психолог
мамандығын енгізу туралы нұсқау хаты негізінде, еңбекақы қорынан жалақысы
бекітілген, Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... мен қаулыларына сүйеніп жұмыс атқарады.
Қазақстанда тоғыз мыңнан аса мектепте үш миллиондай оқушы бар десек,
ол саладағы педагог-психолог мамандар аса ... ... ... ... ... әр ... ... педагог-психолог маманы болуға
тиiстi. Әзірге тоғыз мыңдай педагог-психологты қажет ететін, елімізде ... ... ғана ... ... бар.
Кез – келген білім беру жүйесінде білім ... адам ... ... Осы түсінікте адамның өзі басқалардың көмегімен оқитыны атап
көрсетіледі, яғни, ол ... беру ... ... ... бола ... ... субъектілік сапалармен, қырлармен сипатталады.
Сонымен бірге барлық үйренушілер білім беру ... ... ... ... жалпы және тек оларға тән ерекшеліктермен, қырлармен
сипатталады. Бұл, әр білім беру ... ... адам ... ... ... ... түсіндіріледі. Мысалы, дүние жүзінде бастауыш
мектепте 10 жасқа дейінгі ... ... ( ... ... ... мысалы, сауатсыздықты жоюда бұл сатыға үлкендерде кіреді ).
Жас ерекшелік кезеңдерге бөлу психологиядағы күрделі және ... ... ... бірі ... келеді (А. Валон, Ж.Пиаже,
В.Штерн, П.П. Блонский, Л.С. ... және т.б.) ... ... ... ... оқушылардың жас
ерекшклігіне қарай білім беріп қалыптастыру ... ... ... жас ... ... ... бастауыш мектеп,
кіші мектеп және жоғарғы мектеп ... деп үш ... ... қарастырды.
Бастауыш мектеп оқушысы – бұл адамның іс-әрекет берілген жағдайда оқу іс-
әрекетінің субъекті ретіндегі қоғамдық ... ... Осы ... ... ... ең алдымен, оған дайындығымен сипатталады. Бұл оқу
мүмкіндігін қамтамассыз ... ... және ... ең ... даму ... ... Мектепке оқуға дайындық
мектепке, оқуға, танымға деген жаңаны ашуға қуану, жаңа дүниеге , ... ену ... ... ... Бұл жаңа ... ... сынып алдындағы жауапкершілікке дайындық. Жаңаны тосу ... ... ... ... ... ... жатыр.
Бұл дайындық бүкіл алдыңғы психикалық дамудың қорытындысы ретінде,
отбасындағы және бала бақшадағы ... мен ... ... ... ... ... ... жататындар: Баланың жалпы физикалық
дамуы, жеткілікті білімдер көлемінің болуы, өзін-өзі күтудің, мінез-құлық
мәдениетінің, қарым-қатынастың, қарапайым еңбектің, ... ... ... ... ... алғышарттарының болуы; оқуға ниеттену.
Бастауыш мектепте, кіші мектеп оқушысында, осы кезеңдегі жетекші іс-
әрекеттің ... ... ... оқу ... мен ... Осы кезеңде ойлау формалары дамиды, олар ары қарайғы ғылыми
білімдер ... ... ... ... ... дамуын
қамтамассыз етеді. Мұндай оқуда, күнделікті өмірде өз ... ... ... Осы ... ... тек ... ақыл-ой
жұмсауды ғана емес, сондай-ақ үлкен физикалық ... ... ... ... құру ... ... ... отбасынан немесе бала бақшадан мектепке
ауысуымен байланысты бастауыш мектеп оқушысында үстем беделдер ... ... ... ... мұғалім беделі де пайда болады. «Ал
мұғалім былай айтты,» - деп бала ... ... ... ... ... жаңа ... ... түсініспейтін жағдайлардың пайда болу
езднрінде педагог-психологтардың қолдау беріп көмектесуі, кеңестер ... өте зор. ... ... ... ... ... ... негізгі бейімделу кезеңі аяқталғанда, оқушы тек қана оқу ... ғана ... ... ... ... ... ... әрекеттесудің
де субъекті бола бастайды,оның өзі өте ... Кіші ... ... бола ... ... жасында (10-11-ден 14-15 дейін ) жеткіншек өз ... ... ... түсу ... рөл ... ... ... тән іс-әрекет оның оқу, қоғамдық-ұйымдастырушылық,
спорттық, көркемдік, еңбек сияқты түрлерін ... ... ... ... ... ... қоғамдық қажетті жұмысқа қатысуға,
қоғамдық мәнді болуға саналы ұмтылу пайда болады. Ол ... ... ... ... ала отырып, қарым-қатынас орнатуды, ... ... ... ... ... Бұл ... ... неғұрлым күрделі жасы, бұл кезде адамның орталық
психикалық, тұлғалық жаңа құрылымдары - ... ... ... ... кіші ... жасы үшін оқу ... жетекші болса, онда орта жас
оқушысы үшін жетекші ретінде сан алуан формалардағы қоғамдық пайдалы іс-
әрекет ... оның ... ... ...... ... басқа жыныс өкілімен өте маңызды қарым-қатынас та жатыр. Бұл
жерде оқу ... іске ... ... ... бола бастайды – ол
жасөспірімнің даралануын «қамтамасыз» ... ... оқу ... ... таңдауда ол өзін мақұлдап, бекітеді.
Жеткіншек жас үшін беделге ... ... та тән. Егер кіші ... ... ... отбасы беделінен кем болмаса, жеткіншек үшін үлкен
адам беделі проблемасы білімбейді. Бір ... ... «мен – ... позициясы оны үлкендерге қарама-қарсы қоятындай, ал келесі жағынан
- олардың беделі жеткіншек өмірінің маңызды ... ... ... ... ... ... ықпал ететін жағдайлар: « 1. жеткіншек ... ... ол ... болды және болып қалады; 2. оның ... ... ... ... олар ... ... тәрбиелеуші
рөлінде болады; 3. жеткіншекте өз бетімен әрекеттену іскерлігінің болмауы
».
Жеткіншек оқу ... ... ... тек қана ... ... қатынастарымен, «Мен» - тұжырымдамасымен
өзгеше емес, ... ... көп ... ... беру ... ... ... Ол өзі үшін осы білім беруді жалғастыру формасын
болжайды, шешеді және осыған байланысты не ... не ... ... айналысу, тұлға аралық өзара әрекеттесу құндылығына бағдарланады ,
осы уақыттарда ... ... ... ... ... жеткіншек жоғары мектеп оқушысы мәртебесіне өтеді. Жоғары
мектеп оқушысы оқу іс-әрекеті субъектісі ретінде - бұл ... ... ... ... сынып оқушысы (ерте жастық шақ кезеңі 14-15-тен 17
жасқа дейін) орта буынан жоғары сыныпқа ... жаңа оқу ... ... ... ... өткен кезде бірден дамудың жаңа
әлеуметтік ситуациясын атайды. Таңдау жасауға өмірлік ситуациялар ... ... ... ... және оқу орны ... ... ... бағдар белсенділігі негізгі мәнге ие болады. ... өзі ... ... мен ... ... ... « ... күнгі психология нақты, мінез-құлықтық автономияны
(жас өспірімнің тек ... ғана ... ... өз бетінше шешу
қажеттілігі мен құқығы ), эмоционалдық автономия (ата-аналарынан ... , ... ... ... ... қажеттілігі мен құқығының
болуы ), мораль және құндылықтық автономияны (іс жүзінде өз ... ... мен ... ), ажырата отырып, ер жеткен балаларды
автономилау ... ... ». Осы ... ... ... ... өте
маңызды. « Жоғары сыныпта оқушылардың ... емес ... ... ... ие ... - ... ... олар «қандай да бір
зерттеу «полигонының» рөлін атқарады, онда бозбалалар мен ... ... ... ... мен ... жаттықтырылып,
сынақтан өткізіліп, сенімділікке тексеріледі. Осы кезеңде жоғары ... ... ... ... ... ... ... саналы түрде
ойлана бастайды. Бұл таңдау тек, адам өзін ... ... ... ... үшін максималды пайдалы сезінетін іс-әрекет саласында
бейімділікке , өмірлік талаптарға бағдарланудан ғана ... ... ... ... қоғамдық дамуының нақты ситуациясындағы
конъюктурасынан, пайдасынан, ... ... ... Тек ... ... және ... де әуестенген 15-17 жасар адамдар ғана ары
қарайғы кәсіби қалыптасуы, тұлғалық ... ... ... ... ... ... ... Жеткіншектік және жас өспірімдік жас
шебінде пайда болатын өзін-өзі анықтау қажеттілігі жоғарғы сынып оқушысының
оқу іс-әрекетінің сипатына ғана әсер етіп ... ... оны ... сынып оқушысы жетекші іс-әрекеттің жаңа түріне енеді- оқу-
кәсіптік, оның дұрыс ұйымдастырылуы көп ... ... ... ... ... ... ... қалыптасуын, оның еңбекке деген қатынасын
анықтайды. Бұл одан да жоғары дәрежеде оқу іс-әрекетін ... ... ... ... ... ... кәсіби бағдарланған іс-
әрекетке. Оқу іс-әрекетінің өзіндік құндылығы кәсіби өзін-өзі анықтаудың
неғұрлым алыс ... ... Адам тек ... өзі үшін ... болашақта неғұрлым мәнді нәрсе үшін оқиды, бұл студенттік жаста
неғұрлым көп дәреже де көрінеді. Педагог-психологтар әр ... ... ... ... пайда болатын проблемаларды шешіп және
кеңестер беріп қана қоймай, ... ... сол ... ... ... қиын балаларды анықтап әрқайсымен жеке сұқпатаса отырып кеңес
беруі қажет.
Білім мен ... - егіз ... Бұл ... ... ... жүргенде ғана
адамның рухани байлығы кең болмақ. Ел болу үшін де ең алдымен тәртіп керек.
Қазақ ... «ел ... ... бесігіңді түзе» деп тегін айтылмаса
керек. Әлемдегі екінші ұстаз Әбу Насыр әл-Фараби: «Адамға ең бірінші ... ... ... ... тәрбиесіз берілген білім – адамзаттың қас жауы»
деген. Демек, тәрбиесіз берілген білім апат әкеледі.
Тегінде, тәрбие – ... ... ... ... ... талап
ететін өзгеше бір әлем. Ғылымда осы өзгеше тәрбие мәселесімен айналысатын
педагогика-психология саласы – халық ... ... ... оның ... талғамын, ұлттың дәстүрлі мәдениетін,
әскери мекемелер мен әскерилер психологиясын, өмірдегі жаман-жақсы ... ... ... ... ... Осы ... терең
тамырлы, жан-жақты халықтық тәрбие, еңбек тәрбиесі, ... ... ... ... ... ... бар. ... салалардың
көздеген мақсаты - біреу ғана, ол – адам ... яғни ... ... ... ... жан-жақты жетілген, нарықтық экономикаға бейім,
парасатты ұлт азаматын тәрбиелеу.
Сонымен қатар адам бойындағы ешқандай аспаппен ... ... ...... нәрін адам бойына сіңіру. Содан кейін ғана еліміздің
болашағы – жастарға білім беру жолындағы тәрбие. Әр ... ... ... ... оны ары ... тереңдете жалғастырып, қазіргі заманның
талабына сай етіп даярлау, т.б. ... бәрі – ... ... осындай түзу жолдан шығып кетпес үшін арнайы педагог-
психологтардың ... ... ... және ... үйретеміз.
Тек бұл тұрғыдан емес, көзімізді ... ... зер ... көптеген қателіктерге толы прцестер болып жатады. Біреуі – арақ
пен темекінің соңынан ... ... ... ... ... өмірдің мағынасы мен мәнін ... ... ... ... ... ... ... көргендер қаншама? Жаңа
туған, өмірге шыр етіп келген бөбектерін тастап кеткен аналар қаншама? Неге
олар мұндай жолға ... ... ... ... тар ... түсіп қалған,
қара түнекте өмір сүретін жандардың ... ... осы ... ... тұрады. Олардың көзін ашып, өмірге қайта әкеліп, ... ... оны да ... кірпіші болып қаланатын психологтардың
қазіргі таңда саны жетпейді.
Ал өмірде жолы болмай, тек басы ... мен ... ... қаншама? Осы тұрғыдан да қарасақ, педагог-психологтар
оларға күш-жігер, ... ... ... ... болып әрдайым қолдап
отыратын жан – ол педагог-психолог.
Қазіргі педагог-психологтың алдына: болашақ өркениетті, дәстүрлі
демократиялық ... ... жас ... ең әуелі адамгершілік
қасиеттерін қалыптасиырып, содан ... оның жан ... тән ... ... ... ... ... қолданбалы білім беру
міндеттері қойылады. Ол үшін мектептер қаражатпен, ... ... ... толық қамтамасыз етілуі тиіс.
Нағыз педагог-психологтар қоғамдағы саяси-экономикалық жағдайларда
кездесетін келеңсіз үрдістермен ... ... ...... ... ... ол ... қамын, шәкірттің болашағын ойлайтын және сол
үшін еңбек тететін тұлға.
Мақсаты:
- бейімділік
- ойлау
- зейін тұрақтандыру
- ... ... ... ... ... қорын байыту
Тәрбиелік:
- адамгершілік
- еңбексүйгіш
- эстетикалық
- ұйымшылдық
- патриоттық
Дамытушылық:
- қабілетін
- тіл ... өз ... ... ... ізденімпаздық
- қорытынды жасауға үйрету.
Білім беру жүйесіндегі психологиялық қызмет: ғылыми, қолданбалы және
практикалық сияқты үш тұрғыда қарастырылады.
Ғылыми жағы ... ... ... қызмет мәселелерінің
зерттелуін, теориялық және әдіснамалық негіздемесін, ... ... ... ... берудің нақты жағдайына сай психологиялық
білімді қолдану түрлері мен әдістерін дамыту және психологиялық түзетулерді
қамтиды.
Қолданбалы жағы ... мен ... ... ... ... ... оқу ... психологиялық негіздерін
жасау және оны талдауды қоса алғандағы барлық үрдістерін психологиялық
жағынан ... ... жағы ... ... беру ... ... ... мен интернаттардағы) немесе білім
беру жүйесіндегі педагогикалық-психологиялық қызмет ... ... ... беру ... ... ... Білім және
ғылым министрлігінің педагогикалық және психологиялық ... ... ... ... аймақтық орталығы,
облыстық, аудандық ... ... ... ... ... ... ... еліміздің білім кеңістігіндегі біртұтас
тікелей ... ... ... ... ... ... ... тиімділігіне кепілдік бере отырып,
өздеріне ... да ... ... бірлесіп жұмыс істеуді нақты білуі
тиіс.
Мектеп педагог-психологының қызметтік міндеттері:
• жалпы ... ... орта ... ... барлық
кезеңдерінде балаларға қажетті жағдайларды жеке ... беру ... ... ... ... ... ... жетістіктерін негізге ала отырып,
мектеп оқушыларының әркелкі жас кезеңінде жан-жақты, тұлғалық, интеллектілі
дамуын қамтуға ... ... ... ... мен мұғалімдердің сұраныстары бойынша
оқушылармен, мұғалімдермен, ата-аналармен психологиялық ... ... және ... беру ... жүргізеді, мектеп
оқушыларының интеллектуаоды, ... ... және ... олардың қызығушылықтары мен қабілеттерін зерттейді; оқуға
психологиялық ... ... ерте ... мақсат ете отырып,
бірінші сыныпқа бала қабылдауға қатысады;
• педагогикалық кеңестің әдістемелік бірлестіктердің,
сыныптардағы, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... жеке көмек ... ... ... ... арналған педагогикалық консилиумдар мен педагогикалық
кеңестерге қажетті ақпараттар дайындайды;
• мектептегі психология бөлмесінқұруды және қажетті құжаттарды
сақтауды, оларды ... ... ... етуді жауапкершілігіне
алады;
• мектептегі писхологиялық қызметтің ... ... ... мен ... ... тағайындаған талаптарына сай болуын қатаң түрде жүзеге асырады.
Мектеп психологы: жалпы, орта және ... ... ... жұмыстарын көрсететін құжаттар мен ... және жас ... ... ... ... әдебиеттерді,
қазіргі психодиагностиканың және психологиялық түзетудің әдістерін
пайдаланып, зерттеу ... ... ... дидактиканың
сабақ беру әдістемесінің, дефектологияның негіздерін білуге, ... ... ... ... ... ... құжаттары мен
нормативті құжаттарды білуге тиісті.
Психологтың негізгі мақсаты – ... ... ...
баланың рухани өсуіне, оның жанының жайлы болуына психологиялық жағдай
жасау, оқушылар мен ... ... ... ашу болып
табылады.
Педагогикалық үрдіс кезінде туындайтын қиындықтар мен олардың
психологиялық ... ... ... ... ... ... ... басқа да қызметкерлерге психологиялық
қызмет көрсету, оқушылардың ... ... ... т.б. ... ... тікелей міндеттері.
Психолог оқушылардың жан-жақты және үйлесімді дамуын мақсат ... ... ... ... дәрігерлік қызметпен,
социологтар, дефектологтар, сондай-ақ қоғам өкілдерімен тығыз ... ... ... ... осы ... ... ... қызмет бағдарламасының мақсаты мен міндеттерін ескере отырып,
оқу мекемесінің ... ... ... ... ... және оқу
мекемелерінің директоры бекітеді. Оқу мекемелері мамандардың ... ... ... психоллогиялық-педагогикалық сараптауға, білім басқару
орындарының немесе жеке оқу мекемелерінің ұсыныстары арқылы жүргізілетін
оқу ... мен ... ... ... ... жазуға қатысады. [16].
Отандық және шетелдік психологиядағы жетістіктерді оқу мекемелеріне
тарату және енгізуге, педагогикалық қызметкерлердің іс-әрекетін ... ... ... ... ... ат ... ... Бұл тәрбиеленушілердің
мәдени-құқықтық ... және ... ... ... ... ... анықтау, қайта тәрбиелену, не тәрбиелену ... көре ... өз ... ... ... ... ... теориялық білімін іс жүзінде пайдалану мүмкіндігі,
әр түрлі категориядағы адамдармен қарым-қатынас орнату технологиясының
инновациялық ... ... ... ... мен ... әдіс-
тәсілдерін модернизациялау жолдарын меңгеру және т.б.
Біз құрып отырған қоғамда педагог-психолог маманы өте маңызды орынға
ие. Қоғам ... ол ... ... ... ... топ, ұйым
және т.б. Аталған компоненттердің мүшесімен және мүшесіне мәдени,
Шығармашылық-рухани дүниесі, коммуникативтілігі, ... ... және ... талғамдардың болуын ... ... ... ... тигізеді.
Педагог-психолог қоғамдағы тұлғаның биологиялық және ... ... ... ... ... морфологиялық, физиологиялық,
биохимиялық жетілуі ... ... ... ... ... жағдайлары жатады. Демек, педагог-психолог маманын адам
баласы өмірге келгеннен оң мен ... ақ пен ... ... ... ... ... ... және тұлға болып, оның әрі ... ... ... ...... ана, ... ... тәрбиеші, жоғары оқу орнында оқытушы, жұмыста
қызметкер, өз ісіне ... ... ... ... ... үшін ... шеберлікті жетілдіру
негізгі мақсат болып саналады. Өйткені мұғалімнің шеберлігі шәкіртті қалай,
қалайша оқыту үшін оның ... білу - ... ... ... ... жолдарын терең білу және оларды қолдана білу.
Психология адамдардың өзін-өзі тәрбиелеуіне жл ... оның ... ... ... ... елдің болсын, өсіп-өркендеуі өркениетті дүниеде өз орнын ... ... ... беру ... ... даму ... тікелей
байланысты.
Педагог-психолог адамдардың рухани-моральдық нормаларын бала бойына
сіңіре біледі.
Педагог бала бойына жақсы ... ... ... ... ... ... қабілетін немесе өз бетінше шығармашылық
ізденісін дамыту;
- пәнге терең қызығушылығын арттыру;
- оқушының ... ... ... ... ... ... мақсатында даму деңгейін, танымдық
белсенділігін арттыра оқыту;
- жалпы білім-білік ... ... ... ... ... ... пәндердің ғылыми негізінде оқушылардың білім сапаларының деңгейін
жоғарылата дамыта оқыта ... ... ... жеке ... ... ... ... дамуына
ықпал жасауда білімді мықты құрал ретінде қолдану.
- педагог; психолог; тәрбиеші; ақылшы; ... ... ... Педагог-психологтың бойында әділдік, ... ... ... кең ... ... басым болуы қажет.
Педагогтың оқушылармен, олардың ата-аналарымен қарым-қатынас сипатына
негізінен педагогикалық ұжымда қалыптасқан моральді-психологиялық ... әсер ... ... өз ... ... әкімшілігімен
іскерлік, тату байланыстары бүкіл мұғалімдер ұжымының өз ... ... ... ... жасауында тәрбиелік ықпалының
біртіндеп және бірыңғай бағыт алушылығын қалыптастыруға жәрдемдеседі.
Көрнекті психолог, ... ... ... ... ... ... қызметтік деңгейінің
бірінші сатысы оқытушы мен оқушылардың ішкі жүйелік қарым-қатынасы ретінде
білімнің мазмұндық жанамалығы, ... ... ... ... ... ... бағдарын анықтай отырып, білімнің объективті
және субъективті мазмұндылығын айыру қажеттілігі туындайды. [17].
Моральді-психологиялық хал-ахуал негізінде ұжымда ... ... күй ... Бұл кейде адамдардың тіршілік әрекеті үшін басты деп
саналған жан құбылысы мен толқыны адамдар әрекетінің ... ... ... ... ... болып жатқан оқиғаларына деген ... ... ... пен ... ... ... көптеген күтпеген
жағдайларға толы. Үнемі болатын рухани өсу, ... ... ... ... ... ... жасындағы күрт өзгерістерге
дейін), көңіл күйдегі ауытқулар (өзін еркін сезінуден ызаланғанға ... ... ... ... бір ... ... жақсы
қарым-қатынасы өзін тыныш тандыруға мүмкіндік бермейді, себебі нақты ... ... ... тура ... табуы керек.
Педагог пен оқушы қарым-қатынасы өз алдына бір-бірімен байланысқан
және өзара шартты тізбек ... ... ... мен ... жүзеге
асады. Бұл тізбектк мұғалім ерекше рөл атқарады.
Педагог-психолог мамандығына талдау жасағанда, мектептегі кәсіби
қатынас мәдениетінің ... ... ... Мұнда ең аз дегенде үш себеп
айтуға болады:
1. Мұғалім оқу-тәрбие процесінде қарым-қатынасқа көп ... ... ... ұйымдастыруды ойламайды.
2. Мұғалім практикалық жұмысында адам психикасына көз жұма қарайды.
3. Әр мұғалімнің өзінің ортадағы кәсіби мәдениетінің ... ... ... ... педагогикалық ситуацияда кездеседі:
1. Сабақта материалдарды қандай мөлшерде және ... ... ... оқу бағдарламасын орындау;
3. Қайталауға және сабақты қорытындылауға қандай материалдар беру.
Мұғалім сабақ ... ... көп ... балалардың сенімділігін
арттыру, белсенді балалардың белсенділігін түсірмеуді жоспарлайды.
Педагог-психологтар тек ... ғана ... ... ... де ... ... ... кезеңде мектепте және кәсіби орта оқу орындарында педагог-
психологтың қызметі өте ... Біз ... ... ... ... ... кәсіби мамандығы педагог-психологтар
емес, сағат жетіспеген физик, математик, тарихшы мамандар педагог-психолог
қызметін атқарып жатыр. Олар тек ... ... ... жетекшісінің
қызметі деңгейінде жұмыс жасайды. Ол дұрыс ... біз осы ... ... ... ... ... №138, №81 және ... барып, бірнеше топ мүшелеріне сауалнамалар жүргіздік.
Сыныпқа мінездеме жаздық. Енді ары ... әлі де ... ... ... іскерлік ойындар, ой толғау, т.б. іс-
шараларын жүргіземіз деп жоспарлап ... ұлы ... ... ... ... оқытушыларға
арналған «Адам-тәрбиенің объектісі» деген еңбегінде оқытушының балалардың
жан дүниесін жете білуі өте қажет екенін ... ... ... ... адамды барлық жағынан тәрбиелегісі келсе, онда ол, ең алдымен,
оны барлық жағынан білуі тиіс» ... ... ... ... тек
жағдайлар ғана емес, сондай-ақ балалардың психикасы да, мінез-құлқы да әр
түрлі ... ... ... ... ... деп ... педагогикалық
әдістің өзі де кейбір жағдайда айтарлықтай нәтиже берсе, ал ... ... ... бере ... ... ... осы ... сүйене отырып, оқу-тәрбие жұмысында
балалардың өзіндік ерекшеліктерімен ... білу ... ... ... және оны қазақ мектебінің тәжірибесіне тұңғыш егізген Ы.Алтынсарин
болатын [18].
Кеңес үкіметі аясында педагогика-психология ғылымының ... ... ... ... салынып, кедергі болғаны рас. Мәселен, 1947
жылы КазГУ-де ашылған логика және ... ... 1953 жылы ... 35 ... ... ғана жұртшылықтың үлкен дабылынан кейін орыс тілді
жиырма бес ... ... ... ... ... ... қазақ бөлімі төрт жылдан кейін ғана барып ашылды.
Өркениетті елдерде жас ... ... ... беру ... ... дәстүр және ол жақсы жолға қойылған. Бізбен ... ... ... ... т.б. ТМД ... педагогика-психология пәні
орта мектептерде оқытылып жүр.
Елдік пен еркіндікке қол жеткен қазақ елі ... де ... ... ... ... ... ... елдер қатарынан
орын алуда. Осындай еліміздің ары ... алға ... ... ... үлес
қоса білетін азаматты тәрбиелеп шығару үшін, алдымен біз ... ... аса мән ... қажет.
Тәрбие беру сынып жетекшілерінің немесе пән ... ғана ... ... ... ... ... ... педагог-
психолог мамандарының құзырында.
Білім беру мекемелерінде педагогика және психология
мамандарының қандай қызмет ... ... ... осы ... ... ғалымдар қарастырғандығына тоқтала кететін болсақ, әлемдегі
екінші ұстаз Әбу Насыр ... ... ...... ... және
оған жіктеу жасау жөніндегі Фараби ілімі орта ғасырдағы ғылыми ой ... ең ... ... бірі ... [15].
Сөйтіп ол білім салаларының дамуында және оларды жүйелеуде елеулі рөл
атқарады. Әл-Фараби тәрбиенің ... ... ... ... білім алумен, үйренумен, үлгілі тәжірибемен және ... ... ... өзі ... «Ақыл мен түсінік» атты
еңбегінде адалдық пен адамгершілік үлгілі тәрбиеге байланысты, оның негізі
таза еңбекте, еңбек өз ...... ... ... деген еді.
Ал «Бақытқа жету» тағы басқа шығармаларында ғылымды меңгеруді бұл ... ... ... ... шарты деп санайды. Ол өз ... ... ... ... ақыл – ой, ... ... ... үйретіп, еңбекке үйретіп ... ... ... ... ... ... жас ұрпақ тәрбиесі, жеке бала тәрбиесі, ... жеке адам ... ... ... жас жұбайлар тәрбиесі жайлы жан
– жақты ұлағатты ... ... ... ... - ... ... ... заманымызға дейін сақталып, халық педагогикасының
қазынасына айналды.
Сонымен қатар психология саласы бойынша ... жан ... әр ... түсіндіруде «Жанның мәні туралы», «Түс көру туралы сөз», «Жан
туралы», « қыл және ... «Жас ... ... ... ... ақылы туралы кітап », «Темперамент туралы», жазған еңбектері
бар. [19].
XV ғасырдың бірінші жартысындағы психологиялық ... дала ... Асан ... ... қара ... шипагер Өтегібойдақ
Тілеуқабылұлының «Шипагерлік баянынан» ерекше көрініс тапқан. Дала ғалымы ... ... ... жан құбылыстары (түйсік, ойлау, ... ... ... ... т.б.) ... ... мағлұматтар келтіреді. Ғұлама адам
иіс түйсігін – мұңк (қазіргіше иіс), ... ... ... ... «сөйлемелік», миды «миақ», атауларымен өрнектейді. Оның адам
есіне, ойлауына байланысты ой ... мен ... ... ... ... ... де, нанымды.
XIX ғасырдың екінші жартысындағы педагогикалық – психологиялық ой –
пікірлердің қазақтың үш ой ... ... ... Абай ... ... ағартушы – педагог тек мектеп ашумен шектеліп
қалуға болмайтынын, бұған ... ... ...... керек
екенін жақсы түсінді. Сондықтан Ушинский, ... ... ... ... ... оқулықтарын негізге ала отырырып, ... ... «Оқу ... ... ... – ақ ол әдістемелік мәні бар
«Семья мен мектеп», «Халық мектебі» журналдары басылып шығарылған. [19].
Абай Құнанбаевтің педагогикалық ... ... ... бірі ... ... ... – қатынасы, әсіресе, жастарды еңбекке баулу.
Шоқан Уалиханов ... ... ... ... ... ... деректер баршылық осылардың ішінде ... ... сөз ...... ... ... оның ішінде өзіндік
психологиялық ерекшеліктері туралы мәселе еді.
Көркем очерк түрінде жазылған ... ... мен қол ... ... сапарының күнделігі «Қашқария сапарының күнделігі» психологиялық
жағынан құнды дүниелер. Табиғатты көз алдына әкеліп ... ... ... ... ... ...... ой –
пікірлердің дамуы – А. ... Ш. ... М. ... ... т.б. ... айырықша ерекшеленеді.
Ш. Құдайбердиев психологияға байланысты көзқарасын «Анық пен танық»,
«Қазақ айнасы», «Мұсылмандық шарттары» т.б. шығармаларынан
кездестіреміз. ... ... ... ... ... қоршаған
табиғаттың жұмбақ сырын ұқ, танып – біл оның ... ... ... жарат, бұл үшін жаратқан адамға ми берді білу, нану, ұғыну, тану –
бәрі ақыл ісі, олар ... ... деп ... ... Аймауытовтың психология саласындағы еңбектерінің («Тәрбиеге жетекші»,
«Психология», «Жан жүйесі және өнер таңдау», «Комплекс пен оқыту ... ... бір ... ... төл тіліміздегі тұңғыш психологиялық
туындылар болуымен қатар, бұрынғы кеңес елін ... ... ... ... ... ... түрікпен, әзербайжан, башқұрт, т.б.)
алғашқы жарық көрген басылымдар екендігінде.
М. Жұмабаев ұстаздық ... ... оның ... оқу- ... ... Ал ақынның «педагогика» кітабы, бүгінге дейін мұғалім,
жалпы қазақ қауымы үшін таптырмайтын үлгі, тұнғыш қолтума ... ... ... ... әрі ... әрі ... ... автордың көзінің тірісінде екі мәрте жарық көрген. Бірі
1922 ж. ... ... 1923 ж. ... қаласында басылған.
XX ғасырдың екінші жартысында Қазақстанда психология ғылымының дамуына
үлес қосқан академик Т. Тәжібаев пен ... М. ... ... ... т.б. ... ... еңбектерін қамтиды. [21].
Т. Тәжібаевтің ғылыми ізденістері негізінен екі ... ... ... ұлт ... ... оқу ... ... мен
халқымыздың педагогикалық және ... ... ... ... зерттеу ісіне бағышталады. Т. Тәжібаев бұрын әр жерде
шашырап, белгілі жүйеге түспей ... ... ... терминдерді
саралап, бұл ғылымның төл тілімізде тамыр жол түсуіне ... ... ... ... ... деген атпен «Қазақ Университеті» баспасынан
жарық көрген еңбегіне ( 1992 ) ... ... ... ... ғылыми психологияның дамуына ерекше үлес қосқандардың бірі
– М. М. Мұқанов. Оның 1979 жылы ... ... ... ... когнетивті эмпатия мен рефлексияның зерттелінуі» атты ғылыми
мақаласы мен 1980 жылы жарық көрген «Ақыл ой - ... ... ... да осы ... орын алып ... М. ... қазақ психологиясына сіңірген еңбегі өлшеусіз.
Ол өзінің артына ... ... жеке ... (оқу ... монография,
әдістемелік жинақтар т.б.) қалдырды. Өзінің 20 жылға ... ... ... ... сонау ерте замандардың өзінде
– ақ ой - өрісі өте жоғары болғанын эксперимент арқылы дәлелдеп ... ... 30 ... ... ... «Ес және есте ... Ой мәселелері, Дағдылану мәселелері» атты көлемді еңбегінде
шәкірт психологиясының жас және жеке дара ... ... ... [24].
Ғалым психологиялық мәселелерді өз еңбектерінің қай – ... кең ... ... ... оның «Оқу ... ... беру жөніндегі құрал», «Эстетикалық тәрбие негіздері» ... ... ... көптеген теориялық қисындары, жекелеген
терминдік сөздері біршама сөз болды.
Ресейдің педагогика – психология ғылымдарының негізін ... ... А. П. ... Ол ... ... саласы кемде – кем. А.П. Начаев
елуден астам кітаптың, жүздеген ғылыми мақалалардың авторы. Олардың кейбірі
«Қазіргі эксперименттік психология және оның ... ... ... ... ... ... мәселелері» (1922) «Дене тәрбиесінің
психологиясы» (1927) ... ... ... (1928) «Ес және ... (1930) т.б. Ол ... соңғы жылдарында Семейдің Н. К.
Крупская атындағы ... ... ... ... ... ... оқитын студенттерге арнап «Психология» оқулығының қол
жазбасын ... Оның 1940 жылы ... ... «Психофизиологиялық
синдромдар жүйесі» атты еңбегі бұл автордың психология саласындағы қырық
жылдық еңбегінің қорытындысы. ... ... ... XIX ғасырдың аяғына дейін. Песталоццидің айтуы
бойынша, «педагогиканы психологияландыруды ... ... ... дидактикалық деп атауға болады. Бұл кезең ең алдымен, Ян ... ... ... Руссо (1712-1778), Иоганн Песталоцци
(1746-1827), Иоганн Гербарт (1776-1841), Адольф Дистерберг (1790-1866),
К.Д. Ушинский ... ... ... ... есімдерімен
көрсетілуі мүмкін. Бұл ойшыл-педагогтардың педагогикалық психологияның
дамуына қосқан үлестері ... ... ... ... ... және ... ... оқушының шығармашылық белсенділігі, баланың
қабілеттілігі және оны ... ... ... ... ... ... ... мәселелер. Алайда бұл – аталған процестің мәнін ғылыми
тұрғыдан түсіндірудің тек алғашқы ... еді. Осы ... ... ... ... ... жөнінде П.Ф. Каптерев
«Дидактикалық очерктер. Білім беру теориясы» атты ... осы ... ... ... терең және жүйелі талдау жүргізу негізінде
дәлелдер келтіреді. П.Ф.Каптерев « ... ... ... ... ... тән: бұл ... ... ... ретінде ұсынылған
әдіс дидактикасы; Бұл дидактикада ... ... ... ... ... мүлдем сөз жоқ; ... Коменскийдің ... ... [24 ... ... ... ... жүргізе келе, П.Ф.Каптерев
«Песталоцци оқудың барлығын оқушының өз шығармашылығы деп ... ... ... ... ... ... өз ... әрекет жасау, өзін-өзі
дамыту акт ретінде ... ». ... ... қатар П.Ф.Каптерев айтқандай
«...Оның оқытуда әдістің әсерін тым ... ... ... ... ... тәсілдерді механизациялауға көп мойын бұрғаны ... ... ... ... мұғалімнің жанды тұлғасы әлі
түсініксіз. Жалпы, Песталоцци білім беру ... ... ... ... ... мен ... ... деңгейде ашпаған ».
Педагогикалық психологияға И.Гербарттың қосқан үлесін ... ... ... ... аса ... басымдылықтары бар: ол
педагогикалық әдіске психологиялық талдау берді, ол ... ... аса ... мәселені көтереді, ол оқыту мен тәрбие беруді бір-
бірінен ... ... ... жетіспеушілігі- оның бір жақты
интеллектуализмі және кейбір ... ... ... ... ... ... ... жерде «тәрбиелеп оқыту» ұғымы И.Гербарттың тұжырымдамасынан бастау
алады. [25]. ынтығы, педагог пен ... ... ... ... ... ұғымын кіргізді. Сонымен бірге мұғалім еңбегі мен ... ... ... ... ... даму ... беру мәселелері және басқа да көптеген мәселелер қарастырылды. ... ... өзін ... ... ... ... ... ол жөнінде «Дидактикалық очерктер. Білім беру ... ... ... ... «Білім беру процесі-оның психологиясы» дәлел болды.
Автордың ойы бойынша, білім беру процесіне «адам ағзасының ішкі әрекетінің
көрінісі», ... ... және ... ... ... ... ... қалыптасуына сол кезде пайда бола бастаған
әлеуметтік психология өкілі С.Т.Шацкийдің (1878-1934) қосқан ... ... ... ... субъектісі ретінде оның тұлғасы мен
кәсіби құзырлығына қойылатын жалпылаған талаптарды қамтитын педагог моделін
құрған.
XIX ғасырдың аяғынан XX ғасырдың ... ... ... Бұл ... ... алдыңғы жүз жылдықтың педагогикалық ойларының
жетістіктерін пайдаланып, ... ... ... ... бағытталып, дербес сала болып қалыптаса бастады.
Педагогикалық психология эксперименталдық зерттеулердің нәтижелеріне
бағытталып, дербес сала ... ... ... ... осы кезеңінің басы П.Ф.Каптеревтың, Э.Трондайктың,
Л.С.Выготскийдің кітаптарының атауларынан ... ... ... ... саладағы алғашқы эксперименталдық жұмыстардың пайда ... ... ... ... ... ... – соңғы бірнеше жылдардың өнімі; бұл медицина, юриспруденция
және басқа ғылымдармен ... ... ... бір ... ... жаңа ... ... атап өтеді. Сонымен қатар бұл дербес
ғылым.Шынайы педагогикалық мәселелер, есте ... ... ... ... ... ... ... ерекшеліктері және т.б.
Осы кезеңде С.Л.рубинштейн «Психология негіздерінде» оқу – ... ... жан – ... ... ... ... ары ... әртүрлі
тұрғыдан Л.Б.Ительсон, Е.Н.Кабанова-Миллер және т.б. ежіктеп ... ... үшін ... ... ... ... өте
қажет екенін К.Д.Ушинский ескерте келіп, егер ... ... жан ... білсе, « Онда осының өзі тәрбиелеу үшін құрал табудың көзі болмақ
және осыған негізделіп табылған құрал ... ... ... » - ... ... үшін ... ... жете білуге
мән бергені соншалық, ол өзінің дидактикалық ... ... ... байланысты дидактикалық ережелерінің көпшілігін,
сол кездегі жаңадан ... келе ... ... ғылымының
жетістіктеріне негіздей отырып дәлелдейді.
Бұл пікірде ... сөзі ... ... ... ... ... ... үшін, сол баланың психикасымен,
жас ерекшеліктерімен ... әр ... ... өзгеріп отыру
керектігі жайында айтылып отыр.
Қазіргі кезде оқу – тәрбие ... ... ... ... ... ... жүргізуде балалар психикасының ... ... ... ... ... ... қолдау тауып,
бұл жөніндегі ғылыми зерттеулер тәжірибеде елеулі табыс ... ... ... ... ... оқу – ... ... болып келуіне ететін әсерін екі ... ... ... , ... ... және ... саласындағы жұмыстары сәтті
болып келуі үшін ол ... даму ... ... ... жете ... болуы қажет. Педагог егер
психология ғылымының зерттеулерімен ... ... ... ... ... кете алмаған болар еді;
екіншіден , педагог ... ... ... ... қана
қоймай, өз класындағы балалардың дара ерекшеліктерін ( ... - ... ... т.б. ) ... ... шарт. Мұнсыз болмайды.
Өйткені жас буындардың бәріне ... тән ... ... ... ... жеке ... әр ... өзіндік
ерекшеліктері болады. Сондықтан сыныптағы балалардың жеке басындық
ерекшеліктерін жете білу ... ... ... ... ... қажетті, тарихи қалыптасқан іс - әрекет ... ... үшін адам ... мен ... ... сәйкес, қабілеттер
мен кәсіби маңызды сапаларға ие ... ... ... А.Дистербергтің шығармашылығы, П.Ф.Каптерев бойынша, оның
заманына сай педагогикалық тәжірбиенің ... ... ... ... ... беру процесінде мұғалімнің , ... рөлі ... ... бар. Ол оқу ... оқушының – оқытылатын
субъектің, мұғалімнің оқылатын пәнінің және ... ... деп ... ... ... ... ерекшелігін
ескеру және педагог әрекеттерінің пәрменділігі – тәрбиелеп оқытудың кепілі
мен негізі.
Педагогикалық психология негізін құруда П.Ф.Каптеревтің ... ... ... зор. Ол ... ... негізін құраушылардың бірі. Ол
өмірге Песталоццидің өсиеттерін педагогиканы психологияландыруды енгізуге
ұмтылды. «Психологиялық педагогика» ... ... ... ... ... 1877 ... Каптеревтің «Педагогикалық психология» ... ... соң ... ... да, ... осыған аттас кітабы
тек шаршы ғасырдан соң (1903 ж.) жарық көрді. Сонымен қатар, П.Ф. Каптерев
ғылыми қолданысқа қазіргі заманда ... ... ... беру мен ... жи ... ... ... бөлім – «мұғалім психологиясын» қамтиды
деп қарастырған [28].
Мұнда мұғалімнің кәсіби рөлінің маңыздылығы атап ... ... ... ... ... оған қойылған талаптар
мен қоғамда оған қалыпты қалыптасқан әлеуметтік күтулер талданады.
Ал, А.К.Маркованың ... ... – бұл ... ... сияқты ең көне мамандықтардың бірі. Онда ұрпақтар
Мұғалім педагог ... ... мың ... ... Шын мәнінде, педагог–бұл ұрпақтар арасындағы байланыстырушы
буын, қоғамдық–тарихи тәжірбиені ұрпақтан-ұрпаққа жалғастырушы тұлға болса,
мектеп педагог-психолог ... ... ... түсініп, оның өмірде өз орнын
табуға көмек көрсететін жан деп ... ... ... ... Мектептегі педагог-психолог маманның атқаратын іс-әрекетіне
сипаттама
Педагог- ... ... – бұл ... ... оның ... ... беру, оқыту, тәрбиелеу, психологиялық кеңес беру және т.б.
қызметтер көрсету.
Педагогикалық- психологиялық іс-әрекеттің ең маңызды ... – бұл ... ... ... ... мен оқытуға бағытталған
білімділігі, тәртіптілігі, дамытуы.
Кәсіби іс-әрекет арнайы білімді ... ... ... сол ... қызмет атқаруға қажетті арнайы білім, білік, дағдылар ... Бұл ... ... ... ... және практикалық
педагогиканы меңгересіздер; іс-єрекеттің жоғары нәтиже алу ... ... ... жету үшін ... білімдермен қаруланып
шыңдаласыздар.
Кәсіби педагогикалық іс-әрекетпен шұғылданатын адамды: ... ... ... деп ... ... ... ... ауқымы қандай кең, осы іс-
әрекет арқылы қанша адам ... ... ... (ата-ана, єже мен ата, бала бағушы,
репетиторлар, үй ... ... ... ... ... ... т.б.); ... оқытады, тєрбиелейді
(педагог-психологтар, сынып жетекшілері, ... топ ... ... ... ... т.б). Сондықтан өсіп келе жатќан адам
балалық ... ... ... ... ... ... ... табылады [29].
Әрбір педагог-психолог мамандығын алып шыққан соң , өмірде өз білімін
тереңдетіп, ... ... ... ... тіпті әртүрлі
себептерге байланысты мамандығын да өзгертуге тура ... ... ... ... ... курстарда оқып, білім жетілдіру институттарында білім ... ... ... ... ... және ... ... түседі. Яғни, бірде
бір адам педагогикалық іс-әрекет нысаны болмай өмір сүре алмайды екен.
Енді іс-әрекеттің шығуына, пайда болуына келейік. Бұл ... ... ... Осы ... жауап беруге бола ма? ... ... ... ... онда ... ... ... ашылып, сауаттылық, білімділік азаматтардың ерікті қабілет-
қасиеті болып есептеле ... ... ... барар алдында ерікті
азаматтардың балалары отбасылық тәрбие алған. Құл ... ... ... ... апарған. Осыдан баланы жетектейтін –
педагогика пайда болған.
Ғалымдар былай деп есептейді: ... мен ... ... ... іс-әрекеттерінің маңызды түріне жатады.
Педагогикалық іс-әрекеттің тууы, оның кәсібилігі, арнайы ... ... ... сауаттылық, жазу пайда болуымен байланысты. Ауызша
берілген тәрбие жазу арқылы бекітілген.
Ал таным тарихындағы іс-әрекет ұғымына келетін ... ... ... ... ... дүниеге көзқарастық ұстанымы ретінде, екіншіден, әр
түрлі әлеуметтік ғылымдарға негіз болған.
ХХ ... ... өмір ... мен ... ... ... ... қайнар көзі іс-әрекет деп қарайтын ұстанымы ... ... ... ... ... ... ... өмірде
„іс-әрекет“ сөзі – еңбек, іс деген қарапайым ұғымды білдіреді. Ал ... ... ... ... ... ... ... философия, психология, тарих, мәдениеттану, педагогика жєне
т.с.с. шұғылданады. Ал, Л.А.Беляеваның пікірінше, ... ... ... ... болмысының тәсілі. Педагогикалық іс-әрекеттен тыс
тәрбие туралы да, ... ... ... ... ... да
айтуға болады. ... ... ... - өзіндік белсенділігі басқа ... ... ... ... ... ... ... асады. Егер іс-әрекетке екі
немесе одан да көп ... ... жєне ... ... жєне ... және ... ... жєне топ, мұғалім және педагогикалық ұжым ... яғни ... ... ... немесе субъекті аралық
сипатта болады.
Субъект – іс-әрекетті ... ... ... – іс-әрекеттің бағытталуы.
Ондай болса педагогтің іс-әрекет объектісі – ол оқушының (студенттің) ... ... ... бейнелеуге, құрастыруға, бағдарлауға
және басқаруға болады. Бұл тәсілдердің әрқайсысы ... бір ... ... ... ... ... ... педагог-психолог оқушымен қарым-қатынас процесінде ғылым әлемін
байланыстырушы рөлін атқарады. ... пән ... ... ... ... ұжымдық субъектілердің іс-әрекетін жеке субъектілердің жеке іс-
әрекетіне айналдыру процесін ұйымдастырады, сөйтіп жеке тұлғаның ... ... ... етеді [30].
Сонымен, педагогикалық іс-әрекет – ... ... ... ... ... ... белсенділігі, ол адамның жеке тұлға
ретінде қалыптасуы мен дамуын қамтамасыз етеді.
Педагогикалық іс-әрекетті ... оның ... ... ... бар жүйе ... ... ... педагогикалық өзара іс-қимыл субьектісі мен обьектісі, олармен бірге
іс-әрекеті, оқыту мақсаты және қатынас жасау құралдары;
2) ... мен ... ... мен тәрбиелеудің мақсаты, мазмұны,
процесі және ұйымдастыру түрлері;
3) педагогикалық ықпалдың мақсаттары субьекті мен обьектіні, мазмұны ... ... ... ... ...... және
оқушы. Іс-әрекеттің түрлері төмендегі көрсетілген. (кесте 1)
|Іс-әрекет құрылымы ... ... ... ... ... ... ... |Педагог ... ... ... тұлғаның дамуы |
| ... | ... ... ... ... оқыту мен |
| | ... ... мен |
| | ... ... ... ... |Жеке тұлғаның білімділігі,|
| | ... ... | ... дамуы ... ... ... ... белгілері:
• онымен міндетті білім, ... ... ... ... оны жүзеге асыру үшін белгілі формалары болады: сабақ, «сынып»;
• бұл іс-әрекет белгілі бір мақсатты көздейді: ... ... ... ... белгілі бір білімдер жүйесін беру; белгілі бір
білік, дағды қалыптастыру, білім алуда кеткен ақаулардың ... адам етіп ... ... ... ... т.б. дамыту;
• оқыту, білім беру, тєрбиелеудің мазмұнын анықтау;
• баланың педагогпен «ерекше» қарым-қатынасы (іскер, ... ... ... ... ... тексеру, яғни, мұғалім
үйреткен білім мен біліктердің қорытындысы;
• нағыз педагог регламенттік іс-әрекетпен ғана ...... ... єсер етуде барлық мүмкіншілігін пайдаланады:
дәстүрлі емес әңгімелер, сенімді ... ... ... ... талқылау, кеңес беру, көмектесу.
Төмендегідей деңгейлері анықтайды:
• - репродуктивтік, адам өз ... ... ... ... - ... мен икемділікті бейімдеу, пәнді білу ғана емес, оны қабылдау
мен ұғыну ерекшеліктерін де білу;
• – білімді ... ... ... ... ... ... және кейін өтілетін қандай материалмен
байланыстырып, салыстыру қажет екенін, жаңа материалды өтуде ... ... және ол ... жеңу үшін не ... ... ескере отырып, білім құрамын түзе алады;
• – білімді жүйелі моделдеу, ... ... ... ... ... ... оқушылар мінез-құлықы жүйесін моделдеу, мұғалімнің осы оқу орнынын
түпкі маќсатын ұғынуы.
Бұл жіктеу ... ... ... ... теруі мен оны оқушы
дамуының ... ... ... ... ... ... ... педагогикалық іс-әрекеттің бес компоненттен
тұратын функционалдық моделін ұсынды: [31].
1) гностикалық, педагогикалыќ жүйені қолдаудың заңдары мен механизмдері
туралы жаңа ... алу мен ... қор ... ... ... ... бұл – ... отырған курс мақсаты мен ол ... ... ... байланысты;
3) конструктивтік (сындарлы) компонент, бұған курс мазмұны, сабақты
өткізу түрі мен әдістерінің композициясын түзу мен ... ... ... ... ... ... жоспарланғанды жүзеге асыру міндеттері
шешеді;
5) коммуникативтік ... ... ... ... ... педагогикалық мақсатқа сай өзара қатынас орнатумен
байланысты іс-әрекеттер енеді.
Маманның педагогикалық- ... ... ... жекелеген іс-әрекет жиынтығы, нақтырақ айтсақ: әртүрлі
әдебиетті, бағдарламаларды, оқулықтарды, ... ... ... да ... ... құралдарын талдау, соның негізінде оқушылардың жас
ерекшеліктерін ескере отырып, қажетті оқу материалын ... ... ... ... ... ... [32 ... түрткі студенттердің оқу-танымдық іс-
әрекетіндегі маңыздылығын атап көрсетеді:
- жеке тұлғаның қалыптасуының негізі,ол студенттің әрі қарай ... ... ... ... ... әсер ... ... көзі
болады;
- танымдық тапсырмаларды шешуге,ізденуге шығармашылық күш беріп, білім
сапасына, оның тереңдеуіне әсер ... ... ... ... ... ... ішкі шарты болып
табылады;
Аталған зерттеулерді қарастыра келе танымдық түрткілер мен қызығушылықтар-
оқушылардың білімін дамытып, әртүрлі әдістер ... әрі ... ... ... – оқу ... ... ... деген
қызығушылықтарын туғызады.
Ал,өзіндік білім түрткісі – оқушылардың білімін жетілдіру әдістері. Бұл
деңгейлер оқушылардың нәтижеге ... ... ... ... да ... ... ... бөлінеді. Кеңейген әлеуметтік
топтар деп оқушылардың өз Отанына, қоғамына тиімді болу үшін білім алуға
ұмтылуы, ... ... өз ... өтеу, жауапкершілік сезіммен қарайды.
Мектептегі педагог–психолог оқушылармен төмендегідей ... ... оқу ... жұмыс;
• қосымша әдебиеттермен жұмыс;
• сөздіктер мен энциклопедияларды еркін бағдарлау;
• библиографиялармен жұмыс ... ... мен ... өз ... ... ... тезистер құрастыру, аннотациялар жасау, шығармалар,
рефераттар, пікірлер жазу;
• көрнекіліктер ... ... ... ... ... ... ... мәнін анықтауда, оның үлгісін құру;
• өз іс-әрекетіне міндеттер ... ... ... тәжірибеде қолдануға дағдыландыру;
• іс-әрекетті жүргізу барысында,құбылыстың дамуын анықтау, оның
себебін табу;
... және ... ... дамуы,сонымен бірге
қарастырылған ережелерді негіздеу;
Тәжірибелік сабақтар;
• зерттеу дағдыларын қалыптастыру;
• кәсіби іскерлікпен зерттеу;
• қарастырылып ... ... ... ... анықтау;
• математикалық тәжірибелерді сұрыптау және оны есептей білу дағдысын
қалыптастыру;
• өңдеу техникасы және әртүрлі техникалық ... ... ... ... педагог – психолог қызметінің негізі оқушылар тұлғасының
дамыту мақсатында сүйенетін ... мен ... ... ... ... ... ... педагогикалық-психологиялық қызмет
тәжірибесінде типологиялық әдісті қолдану ұсынылды, ... ол ... тән ... ... ... ... ... оларды шешу
әдістері мен тәсілдері сипаттамасын игереді. Біз ұсынып отырған ... ... ... ( ... бір ... ... ... педагогикалық және әлеуметтік- психологиялық жұмыстың анағұрлым
жалпыланған стратегияларын ... ... ... ... ... психодиагностикалық және жобалау әдістері құрайтын
типологияданерекшелігі ( ... ... және т.б.) ... ... ... оқу орнындағы кәсіби даярлықтың, кәсіптік маңызды
сапалардың, ... ... ... ... ... ... ... мүмкін. Типологиялық диагностика студенттік
өмірдің түрлі міндеттерін шешу ... оның ... ... ... ... оның студенттік социумда қатысу қабілеті
туралы кері байланыс ... ... ... жаңа ... ... прогрессивті, яғни ашық типология ... ... ... ... ... ... жасы ретінде
–тек ғана өзінің жеке ... ... ... ... ... ... жағдайларда қолданылған қасиеттерді тануға бірдей қарайды.
Сондықтан ол басқа анағұрлым қиын ... ... ... ... ... ... өзін-өзі тану әдісі ретінде болуы мүмкін.
Уақытты жеке ұйымдастыру концепциясы өзіне ... ... ... ... ... ... қоса ... (мысалы, француз психологы Ш.
Годбуа 20 жыл бойы екі ауысымдық еңбек кестесімен ... ... ... ұйымдастыру режимін зерттеген). Әр ... ... ... ... ... ... ... анағұрлым танымалы уақыт тапшылығы (оның қызметті орындауда
жетіспеушілігі) лимит режимі ( ... ... ... ... ... ... қысыммен, жеделдетіп орындауы тиіс), қызметтің аяқталуы мерзімі
көрсетілмеген режим (жазушы, суретші, ғалымдардың шығармашылық ... ... ... ... ... ... режімі (орташа нормативтік)
және т.б. әр түрлі субъектілердің іс-әрекеттің белгілі бір режимінде қалай
жұмыс істеуін зерттеу барысында ... ... ... ... ... іштей не сырттай берілуі факторы болып табылатыны
анықталды.
Тұлғаның ... ... ... ... ... не ... ... көрсеткендей, әр түрлі типтер уақыттық түрлі ... ... де тек бір тип ғана ... деп ... ... режимде де
сәтті. Мұндай деректер кәсіби іріктеу үшін де (мысалы, ... ... ... типтер бар және керсінше уақыт тапшылығында ... ... ол ... үшін ... болып табылады. Сондай-ақ зерттеушілердің
көрсеткендей, бір типтерде рефлексия болмайды (уақыттағы өз ... енді ... ... ... емес-олар өз іс-әрекеті
қабілетін, шын мәнісінде болып жатқанын ... ... және т.б. Бұл ... сана деңгейінде жүзеге асырылатын кәсіби даярлыққа және ... ... ... ... ... ... бір шектеулер қояды.
Басқа жекелеген типологияларға сәйкес кәсіп ... мен ... ... байланыстылықты анықтау мүмкін болмай отыр (кәсіптің тұлға
жауапкершілігінің “үлес ... ... ... ... ... жауапкершілік типін диагностикалау негізінде кәсіптік
бағдармен ... үшін бір ... ... ... ... Сонымен,
әсіресе Батыс пен АҚШ-та егжей-тегжей зерттелген ... ... мен ... ... ... көрсету іс-әрекетімен, аффилиация,
көмек көрсетуге дайын тұрумен байланысты жауапкершілік. Жауапкершіліктің
бұл түрі, сөзсіз гуманистік ... ... ... ... ... және т.б.). Басқа тәуелсіз ... ... ... ... уақытты да ұйымдастырумен байланысты. Біз қызметті ... ... ... ... ... ( ... уақытта, кездескен қиындықтар мен өзгерістерге қарамай сапалы
орындауы). Кейбір типтердің жұмысты мерзімінде істеп бітірген, бірақ ... ... сай ... бір ... деңгейде орындалмағаны анықталды.
Жауапкершілікті іс-әрекет критерийлерінде көрініс тапқан, ... ... ... ... ... ... барлық сыналушылар орындай
бермейді. Кейбіреулері іс-әрекеттің жауапты тәсіліне ... ... ... егер де аяқ ... ... қызмет шарты өзгерсе, қарама-
қайшылықтар пайда болса, оны жүзеге асырмайды. Осы ... ... ... осы ... ... мен ... жеке ... бір типтегі артықтығының терең байланысын тапты. Анағұрлым мәнді
факті ынталық пен ... ... ... ... немесе
(болмауы). Жоғары сынып оқушыларына жүргізілген ынталылықты зерттеу
студенттерді ... де ... ... ... осыдан жастардың
ынталылығының (бастамашылыдық) деңгейінің төмен екендігі анықталды, бұл тек
ғана орындаушыларға айналған біздің қоғамымыздағы ... жеке ... ... ... ... пен ... байланысын зерттеулерде көрсеткендей, бір
қатар тұлға типтерінде ... алда ... ... ... ... ... ... пен
жауапкершілік арасында іштей қарсылық туындайды. Мысалы, ... ... адам оны өзі ... ... ... ... жасай
алмау себебінен туындайды. Тек қана ... ... ... ... пен ... үйлесімді байланысы айқындалды, мұнда ол
өзі орындай алатын шамада ғана ... ... ... ... белсенділігі “пішіндерін” айқындаған бұл деректер
әдеттегі ... ... ... ... ... немесе бөгет болатын, ... ... өмір ... ... ... ... ... бағытаумен ерекшеленеді.
Сондықтан оларға негізделген ұсынымдар ... ... ... ... ішінде әлеуметтік-психологиялық) түсінеге ... ... ... ... кәсіптеге еркін, шығармашылық менін
көрсетуге ... ... ... стратегиялар мен әдістерді саралауына
мүмкіндік береді.
Осылайша, тұлға аралық және жеке ... ... ... ... ... ... ... утопия құлаған қазіргі
жағдайда, тұлғаға психологиялық көмек көрсету қызметі психотерапевтикалық
тар шеңберде емес, ... ... ... ... ... алу, тұлғамен психологиялық жұмыс ... ... ... берілуі тиіс. Соңғы жылдары тұлғаның әлеуметтік
ойлауы деп аталатын дербес сана-сезім ... ... ... ... өз
кезеңінде, мұндай жұмыс сана деңгейінде қаншалықты жүзеге асырылуы мүмкін
екенін, бұл ... ... ... түсінуге мүмкіндік береді.
1.3. Мектептегі педагог-психолог маманның жоғары сынып ... ... ... педагогика үшін ерекше маңызы бар, өйткені жеке адамдардың
даму заңдылықтарын, балалардың жас ... ... ... ... білу ... беру мен ... неғұрлым
тиімді әдістерін жасауға теориялық негіз болады.
Педагог – психологтар әсіресе мектептерде, ... ... ... өте ... беру ... ... жұмысының сәтті болуы
педагогтардың іскерлігіне тікелей ... ... оқу ... саласында
қандай жұмыс жүргізбесін, балалардың жан дүниесін жете біліп, ... ... ... ... шарт. Бүйтпеген жағдайда істің сәтсіздікке
ұшырап, көңілдегідей табысқа ие бола ... ... ... жас ... ... ... , оларға тәрбие беруде баланың психикалық
ерекшелігін жете біліп, ... ... ... ... ... ... мәні бар.
Оқу-тәрбие жұмысының ойдағыдай жолға қойылуы үшін әрбір педагог оқушының
ой-өрісі, мінез-құлқының ерекшелігімен жетік ... ... ... ... тек ... ғана айтылып отырған мәселе емес. Бұл - ерте заманнан бері
әр елдің көрнекті педагогтарының еңбектерінде сөз болып келе ... ... ... дұрыс деп саналатын педагогикалық әдістің өзі де ... ... ... ... ал ... бір жағдайда нәтиже бере
алмайтыны осыдан байқалады. [33].
Мектептердегі зерттеулерде жоғары сынып оқушылары балалықтан ересекке
өту шағы ... ... ... Жеткіншектік кезең өтпелі, сыни және көп
жағдайда жыныстық жетілу кезеңі ... ... Л.С. ... ... ... ... және ... үш нүктесін көрсеткен.
шимпанзеде органикалық және жыныстық жетілу нүктелері ... ... де, ... ... ... шақтың аяқталған уақытында жүзеге асады. Адамдарда
қоғамның даму тарихында жыныстық және әлеуметтік жетілулер сәйкес ... ... ... ... ал ... ... тағы бірнеше жылдан
кейін ғана жүреді. Қазіргі балаларда дамудың барлық ... әр ... ... ... және біраз уақыттан кейін ғана ... ... Бұл ... ... пайда болуына алып келеді.
Жеткіншектік кезеңнің психологиялық ... ... ... ... ... ... ... жетілмеген тұлға;
2. мінез-құлықтың интенситі қалыптасуы мінез-құлық акцетуациясы;
3. ересектік сезімі-эманципация реакциялары;
4. интимді жеке қарым-қатынастар ... ... ... өзіндік бекіну қажеттілігі хобби-реакциялар ... ... пен ... маңыздылыққа қажеттілік-компенсация,
гиперкомпенсация реакциясы;
7. сыни көзқарас-негативизм, ... шығу ... ... ... ... ... қашу, қаңғыбастық,
ассоциалды мінез-құлық;
9. жоғары эмоционалдылық-тиімді мінез-құлық, сәтсіздіктер, агрессия.
(Овчарова Р.В.)
Екінші жағынан, ... ... ... ... факторлармен
ерекшеленеді: баланың өзбетіншелігі өседі, басқа балалар мен ... ... ... ... көп жақты әрі мағыналы бола бастайды,
оның іс-әрекет сферасы айтарлықтай ... және ... ... ... ... ... ... артады.
Маңыздысы, осы берілген кезең бала өзін қоғамның мүшесі ретінде
саналы қатынасының шынайы ... жаңа ... ... шығумен
ерекшеленеді.
Жеке адам құрылуының маңызды этапы ретінде жеткіншектік кезең
әлеуметтік пісіп ... ... ... ... ... ... ... құрылымды құрайды [34].
Жеткіншектік кезеңге байланысты көптеген функционалды зерттеулер,
болжамдар және теориялар бар. ... ... С. ... Ш. ... ... Э. ... Л.С. Выготский, Д.Б. Эльконина, Л.И. Божович және
т.б. Олардың көпшілігі ... ... ... ... психологиясы
саласында төңірегінде көрініс табады.
Жеткіншектік кезеңді ... ... ... ... ... және ... байланысты мәселелерді ашатын
концепцияны ұсынған, өтпелі кезең психологиясының әкесі атанған
С. Холл жеткіншектік кезеңді адамзат тарихындағы ... ... ... хаос кезеңін жандандырған деген көзқараста болды. (адамның табиғи
ұмтылыстары әлеуметтік өмірдің қажеттіліктерімен беттесетен ... ... ... тән қыры ... ... ... шамадан тыс белсенділігі қажуға, өте жоғары көтеріңкі көңіл-
күй немесе оның ... ... ... ... ... ... альтруизммен, танымпаздық ақыл-ой бейжайлылығымен
және т.б. алмасады. Жеткіншектік кезең-жыныстық ... мен ... ... ... ... шақ пен ... ... (11-12
жастан-16-17 жасқа дейін) ... ... ... ... ... ... және қоршағандармен ішкі қақтығыстардан,
сәтсіздіктер мен ... ... ... кезең табалдырығына
жақындайтын, 14-15 жас ... ... бала ... ең ... ... ... Р.В.). Жеткіншектік кезең-ол мәдениетке
кіріге даму кезеңі (Э.Шпрангер).
Бұл жас кезеңнің негізгі ерекшелігі дамудың барлық жақтарын ... ... ... ... және ... ... құрылу
фонында психологиялық дағдарыс өтетін жасерекшелік кезең. Өсу гормондары
мен жыныс гормондарының белсенденуі мен күрделі ... ... ... және ... ... ... бойы мен ... ұлғаяды, ұл балаларда бойдың «өсу шыңы» 13
жастан бастап 15 жасқа ... 17 ... ... созылады. Қыз балаларда бойдың
«өсу шыңы» екі жас ерте ... ... баяу өсім тағы ... ... ... ... А.П. Краковский жас арасы бір-ақ жас кіші мектеп
оқушылары мен кіші жеткіншектердің ... ... ... ... ... кіші ... ... 6 есе жиі
қырсықтықты танытып, 9 есе көп өздерінің кемшіліктерімен мақтанады, 10 есе
жиі ... ... ... ... ... ... бастауыш сынып
оқушыларына қарағанда мотивацияланбаған теріс қылықтары 42 есе ... ... ... және Джин ... ... ... барысында 65 пунктен тұратын жеткіншек мінез-құлқындағы
толғандыратын мәселелерді бөліп көрсеткен. [35].
Ең бастысы көзге түсетіні ... ... ... ... ... ... еркіне қарсы жүруге тырысуы), қыңырлықта, өзін
ересектерге қарсы қоюмен т.б. көрініс береді.
Жеткіншектік мінез-құлықтың тағы бір ... ... ... және ... мінез-құлық. Бұл көзқараспен ... ... ... ... ... сезімдері, т.б.)
жеткіншектің эмоциялық жағдайлардың қайшылықтарымен байланысты.
А.Е. Личко көзқарасы бойынша, жеткіншектің ... ... ... топтасуды бөліп көрсетеді.
Сонымен қатар жеткіншектер ... ... ... Берілген даму кезеңі дағдарыстық ... ... ... әр түрлі болып өтуі мүмкін. Дағдарыс сипаты мен мазмұны ... ... ... ... ... ... мінез-құлқы мен тұлғасындағы бұндай күрделі өзгерістер
Р.Хавигуртпен түсіндірілген «даму мақсаттарымен» ... ... ... ... ... ... ... бейімделуі, өз денесін
қабылдау мен оны тиімді етіп ... 2) ... ... ересектік
ролге жетуі; 3) қарама-қарсы жыныс өкілдерімен жетілген қарым-қатынастың
дамуы; 4) интеллектуалды ... ... 5) ... ... ... ... 6) әлеуметтік жауапкершілікті ... 7) ... ... мен ... ... ... ... қол жеткізу; 9) некеге және ... ... Бұл ... Д.И. ... ойынша эклектикалық сипатқа ие
болғанмен, жеткіншектік кезеңде ... даму ... ... көрсетуге
мүмкіндік береді. Ол-жеткіншектің жыныстық, танымдық және әлеуметтік дамуы.
Жеткіншектік кезеңді қарастыруда ... ... Э. ... ... ол ... ... ішкі әлемі қандай да болмасын ... ... ... сай ... Ол ... ... ... жас
кезінде қарастырады, қыздар арасында 13-19 жас аралығы және ұлдар арасында
14-22 жас аралығы шектеулерін анықтаған.
Осы жастың 1-ші ... ... ... 14-17 жас
аралығындағы жаспен ... Бұл фаза ... ... ... ... ... сипатталады.Берілген жастың ... ... ... ашылуы, рефлекцияның пайда болуы, ... ... ... өзінің өзгешелігінтануы болып табылады.
Шпрангердің теориялық ... Ш. ... ... Ол ... ... фазаны бөліп көрсетеді: жағымды және жағымсыз, жеткіншектік этап этап
жағымсыз фазаға қатысты. Оған тән ... ... ... ... өзбетіншілікке талпыну. Қыздарда бұл фаза Ш. ... ... ... 14-16 жас ... деп көрсеткен. [36].
Жеткіншек өзінің есюіне орай мінезі мен өзін қоғамда көру ерекшеліктері,
қоғамды қабылдауы, қоғамның ... ... ... ... ... ... ... сәйкестіліктерінің мотивтері мен деңгейі
де өзгеріске ұшырайды.
Дамудың ... ... ... ... ... психологы
А.Гезелл жеткіншектік кезеңді, яғни ... ... 11 ... ... алады. 11 жаста бала импульсивті болады, негативизм, көңіл-күйінің
өзгергіштігі ата-аналармен келіспеушіліктер ... 12 ... ... әлемге деген қатынасы неғұрлым ... бола ... ... ... ... Осы ... ... парасаттық, шыдамдылық және әзіл, жеткіншек өзінің
инициативасын ... сырт ... және ... ... ... бөле ... 13 ... жетекші қасиеті-ішкі әлеміне қарай бет
бұру, жеткіншектік неғұрлым интровертті бола ... ... ... ... және оған ... ... ата-анасына сын көзбен қарайды, досқа
неғұрлым таңдамалы келеді.
14 жаста интроверсия экстроверсиямен ауысады, жеткіншек ... ... ... сенімділігі өседі; өзін басқалармен
талқылағанды, салыстырғанды жақсы көреді.
15 ... ... бір ... ... ... ... ... тез өсе түседі. Бұл жеткіншектің жаңа ... ... ... ... ... ... өзін-өзі
бақылаумен және өзін-өзі ... ... ... Мұның
барлығы жеткіншектің жағымсыз қылықтарға ... ... ... ... қайтадан тепе-теңдік орнайды; ішкі өзбетіншілік, эмоционалды
теңдік, қарым-қатынасшылдық, болашаққа талпыныс айтарлықтай артады [37]..
Д.И. Фельдштейн жеткіншектік ... үш ... ... 10-11 жас аралығы,
12-13 жас және 14-15 жас ... ... Ол ... ... яғни 10-11 ... тән ... жетіспеушіліктер көп. Басқаша
айтқанда, бұл жастағыларға жағымсыз эмоционалды фон тән. Мұнда олар әлі ... ... мен жеке ... ... арасындағы байланыстыорната алмайды,
алайда бұл жаста оларда талдау қабілеті жинақтала бастайды, өзіне біршама
сыни қатынас дамиды.
Жеткіншектік ... 12-13 ... өзін ... ... ... ... ... ең алдымен өз құбылыстарының бағалауларына
тәуелді болып келеді. Сонымен қатар, ... ... сыни ... ... ... ... өзін сыйлаудағы қажеттіліктің жүзеге асуымен,
жалпы айтқанда, өзіне жеке адам ретіндегі жағымды ... ... Бұл ... ... ... ... ... қырларын және адамдармен
өзара қатынасының ерекшеліктерін қарастыра алады. Мұнда ... ... ... үшін ... ынталандырушы күш ретінде көрінетін жеке
адамның рефлекциясының дамуында ... ... ... Осы жас ... өзін қоғамдық қатынастар жүйесінде сезіну, өзін ... ... ... ... ... ... ... 14-15 жас аралығында «оперативті ... ... ... яғни ... ... ... ... кезде де
анықтайды. Бұл өзіндік бағалаужеткіншектің өзінің жеке адамдық ерекшелігін,
мінез-құлықтарының түрлерін оның өзіне жеке адамның идеалды формасы ... ... бір ... салыстыруға негізделеді.
Жеке адамдық рефлекцияның маңызды ерекшелігі бұл жаста баланың ... ... ... ... қатынасының сыншылдығы болып табылады.
Сонымен қатар, ... ... ... ... өзін ... мұның
барлығы өзінің әлеуметтік қатынасын сезінуге, заттың тәжірбиелік іс-әрекет
дамуының белсенді жолдары мен шынайы ... ... ... [38]. ... атап ... ... санасында үлкен өзгерістер өтеді.
Жеткіншек осы кезден бастап өз-өзіне үлкен көңіл бөледі. Ол жиі-жиі
өз-өзіне «мен ... ... ... ... қандай?» деген сұрақтарға
ойлана бастайды. Былайша айтқанда жеткіншек сана-сезімінде үлкен өзгерістер
болады. Бұл өзгерістер өзін-өзі ... ... ... ... келеді.
Әрбір жеке адамда ... тану ... бір ... ... оның жеке
ерекшеліктерінен, ал екінші жағынан, өзін-өзі тану ерекше жеке даралығына
тәуелді. Атап ... ... ... ішкі ... бет ... ... адамның рефлекциясымен өзін-өзі ... даму ... ез бұл ... даму ... ... ... кезең
дәл осы кезде кәсібі өзін-өзі тануының дамуы өте маңызды. Осы кезеңнің ең
негізгі психологиялық көрінуі бұл ... ішкі ... ашу. ... бір ... ... ... ерекшеліктерін сезініп, оларды кәсіби ниеттерімен
келістіру. Жеткіншек үшін ... әлем ... ... мүмкіншілігінің
тек қана бір жағы, бұны ол ... ... ... ... ... іске ... ... мен сезінуі адамның бүкіл кәсіби жолын
бағыттайды.
Сана-сезімнің қалыптасуындағы ең ... ... ... анализді Э.Эриксон береді. Өзінің «Балалық шақ пен қоғам» деген
кітабында ол адам өмірін психоәлеуметтік даму ... ... ... ... ... ... ... сатыға өтеді, бұл саты 12 мен19
жас аралығында кездеседі. Осы кезде жеткіншек осы ... ... өзі ... ... ... қосады жене осы «Мен» деген бейнелерді ... ... ... ... ... жете ... өзін-
өзі анықтау (кризис самоидентификации) дағдарысына алып ... ... ... ... ... ... Дұрыс таңдау жасау
үшін адам өзін-өзі түсіну керек. Сонымен қатар өзін қай ... ... ... ... болуы керек.
Осы жаста алдыңғы шаққа «Мен» ... ... ... ерік пен ... ... ... және бұл ... іс-әрекеттердің сәттілігі және басқалармен қатынас тәуелді. Тұлғаның
жеке дара психологиялық ... және ... ... ... ... ... шарты болып табылады. [39].
Жеткіншектік кезең өзінің өмірлік әрекетіндегі ... ... ... ... ... мәселелік сапаны бойына сіңіру үшін
өте синсетивті ... ... ... ... ... ... ... дамиды. Рефлекция бұл өзін-өзі терең танудың үздіксіз жолы,
жеке адамның өз ... ... ... ... ... ... тану
адамның өзін-өзі дамыту және өзін-өзі жетілдіруге алып келеді. Неғұрлым ... ... ... ... қалыптасқан жағдайды дұрыс ... ... ... ... жеткіншектерінің әлеуметтік-психологиялық мәселелері
Жеткіншектің жеке басы дамуының аса маңызды факторы-ол өзінің ауқымды
әлеуметтік белсенділігі ол ... бір ... ... ... және ... ақырында өзіне қанағаттанарлық қарым-
қатынас орнатуға бағытталады. Алайда, жаңаның ... ... ... ... ... ... ... болады және осы себепті
бүкіл майданда ... ... ... ... өзі бір ... ... пен «ересектіктің» қатар болуымен, екінші жағынан сол бір ғана
кәмілеттік жастағы ... ... ... ... даму
дәрежесіндегі елеулі айырмашылықтардың болуымен анықталады.
Бұл қазіргі мектеп оқушыларының өміріндегі жағдайларда екі түрлі жайт
сәттерінің болуымен байланысты.
Олар:
1. Жеткіншектің ... ... ... ... ... ... және байыпты міндеттері болмай, тек оқумен ғана
шұғылдануы, көптеген ата-аналардың ... ... ... мен қынжылыстардан қорғаштауға, түгелдей қамқорлыққа ... ... ... жайлар: мазмұны жағынан саналуан
ақпараииың орасан зор тасқыны, көптеген ата-аналардың бос уақытының аздығы
және осының ... ... ... ... ерте ... ... ... дамуы: дене күші дамуы және жыныстық
толысудың акселерациясы.
Осының бәрі ересектің дамуын анықтауға алуан ... ... ... ... оның ... бір ... ... алуан түрлі көріністері
мен елеулі айырмашылықтарын көруге болады.
Жеткіншектік кезең қиын, әрі ... ... деп ... Бұлай
бағалау біріншіден, осы уақытта болатын ... ... ... Бұл ... ... ... ... ерекшеліктерін мүдделері
мен қарым-қатынастарын түбірімен өзгертетін сипатта ... ... ... ... ... ... ... көбінесе күтпеген жерден болады да,
даму процесі секірмелі қауырт сипат алады. Екіншіден, болып ... ... ... бір ... ... өзінде әртүрлі
елеулі субъективтік қиыншылықтардың болуымен ... ал ... оны ... ... ... [40]. ... ықпалына көне қоймайды. Онда тіл ... ... ... ... ... (қиқарлық, дөрекілік, тентектік,
бүкпелік, тұйықтық) жеткіншектік кезеңдегі даму ... ... ... ... мәселелер әсер етеді.
Тұлғаның бұндай сапаларында мектеп шешіп, ... тиіс ... ... мемлекетте әрқашанда мектепке көп көңіл бөлінетін. Бұндағы
мектептің мақсаты балалар мен жеткіншектерді оқыту, дамыту, ... ... ... ... мәселелеріне ден қою.
Бойында рухани байлықты, моральдық тазалықты және денелік саулықты
алып жүретін қоғамға пайдалы белсендңі тұлғаны ... ... ... ... ... ... ... жасерекшелік
дағдарыстарына қоса, әлеуметтік-психологиялық мәселелерге ... ... ... он бір жыл бойы ... алу-бұл жағымды және
жағымсыз ықпалдарға сезгіш болып келетін баланың өсу әрі даму ... ... ... ... бала ... екі ... кезігеді:
бірі- 6-7 жасарлығы болса, екіншісі-жеткіншектік кезеңді қамтиды.
Жеткіншек оқушылар ерекше ... ... ... . ... неміс психиятры
Hutter айтқандай, «жеткіншектік кезеңде қалыпты қалыпсыздықтар ... ... бәрі ... ... өзі ... ... бұл өзгерістің өзіндік себептері бар, 1971 жылы В. ... ... ... мақсаты тек алдын алу, диагностика ғана емес
сонымен қатар оқушылардың бұл ... ... ... шешу (Школа и
психологическое здоровье ... [41]. ... ... ... ... ... оқу, яғни ... ақыл-ой қысымыЛ.С. Выготский
былай деп жазған екен, «ғылыми білімдер баламен қабылданып, жаттанбайды,
еспен алынбайды, ол тек ... ... ... ... ... ... нәтижесінде пайда болып, қалыптасады. Бұл қысым барлық ... түсе ... ... нәтижесінде оқу қысымын игере алмаушылық туады.
Бұл фактор оқу ... ... ... ... ... интеллектуалды қасиеттердің (жеткіншек оқушының құрылымымен
бірге бағдарламалық талаптарды орындауға бөгет жасайтын) ерекшеліктеріне
орай туады.
Оқу материалының ... мен ... ... ... ... ... психиаторлар мен психологтар атап өтетін мәселе: егер
балаға қойылатын ... оның ... сай ... ... ... ... себепкері болуы мүмкін.
Ғылыми –техникалық прогресс, ақпараттандыру заманы мектеп бағасының
күрделігіне, педагогикалық процестің қарқындығына алып ... ... М.М. ... психиатрлары жүйке-психикалық ауытқулардың
шекаралық формалардың пайда болуының ... ... ... ... ... ... ақпаратты өңдеуге, оның пайда ... мен ... ... ... берілген үй тапсырмасының барлық күш-жігерін
салып оқитын үлгерімі жақсы оқушылар ақпараттық қысымға ... ... ... бұзылуымен, мінез-құлықтың күрт
өзгеруімен т.б. ... ... ... ... игерудегі қиындық жеткіншек оқушылардың
жеке ерекшеліктерінде жатуы мүмкін. Олар алуан ... ... ... ... ... ... дейінгі кезеңде анықталмай, арнайы оқу
орындарына жіберілмейді) интеллектісі қалыпты ... ... да ... ... кездері болды.
Мектепке қажетті функционалдық жетілген соң, яғни ... ... ... ... ... ... ұзақ
мерзім ішіндежасыра алып, өте жоғары жетістіктерге ... ... ... ... соң сол жас ... ... мен қоса ... төлеуге тура келеді.Оқу бағдарламасын игеруге қиындық туғызып
отырған ... бірі ... ... ... В.А. ... ... ... мен денсаулығына көңіл бөле отырып,
«баяу ойлау жалпы сырқаттанудың нәтижесі» деген.
Психологтар қабілеті мен ... ... ... ... ... ... ( Н.С. Лейтес айтқандай, жалпы қабілеттер
жиынтығы ... ... деп ... ... ... жұмыс
қабілетімен және табиғатымен орын басылады, егер ол ... ... ол ... төменгі көрсеткішіне алып келеді
де (Бударный А.А., 1961) оқуға ... жеке ... ... ... етеді. Соңғы
зерттеулерде тек сандық қана емес, сонымен қатар бір ... ... ... ... ... ... ... кезінде көрініс беретін ми іс ... ... ... ... ... қабілетінің
сапалық айырмашылықтар анықталған.
Жеткіншек оқушылардың тағы бір мәселесі ол ... Бұл ... жиі ... ... ... ... 7-11\, жеткіншектік
жасқа жеткенде 3-7\. Айта кететін жайт, солақай оқушылардың жүйке жүйесі
сезімтал келеді. Психологтардың мәліметтерінше, әлеуметтік бейімделмеген
неврозды ... ... 12\ ... ... дәл осы ... ... ... арасындағы дисадаптация мен невроз 4,5 \ ғана
құрайды.
Бұндай балалар мектепке қабылданғаннан бастап, ... одан да ерте ... ... ... ... ... сөйтіп оларда ... ... ұйқы мен ... ... ... ... ... жүруі кідірлейді.
Егер солақайлық сол латеральділік белгілермен (сол жүргізуші көз, сол
жүргізуші құлақ және т.б.) сәйкес келсе, ... ... ... ... тозуға алып келуі мүмкін. [42]. Адам бойындағы қажет, түрткі,
ниет, тілек, ынта, ықылас т.б. қасиеттер ... ... ... қызығу адамды білімге, кәсіпке, іскерлікке, іс-әрекетілікке ... [86,21]. ... ... ... ... ... ... бөлінді.
- мотивациялық құндылықтары;
- оқу объектісіне бағыттау;
- технологиялық;
- шығармашылық;
Бұл ... ... ... ... ... ... іс-әрекет,
игеру, нәтиже құралады.
Білім-жалпы,кәсіби, техникалық, арнайы білім болып бөлініп кәсіппен
ұштасады.
Кәсіп-мамандық ... ... ... Ол ... ... техникалық колледждерде, гимназиялар мен ... ... алып ... иесі болу үшін ... ... ... ... ізденушілік, өзіндік жұмыс, іс-
шаралар, дағдыдан ... ... болу үшін ... меңгеру керек.
Іс-әрекет- әрекеттен, операция, қимыл-қозғалыстан тұрады.Бұл үрдістің
орындалу ,игерілуі керек.
Игеру-қабылдау, ұғыну, ... ... ... ... ... Барлық үрдіс байланыса орындалған соң ... ... ... ... келер болсақ жалпы, арнайы, кәсіби, техникалық болып
бөлінеді. Білім алу үшін кәсіп, мамандық таңдау,оқитын оқу ... ... ... ... ... таныту үшін оқу, білім,
кәсіп, тәжірибе, ізденушілік, дағды,білік т.б ... ... ... ... ... танымдық қызығушылықтың туындауынан қалыптасады.
Нәтиже-білімді тәрбиелі оқушы тұлғасын қалыптастыру
Бірінші тарау бойынша тұжырым
Қазіргі заман талабына сай ... ... ... ... ... педагогикалық-психологиялық жұмыс жасайтын психологиялық кеңес
беретін, тұлғалық, ... ... ... қалыптастыруда мектепте
педагог-психолог маманының орны ... ... айта ... бұрын педагог-психолог ғылымы жайлы зерттеген ... ... ... ... ... ... ... ісінің тиімділігін арттырудың бір жолы-мектептегі жоғары
сынып оқушылары мен университиет ... ... тыс ... ... мән ... ... жалпы педагогикалық дамудың, оның ішінде ... ... ... ... ... ... қалыптастырудағы мектеп пен ... ... ... келе І ... ... бойынша төмендегідей тұжырым
жасадық.
- оқушылардың танымдық қызығушылықтарын қалыптастыру ... ... және жеке ... ... ... ... іс-
әрекеттілігі сарапталынып, оқушылардың танымдық қызығушылықтарын
қалыптастыру жолдарының ... ... ... ... ... отандық ғалымдарымыздың еңбектерін сараптап, зерттеу проблемамамыз
жөніндегі ой-пікірлерін ... ... ... ... еңбектер мен
әртүрлі деректерге сүйене отырып оқушылардың танымдық қызығушылықтарының
қалыптасуындағы ... пен ... ... ... ... ... көзқарастары мен зерттеулері жан-жақты сараланып,олардың
біліктілік, тәлімділік жақтары көрсетілді.
Мектеп пен ... ... ... педагогикалық
мүмкіндіктері анықталып, бүгінгі қоғамдағы жеке тұлғаның білімділігі мен
адами қасиеттерін ... ... ... ... ... танымдық қызығушылығын қалыптастырудағы мектеп пен
университет арасындағы сабақтастық ... ашу ... ... ... ... ... бірнеше
топтарға топтастырдық.
1) Педагог-психолог ғылымдарымыздың еңбектеріндегі танымдық қызығушылық
туралы ой-пікірлерін талдадық.
2) Оқушылардың танымдық қызығушылығын қалыптастырудағы сабақтастықтың
зерттелу ... ... ... ... ... дамытудағы мектеп пен университет
арасындағы сабақтастықтың педагогикалық мүмкіндіктерін аштық.
2.МЕКТЕПТЕГІ ПЕДАГОГ-ПСИХОЛОГ ... ... ... маманның сабақтан тыс тәрбиелік ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанға қалыптан тыс ойлай алатын, шұғыл шешім ... ... ... ... ... ... ... мақсаттарды шешіп қоймай, балалардың жекелік ... ... ... қарастырған жөн. Ол үшін сабақтарда түрлі
қызықты ойындар, ... ... ... ... мәні ... мектеп жасындағы танымдық іс-әрекеті оқыту үрдісінде жүзеге
асады. Осы жаста ... ... ... ... артады. Баладағы
өтіп жатқан осы ... ... ... ... жұмысын
нақты мақсатқа бағыттауды талап етеді. Негізгі іс-әрекет түрі – оқу. ... ... ... ... ... ... ... ес, қиал, ойлау) дамиды.
Бастауыш сынып оқушысының қабылдауы тұрақсыз және ... ... ... ... «білуге құмарлық, әуестік те» байқалады.
Олар өздеріне күнделікті жаңа бір ... ашып ... ... ... ... ... де ... тұрақсыз болып келеді. Сондықтан ... ... ... мен ... ... ... зейінді
тәрбиелеуге бағытталады. Мектеп өмірі балалардан ерікті ... ... бір ... біріктіру үшін ерік күшін жинақтау
талап етеді. Балалардың ерікті зейіні оқу ... ... ... (оқу ... ... болуына деген жауапкершілік).
Мектепте бастауыш сынып оқушыларына жүргізілген ... ... ... ... ... қызығушылығының мынадай көрсеткіштері
байқалады:
- қоршаған ортадағы құбылыстар мен объектілерге және іс-әрекет ... ... ... ... ... және оны меңғеруге тырысу;
- таным үрдісі мен танымдық іс-әрекеттің эмоционалдық көрінуі;
- танымдық іс-әрекеттің еріктің болуы;
- бос уақытын пайдалана білу сипаты;
- ... ... ... ... ... білуге ұмтылысы;
- мектепке және оқуға жағымды қатынасы;
Психологиялық – педагогикалық зерттеу ... ... ... II ... ... кезең.
Жоғары сынып оқушыларының дарындылығын ... ... ... ... айқындауға болады.
- тілге бейімділігі. «Айзенктің вербальді қасиеттерді зерттеу» тесті;
- математикалық бейімділіктерді анықтау Аштахуэрдің алгоритмдік ... ... ... ... оқушының сыни тұрғыдан ойлау ерекшелігі П. ... ... ... ... даму ... ... Л.Ф.Тихомирова
ұсынған «интеллектуалды қабілеттерді анықтау» әдістемелері, ... ... ... ... ... тағы да ... ... тестерін пайдалануға болады.
II кезең.
- педагогикалық – психологиялық диагностика жүйесіноқып үйрену;
- оқушының жас ерекшелігін, ... ... ... ... ... ... және ... анықтау;
- мұғалімдерге, оқушыларға және ата-аналарға арналған ... ... ... ... енгізуді жалғастырып, тереңдетіп оқытуды
ұйымдастыру;
Осындай жүйелі зерттеу қорытындысы ... ... ... ... оқушылар анықталады.
Тек қана өз бетімен оқу, өз білімін жетілдіру, өз ... ... ғана ... ... ... болады. Өз жұмысына талдау жасау арқылы,
жүйелі жұмыс нәтижесінде ... ... ... тез және дәл ... ... тыс ... шығаруға үйренеді.
Бағдарламаны толық меңгерген оқушыөзін-өзі дамыту бағдарламасын құрады.
Қабілеттік дарын иесінің арнайы білімге мұқтаж болуы, табиғи нәрсе. ... ... ... ... дарын иелерін жастайынан талдай,
таңдай білуге жетілдіру,олардың құқығы мен ... ... ... ... ... ... белсенділігінің қалыптасуы жоғары деңгейде дамуы ... ... ... ... ... ... сынып оқушысы тұлғасының педагогикалық-психологиялық
тұрғыдан зерттеп, мінездеме беру ... ... ... жалпы мәлімет: (тегі және аты, туған күні, класы, ... ... ... ... ... ... ... Оқу іс-әрекеті:
а. Оқу үлгілері: (басым бағалары т.б.)
б. Жалпы ақыл-ой дамуы: (дүниетанымы, ... ... ... өз
ойын ауызша және жазбаша білдіре алуы т.б.)
в. Танымдық процестер сипаттамасы:
- Оқу материалын қабылдау ерекшелігі;
- Зейіні ... ... даму ... оның ... ... ... Ой ... (заттар мен құбылыстарды ажырата ала ма, салыстыру,
талдау, жалпылау және өз ... ... ... оқу материалын ұғыну
шапшандығы)
- Қиялдың дамуы (бамым қиял түрі)
г. Оқу қабілеті:
- Оқу процесінде өз бетімен жұмыстануы;
- Оқуға қатынасы (танымдық қызығушылығы, ... ... не ... ... ... ... оқу мотивациясы)
- Оқу қабілеті (күн режимін сақтау, жоспарлай білу, оқу іс-әрекетінде
жинақтылығы мен тәртіптілігі, кітаппен жұмыстана білуі, оқу ... білу ... ... ... Еңбекке қатынасы: (еңбектене біле ме, әлде еңбекке немқұрайлы ... ... ... ... мен ... ... ... икемді, үйде және мектепте еңбектің әрекетін орындауы)
4. Қоғамдық жұмыстарға қатынасы: (класс ... ... ... ... ... бірігіп іс-әрекет етуі, белсенділігі
мен инициатившілідігі)
5. Кластас жолдастарымен қарым-қатынасы, мектепке қатынасы: (кластағы орны,
кластастарына көз ... ... дос, ... ... бола ... ... ... көз қарасы)
6. Тәртібі мен мінезі:
- Мектепте және үйдегі,тәртібінің жалпы мінездемесі (өзін байсалды және
ұстамды немесе ... және ... Күн ... ... ... мен ... талабын орындауы
- тәртіпті бұзуы
7. Оқушы тұлғасының бағыты, мінезі, темпераменті және қабілеті.
- Қажеттіліктері мен қызығушылықтары (алуан түрлілігі, ... ... және ... ... қатынасы ерекшеліктері: мейрімділігі,
қарапайымдылығы, ұжымшылдығы, ... ... ... т.б.
- мінезінің жағымдығы және жағымсыз қасиеттері;
- Темперамент типі және ерекшелігі
- көңіл-күйі (көңілді, көңілсіз, ... ... ... ... бір ... ... және оның көрінуі
8. Жалпы түйіні:
- оқушы тұлғасының негізгі жақсы қасиеттері және ... ... ... ауытқушылығы себебі.
оқушы тұлғасын дамытып, қалыптастыруға бағытталған негізгі тәрбие
жұмыстары.
Мектеп құрамындағы оқушылардың ... әр ... ... ... ... келіспеушілік жағымсыз қатынастар пайда болуы
мүмкін. Мұғаліммен қарым-қатынас сипаты оқушының әсіресе жеткіншек оқушының
психологиялық ... ... ... ... ... ... орнауына, іс-әрекеттерге қатысты
қалыптасуына ықпал ететін басты факторлардың бірі деп кезінде Д.Н. ... ... ... ... айтпастан бұрын, педагогтың
жеткіншек оқушыны бағалауы ... сөз ... ... Үлгерім жөніндегі баға
туралы айтылып жатыр. Бұдан туатын ... ... ... не бағаланады?
Оқушы жауабының деңгейі ме, әлде қандай амалмен болса да ... ... ... ма? ... ... ... үшін ... өткен сабаққа
қарағандағы жетістігі үшін қойылған ... еді. ... ... ... Р. Лемп ... деп ... «Әдеттегі бестігін алған
оқушыға қарағанда, екіге оқитын оқушының үштік бағаны алуы оның ... ... ... ... баға ... ... ... бағалау
иерархиясында төмен тұрғандықтан бағаны жақсартудың нақтылы ... ... ... ... оқушылар мен педагогтардың арасында ... ... ... үшін және ... ... ... ... кеңес беру жұмыстарын атқарады.
Педагогикалық-психологиялық қызыметте кеңес беру ... ... ... ... ... ... ... мекемелерінің әкімшілігіне, мұғалімдерге, тәрбиешілерге,
ата-аналарға, мастерлерге балаларды оқыту мен тәрбиелеу және бірлесіп жұмыс
істеу мәселесі бойынша кеңестер ... ... оқу, ... ... және ... ... ... және құрбыларымен өзара қарым-қатынас, өз-өзін тәрбиелеу және
т.б. мәселелері бойынша жеке және ... ... ... Жеке және топтық кеңес беру арқылы педагогикалық кеңестерге,
әдістемелік бірлестіктерге, жалпы мектептік және ... ... ... ... оқу ... ... ата-
аналардмастерлердің, қоғамдық өкілдердің ... ... ... тигізеді.
4. Бала тағдырында мүмкін болатын өзгерістерді (арнайы оқу-тәрбие
мекемелеріне ... ... ... айыру, бала асырап алу және
т.б,)анықтауға байланысты сәйкес инстанциялардан ... ... ... ... ... қамқорлық көрсету ұйымдарының сұранысы бойынша
баланың ... даму ... ... сұрақтар бойынша шешім
қабылдаған кезде кеңесші-сарапшы ретінде кеңес ... Өзін - өзі ... ... ... ... ... ... тәрбиелеу жағдайларын балалардың жас ... ... ... ... ... ... жоспарлауға кеңесші ретінде қатысады.
Сонымен қатар педагог-психологтар Жетілдіру және педагогикалық-
психологиялық түзету ... да ... ... ... жеке ... және ... қалыптасу процесіне
педагог-психологтың белсенді әсер етуін білдіреді. Оның міндеті әр баланың
жас ерекшелік нормативтерінің сәйкестілігін ... ... ... ... ... олардың қабілетін, бейімділігін дамытуда
педагогикалық ұжымға көмек беретін ... ... ... ... Бұл ... балалардың мінез –құлқындағы және оқуындағы
өзгерістер мен бұзылуларды, дамуындағы ... ... ... ... алады.
Психологиялық талдау барысында анықталған және қатаң индивидуальды,
нақты өзгешелігі бар ... жас ... және дара ... ... және ... психологикалық зерттеу ... мен ... ... Баланың әр жас ерекшелік кезеңінің дамуын есепке ... ... ... ... және жеке ... толықтай дамуына бағытталған
бағдарламаларды өңдеп жүзеге асырылады.
2. Психолог баланың ... ... ... ... ... ... өңдеп жузеге асырады.
3. Жетілдіру және педагогикалық- психологикалық түзету жұмыстарының
бағдарламасына психологикалық және педагогикалық ... ... ... ... бөлімді жоспарлап, жүзеге асырады. Педагогикалық
бөлімді мұғалімдермен, тәрбиешілермен, ата-аналармен ... ... ... ... ... ... аталған адамдар орындайды. Жұмыстың бөлек
формаларына ересек ... ... ... және т.б. ... ... Жетілдіру және педагогикалық- психологикалық түзету жұмыстарын
төмендегі бағыттар бойынша кірістіруге болады:
- жеке ... ... ... ... ... ... тобымен арнайы жумыс жургізу процесінде;
- тәрбиелік іс-шаралар бағытында;
- баланың ата-анасының және басқа ... ... ... ... ... болады.
Ауытқулармен бұзылулар орталық жүйке жүйесінің немесе психологикалық
аурулардың ағзалық ... ... ... ... ғана ... ... ... жұмыстары жүзеге асырыды және саралау
диагностикасының барысында белгілі болатын әкімшілік – ... ... ... ... ... ... Айқын ауытқулар кезінде,
көбінесе патопсихологикалық, ... ... ... ... ... және де психолог хабардарлығының ... асып ... ол тек ... ... ... ... ... салалардағы
мамандармен тартылады.
Мектептегі педагогикалық-психологиялық қызыметтің бірі-баланың
психикалық ... ... ... ... ... және ... микроклимат қалыптастыру. Бастауыш мектептен 5-сыныпқа өткенде,
орта буын сыныбындағы дағдыға бейімделу кезінде ... ... ... Орта буын ... ... қиындықтар, шәкірт психикасының
өзгеруіне , ... ... ... қиналыстар, оқу үлгеріміне,
психикалық саулығының төмендеуіне әсер етеді. Әр түрлі ұстаздардың дәріс
жүргізу әдіс-тәсілдерінің ... ... ... ... ... ... ... салдарынан ата-аналарының ... ... ... ... ... ... бала ... мінездердің көрініс беруі, қарым-қатынас барысында эмоциялық
реакцилар, невротикалық күйзелістер байқалады. ... ... ... шығу ... ... бір ...... болып
табылады. Баланың жалпы интеллектісінің арнайы, шығармашылық қабіллетінің
дамуында жанұяның микроортасы негізгі фактор болады.
Мектептегі педагог-психологтың қызметін ... үшін ... ... сол ... ... өзі жете ... қажет ,сол кәсіп жайында
мағлұматтары болып кәсіби даярлығы болуы керек. Себебі ... ... ... ... ... керектігін қыр сырын түсінген бойында
адаммен тіл ... білу ... ... ... ... білу ... сөйлесу
мәдениеті, өзін-өзі ұстай білу және адамдармен араласқанда орларды ... ... және сол ... ... алу, ... қабілеті
болуы керек .
Қазіргі кезде ғалымдардың да, мұғалімдердің арасында ... ... ... деп ... жүр) ... ұғым көп
кездеседі.
Құзіреттілік – қызмет ... жеке ... ... ... мен ... шешім қабылдай алуы немесе белгілі
бір білім мен дағдыларына сәйкес шешім қабылдауы.
Маманның кәсіби құзіреттілік мєселесі ... де көп ... Бұл ... ... әлеуметтануда, кєсіби білім берудің теориясы
мен ... ... ... ... ... әр ... жүр. Мәселе кешенді түрде зерттелуде.
Құзіреттілік – жеке тұлғаның теориялық білімі мен ... ... бір ... ... ... мен ... Ол
жансыз жаттанды білім түрінде емес жеке тұлғаның ... ... ... ... ... мәселелерді ұсынып, шешім жасауға, оның ... ... ... ... ... ұтымды түзетулер енгізіп отыруға деген
икемділігінің ... ... ... екі жағы ... ... да, ... танымдық жєне практикалық жањалық енгізуді (инновация) ассимиляциялау
мүмкіндігімен, екінші жақты – білім беру жүйелерінің әр түрі, тип, ... ... ... ... ... ... ... пікірінше, құзіреттіліктің мынадай қырлары бар:
- мәндік аспект, неғұрлым жалпы ... ... ... ... ... ... Бұл ... аяғына осы сияқты ахуалды
бағалау, ұғыну мен оған деген қарым-қатынас кіреді;
- ... ... бұл осы бір ... ... ... мақсат, міндет, нормаларды алға қою мен орындау тиімділігінің бара-
барлығын сипаттайды;
- коммуникативті аспект, бұл – осы ... ... ... ... ... ... қатысын жєне өзара ықпал жасауға тиісті мєдени
үлгісі, деңгейінің бара-барлығын қамтамасыз етеді.
Құзіреттілікті оның ... ... жєне ... ... сипаттау үшін
былайша аспектілерге бөлу жасанды екенін көруге болады.
Қазіргі қоғамдық өзгерістердің қарқындылығы жаңа сипаттағы ... етіп ... ... ... ... ... отыратын әлеуметтік-
экономикалық үрдістерді талдай білуге, ... ... ... ... ... ... асыра білуге, өндіріс пен жеке адам ... ... ... ... ... білуге тиіс.
Осы жағдайларға байланысты жоғары оқу орнының ең бір маңызды міндеті ... ... да ... маман даярлау болып отыр.
Педагогтың кәсіби құзіреттілігі туралы ... ... өз ... ... ... ... ... шеше алу мүмкіндіктерін сөз етеміз.
Кәсіби құзыреттілік ... көне ... бері ... әр ... ... ... отырған.
Осындай шарықтап даму кезеңдері Платонның сатылап оқытудың ... ... және ... ... ... ... ... кәсіпке оқытудағы
жоғары білім туралы Аристотельдің идеялары, ... ... ... ... ... ... жолдарын ұйымдастыру туралы ойлар. Содан бері
жоғары оқу орындарында кәсіпке оқытуға ерекше көңіл бөлініп және ... ... ... оқу орындарында көп деңгейлі жоғары білім ... ... ... ... ... білімді маманның кәсіби құзіреттілігі сол маманның жеке ... ... жєне ішкі ... ... ... жүйесі,
оның кәсіби қызметі мен қабілетін іске асыру дайындығына, былайша ... мен ... сай ... ... ... келіп шығады.
Құзіреттіліктің сипаты қандай?
Кейбір сөздіктерде құзіреттілікке белгілі бір зат, құбылыс жөнінде
пайымдауға, салмақты да ... ... ... ... ... білімді
игеру ретінде түсіндірме берілген. Ал, құзіреттілік ... ... ... ... ... бір ... ... қабілеттілік
пен икемділікті меңгеруге жол ашатын психологиялық ахуал, психологиялық
сапаның қосылымы ретінде белгіленіп жүр. ... болу мен ... ... ... Ол ... жеке ... ретіндегі ахуал, эмоциялық
тұрақтылығы мен айнымалылығы, денсаулықтың ... т.б. ... ... ... үшін құзіреттілікті саралап, кәсіби
психологтың қатысуыныњң маңызы зор (Кесте 2).
Құзіреттіліктің бар-жоғын адам ... ... ... ... Кез ... қызметкер өз әрекетімен кәсіби іс-әрекеттің ... сай ... ... ... ... орындаса ғана кәсіби
құзіреті саналады. Жеткен нәтиже емес, белгілі бір ... жету ... ... ... ... ... ... жапсарлатуға болмайды. Өйткені, жұрт айтқандай: «...
құзіретсіздік оқу орнының ... ... ... ... ... бір ... шешу қабілетімен шатастыруға болмайды. Бұл
мєселені мен шеше аламын, бірақ менің құзырыма жатпайды немесе бұл ... ... ... ... т.б. пікірлер айтылды.
(2сурет)
|Тұрақты кәсіби мотивация ... ... ... |
|- өз ... ... ... |- кәсіби мінез-құлық себептерінің |
|тырысу; ... |
|- ... ... жағымдылығы, |- консервативті бағдар, жаңалық |
|өзіндік бағамдылық; ... ... |
|- ... көше алу ... |- ... өзгеруге деген |
|әмбебаптық; ... |
|- ... ... жаңа үшін |- ойлану әдістерінің шығармашылық |
|ескіден бас тарта білу; ... ... ... |
|- ... ... рухани баюды көздеу, |- құзіреттіліктің белгілі бір ... ... ... ... ... ... тоқтауы, кәсіби |
|- кәсіп арқылы шығармашылықты ... ... ... ... |- ... ... ... ... |
|- жағымды эмоциялық күйдің ... ... ... мен өзін толық бағалы |
|- кәсіби еңбектегі даралық; ... |
|- ... ... ... |тұтаса келіп тұрақтанған кәсіби |
|- ... ... сана ... ... ... ... ... ... өсудің кездейсоқ әсерге |
|білу; ... |
|- ... ... ... тану; |кәсіби жағынан машықтану үйренудің |
|- мақсатты ойлау мен бөгеттерге ... ... ... ... тұра білу, әрекет етудің |кәсіби қызметтің мотивациялық |
|тұрақтылығы; ... ... |
|- ... жоба ... | |
|- ... ... ... | ... ... өз ... ... ... ғана емес,
дєрежесін де білсе ұтар еді. ... ... ... ... ... саналады. Атап айтар болсақ:
- арнайы құзіреттілік - өзінің кәсіби іс-әрекетін ... ... ... ... ... жобалай білу;
- әлеуметтік құзіреттілік – бірлесе, кәсіби іс-әрекетті атқаруды,
ынтымақтасуды, сондай-ақ, осы ... ... ... ... ... ... нәтижелері үшін әлеуметтік жауапкершілік;
- жеке тұлға құзіреттілігі - өзін көрсете білу мен ... жеке ... ... қарсы тұру құрамдарын игеру;
- дара құзіреттілік - өзінің қабілеттілігін асыру және кәсіп ... ... ... ... ... ... қартаюға бой бермеу.
Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заң
ында білім беру тєрбие мен оқытудың үздіксіз үрдісі, ал, оның ... ... ... ... ... даму жєне ... ... құзырлығы деп атап көрсетілген.
Құзіреттіліктің аталған түрлері бір ... ... ... ... Адам өз ... аясында ғана жетік болуы, бірақ қарым-қатынас
жасау жөнін білмеуі, өзін дамыту жолындағы міндетті ... ... ... ... ... оның ... жағынан жоғары құзіреттілігін, ал,
әлеуметтік жєне тұлғалық жағынан құзіреттіліктің әлсіз, төмен ... ... ... ... тысқары жерде қажетті құзіреттіліктің
кейбір жалпы түрлері айқындалған. Бұлар кейбір өзекті ... ... мен ... мінез-құлық типтері, көптеген кәсіп түрлері айқындалған,
мәнін жоғалтпайды. Жоғарыда сипатталған ... әр ... ... ... ... ... енгізуге болады:
- мамандыққа құзіреттілік - өндіріс ... ... ... ... жұмыс істей білу,
техникалық құжаттамаларды оқу, жеке тұлға құзіреттіліктері,
өзінің еңбегін ... ... жєне ... өз ... ... ... ... емес шешім
табуға қабілеті, дара құзіреттілік, жетістік мотивациясы ... ... ... кәсіби-әдістемелік бірлестігі негізінен
теориялық жєне ... ... ... ... ... процесін басқару жєне оны ... ... жеке ... ... ... ... ... шығармашылығын дамыту т.б.
мєселелерді талқылайды. Оларды оқу-тєрбие процесінде іске ... ... Жеке ... ... - ... ... ... барынша еркін құқықты болуы ... ... ... ... бағамдауға, жобалауда және құрастыруда кєсіптік
педагогикалық білімді қалыптастыруымыз қажет.
Кәсіп – ... дене және ... ... ... ғана ... ... іс-
әрекетінің белгілі бір түрі.
Мамандық – берілген кәсіптің бір түрі.
Мысалы, кәсіп – ... ...... ... ... ... ... мұғалім жєне педагог деген екі ұғым бар. Соңғы
кезде педагог кеңірек ұғым деп ...... ... ... ... ... үлгісі, эталоны, моделі. Жіктеу:
Педагог-психологтың атқаратын қызметін жіктеу:
- ақпараттық (ақпарат беру);
- дамытушылық (ойлауы, елестетуі, ... ... ... (мобилизационная) (істің, тапсырманың, жаттығудың
орындалуын қадағалау);
- ... ... ... тыс ... әртүрлі
деңгейдегі тапсырмалар, өз бетімен жұмыс, т.б.);
- ... ... ... ... психологтармен, валеологтармен қарым-қатынас);
- ұйымдастырушылық (оқытушыларды, басқа мұғалімдерді, ата-
аналарды, өзін, сабақты, сыныптан тыс ... ... ... ... тұлға ретінде зерттеу);
Сынып жетекшісі, тәрбиешілердің атқаратын қызметтері:
- ... ... ... ... ... ұйымдастыру);
- тәрбиелілік (оқушылардың қабілеттерін кез ... ... ... дамыту);
- ынталандыру (балалардың іс-әрекетін ынталандыру);
- коррекциялау (қайта түзету);
- ... ... ... жүргізу)
- психопрофилактика (психологиялық кеңестер беру, жеке жұмыс жасау)
Педагогикалық қарым-қатынастың мәні мен ерекшеліктерін ... ... ... ... ... т.б.
педагогтар мен психологтар өз еңбегінде қарастырған.
Педагогикалық қарым-қатынас – қарым-қатынастың ерекше түрі, ... ... ... Ол ... ... ... дамытушы және
тәрбиелеуші қызмет атқарады. Педагогикалық іс-әрекет – ... ... ... ... ... әрі педагогтың, әрі балалардың
қарым-қатынас көзқарасы, позициясы өзгеріп отырады.
Кан-Калик былай ... ... ... – тәрбиелеу,
оқытудың мақсаты мен ... ... ... ... ... және педагог
пен оқушының өзара әсерін айқындайтын әдістер мен құралдардың жиынтығы».
В.А.Кан-Калик ... және ... ... ... ... ... мен оқушы, мұғалім мен сынып арасындағы
қатынастарында ... ... ... мұғалімнің педагогикалық
қатынастың егжей-тегжейін әлі де ... ... ... сөз етеді.
Мұғалімге коммуникативті іскерлікті меңгеріп, оны оқу және тєрбие үрдісінде
қолдануы қажет екені айтылады.
В.А.Кан-Каликтің пікірі бойынша, педагог ... ... ... ... ... ... үлгі болуы керек. Мұғалімге
коммуникативті іскерліктің баяны мұғалім сөзінің ... ... ... үні, ... ... ... анықтылығы, мейірімділігі мен
тартымдылығы, міне, осының барлығы ... ... ... әсерін
жоғарылатады.
Г.И.Щукинаның пікірі бонша: ... ... ... ... мен ... ... әсер етеді. Тєрбиеленушіге
сенім арту, оныњ танымдық ... ... ... т.б. ... ... ... айтуынша, педагогтар практика жүзінде ...... ... орта туғызады, тұлғааралық қарым-
қатынас мєдениетін тәрбиелейді, әрі педагогқа, әрі тєрбиеленушіге өзін-өзі
қалыптастыруына мүмкіндік ... ... ... ... ... ... мектеп ұжымы
мұғалімдермен, оқушылармен (қиын балалармен, дарынды балалармен, жас
ерекшеліктеріне байланысты), отбасы яғни ата-аналармен және ... ... ... ... алып ... проблемамызға орай ... ... ... ... ... ... ... бейнеленген.
Толықтай дәлелдеп өтер болсақ ... ... және т.б. ... ... ... оқушы тұлғасын
дамытуда әртүрлі жұмыстар жасалды.
Мектеп ... ... ... ... ... ... ... Осы
жаста қарым-қатынас шеберінің кеңеюінің маңызы артады. Баладағы өтіп жатқан
осы өзгерістер педагогтерден бүкіл оқыту-тәрбиелеу ... ... ... талап етеді. Негізгі іс-әрекет түрі – оқу. Осы оқу ... ... ... ... ... ес, қиал, ойлау) дамиды. Бастауыш
сынып оқушысының қабылдауы тұрақсыз және ұйымдастырумен ... ... ... ... құмарлық, әуестік те» байқалады. Олар өздеріне
күнделікті жаңа бір нәрсені ашып отыратындықтан қоршаған ортаны ... ... де ... ... ... ... ... мектепте
балаларды оқыту мен тәрбиелеу үрдісі, ... ... ... ... ... балалардан ерікті зейінін жаттықтыруды, назарын
бір орталыққа біріктіру үшін ерік күшін ... ... ... ... зейіні оқу мотивтерімен бірге дамиды (оқу іс-әрекетінің табысты
болуына деген ... ... ... ... үшін талап ететін қатаң
құсқаулар қойылмайды, жоспар бүгінгі таңда ... ... ... ... ... ... ... істің бағдары ретінде де
қарастырылады.
Жоспар да істелетін жұмыстардың ... ... ... ... ... ... бір тоқсанға немесе жарты жылға арнап ... ... ... сипаттамасы, оқушылардың жалпы саны, білім деңгейі,
үлгерімі, тәртібі бейнеленеді. ... ... ... ... ... тәрбие алуына, ата-аналарының бала ... ... ... ... жасауды педагог-психолог ұйымдастырып
отырады.
Оқушылардың өздігінен білім алуы осы ... ... ... ... оны зерттеп, өзіндік мәнін ашу, өздігінен білім алуға ... ... аса ... ... ... зерттеушілер, педагог-ғалымдар
өз үлестерін қосуда. Әрбір оқушының өзіндік ... ... ... ... тыс ... ... ... қызметін жөнінде мектеп басшылары мен оқушылардың ... ... әлі де ... ... ... ... байқалады.
Ол үшін сабақтан тыс жұмыстарды жоспарлап, оның сапалы өтуіне ... әр ... ... ... тәрбие жұмыстарын өткізу арқылы
оқушылардың ... ... ... ... ... және жеке ... алуан түрлі қажеттілігін
өтейтіндігін түсінуі керек. Адамның ... ... ... рухани деңгейде болуы мүмкін. Практикалық қажеттілігін өтеу ... ... ... ... ... өтеу ... ... техниканы дамытады. Рухани қажеттілігін өтеп, ақыл-ойын және
эстетикалық ... ... ... ... беру мен ... ... ... сыныптан және мектептен тыс жұмыстардың орны ерекше екендігін
біздің жүргізген ғылыми ... ... ... ... және мектептен
тыс жұмыстарды жүргізудің сан алуан жолдары мен түрлері бар. Мұндай әртүрлі
әдіс-тәсілдер арқылы мектептен тыс жұмыстарды ... білу ... өз ... ... ... өзін ... ... жауапкершілік
көзқарасын қалыптастыруға көмегін тигізеді.
Мектепте оқушыларына жүргізілген бақылаулар нәтижесінде оқушылардың
даму үрдісінің ... ... ... қоршаған ортадағы құбылыстар мен объектілерге және іс-әрекет ... ... ... ... алуға және оны меңғеруге тырысу;
- таным үрдісі мен ... ... ... ... ... іс-әрекеттің еріктің болуы;
- бос уақытын пайдалана білу сипаты;
- танымдық белсенділігінің жалпы сипаты;
- жаңаны білуге ұмтылысы;
- мектепке және оқуға жағымды ...... ... жұмысын жүргізу барысын II
кезеңге бөлуге болады.
I кезең.
Жоғары сынып ... ... ... ... тестер
жүргізу арқылы айқындауға болады.
- тілге бейімділігі. «Айзенктің вербальді қасиеттерді зерттеу» тесті;
- математикалық ... ... ... ... ... ... ... субтесттері;
- оқушының сыни тұрғыдан ... ... П. ... ... ... интеллектуалды даму деңгейлерін анықтауға Л.Ф.Тихомирова
ұсынған «интеллектуалды қабілеттерді анықтау» ... ... ... ... ... тесттері, тағы да басқа
интеллектуалдық, танымдық тестерін пайдалануға болады.
II кезең.
- педагогикалық – психологиялық ... ... ... ... жас ... ... ескере отырып, дифференциялды
оқыту мазмұнын, түрін және әдісін анықтау;
- мұғалімдерге, оқушыларға және ... ... ... ... ... ... ... жалғастырып, тереңдетіп оқытуды
ұйымдастыру;
Осындай жүйелі зерттеу қорытындысы бойынша сыныптағы ... ... ... ... қана өз ... оқу, өз ... ... өз қасиетін түзету
арқылы ғана жоғары нәтиже алуға болады. Өз жұмысына ... ... ... жұмыс нәтижесінде оқушы:
1. Таным есептерін тез және дәл орындауға.
2. Қалыптан тыс есептер ... ... ... ... ... дамыту бағдарламасын құрады.
Қабілеттік дарын иесінің арнайы білімге мұқтаж болуы, табиғи нәрсе. ... ... ... ... ... ... жастайынан талдай,
таңдай білуге жетілдіру,олардың құқығы мен мұқтаждарын ... ... ... ... ... белсенділігінің қалыптасуы жоғары деңгейде дамуы оны
шығармашылық әрекетке әкеліп тірейді.
Содан кейін жоғары ... ... ... педагогикалық-психологиялық
тұрғыдан зерттеп, мінездеме беру үлгісі.
1. Оқушы туралы жалпы мәлімет: (тегі және аты, ... ... ... жалпы
физиологиялық дамуы, денсаулығы, ... ... ... тәрбиесінің
ерекшеліктері)
2. Оқу іс-әрекеті:
а. Оқу үлгілері: (басым бағалары т.б.)
б. Жалпы ақыл-ой дамуы: (дүниетанымы, сөздік қоры, ... ... ... және жазбаша білдіре алуы т.б.)
в. Танымдық процестер сипаттамасы:
- Оқу материалын қабылдау ерекшелігі;
- Зейіні (ерікті зейіннің даму деңгейі, оның ... ... ... Ой ... ... мен ... ажырата ала ма, салыстыру,
талдау, жалпылау және өз бетімен қорытынды ... оқу ... ... ... ... (бамым қиял түрі)
г. Оқу қабілеті:
- Оқу процесінде өз бетімен жұмыстануы;
- Оқуға қатынасы (танымдық қызығушылығы, бағаға, мадақтауға, не ... ... ... ... оқу ... Оқу ... (күн режимін сақтау, жоспарлай білу, оқу ... мен ... ... ... ... оқу ... білу ... меңгеруі т.б.)
3. Еңбекке қатынасы: (еңбектене біле ме, әлде еңбекке немқұрайлы қарайма,
еңбекке икемділігі, еңбектенгенде жинақтылығы мен ... ... ... ... үйде және ... еңбектің әрекетін орындауы)
4. Қоғамдық жұмыстарға қатынасы: (класс ... ... ... ... кластастарымен бірігіп іс-әрекет етуі, белсенділігі
мен инициатившілідігі)
5. Кластас жолдастарымен қарым-қатынасы, мектепке қатынасы: (кластағы орны,
кластастарына көз ... ... дос, ... ... бола ... ... мектепке көз қарасы)
6. Тәртібі мен мінезі:
- Мектепте және үйдегі,тәртібінің жалпы мінездемесі (өзін байсалды және
ұстамды немесе тынымсыз және ... Күн ... ... ... мен ... ... орындауы
- тәртіпті бұзуы
7. Оқушы тұлғасының бағыты, мінезі, темпераменті және қабілеті.
- Қажеттіліктері мен қызығушылықтары ... ... ... оқуға
т.б.)
өзіне және қоршаған ортаға қатынасы ерекшеліктері: ... ... ... ... ... т.б.
- мінезінің жағымдығы және жағымсыз қасиеттері;
- Темперамент типі және ... ... ... ... ... ... ... белгілі бір іс-әрекетке қабілеттілігі және оның көрінуі
8. Жалпы түйіні:
- оқушы тұлғасының ... ... ... және ... (егер болса( ауытқушылығы себебі.
оқушы тұлғасын дамытып, қалыптастыруға бағытталған ... ... ... ... мінез-құлықтары әр түрлі болғандықтан
педагогтармен жұмыс жасағанда келіспеушілік жағымсыз қатынастар ... ... ... ... сипаты оқушының әсіресе жеткіншек оқушының
психологиялық келбетінің қалыптасуына, мектепке ... ... ... орнауына, іс-әрекеттерге қатысты
қалыптасуына ықпал ететін басты факторлардың бірі деп кезінде Д.Н. Исаева
көрсеткен.
Педагогтың балаға жағымсыз ... ... ... педагогтың
жеткіншек оқушыны бағалауы жөнінде сөз қозғау қажет. ... ... ... ... ... ... ... заңды сұрақ: бағамен не бағаланады?
Оқушы жауабының деңгейі ме, әлде қандай амалмен болса да ... ... ... ма? ... ... ... үшін емес, өткен сабаққа
қарағандағы жетістігі үшін қойылған дұрыс еді. ... ... ... Р. Лемп ... деп ... «Әдеттегі бестігін алған
оқушыға қарағанда, екіге оқитын ... ... ... алуы оның ілгері
қадам ... ... ... баға ... ... қарағанда бағалау
иерархиясында төмен тұрғандықтан бағаны жақсартудың нақтылы эффектісі
төмендеп ... ... ... ... мен ... арасында осындай
келіспеушілік жағдайын ... үшін және ... ... ... ... кеңес беру жұмыстарын атқарады.
Педагогикалық-психологиялық қызыметте кеңес беру ... ... ... ... ... ... ... мекемелерінің әкімшілігіне, мұғалімдерге, тәрбиешілерге,
ата-аналарға, мастерлерге балаларды оқыту мен тәрбиелеу және бірлесіп жұмыс
істеу мәселесі бойынша кеңестер береді.
7. ... оқу, ... ... және ... ... анықтау,
ересектермен және құрбыларымен өзара қарым-қатынас, өз-өзін тәрбиелеу ... ... ... жеке және ... ... ... Жеке және ... кеңес беру арқылы педагогикалық кеңестерге,
әдістемелік бірлестіктерге, жалпы ... және ... ... қатысып, дәріс оқу ... ... ... ... өкілдердің психалогиялық мәдениетінің
жоғарлауына септігін тигізеді.
9. Бала тағдырында мүмкін болатын өзгерістерді (арнайы ... ... ... құқығынан айыру, бала асырап алу ... ... ... ... дұрыс шешім ... ... ... қамқорлық көрсету ұйымдарының сұранысы бойынша
баланың психикалық даму ерекшеліктері туралы сұрақтар бойынша ... ... ... ... ... ... Өзін - өзі басқаруды ұйымдастыру сұрақтары бойынша нақты балалар
мекемесіндегі ... ... ... жас ерекшеліктеріне
сәйкестендіріп, педагогикалық-психологиялық ... ... ... ... жоспарлауға кеңесші ретінде қатысады.
Сонымен қатар педагог-психологтар Жетілдіру және ... ... ... да ... ... ... жеке тұлғалық және ... ... ... ... әсер ... білдіреді. Оның міндеті әр баланың
жас ерекшелік нормативтерінің сәйкестілігін қамтамассыз ететін, балаларды
жеке оқытып, тәрбиелеуде, ... ... ... ... ... көмек беретін педагогикалық қызмет ... ... Бұл ... ... мінез –құлқындағы және ... мен ... ... ауытқуларды түзету жұмыстары ерекше
орын алады.
Психологиялық талдау барысында анықталған және қатаң индивидуальды,
нақты өзгешелігі бар ... жас ... және дара ... бойынша
жетілдіру және педагогикалық- психологикалық зерттеу ... мен ... ... ... әр жас ... кезеңінің дамуын есепке алғанда, психикалық
дамудың бөлек жақтарын және жеке тұлғаның толықтай дамуына ... ... ... ... ... ... психикалық дамуында ... ... ... ... ... ... асырады.
3. Жетілдіру және педагогикалық- психологикалық түзету жұмыстарының
бағдарламасына психологикалық және ... ... ... ... ... бөлімді жоспарлап, жүзеге асырады. Педагогикалық
бөлімді мұғалімдермен, тәрбиешілермен, ата-аналармен бірігіп өңдейді және
оны психолог көмегімен жоғарыда ... ... ... Жұмыстың бөлек
формаларына ересек балаларды, қоғамдық өкілді және т.б. ... ... ... және педагогикалық- психологикалық түзету жұмыстарын
төмендегі бағыттар бойынша кірістіруге болады:
- жеке балалармен ... ... ... ... ... тобымен арнайы жұмыс жургізу процесінде;
- тәрбиелік іс-шаралар бағытында;
- баланың ата-анасының және басқа ... ... ... ... ... ... бұзылулар орталық жүйке жүйесінің немесе психологикалық
аурулардың ағзалық зақымдануы болып ... ... ғана ... ... ... ... жүзеге асырыды және саралау
диагностикасының барысында белгілі болатын әкімшілік – тәрбиелік сипаттағы
қатаң ... ... ... ... Айқын ауытқулар кезінде,
көбінесе патопсихологикалық, дефектологиялық жақтары жақтары ... ... және де ... ... ... асып ... ол тек ... немесе кеңесші ретінде сәйкес салалардағы
мамандармен тартылады.
Мектептегі педагогикалық-психологиялық қызыметтің бірі-баланың
психикалық саулығына ... ... ... ... және ортада
қолайлы микроклимат қалыптастыру. ... ... ... ... буын сыныбындағы дағдыға бейімделу кезінде балада дағдарыс ... Орта буын ... ... ... ... психикасының
өзгеруіне , эмоционалдық сферасын ... ... оқу ... ... ... әсер етеді. Әр түрлі ұстаздардың дәріс
жүргізу әдіс-тәсілдерінің түрліше ... ... ... үйренуі, оқу
үлгерімінің төмендеуі ... ... ... ... ... ... наразылық тудыруы; бала болмысында
аффектілі мінездердің көрініс беруі, ... ... ... ... күйзелістер байқалады. Бейімделу кезеңіндегі
баланың дағдарыстан шығу жолдарын зерттеудің бір объектісі – ... ... ... жалпы интеллектісінің арнайы, шығармашылық қабіллетінің
дамуында жанұяның микроортасы негізгі фактор болады.
2.2. Тәжірибелік-педагогикалық ... ... ... ... ... ... бөлімі:
Жоғары сынып оқушыларының психологиялық-педагогикалық даму
ерекшеліктерін зерттеу
Мақсаты: ... ... даму ... ... ... ... орны: Алматы қаласының қазақ тілін дамыта оқыту гимназиясы мен
81мектеп оқушылары.
Зерттеу ... 14-16 жас ... ... ... ... ... ... ( сауалнама).
2. Тейлер сауалнамасы (оқушылардың психологиялық даму ерекшеліктерін
зерттеу тесті).
3. Оқушылардың ... ... ... анықтау
шкаласы (Ч. Спилберген және О.Л. Ханин бойынша)
4. Тұлғаның А ... ... ... ... ... ... ... Оқушылардың даму ерекшеліктерінің даму жағдайлары
Зерттеу мерзімі: 25 ... 2007 –10 ... 2007 ... міндеттері:
1. 14-16 жас 9-11 сынып оқушыларына зерттеу жүргізілді.
2. ... ... ... ... ... ... және өзара салыстыру.
4. Қорытынды.
Эксперименттің жүргізілу жолы:
1. Жалпы және этникалық ... ... ... ... ... ... ... мектептегі педагог-психологтың қызметі "
бекітілгеннен кейін кафедра жолдауымен Ы. Алтынсарин атындағы Қазақ Білім
академиясының ... ... ... ... ... ... Бірінші
ғылыми жетекшіммен зерттеу тәжірибесінің бағдарламасы құрастырылды. Содан
соң аталған білім мекемесіне барып аталмыш мәселе жөнінде ... ... ... ... ... ... осы проблемманы тыңғылықты
зерттеуге шабытым туындады, әрі ізденуге мүмкіндіктер де туындады. Сонымен
қатар төмендегі ( ... 3) ... ... іздену жұмыстарын
атқардым. Жоғарыда аталған ғылыми-зерттеу орталығында біздің проблемамызға
жақын мәселелермен айналысатын ... ... және ... тереңірек танысып, сараптай келе өзіндік пікір қалыптасқанан
байқадық.
БАҒДАРЛАМАСЫ ... ... ... ... әдістері |Жүргізілген орны |
| | | |мен ... |
|1 |Ы. ... ... |Ы. ... ... ғылыми| |
| ... ... ... |зерттеу орталығының | |
| ... ... ... | |
| ... ... |лабораторияларымен және | |
| | ... ... | |
|2 ... жұмысы алды |Бітіру жұмысының мақсатымен | |
| ... ... ... ... ... | |
| ... ... |құру үшін отандық әлемдік | |
| | ... ... ... | |
| | ... | |
|3 |Ы. ... ... |"Қазіргі мектептегі | |
| ... ... ... "| |
| ... ... ... бітіру жұмысы тақырыбына| |
| ... ... ... ... ... | |
| ... ... |қарап, ... | |
| ... ... | | |
|4 ... ... ... |Зерттеу жұмысына сәйкес | |
| ... ... ... мен | |
| ... мен ... ... танысу. | |
| ... ... | | |
|5 ... ... ... жұмысының | |
| ... ... ... ... | |
| ... ... ... мен қатар | |
| | ... ... ... | |
| | ... ... ... | |
| | ... | |
| | | | |
| ... ... тақырыбы |Зерттеу жұмысы негізінде | |
|6 ... ... ... ... ... | |
| ... ... ... ... ... | |
| ... |материалдар жинап, конспекті | |
| | ... | |
|7 ... ... ... ... | |
| ... ... |эксперименттік бөліміне | |
| ... ... ... ... ... ... | |
| | ... эксперименттің | |
| | ... ... | |
|8 ... жұмысының |Зерттеу жұмысының тәжірибелік| |
| ... ... ... |бөліміне (айқындаушы және | |
| ... ... ... | |
| ... ... ... ... | |
| ... ... ... тізімін | |
| | ... | |
|9 ... ... ... ... жұмысының теориялық | |
| ... ... ... ... | |
| ... есеп құрастыру. |бөлімдеріне қаншалықты | |
| | ... ... | |
| | ... | ... |Бітіру жұмысы алды |Жиналған материалдарды өңдеп,| |
| ... ... ... мазмұнын қолжазба | |
| ... ... ... ... ... | |
| ... дайындап, папкаға|дайындау. | |
| ... | | ... ... ... ала ... ... көштік.
Біріншіден біз проблема етіп алып отырған жоғары сынып оқушыларының
мазасыздану мәселесіне көз жеткізу үшін ... ... ... анықтауды жөн көрдік.
Оқушылардың даму ерекшеліктерін анықтау - тұлғалық қасиетері ... ... бұл ... ... субьектінің мінез-құлқын
шарттандырады. Әсіресе сессия кезеңінде студенттерде мазасыздану процесі
басым ... ... ... ... ... ... табиғи
және міндетті белсенділігі. Әр адамның өзіндік белсенділігі, ниеті, үрей
деңгейі бұл ... ... деп ... ... және ... күй ретінде субьективтің бастан кешірген эмоцияларымен қысым,
мазасыздық, ... ... ... Бұл күй ... ... реакция ретінде туындап уақыттың интенсивтілігі мен
динамикасының әртүрлілігіне байланысты болуы мүмкін. ... ... ... ... ... бағалауына, кең деңгейдегі өмір
сүру әрекетіндегі диапазондардағы қауіптерді қабылдауға бейім, қысыммен
көңіл аударып, ... ... ... Егер психологиялық тесте
зерттелуші тұлғалық мазасыздықтың ... ... ... ... әртүрлі ситуацияларда мазасыздық күйі бар ... ... ... әдістемелерде мазасыздықты өлшеу, тұлғалық
мазасыздықты ... ... ... ... ... ... айырмашылығын өлшейтін, тұлғалық қасиетін, күйін ... Д. ... ... ... Орыс ... оның шкаласын бейімдеген Ю.
Ханин. Спилбергтің өзіндік бағалау шкаласы 40 ... ... 20 ... ... ... 20-тұлғалық мазасыздыққа арналған.
Жұмыстың реті: Зерттеу жұмысын жеке ... ... ... ... ... ... сәйкес жауап беруді ... өз ... ... ... тиіс. Әр сұраққа интенсив
дәрежесіне орай төрт жауап мүмкіндігі ... ... ... ... және күйзеліске деген ыңғай
анықталынады)
1978 жылы Тейлор ұсынған. ... ... екі ... ... ... мен қорқыныш күйін анықтайды. Адам ... ... ... ... ... және өзіндік тәрбие жүргізеді.
Тұлғаның қорқынышына ... ... ... ... ... және ... ... қабылдай кең мағынада, ситуациялық
жағдайда белгілі реакцияларына жауап береді. ... ... ... ... ... стимулдарға бағаланған арнайы
ситуациялардағы өзін-өзі бағалау, өзін-өзі бақылау т.т. ... ... ... ... ... ... жеке немесе топқа жүргізуге ... ... ... ... ... ... ... өз бетінше жұмыс істеуі тиіс.
Сауалнама сұрақтарына жауап ,,Иә,, деп жауап қайтаратын сұрақ нөмірлерінің
астын белгілеу.
Тұлғаның А ... ... ... А типін диагностикалайтын тест. Негізін салушылар Майер Фридман
және Розенман. Тұлғаның қауіптілік ... ... Тип А - ... қорқыныш қалыптасқан. Олар бір істен екінші іске ... ... ... басқа адамдарға сенімсіз. Жеке ерекшеліктеріне
байланысты сипаттама беріледі. Жалпы сұрақ саны 16.
Жұмыстың реті: ... ... жеке ... ... ... ... ... нұсқауға сәйкес ... ... ... өз ... ... істеуі тиіс. Берілген сұрақтарға иә немесе
жоқ деп жауап беру керек.
Стьюдент әдісі.
Стьюдент әдісі тәуелді және тәуелсіз топтарға ... жеке ... ... ... ... ... ... жұмыс
істелінеді. Тәуелсіз таңдау тобы көрсеткіші-бұл әртүрлі екі топтан алынған
мәліметтер. ... ... тобы ... – бұл бір ғана ... ... ... және ... көрсеткіштері. Стьюдент
әдісі екі таңдау тобы ... ... ... ... болуы немесе ... ... ... ... ... ... тобы үшін орта мәннің ... ... ... сынып оқушылары арасында сабақтан тыс жұмыстар, тәрбие
сағаттары, ... ... ... ... ... ... психопрофилактика (психологиялық кеңестер беру, ... ... және т.б. ... ... тыс ... мәселелері жөнінде зерттеулер жоқтың қасы. Осы орайда
оқушылардың танымдық ... ... ... ... ... ... ... анықтауда сауалнамалар, тестік
жұмыстар жүргізіліп алғашқы кезеңі анықталды. (1 кесте).
1 кесте Алғашқы кезең, 2006-2007 оқу жылы (% ... ... ... ... топтары |
| ... | | ... ... ... |81 ... ... ... | | | |
| | ... ... оқушыларымен| |
|жүргізген | ... | ... ... | ... ... |2 ... ... |3 |
|Төмен ... |4 ...... ... ... арналған
еңбектер мен зерттеулерді саралай, талдай келе сабақтан тыс ... ... ... ... ... ... ... бағдарламасы және сол бойынша жасалған әдістеме
оқушылардың бойындағы рухани ... ... ... ... ... ... ықпал еткені байқалады.
Ғылыми –зерттеу жұмысы негізінде тәжірибелік –эксперименттік жұмыстар
барысында жоғары ... ... ... ... ... ... ... себебі жастық шаққа өту ... ... ... ... ... ... қызығушылықтың
төмендеуі мәселелерінің ызғарына түспей, тез өзіндік ... ... ... ... ... ... олардың білім мен тәрбие даңгейінің (алғашқы, дамыту, ... 44 ... 53- ке ... ... пен ... көлемінде жүргізілген тәжірибелік-эксперименттік
жұмыстар барысында оқушылардың танымдық-қызығушылықтарын қалыптастыруда
педагогикалық ой-пікірді ... ... ... ... мен ... (алғашқы, дамыту, бекіту кезеңдері) 44(-тен 53(-ке ... ... ... ... ... ... ... деректерге сәйкес, белгілі бір
кезеңде ... ... ... ... деп ... ... зерттеуіміз
көрсеткендей, оқушылардың білім алуда ерекше зиялылығы байқалады
(зиялылық белсенділіктің әлеуметтік ... ... ... ... Бірақ осындағы қарама-қайшылық мынада, қоғамның ... ... ... ... мен ... біздің
қоғамымыздағы әлеументті құндылық болған жоқ. Осының ... ... ... ... ... бейлеуге бейім жас шағында интеллект
туралы жеке және ... ... ... ... болмайды, сондықтан
да өз ойлауын саналы түрде жетілдіруге, ... ... ... бір ... ... талпыныс жоқ.
Зерттеулер көрсеткендей, студенттер өз көзқарастары тұрғысынан ақылдық
маңызды сапасы ретінде ... ... ... ... ... ... ... мен оларды барының ( жоғы немесе
дамытуды талап ететін) арасындағы ... ... ... ... бұл айырмашылықтарды жіктеп бере алмағандары белгілі болды.
Олардың өздерінің интеллектісін қаншалықты қолданатынын айта ... т.б. ... ... ... ... ... мұндай жобасы жоқ.
Мектеп оқушылары арасында жүргізілген зерттеулер көрсеткендей, ... ... баға ... ... ... тез ... ... бірақ ата-аналар мектептік жүйе бойынша бағалау (балдық)
жүйесін бағытқа алады да, жеткіншекке оның интеллектісінің күшті ... ... ... мәнді критериийлерді ұсынбайды. Оқушылардың
басқа адам ... ... ... ... ерекшеліктерінде
едәуір ақаулар байқалды.
Өз кезеңінде С.Л. Рубинштейн (әлемге, басқаларға, өзіне қатысты), А.
Бандура (басқалардың өзіне ... ... ... жеке ... ... ... ... қатынасын күту), ал,
Ж. Пиаже (интеллектідегі операцияның ... ... ... келу ... ретінде қараған) ұсынған түсінік құрылымына
сәйкес үш компонентті біліп қарауға болады (басқаларға, өзіне ... ... ... ... ... ... ... Эмпирикалық
деректер жастардың (соның ішінде ... ... ... педагогикалық жоғары оқу орнының студентерінде) санасында
көбінесе атрибутивтік жобалаудың жоқтығын көрсетеді. Бұл жобалаудың тұлға
санасында болмауы оны басқа ... ... ... “органын” –оның іс-
әрекеті, оған деген қарым-қатынасы, оның жеке басы туралы болжам жасау
мүмкіндігінен ... ... ... ... ... қарым-қатынасты
проблемасыз, эмперикалық, стихиялы, теоретикалық және интеллектуалдық
бастамалардан айрылған жоспарға айналдырады.
Осы және ... ... ... ерекшеліктері және оның (тапшылығы)
типологиялық түрде ... де ... ... ... деңгейде көрінді,
бірақ біртіндей алғанда олар өз кезегінде жекелік және ... ... ... ... ... интеллектінің шектеулігін
көрсетеді. Диагностикалық зерттеуде бір мезгілде мұндай ... ... ... яғни ... ... ... мен өзін-
өзі дамытуын ынталандыратын әдіс ретіндегі әлеуетті ... ... ... тип ... ... ... нәтижелері жөнінен және әдістемелік қоймасы жөнін де жоғары
оқу орнында психологиялық қызметінде ... үшін ... ... ... ... оқу ... субъектісі ретінде
студенттердің осы іс-әрекеттердің барлық ... мен ... ... ... ... жеткілікті. Бірақ та, студенттердің бәрі бірдей
бұл мүмкіндіктерін сарқа пайдаланбайды. Мысалы, Арнайы зерттеулер осыған
байланысты төмендегідей келеңсіз жағдайларды көрсетіп ... ... ... ... ... ... ... жазып ала алмайды.
Дәрісті пайдаланғанда одан конспекті жасаулары да ... ... ... ... ... ... ғана ... білім
деңгейінің сапасын көтере алады деп тұжырымдаймыз.
Сондай-ақ курстық жұмысты орындау бірнеше кезеңдер арқылы жүзеге асады.
Жұмысты ... ... ... ... ... ... Тақырыпты ашу үшін білімді ... және ... ... ... білуді қажет етеді. Мысалы, құқықтан
жасалатын курстық жұмысқа экономикалық мәселелер қатысты болса, керсінше
экономикадан ... ... ... ... ... ... мәселелерді тереңдей білуді қажет ... ... ... бірге тәжірибелік материалдарды да қарастыру керек және ... ... ... ... белгілі бір бөлімінде пайдалану үшін
де қажет. Бұл ... ... ... ... ... жетекшісінен кеңес
ала отырып өз бетімен ... ... ... ... ... орындауы арқылы оның психологиялық ерекшеліктерінің дамуына да
септігін тигізеді.
ҚОРЫТЫНДЫ
Бәрімізге аян, ... ... бала ... ... ... ... ... үлкен орын алған.
Мұның себебі, біріншіден, мектеп құрылымында педагог-психологтың статусы
анықталмағандықтан. ... ... ... ... нормативтік құқықтық құжаттың мүлдем болмауы. Үшіншіден,
психологтардың ... ... ... ... ... баға ... әлсіздігі. Төртіншіден, ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанның этно мәдени ерекшеліктеріне арнайы бейімделген төл
әдістемелердің ... Яғни ... ... сай төл ... ... ... ... зертханалардың мүлдем болмауы.
Білім беру саласындағы педагог-психолог жоғары білімді, ... ... ... ... ... мен кезекті демалысы бар, кәсіби құқықтар
мен кепілдіктерге ие, нақты білім мекемесінің маманы ... ... ... орта ... ... мектептер, балалар үйі, интернаттар,
түзету ұйымдары, ... ... ... ... ... беру
психологиялық орталықтары.
Әр түрлі саладағы, аудандық, қалалық, аймақтық ... беру ... ... ... ... ... ... саласы
қызыметкері ретінде, психологиялық жоғары білімі бар, ... ... ... ... ... ... ... мәдени,
этноерекшелігін толық білетін жоғары білімді мамандар жұмыс істей алады. Әр
білім беру мекемесінде кемінде бір психолог ... ... Егер ... көп ... онда ... артады. Мүмкіндіктері ... ... ... ... 80 адамға бір ... ... ... байланысты балалар саны азайтылады.
Жұмыс бағытын таңдау, әр түрлі жұмыс ... ... ... ... және ... және ... тыс педагог-
Жұмысты жоғары сапада, тиімді атқару үшін ыңғайлы жағдай жасалуы тиіс.
психологтар санымен анықталады
Біз зерттеуімізге нысана етіп ... ... ... ... ... келе төмендегідей қорытындыға келдік:
философиялық, психологиялық, педагогикалық еңбектерге сүйене отырып,
студенттердің педагогикалық-психологиялық даму ерекшеліктерінің мәні ... ... ... ... ... онықалыптастырудың мүмкіндіктерді
анықтадық;
Оқушылардың педагогикалық-психологиялық даму ерекшеліктерін шет ... Н.В. ... [6], Ю.Н. ... А.А. ... Е.И. Степанова, П.А.
Просецкий, Е.М. Никиреев, В.А. ... [7], В.А. ... И.А. ... ... т.б. ... ... ғалымдар Қ.Б. Жарықбаев [9], С.М. Жакупов
[10], З.Ә.Исаева, Г.К. ... Ш.Т. ... М.А. ... және ... ... ... зерттеу мәселесі бойынша басқа
да ғылыми еңбектерге ... ... ... бұл мәселенің ғылыми тұрғыда қажет
екенін нақтыладық;
біз зерттеуімізге нысана етіп ... ... ... даму ... ... ... жасалды.
Алғашқы бақылауымыз барысында зерттеушілердің бос ... ... мән ... университет көлемінде алғашқы курс
студенттерімен және жоғары курс студенттерне сабақтан тыс ... ... ... ... ... ... берілетін білім мен білік,
іскерлік пен ... ... ... ... ... ... ... қоса әрбір оқушының өзін-өзі дамытып, ... ... ... өріс алып отыр. Демек, оқыту үрдісіндегі
білім беру мен тәрбие ... ... ... ... ... ... үйлесімділігімен қатар, әрбір оқушының дербес ерекшелігін ескеріп,
белсенділігіне сәйкес бағдар ұстау негізгі шартқа айналуда. ... ... ... түсінігін жетілдіруде, оның мотивтік амал—тәсілдерін аша
түсу - ... ... ... бір себеп екенін айқындадық;
психология мен педагогиканың іс-әрекет ...... ... ... ... ... ... ара қатынасы, мағынасы
ашылды;
Тәжірибелік-эксперименттік жұмысты жүргізе отырып, оқушылардың білім
мен ... ... ... ... және ... ... танымдық қызығушылықтары мен білімдік-тәрбиелік деңгейлерінің
өскені байқалды. Сонымен ... ... ... ... ... түрткі, ниет, тілек, ынта, ықылас т.б. қасиеттер танымдық
қызығушылықты құрайтыны туралы мәліметтер берілді.
Сонымен қатар оқушылар бойына білім, ... ... ... ... ... ... да аталып өтілді.
Демек,оқушылардың психологиялық даму ерекшеліктерін қалыптастыруда
ізденуіне ілгері еңбектенуі не қаншалықты әсер еткендігі және оның ... ... ... ... ... ... өзін-өзі сендіру;
• білуге құштарлық
тұрақтылық және т.б. толықтай қамты
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. ... ... ... туралы заңы //Егемен Қазақстан, 1999, 1
маусым.
2. Қазақстан Республикасы ... ... жаңа ... ... ... ... 1999- 33–40
б.
3. Қазақстан ... ... ... ... ... Қазақстан, 7 тамыз, 1996 -3 б
4. Қазақстан Республикасының ... ... беру ... ... 1994 ... ... Б.Т. ... у учащихся позновательного интереса к предмету
постсовеиском взаимосвязи урочных и ... ... Дисс … ... -146 ... ... А.Т. ... сабақтарында жоғары класс оқушыларының оқырмандық
қызығушылығын қалыптастыру.Дисс … пед.ғыл.канд. –Алматы-1995 -25 ... ... ... ... ... и воспитания.
Тезисный доклад конференции… - Рига –АГУ- 1979.с17
8. Леонтьев А.Н. ... ... ... М.,”Политиздат”, 1975г.
с304
9. Жарықбаев Қ.Б. Психология. –Алматы, 1993- 272 б.
10. Ананьев Б.Г. Позновательные потребности интересов // ... ... ... Б.Г. ... как ... познания.Л., ЛГУ,1968г.с 339
12. Жарықбаев Қ.Б. Психология.-Алматы, 2000
13. Т.Т.Тәжібаев. Абай жастарды тәрбиелеу туралы. Алматы, 1964.
14. Алдамұратов Ә.А. Қызықты ... ... ... университеті”, 1991-
112 б
15. Жарықбаев Қ.Б. Психология. Педучилищелерге арналған. Алматы,”мектеп”,
1982
16. Жалпы псхология В.В.Богословский, А.А. ... А.Г. ... ... ... тіліне аударылған. Алматы.:1980
17. Жүсіпбек А. Психология. Алматы.: 1995 ... ... ... лекций.М.,”Прометей”,1992 с 330
19. Психология позновательной деятельности // МГУ, М.,197 с ... ... ... Алматы, 1996-412 б.
21. Серкқалиұлы З. Дүниетану даналығы // Ғылыми және ... ... ... ... 1994, 224 б.
22. Мадин И. Қазіргі дәуірдегі педагогикалық ... ... ... 1974, 5-14, 36 ... ... ... ... // Мектеп директоры,
2003, №4, 47-бет.
24. Әбиев Ж., Бабаев С., Құдиярова А. Педагогика. – ... ... ... бб.
25. Ғаббасов С. Халық педагогикасы мен психологиясының негіздері. – Алматы:
ҚазМемҚызПИ, 2005, ... ... М. ... үй ... ... ... // Мектептегі
психология, 2006, №3, 12-13 бб.
27. Адам – қоғам – ғылым – Мәскеу: ... ... 1993, ... ... ... ... көрсету // Мектептегі психология, 2006, №2, 27-
бет.
29. Мұқанов М.М. Жас және педагогикалық психология. – Алматы, 1982, 246-
бет.
30. ... Т.С. ... ... беру ... ... ... // ... психология, 2006, №2, 6-бет
31. Обухова Л.Ф. Возрастная психология. М.: Изд-во МГУ, ... ... Кон И.С. ... старшеклассника. М: 1980.-31-33б.
33. Слободчиков В.И., ... Е.И. ... ... ... ... ... Развитие субъективной реальности ... ... ... для ... ... ... ... И.С. Психология старшеклассника. М: 1980.-31-33с.
35. Личко А.Е. Психопатии и акцентуации характера у подростков.-М.: ... . (Кон И.С. ... ... ... ... А.П. О ... М.: Педагогика, 1970.-19-26.
37. (Фельдштейн Д.И. Психология развития личности в онтогенезе. М:,1989.-55-
63б.)
38.Шмель. В. Основы психодиагностики. М:, 1996.-79-100 ... ... ... ... / Под. Ред. ... Д.И. М.:
Педагогика, 1987.-39-43 с.
40. Формирование личности старшекласника. / Под. Ред. Дубровиной И.В./М:,
1989.-121-124 с.
41. (Цукерман М. Психология ... ... ( ... и ... ... ... /Под. Ред. С.М. Громбаха. М:
Медицина, 1988.-6-18б.)
43. (Веселова В.В. ... в ... М:, 1990 ... ... Н.Н. ... ... школьников. И:, 1988 7-
78-85б.).
45. ( Мұқанов М.М. ... және жас ... ... А. ... (Мұқанов М.М. Педагогикалық және жас ерекшелік психологиясы. А. ... ... К.А. ... жизни. М:, 1990.)
48. /Под. Ред. С.М. Громбаха. М.: Медицина, 1988.-169-171б.).
49. ... Л.С. ... ... ... СПб: ... ... Методические рекомендации и материалы к профессиограмме современного
учителя /под ред. ... - Л., ... ... Т.А. Педагогика: наука и искусство. – М., 1998.
3. Есаулова М.Б., ... Н.Н. ... ... ... - СПб. ... ... В.А. Технология карьеры. – М., 1995.
54. Рогов Е.И. Личность учителя: теория и практика. – ... ... ... Н. Необходимый имидж. – М., 1999.
56. Радионова Н.Ф. Взаимодействие педагогов и ... ... - ... ... Т.К .Этномәдени архетип - ұлт менталитетінің өзегі ... ... ... және ғылым. - Алматы: Ғылым, 2002. -244 б.
58. Дүйсембекова.Ш.Д. Мұғалімнің жеке тұлғасы және оның кәсіби мәдениеті. ... ... ... А.С. ... ... - ... ... В.А. Балаѓа жүрек жылуы - Алматы.1987.
Қосымша А.
10 «Б» СЫНЫБЫНА ПЕДАГОГИКАЛЫҚ-ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ СИПАТТАМА
Сыныпта 17 оқушы. Оның ішінде 6 қыз бала және 11 ұл ... ... ... ... Бақтиар Дінмұхамед ... ... ... ... ... Нұрсұлтан 1991. 06.07
5. Иманғалиев ... ... ... ... ... Кәдірханова Гүлнұр ... ... ... ... ... ... ... Қожабекова Дариға ... ... ... ... ... ... 1991.04.12
13. Серғазиев Ғабит ... ... ... ... ... ... ... Төлебаева Мадина ... ... Әсем ... ... психологиялық-педагогикалық мінездеме
Оқушының аты, жөні ---------------------------------------------------------
-----------------
Отбасы ---------------------------------------------------------------------
-----------------------
Оқуға көз қарасы -----------------------------------------------------------
---------------------
Жолдастарымен қарым-қатынасы ... көз ... ... көз ... ... ... қарайды --------------------------------------------------
----------------
Мінез ерекшеліктері:
Сабақта --------------------------------------------------------------------
------------------------
Үйде -----------------------------------------------------------------------
------------------------
Көпшілік ортады ------------------------------------------------------------
--------------------
Табиғат аясында ------------------------------------------------------------
---------------------
Қызығуы:
Қай пәнге ------------------------------------------------------------------
-----------------------
Дене еңбегіне --------------------------------------------------------------
----------------------
Өнерге ---------------------------------------------------------------------
------------------------
Қалайтын мамандығы ---------------------------------------------------------
-----------------
Қосымша Б.
Анкета №1.
1. ... ... қай ... әділ баға қояды?
2. Қандай пәннен үй тапсырмасын қызыға, рахаттана орындайсыз?
3. Қай пәндер ... Оқу ... қай ... ... ... ... Қай мұғалім сізге ерекше көңіл бөліп, қолдау көрсетеді?
6. Қай мұғалімге сіз сырыңызды айтып, ... ... ... ... үш ... ... Қай ... жақсы білім алудасыз?
9. Қай пән факультативіне қатысқыңыз келеді?
10. Қандай сабақтарға қатысқыңыз келеді?
11. Қай мұғаліммен әңгімелескен ұнайды?
Анкета №2.
Берілген пәндер бойынша пән ... ... Бұл ... ... ... болады.
13.Осы пәннің мұғалімі ұнайды.
14. Бұл пән бойынша жақсы бағалар алғаным ұнайды.
15. Бұл пәнді ата-аналарым талап еткесін оқимын.
16. Бұл сабақ қызықты ... ... Бұл пән ... өміріме пайдалы және қызықты болғандықтан оқимын.
18. Бұл сабақта көп жаңа нәрсемен танысамын.
19. Бұл пән бойынша жаңа тақырыптар мені ойландырады.
20. Бұл ... ... ... ... ... ... ... өте жеңіл.
22. Бұл сабақты асыға күтемін.
23. Бұл пәнді мұғалімнен де көп білгім келіп талпынамын.
Қосымша Г.
Бақылаусыз жасөспірімдерді бақылау картасы.
1. ... ... ... ... ... ---------- Сыныбы ---------------------------------------------------
-----------------
Ата-анасының жұмыс орны --------------------------------------------------
-------------
Жасөспірімдермен жұмыс инспекциясында тіркеуде бар ма? -------------------
--
Ісі ----------------------------------------------------------------------
-------------------------
Мекен-жайы, телефон ------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------
-----------------------------------------
2. Жасөспірім мектепте, жанұяда, басқа ... ... ... орындайды ---------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------
------------------------------------
Сыныпта кіммен дос -------------------------------------------------------
----------------
Қалай оқиды --------------------------------------------------------------
--------------------
Кітапханада тіркелген бе, қандай ... ... ... ... қайсысы беделдірек ------------------------------------------
-----------
Үйде не істейді ----------------------------------------------------------
--------------------
Күн режимін сақтай ма? ---------------------------------------------------
----------------
Бос уақытын қалай өткізеді? ----------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------
-----------------------------------------
Қандай секцияларға, үйірмелерге т.б. ... ... ... өзін ... ... ... ... не істейді? ------------
--------------------------------------------------------------------------
-------------------------------
Кіммен дос ---------------------------------------------------------------
---------------------
Кіммен қарым-қатынас жасайды ... Көз ... ... ... ... ... -----------------------------
--------------------------------------------------------------------------
------------------------------------
Жауапкершілігі -----------------------------------------------------------
-------------------
4. Мінездеме.
Мектептегі мінез-құлқы мен тәртібі ---------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------
-------------------------------------- Қызығушылығы мен бейімділігі ------
---------------------------------------------------
Өзін-өзі бағалау ---------------------------------------------------------
--------------------
Пікірі мен көз ... ... ... ... ----------------------
-------------------------------
Қосымша Д.
d- әр жұп арасындағы айырма
n- жұп саны
2.3. Мәліметтердің сандық ... жэне ... ... 1 кесте. Оқушылардың психологиялық даму ерекшеліктерінің деңгейін
анықтау. (сессия кезеңінде мазасыздану процесі кезеңінде).
|Р/с |жасы |Х1 |Х1- М1 ... |Р/с ... |Х2 |Х2- М2 ... |
| |19 |27 |0,92. |1,84 | |23 |36. |0,68 |1,36 |
| |19 |21 |6,92. |13,84 | |23 |47 |11,68 |23,36 |
| |20 |32 |7,08. |14,16 | |23 |33 |2,32 |4,64 |
| |20 |35 |7,08. |14,16 | |23 |30 |5,32 |10,64 |
| |20 |19 |8,92. |17,84 | |24 |27 |8,32 |16,64 |
| |20 |29 |1,08. |2,16 | |24 |43 |7,68 |15,36 |
| |20 |17 |10,92. |21,84 | |24 |23 |12,32 |24,64 |
| |19 |48 |20,08. |40,16 | |25 |26 |9,32 |18,64 |
| |20 |22 |5,92. |11,84 | |25 |34 |1,32 |2,64 |
| |18 |36 |8,08 |16,16 | |25 |32 |3,32 |6,64 |
| |18 |35 |2,92 |5,84 | |25 |40 |4,68 |9,36 |
| |18 |17 |10,92 |21,84 | |25 |32 |3,32 |6,64 |
| |20 |20 |7,92 |15,84 | |23 |42 |6,68 |13,36 |
| |19 |27 |0,92 |1,84 | |23 |33 |2,32 |4,64 |
| |19 |19 |8,92 |2,16 | |23 |33 |2,32 |4,64 |
| |20 |32 |4,08 |8,16 | |23 |24 |11,32 |22,64 |
| |20 |20 |2,92 |5,84 | |23 |27 |8,32 |16,64 |
| |18 |25 |2,92 |5,84 | |23 |29 |8,32 |16,64 |
| |18 |33 |5,08 |10,16 | |24 |41 |5,68 |11,36 |
| |18 |40 |12,08 |24,16 | |24 |32 |3,32 |6,64 |
| |18 |18 |9,92 |19,84 | |25 |38 |2,68 |5,36 |
| |20 |29 |1,08 |2,16 | |25 |45 |9,68 |19,36 |
| |20 |23 |4,92 |9,84 | |25 |27 |8,32 |16,64 |
| |20 |45 |17,08 |34,16 | |25 |37 |1,68 |3,36 |
| |19 |31 |3,08 |6,16 | |25 |34 |1,32 |2,64 |
| |19 |23 |4,92 |9,84 | |25 |30 |5,32 |10,64 |
| |19 |38 |10,08 |20,16 | |24 |49 |13,68 |27,36 |
| |19 |19 |8,92 |17,84 | |24 |46 |9,68 |19,36 |
| |18 |24 |3,92 |7,84 | |24 |47 |11,68 |23,36 |
| |18 |36 |8,08 |16,16 | |24 |32 |0,68 |1,36 |
| |18 |28 |0,08 |0,16 | |23 |31 |4,32 |8,64 |
| |18 |41 |13,08 |26,16 | |23 |39 |3,68 |7,36 |
| |18 |16 |11,92 |23,84 | |23 |28 |7,32 |14,64 |
| |19 |29 |1,08 |2,16 | |23 |25 |10,32 |20,64 |
| |19 |36 |8,08 |16,16 | |24 |39 |3,68 |7,36 |
| |19 |21 |6,92 |13,84 | |24 |43 |7,68 |15,36 |
| |20 |26 |1,92 |3,84 | |25 |45 |9,68 |19,36 |
| |20 |30 |2,08 |4,16 | |25 |40 |15,32 |30,64 |
| |20 |18 |9,92 |19,84 | |23 |37 |1,68 |3,36 |
| |19 |34 |6,08 |12,16 | |23 |38 |2,68 |5,36 |
| |19 |21 |6,92 |13,84 | |24 |34 |1,32 |2,64 |
| |19 |25 |0,92 |1,84 | |24 |39 |3,68 |7,36 |
| |19 |42 |14,08 |28,16 | |24 |42 |6,68 |13,36 |
| |20 |17 |10,92 |21,84 | |25 |45 |9,68 |19,36 |
| |20 |30 |2,08 |4,16 | |25 |37 |1,68 |3,36 |
| |20 |34 |6,08 |12,16 | |24 |33 |2,32 |4,64 |
| |19 |22 |5,92 |11,84 | |24 |42 |6,68 |13,36 |
| |19 |34 |6,08 |12,16 | |23 |44 |8,68 |17,36 |
| |19 |19 |8,92 |17,84 | |23 |45 |9,68 |19,36 |
|( | | | |654,56 |( | | | |606,72 ... ... 50 ... ... ... -3,32/ ... =1,76/0,52=3,38
t эмп = 3,38
Енді критерийдің n1= 50 және n2=50 үшін ... ... ... ... :
f= n1 + ... 2,008; 2,678 (р< ... ... ... эмп мәні ... ... көп, яғни ... ... шеттетіп,
жұмыс гипотезасын қабылдаймыз. t эмп > tкрит
Қосымша Е.
Демек екі топ ... ... ... ... ... ... қорытындыға келеміз.
№ 2 кесте. Тейлор пікіртерімі
|Р/с ... |Х1 |Х1- М1 ... |Р/с ... |Х2 |Х2- М2 |(Х2-М2)Қ |
|2 |19 |41 |9,44 |18,88 |2 |23 |51 |11,8 |23,6 |
|3 |19 |34 |2,44. |4,88 |3 |23 |46 |6,8 |13,6 |
|4 |20 |28 |3,56 |7,12 |4 |23 |32 |7,2 |144 |
|5 |20 |26 |5,56 |11,12 |5 |24 |48 |8,8 |17,6 |
|6 |20 |33 |1,44 |2,88 |6 |24 |39 |0,2 |0,4 |
|7 |18 |19 |12,56 |25,12 |7 |24 |25 |14,2 |28,4 |
|8 |18 |28 |3,56 |7,12 |8 |25 |37 |2,2 |4,4 |
|9 | 18 |23 |8,56 |17,2 |9 |25 |37 |2,2 |4,4 ... |18 |35 |3,44 |6,88 |10 |25 |51 |11,8 |23,6 ... |19 |39 |7,44 |14,88 |11 |23 |43 |3,8 |7,6 ... |19 |28 |3,56 |7,12 |12 |23 |31 |8,2 |16,4 ... |18 |23 |8,56 |17,12 |13 |23 |38 |1,2 |2,4 ... |18 |27 |4,56 |9,12 |14 |25 |41 |1,8 |3,6 ... |20 |36 |4,44 |8,88 |15 |25 |28 |11,2 |22,4 ... |20 |41 |9,44 |18,88 |16 |25 |24 |15,2 |30,4 ... |20 |37 |5,44 |10,88 |17 |24 |48 |8,8 |17,6 ... |20 |35 |3,44 |6,88 |18 |24 |35 |4,2 |8,4 ... |20 |39 |7,44 |14,88 |19 |24 |37 |2,2 |4,4 ... |18 |44 |12,44 |24,88 |20 |25 |42 |2,8 |5,6 ... |18 |22 |9,56 |19,12 |21 |25 |35 |4,2 |8,4 ... |19 |40 |8,44 |16,88 |22 |25 |37 |1,2 |2,4 ... |20 |24 |7,56 |15,12 |23 |25 |50 |10,8 |21,6 ... |20 |33 |1,44 |2,88 |24 |24 |26 |13,2 |26,4 ... |20 |27 |4,56 |9,12 |25 |24 |33 |6,2 |12,4 ... |20 |27 |4,56 |9,12 |26 |24 |38 |1,2 |2,4 ... |19 |32 |0,44 |0,88 |27 |24 |44 |4,8 |5,6 ... |19 |35 |3,44 |6,88 |28 |25 |46 |6,8 |13,6 ... |19 |38 |6,44 |12,88 |29 |25 |40 |0,8 |1,6 ... |19 |26 |5,46 |10,92 |30 |23 |32 |7,2 |14,4 ... |19 |31 |0,56 |1,12 |31 |23 |40 |0,8 |1,6 ... |20 |31 |0,56 |1,12 |32 |23 |46 |6,8 |13,6 ... |20 |28 |3,56 |7,12 |33 |23 |37 |2,2 |4,4 ... |20 |19 |12,56 |25,12 |34 |23 |45 |5,8 |11,6 ... |19 |51 |19,44 |38,88 |35 |23 |30 |9,2 |18,4 ... |19 |28 |3,56 |7,12 |36 |24 |29 |10,2 |20,4 ... |19 |24 |7,56 |15,12 |37 |24 |53 |13,8 |27,6 ... |18 |32 |0,44 |0,88 |38 |24 |34 |5,2 |10,4 ... |18 |42 |10,44 |20,88 |39 |24 |51 |11,8 |23,6 ... |18 |44 |12,44 |24,88 |40 |25 |36 |3,2 |6,,4 ... |18 |27 |4,56 |9,12 |41 |25 |53 |13,8 |27,6 ... |19 |21 |10,56 |21,12 |42 |25 |44 |4,8 |9,6 ... |19 |24 |7,56 |15,2 |43 |24 |47 |7,8 |15,6 ... |19 |33 |1,44 |2,88 |44 |24 |55 |15,8 |31,6 ... |19 |49 |17,44 |34,88 |45 |24 |42 |2,8 |5,6 ... |20 |38 |6,44 |12,88 |46 |25 |50 |10,8 |21,6 ... |20 |47 |15,44 |30,88 |47 |25 |34 |5,2 |10,4 ... |20 |25 |6,56 |13,12 |48 |23 |45 |5,8 |11,6 ... |19 |17 |14,56 |29,12 |49 |23 |30 |9,2 |18,4 ... |19 |26 |5,56 |11,12 |50 |23 |49 |9,8 |19,6 |
|( | | | |682,2 |( | | | |806,4 ... Ж.
№ 3 кесте. Тұлғаның А типін диагностикалайтын тест
|Р/с|Жасы |Х1 |Х1- М1 |(Х1-М1)Қ ... |Х2 |Х2- М2 ... |
|2 |19 |11 | |0,36 |2 |21 | 13. |1,56 | ... | | |0,18 | | | | | | |
|3 |19 |10 |0,82 |1,64 |3 |21 |14 |2,54 |5,08 |
|4 |20 |12 |1,18 |2,36 |4 |22 |10 |1,44 |2,88 |
|5 |20 |14 |3,18 |6,36 |5 | 22 |11 |0,44 |0,88 |
|6 |19 |12 |1,18 |2,36 |6 |23 |9 |2,44 |4 |
|7 |18 |15 |4,18 |8,36 |7 |23 |7 |4,44 |88 |
|8 |18 |16 |5,18 |10,36 |8 |23 |10 |1,44 |2,88 |
|9 |18 |15 |4,18 |8,36 |9 |23 |14 |2,54 |5,08 ... |18 |10 |0,82 |1,64 |10 |24 |9 |2,44 |4,88 ... |19 |13 | |4,36 |11 |24 |12 |0,56 |1,12 |
| | | |2,18 | | | | | | ... |19 |9 |1,82 |3,64 |12 |24 |15 |3,56 |7,12 ... |19 |12 |1,18 |2,36 |13 |24 |16 |4,56 |9,12 ... |19 |9 |1,82 |3,64 |14 |25 |14 |2,54 |5,08 ... |20 |15 |4,18 |8,36 |15 |25 |11 |0,44 |0,88 ... |20 |8 |2,82 |5,64 |16 |25 |9 |2,44 |4,88 ... |20 |11 |0,18 |0,36 |17 |25 |14 |2,54 |5,08 ... |20 |7 |3,82 |7,64 |18 |21 |10 |1,44 |2,88 ... |20 |11 |0,18 |0,36 |19 |21 |10 |1,44 |2,88 ... |20 |9 |1,82 |3,64 |20 |21 |16 |4,56 |9,12 ... |20 |7 |3,82 |7,64 |21 |21 |9 |2,44 |4,88 ... |20 |14 |3,18 |6,36 |22 |22 |14 |2,54 |5,08 ... |18 |11 |0,18 |0,36 |23 |24 |8 |3,44 |6,88 ... |18 |9 |1,82 |1,64 |24 |24 |12 |0,56 |1,12 ... |18 |7 |3,82 |7,64 |25 |24 |13 |1,56 |1,12 ... |19 |10 |0,82 |1,64 |26 |25 |10 |1,44 |2,88 ... |19 |14 |3,18 |6,36 |27 |25 |7 |4,44 |8,88 ... |19 |10 |0,82 |1,64 |28 |25 |15 |3,56 |7,12 ... |19 |7 |3,82 |7,64 |29 |23 |8 |3,44 |6,88 ... |19 |11 |0,18 |0,36 |30 |23 |14 |2,54 |5,08 ... |19 |9 |1,82 |3,64 |31 |23 |9 |2,44 |4,88 ... |19 |13 | |4,36 |32 |24 |6 |5,44 |10,88 |
| | | |2,18 | | | | | | ... |20 |8 |2,82 |5,64 |33 |24 |15 |3,56 |7,12 ... |20 |10 |0,82 |1,64 |34 |24 |11 |0,44 |0,88 ... |20 |11 |0,18 |0,36 |35 |25 |13 |1,56 |3,12 ... |20 |8 |2,82 |5,64 |36 |25 |9 |2,44 |4,88 ... |20 |16 |5,18 |10,36 |37 |25 |14 |2,54 |5,08 ... |20 |9 |1,82 |3,64 |38 |25 |16 |4,56 |9,12 ... |20 |10 |0,82 |1,64 |39 |24 |12 |0,56 |1,12 ... |20 |7 |3,82 |7,64 |40 |23 |14 |2,54 |5,08 ... |19 |16 |5,18 |10,36 |41 |23 |11 |0,44 |0,88 ... |19 |10 |0,82 |1,64 |42 |23 |16 |4,56 |9,12 ... |19 |7 |3,82 |7,64 |43 |23 |13 |1,56 |3,12 ... |18 |9 |1,82 |3,64 |44 |24 |15 |3,56 |7,12 ... |18 |11 |0,18 |0,36 |45 |24 |9 |2,44 |4,88 ... |19 |13 |2,18 |4,36 |46 |25 |13 |1,56 |3,12 ... |19 |9 |1,82 |3,64 |47 |25 |10 |1,44 |2,88 ... |19 |14 |3,18 |6,36 |48 |22 |8 |3,44 |6,88 ... |19 |16 |5,18 |10,36 |49 |22 |6 |5,44 |10,88 ... |19 |10 |0,82 |1,64 |50 |22 |16 |4,56 |9,12 |
|( | | | |227,28 |( | | | |332,16 ... ... 50 ... ... ... –3,56/ 4,63/50+6,77/50 =1,26/0,46=2,739
t эмп = 2,739
Енді критерийдің n1= 50 және n2=50 үшін ... ... ... ... :
f= n1 + ... 2,008; 2,678 (р< ... ... ... эмп мәні ... ... көп, яғни ... ... ... гипотезасын қабылдаймыз. t эмп > tкрит
Демек екі топ мәліметтерінің арасында жеткілікті, мәнді ... бар ... ... ... ... ... А М А ... негізінде
Оқушылармен
Ата-аналармен
Мектеп ұжымы
Мұғалім-
дер
Топ
Диагностикалау
Психопрофилактика
Дамыту
Коррекциялау
Қызмет түрлері
Жұмыс нәтижесі

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 68 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Педагогика мамандығының пайда болуы мен қалыптасуы6 бет
Ана тілі сабақтарында кіші мектеп жасындағы оқушылардың қазіргі тәрбиесіндегі қазақ халық педагогикасының озық дәстүрлерін қолдану50 бет
Шағын комплектілі мектептердегі тәрбие мәселелері6 бет
Жалпы орта білім беретін мектептердегі басшылыққа алынатын нормативтік құжаттар100 бет
Педагог-психологтың қарттармен жүргізілетін жұмыс технологиялары22 бет
Практикалық психология және практик психологтың қызметі6 бет
Психологтың мектеп алды торбындағы балалармен жүргізілетін жұмысының мазмұны4 бет
Психологтың мектепке даярлық тобымен жүргізетін жұмысы5 бет
Психологтың мектепке даярлық тобындағы балалармен жүргізілетін жұмысы3 бет
Психологтың қайта қалыптастыру орталығындағы қызметі15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь