ҚР теміржолының дамуы

Мазмұны

Кіріспе

І Бөлім ҚР теміржолының дамуының теориялық негізі.
1.1. Қазақстан темір жолның даму тарихы.
1.2. ҚР темір жолының құрылымы.
1.3. ҚР темір жолының нарықтық бәсекеге қабілеттілігі.

ІІ Бөлім. ҚР теміржолының қазіргі жағдайын талдау.
2.1. Қазақстан темір жолында жүрдек қозғалысты қолдану үшін жолдың күйін жақсарту мүмкіндіктері мен жүк тасымалдайтын контейнерлердің болашағы.
2.2. ҚР темір жолының ХЭҚ .тан алатын орны.
2.3. Магистралдық темір жол торабын дамытуының негізгі бағыты.

ІІІ Бөлім. ҚР темір жолын тиімді басқару жолдары.
3.1. Қазақстан темір жолын қайта құрлымдау.
3.2. Темір жол көлігін реформалау жағдайында маркетинг құрылымын қалыптастыру.
3.3. Темір жол саласын ақпараттандыру.

Қорытынды

Пайдаланылған әдебиеттер
КІРІСПЕ

Елбасымыз Н.Назарбаевтың өткен жылғы халыққа жолдауы өміріміздің сан-саласын қамтиды. Қазақстан өз дамуындағы жаңа серпіліс жасау қарсаңында деп аталған бұл маңызды құжат шын мәніндегі нағыз жаңаша серпілістің айқын бағыт - бағдары. Көліксіз тіршілік жоқ. Көліксіз тіршілік жоқ. Көлік - ғасырымыздың күретамыры. Осы заманғы және бәсекеге қабілетті көлік - коммуникациялық инфрақұрылымды дамыту мәселелері жөнінде Елбасы былайша ой өрбітеді Қазақстанның көлік - коммуникация кешенінің басты мақсаты еуразиялық көлік жүйесіне кірігу болып қала береді. Көлік коммуникациялық кешенін дамыту Еуразия мен Азия арасындағы аралық көпір болып отырған еліміздің геостратегиялық орналасуының артықшылықтарын пайдалануды толығымен қамтамасыз етуге тиісті жүктердің тез өткізілуін ұйымдастыру жөнінде тиімді рәсімдер енгізу үшін көршілермен арадағы нақтылы уағдаластықтарды дамыту қажет. Осы және басқа да міндеттердің бәрі Қазақстан Республикасының 2015 жылға дейінгі Көлік стратегиясын әзірлеу мен іске асыру барысында ескерілуге тиіс. Бұл мәселелерді шешуде біз мемлекеттік - жекеменшік серікестікті қамтамасыз ету тетіктеріне бас назар аударуға тиіспіз.
Шын мәнінде осылай болуы тиіс. Үстіміздегі жылы Елбасы осы министрлікке 2015 жылға дейінгі мерзімге арналған көлік стратегиясын жасауға тапсырды. Бұл стратегияның негізгі идеологиясы Еуропа мен Азия арасында континентаралық тиімді көлік көпірін салу болатын. Сайып келгендегі мақсаты — отандық өнімдерді экспортқа шығаруды тиімді көліктік инфрақұрылымға қол жеткізу еді. Осы стратегияны іске асыру барысында 50 мың шақырымдық автомобиль жолдары салынады және жөндеуден өткізіледі, жаңадан 2 мың шақырымдық темір жол тартылады. Оның үстіне 2,5 мың шақырымдық темір жол электрлендіріліп, оның бойымен экологиялық таза көлік-электровоздар жүретін болады. Бұл мәселелер Елбасы Жолдауында нақты тапсырылса, біртіндеп іске асып, көңіл қуантып, тіршілікке тіреу болып жатқан тұстары да баршылық.
Ал енді Жолдаудың ең жоғары халықаралық стандарттарға сай келетін академиялық орталықтар мен оқу орындарын құру туралы талаптары да осы салаға тікелей қатысаты. Онда «Қазақстанда халықаралық ұйымдардың қатысуымен осы заманға ғылыми орталықтар мен «технологиялық парктер» құру мен дамыту, жаңа технологияларды игеру үрдісіне қолдау көрсету мен кадрлардың білігін бағдарлаудың икемді жүйесін қалыптастыруымыз қажет делінген. Қазақстан, көлік жағынан ең көзге түсер әлеуеті елдің қатарында болуымыз керек. Көлік - біздің өміріміз. Оған ие болып, игеру үшін бізге бесаспап маман мен халықаралық деңгейдегі шеберлер керек. Су көлігі, темір жол көлігі, әуе көлігі, темір жол көлігі дейміз, бірақ 21-ғасырдағы автокөліксіз өмір - көзге елестетуге қиын тым сұрқай өмір. Көшедегі тығын-біздің байлығымыздың көрінісі. Тек сол байлықты дұрыс игеріп, көлікті жол ережесіне сай дұрыс жүргізе білуіміз керек .
Бүгінгі күні біздің техника саласындағы мүмкідігіміз зор. Көлік стратегиясындағы жаңа серпілістер дамуымыздың жаңаша сипаты. Алысты жақын еткен көлік-ғасыр күретамыры. Жолдау жолдарындағы көлік пен коммуникацияға бағытталған инфрақұрылымды дамыту күн тәртібіндегі ең бірінші мәселе. Оның басты кілті - зымырандай зырлаған көліктің қай -қайсысына да ие боларлықтай, ат жалын тартып мінген бойында намысы бар ұлттық мамандарды тәрбиелеп шығару - мерейлі міндетіміз.
Пайдаланылған әдебиеттер.

1. Атамқұлов А. «Тасымалдау үдерісі». 2006.
2. Атамқұлов А. «Қайта құру және әлемдік экономикаға кіргізу жолдары» 2006.
3. Асылжан П. «Темір жол – ел экономикасың күретамыры» // Егемен Қазақстан. 2006 жыл 19 сәуір. 4б.
4. Байдәулетов Н. «Теміржол көлігі мемлекет мүддесіне қызмет етеді». // Егемен Қазақстан. 2006 жыл 7 сәуір.
5. Ерғалиев С. «ҚР темір жолын басқару». «Жаршы» 2007 № 6 16-24 б.
6. Желдібаев Н. «Экономикамыздың күретамыры». //Егемен Қазақстан. 2007 жыл 31 – тамыз 6 б.
7. Жұмахметова Е. «Ғасырдан да ұзақ жол». // Егемен Қазақстан. 2006 жыл 11 қаңтар 2-4 б.
8. Сәтенов Ә. «Қазақстан темір жол магистралінің бәсекелестік жетістіктері және оның қызметінің негізгі тұтынушылары». //Қаржы – Қаражат 2006 № 1 24-30 б.
9. «Көлік стратегиясы – ғасыр күретамыры». Ақиқат. 2006 жыл № 5 3-10.
10. Мадиярова Г. «Сыртқы экономикалық байланыстар». Алматы 2005.
11. «Магистраль» журналы». 2006 жыл. наурыз 27-30 б.
12. Мирзахметов А. «Темір жол ХХІ ғасырға бет түзеді». // Үкімет жаршысы. 2006 жыл № 8 58-68 б.
13. Оразалинов Ш. «Қазақстан темір жолын қайта құрылымдау». // Егемен Қазақстан. 2007 жыл 6 сәуір 6-7 б.
14. Оспанов Г. «Қазақстан темір жолының бүгінгі жағдайы». // Саясат. 2007 жыл № 6 10-16 б.
15. Қонысбаев Қ. «Қазақстан темір жолының даму барысы». // Ақиқат. 2007 № 8 6-10 б.
16. Халметов Г. «Темір жол магистралі бүгінгі таңда». //Қаржы Қаражат. 2006 № 8 12-16 б.
        
        Мазмұны
Кіріспе
І Бөлім ҚР теміржолының дамуының теориялық негізі.
1.1. Қазақстан темір ... даму ... ҚР ... ... ... ҚР ... жолының нарықтық бәсекеге қабілеттілігі.
ІІ Бөлім. ҚР теміржолының қазіргі жағдайын талдау.
2.1. Қазақстан темір жолында жүрдек қозғалысты қолдану үшін ... ... ... мен жүк ... ... ҚР темір жолының ХЭҚ –тан алатын орны.
2.3. Магистралдық темір жол торабын дамытуының негізгі бағыты.
ІІІ ... ҚР ... ... ... ... ... Қазақстан темір жолын қайта құрлымдау.
3.2. Темір жол көлігін реформалау жағдайында ... ... ... жол ... ... әдебиеттер
КІРІСПЕ
Елбасымыз Н.Назарбаевтың өткен жылғы халыққа жолдауы өміріміздің сан-
саласын қамтиды. Қазақстан өз дамуындағы жаңа серпіліс ... ... ... бұл маңызды құжат шын мәніндегі нағыз жаңаша серпілістің айқын
бағыт - ... ... ... жоқ. ... ... жоқ. ... ... күретамыры. Осы заманғы және бәсекеге қабілетті көлік -
коммуникациялық ... ... ... ... ... былайша ой
өрбітеді Қазақстанның көлік - ... ... ... ... ... жүйесіне кірігу болып қала береді. Көлік ... ... ... мен Азия ... ... ... ... отырған
еліміздің геостратегиялық ... ... ... ... ... ... жүктердің тез өткізілуін ұйымдастыру
жөнінде тиімді рәсімдер ... үшін ... ... нақтылы
уағдаластықтарды дамыту қажет. Осы және ... да ... ... ... 2015 ... дейінгі Көлік стратегиясын әзірлеу мен
іске асыру барысында ескерілуге тиіс. Бұл ... ... ... - ... ... ... ету ... бас назар
аударуға тиіспіз.
Шын мәнінде осылай болуы тиіс. Үстіміздегі жылы ... осы ... ... ... мерзімге арналған көлік стратегиясын жасауға ... ... ... ... ... мен Азия ... тиімді көлік көпірін салу болатын. Сайып келгендегі мақсаты
— отандық өнімдерді экспортқа шығаруды тиімді көліктік ... ... еді. Осы ... іске ... барысында 50 мың шақырымдық
автомобиль жолдары салынады және жөндеуден ... ... 2 ... ... жол ... Оның үстіне 2,5 мың шақырымдық темір жол
электрлендіріліп, оның бойымен экологиялық таза ... ... Бұл ... ... ... ... тапсырылса,
біртіндеп іске асып, көңіл қуантып, тіршілікке тіреу болып жатқан тұстары
да баршылық.
Ал енді ... ең ... ... ... сай ... ... мен оқу ... құру туралы талаптары да осы
салаға тікелей қатысаты. Онда ... ... ... осы ... ғылыми орталықтар мен «технологиялық парктер» құру
мен дамыту, жаңа технологияларды игеру ... ... ... ... ... ... ... жүйесін қалыптастыруымыз қажет
делінген. Қазақстан, көлік жағынан ең көзге түсер әлеуеті елдің қатарында
болуымыз керек. ... - ... ... Оған ие болып, игеру үшін бізге
бесаспап маман мен халықаралық деңгейдегі ... ... Су ... ... ... әуе ... ... жол көлігі дейміз, бірақ 21-ғасырдағы
автокөліксіз өмір - көзге елестетуге қиын тым сұрқай өмір. Көшедегі ... ... ... Тек сол ... ... ... ... жол
ережесіне сай дұрыс жүргізе білуіміз керек .
Бүгінгі күні біздің техника саласындағы мүмкідігіміз зор. ... жаңа ... ... ... ... ... ... көлік-ғасыр күретамыры. Жолдау жолдарындағы көлік пен коммуникацияға
бағытталған инфрақұрылымды дамыту күн тәртібіндегі ең бірінші мәселе. ... ... - ... ... көліктің қай -қайсысына да ие
боларлықтай, ат ... ... ... бойында намысы бар ұлттық мамандарды
тәрбиелеп шығару - мерейлі міндетіміз.
І Бөлім. ҚР ... ... ... ... ... ... ... жолының даму тарихы.
XIX ғасырдың 70-жылдары ... және ... ... ... ... ... ... жол
құрылысын салу жөнінде шешім қабылданды. Ондағы жол қатынасы 1878 ... көп ... ол жол ... дейін созылды. Осымен бір ... ... жолы ... ... Бұл ... таяу ... ... Ресейдің өнеркәсіпті облыстарымен сауда-
экономикалық қатынастарға тартуға ықпал етті. Енді бұл ... ... созу ... оның аса ... өзінен-өзі түсінікті болды.
Осы жылдарй Ресейдің қатынас жолдары министірлігінің құрылысында да
өзгерістер жүріп жатты. Қазыналық темір жол ... ... оған ... жол желілерін тарту міндеті жүктелді. Бұл ислам Ресейдің Азиялық
бөлігіндегі темір жолдар жүйесін кеңейтуде ... рөл ... ... негізінен, мемлекеттік қаржы есебінен салынды.
Жаулап алынған Түркістан өлкесін ... ... ... ... жүйесі арқылы қосу мәселесі ... ... ... ... қолға алынды (1867 ж.) Түркістанның тұңғыш генерал-
губернаторы К.П. Кауфманның тұсында-ақ 1874 жылы ... ... ... ... ... айрықша темір жол
комиссиясының мәжілісі шақырылып, онда Түркістан мен ... ... ... төте ... ... бойымен Орынбордан Ташкентке дейінгі темір жол
желісін тарту ұсынылды. Сол уақытқа ... ... осы ... ... ұдайы өсіп отырып, оның көлемі жыл сайын 35-40 млн. ... жылы ... ... ... ... ... хат жолдап, сол хатында ол Орал ... ... ... қарай созып, оны Тюменнен Ақмола арқылы Ташкентке дейін жеткізу
қажеттігі, мұның кезек күттірмейтін ... ... ... ... ... басында Орынбор генерал-губернаторы Крыжановский қатынас
жолдары ... ... ... ... ... ... Ташкент
арқылы Әмударияның жоғарғы ағысына дейін жол тартып, оны ... ... ... созылып жатқан Ағылшын темір жол желісіне апарып қосуды, осы
жолды салуға ... ... ... ... ... ... 1880 жылы ... мемлекет қызметінің кеңесшісі Остряков Орынбор-Ташкент темір жол
желісін концессияға беруді сұрап өтініш жасады. Оған ... ... ... ... дөл осы жылы Еділ өзенінде бүкіл Еуропа ... ең ұзын ... ... ең жетік Сызрань темір жол көпірін салып бітіргенін
тілге тиек етті.
Бірақ көп ... сол ... ... ... басталған соғыс
өрекеттері Ішкі Ресейден Орта Азияға тікелей шығуға мүмкіншілік беретін бұл
ұсыныстардың жүзеге ... ... ... ... ... темір жол тіпті басқа бағытта айналмалы түрде салына бастады.
Жол бағытын тандау. Темір жолдардың Орталық Ресейдің ... ... ... ... ең ... ... ... аймақтарына
жеткізілуі біртұтас темір жол желілерін Ресейдің Орта Азия-лық иеліктеріне
қарай тарту қажеттігін күн тәртібіне қойды.
Бұл ... ... ... ... ... ... соғыс министрі
генерал-адъютант А.И. Куропаткиннің «Ресейдің Орта ... ... ... бөлігінің темір жол жүйесімен қосу» қажеттігін алға тартқан 1898
жылдың сәуір айындағы баяндамасынан басталды деуге болады. ... ... ... пайымдауынша, сол кездегі Орта Азияиың әскери-саяси
жағдайының Ресей мүдделеріне сай келмеуінде жатты.
Бұл жолды салу ... ... ... Ресейдегі темір жол
құрылысының кереметтей ... ... ... ... Бұл ... 90-шы
жылдардың екінші жартысында басталып, ... ... ... ... ... байланысты болды. Тез дами ... ... зор ... пен отынды, әсіресе құрылыс материалдарын көптеп тасып,
жеткізіп тұруды ... ... Бұл ... ... тасымал жүгі әлі де ... ... ... қала берді, бірақ солармен ... тас ... ... ... ... ... де тасыла бастады. 90-жылдардың орта тұсын-
да ... жол ... ... ... 100 млн. ... жүк және 65 ... мөлшерінде болды.
1899 жылдың аяғында темір жол ... ... ... ... ... Онда ... отырған темір жол магистралінің үш
бағыты қаралды: оның бірі шығыстағы Ташкенттен басталып Жетісу өңірі арқылы
Ұлы Сібір Темір ... бір ... ... қосылатын бағыт; екеуі-
батыстағы Ташкенттен Орынборға дейінгі және Шаржоудан Рязань- Орал ... ... ... дейінгі бағыт. Кеңесте үш бағыттың да
маңызын анықтап болған соң, батыстағы екі бағыттың біреуін ғана ... ... ... ... ... және ... ... қайсысы
тиімдірек екенін анықтау үшін қатынас жолдары министрлігі Соғыс ... ... ... ... ... осы екі жол
құрылысының техникалық-экономикалық дәйектемесін ... ... ... 1900 ... ... ... ... министрі, статс-
секретарь граф С.Ю. Виттенің басшылығымен өтетін айрықша ... ... ... ... жол ... сыртқы істер және жер өңдеу
министрлері қатысты. Кеңесте ... ... ... атап ... бұл ... ... қамтамасыз етілуі анағұрлым жақсы еді: Александров-
Гай-Шаржоу бағытында жобаланып отырған станциялардың 40-ы ... ... ... ... станциялардың 6-сы ғана сусыз болып
шықты;
• Орынбор - Ташкент темір ... ... ... арзанға түсетін
болды:
• Орынбор – ташкент жолы Сібірді және Оралдың өнеркәсіпті аудандарын
Орта Азия ... ... ... ... ... ... - ... жолының жалғыз-ақ артықшылығы - бұл желі
Орынбор - Ташкент желісіне қарағанда Мәскеуден ... ... ... болатын еді.
1900 жылдың 4 сәуірі күні Император кеңес отырысының хаттамасына: «Дәл
қазіргі сәтте ... - ... ... ... деген бұрыштама жазды.
Орынбор — Ташкент желісі Түркістанды Ресеймен тікелей байланыстырды, ... ... ... ... ... ... ... министрі А.И.
Куропаткин бұл желінің әскерлерді Иран, ... ... ... ... ... атап ... Оның бұл стратегиялық пікірі
осы жылдың салынуына елеулі ықпал етті. Сөйтіп Орта Азия ... ... ... келе ... ... бағыт - Орта Азиямен ертеден
қалыптасқан алыс-беріс, ... жоды ... Осы ... әр ... ... ... ең басты әскери күштері де жүріп отырғанды.
Дегенмен Орынбор - ... ... ... қатысты мәліметтеріне тереңірек
үңіле түскен сайын осы жолды Орскі, Торғай қалаларына қарай емес, одан ... - ... - ... ... ... ... алып ... Жөлек қалаларына қарай ... ... еді ... мәселе туды.
Жағдайды анықтай түсуге арналған барлау жұмыстары екі бағыттың да темір жол
желілерінің ... мен ... ... ... ... де батыс бағытының жартысынан астамы Сырдарияны жағалап ... оны ... ... ету ... оңай әрі ... ... ... бірге бұл бағыт Илецкі, ... ... ... ... ... өтетіндіктен экономикалық жағынан да пайдалы
болып шықты. Ал ... ... ... ... ... ... темір
жол желісінен 40 шақырым алшақ жататын ... ... тағы бір ... ең ... ... ... ... қатынас жолдары министрі, статс - секретарь князь, М.И. Хилков Орга
Дзия темір жолының бастығы Д.Л. ... жол ... ... ... және ... Н. ... бірге 1900 жылдың маусым-шілде
айларында салт атпен Ташкенттен Орынборға дейін 2000 шақырымдық жол ... осы ... ... ... ... таңдап алынып, оны
Вревская станциясына емес, тікелей Ташкенттің ... ... ... ... Бұлай ету жалпы мемлекет мүддесіне де, жергілікті халық мүддесіне
де сай келетін еді.
1900 ... жаз, күз ... ... ... ... тағы да ... жұмыстары жүргізілді. 1901 жылдың 21 сәуірінде ... ... ... ... сол жылдың 20-21 наурызындағы №3017 ұсынысы ... ... ... ... - Ташкент темір жолы Самара – Златоуст желіні жақсарту, оның
ғимараттары мен ... ... ... шығындарын азайту мақсатында
жекеленген өзгерістер енгізіп отыру құқығы берілсін.
2. ... ... ... органына Орынбор-Ташкент темір
жолының жоғарыда көрсетілген бағытында іске ... ... ... жүргізілуге тиісті тәртіп бойынша жалпы ережелерге сәйкес барлық
операцияларды жүзеге асыруға ... ... - ... ... ... ... ... анықтау және оның
жобасын жасау барысында мына мәселелерге айрықша көңіл бөлінді:
1) еңістер мен айналмалы тұстарды мейлінше ... ... ... ... қысқарта түсу;
2) желіні ендіріп күштерді дамытуға мүмкіншілік ... ... ... ... жол станцияларын сумен қамтамасыз етуге қолайлы өзендер
мен тұщы көлдерге жақынырақ жерлермен жүргізу.
Жолды ... ... салу сол 1901 жылы ... екі жақ ... жағынан да, Ташкент жағынан да басталды.
Бүкіл темір жол ... екі ... ... ... ... ... станциясынан Көбек станциясына дейін, ұзындығы 1010 км; ... ... ... Ташкент станциясына дейін, ұзындығы 842 км.
Солтүстік бөліктіы бастығы болып қатынас ... ... ... бөліктің бастығы болып О.П. Вяземский тағайындалды.
Жол салу барысында ... ... ... ... ... ... тағы бір табиғи ерекшелігі жолдың бүкіл өн бойында оның ... ... ... ... ... еді. ... кезде ондай
қиындықтар ағаш материалдарының жеткіліксіздігі мен таза ... ... ... да туындап жатты. Қажетті материалдар мен жабдықтар
сонау орталықтан Еділ, Каспий теңізі, Орта Азия ... жолы ... ... ... ... күшімен қызметшілерді де өте алыстан алдыртып тұруға тура
келді. Аса ыстық жаз, ... ауа ... ... ... ... өте
теріс әсер етті. Әртүрлі ғимараттар салу, жер қазу жұмыстарын ... ... ... ... ... олар ... барлық аймақтарынан
мыңдаған жұмысшылар тартумен айналысты. Кей жерлерде құрылыста 54 мыңға
дейін адам ... ... ... ... жұмыстар қол-мен атқарылды.
Темір жол құрылысы 1900-1905 жылдар бойы жүрді, оның бірінші ... ... 1 ... екінші бөлігі 1905 жылдың 1 шілдесінде, екінші
бөлігі 1906 ... 1 ... іске ... ... ... тұтасынан
1906 жылдың басында бітті, бүкіл магистральда пойыздар қозғалысы 1906
жылдың 1 сәуірінде ... ... ... ... Орынбор - Қазалы
аралығында 1904 жылдың 1 ... ... жәй ... ... ... және ... жүктер тасылып тұрды.
Жаңа темір жолдың ені бүкіл Ресейдегідей 5 фут, әрбір рельстің ... 35 фут, оның бір ... ... болды. Негізгі жолдың ұзындығы
1743,33 шақырым, оның тармақтарының, жол ... және ... ... 321,49 ... және ... қосқандағы ұзындығы-2064,82
шақырым болып шықты.
Негізгі жолдың топырақ үйімі сыңар ... ... ... ... ... ені 2,60 ... болды. Басты жолдың ... ... ... ... ... м ... ... топырақ үйімдерінің көлемі 358.925 м3 болып шықты.
Бүкіл жол ... 1,5 ... су ... ... және ... ... ... үлкен екі көпір салынды.
Бүкіл жол бойына үш сымнан тартылған телеграф бағаналары ... бірі ... ... ... темір жол қызметін қамтамасыз
етуге арналды. Сонымен бірге соңғы ... ... таяу ... ... телеграммалар қабылдап тұрды. Жол бойына барлығы 42.686 телеграф
бағаналары тұрғызылып, ... 5.307 ... ... ... жол ... ... үшінші класты 12 станция, төртінші ... ... ... ... рельстерді ашып-жауып тұратын 660 қондырғы.
110 казарма, 124 жатақхана, жалпы көлемі 14,529 шаршы ... 89 – ... ... ... ... орта ... 30 ... жылдамдықпен
жүретін 2 пар жолаушылар пойызы, 20 шақырымдай ... ... 7 ... ... етіп ... ... ... талабы бойынша 142
разъездің алаңдары дайындалып, олардың қажетті кезінде тәулігіне 20 ... ... етіп ... ... ... жалпы ұзындығы 150
шақырымдық рельс (тиісті ... ... ... ... ... қондырғы дайындалып қойылды, 284 металл семафорлар орнатылды.
Жолдың Ташкенттен Қазалыға дейінгі оңтүстік бөлігін салуға 58.710.891
қаржы бөлінген еді, ал шын ... ... ... сом ... ... 3. 917.695 сом ... ... 6,67 % жолдың Орынбордан Қазалыға
дейінгі солтүстік бөлігін ... ... сом ... болса, іс жүзінде
оның 56.393.628 сомы жұмсалып, яғни бұдан 6.511.500 сом қаржы үнемделіп
қалды- 10,33 % ... ... ... ... ... қаржыдан кемірек
қаражатпен істі аяқтап шықты.
Орынбор - Ташкент жолындағы тасымал қызметін ... ету үшін ... 209 жүк ... ... ... 271 ... және т.б. ... бөлінді.
Орынбор-Ташкент темір жолын пайдалануға дайындау кезінде 1905 жылдың 1
қаңтарында осы жолға Самара - Златоуст жолының Кинель - ... ... ... ... ... Бұл ... жеке ... салып, 1877 жылдың 1
қаңтарынан бастап жұмыс істеп келе ... ... ... ... темір жолы үшке бөлінді: 1-бөлім
Кинель станциясынан ... ... ... ... (609 шақырым), 2-
бөлім Ақтөбе станциясынан Қазалы станциясына дейінгі ... (667 ... ... ... ... ... ... дейінгі аралық (814,2
шақырым). Бүкіл жол бойында 10 ... жол ... 4 ... ... 12 телеграф қызмегі телімі құрылды. ... ... ... ... ... жұмыс істеді.
Жолдың маңызы. Орта Азия және Орынбор - Ташкент темір жолдары 1906 ... ... ... ... ... ... аяқтағандай болды, соның
нәтижесінде Орта Азия мен Ресейдің азиялық бөлігінің Ресей ... ... ... ... бұл ... ... ... ауыл шаруашылығының
ішкі және сыртқы сауданың доңғалақты көліктің дамуына шешуші алғышарттар
жасады. ... ... ... ... ... ... ... ұлғайтуға
айрықша әсер етті, өйткені орталық Ресейден арзан астықтың ... ... ... ... ... жерлерге мақта егуге мүмкіншілік берді.
Темір жолдарды пайдалану жүктерді тасуды жеңілдетуге, оған кететін
уақытты ... ... ... ... ... өндіргіш
күштердің тиімділігін арттыруға жағдай жасады. Осының арқасында аймақта
өндірілетін ... ... ал ... ... ... ресейлік және
дүниежүзілік рыноктың бір бөлігіне айналды. Мұндағы ... ... ... ... ... ... темір жол көлігімен тасылатын
жүктердің көлемін ұлғайтты және көліктің көбірек ... ... ... ... ... тағы бір себебін Ресейдің Таяу Шығыстағы әскери-
стратегиялық және қаржылық мүдделерімен де ... ... ... ... ... ... мол ... табуын да қамтамасыз етті,
ірі капиталистік монополиялардың мақта тазарту, май, ұн, тері ... ... ... ... дамыту мүдделерін де
қанағаттандырды.
Бұл, - деп ... одан әрі ... - ... мен Орта ... үздіксіз байланыс жасауға мүмкіншілік беретін бірден - бір жол.
Одан түсетін ... ... ... ... ... жылдан кейін
ғана көзге түсетін болса да, орыстардың Орта Азия ... ... ... орасан зор болды, енді оның ... ... ... Орта ... ... ... ... өте қиынға түседі.
Қозғалыс қызметі мен телеграф қызметінің 1910-1913 жылдар ішіндегі
жолды пайдалану және ... ... ... ... былай деп
көрсетілді: Ташкент жолы, сөз жок, ... ... ... және өнеркәсіп
өмірінде үлкен роль атқарып отыр. Еуропалық ... мен оның ... ... жатқан жолдың Ташкентке дейін жеткізілуі Орта Азия
мен Ресейдің сауда қатынастарын жандандыруға елеулі ықпал ... Ол ... ... жүк ... ... айқын аңғарылады. Ташкент
темір жолына келіп тірелетін жаңа ... ... ... ... ... таяу ... ... олардың жұмыстарының көлемін ұлғайтып,
Еуропаны Оралмен және Орта Азиямен байланыстыратын ... ... ... да, ... және баяу ... ... ... жүктердің пұтпен есептелгендегі көрсеткіштері ... ... ... жол Орта Азия мен ... ... мақта, көкөніс, жемістер
және т.б. ауыл шаруашылығы
|Жылдар |жергілікгі |әктетілге|әкелінген |Транзит |барлығы |
| ...... ... | | ... ж. ... |51927305 |30556107 |17501145 |117021044 ... ж. ... ... ... ... ... |
|Өсім |216 |119 |163 |130 |155 ... ... ... осы ... ... тауарларын
әкелуге мүмкіншілік туғызады.
1.2. Қазақстан Республикасының темір жолының құрылымы.
1.2. ҚР темір жолының құрылымы.
Кесте 1.
Жүк терминалдарының салыстырмалы ... ... ... ... жөне |Тиеу |
| ... ... №4 | ... ... | ... | ... ... |
| | ... | |меж. ПФ | |
| | ... | ... | ... т |млн. ткм |млн. т |млн. ткм |млн. т |млн. ткм ... |млн. ... т |млн. ткм | ... |718 |134 883 |664 |131 033 |683 |180 687 |710
|197 806 |170 |91483 | ... жол |170 |103 045 |134 |91700 |172 |124 ... |135 653 |81 |59 840 | ... % |23,7 |76,4 |20,1 |70,0 |25,2 ... |68,6 |47,9 |65,4 | |Автомобиль |471 |4 637 |424 |4 506 |371 |4 ... |5 497 |13 |491 | ... % |65,6 |3,4 |63,8 |3,4 |54,4 |2,5 ... |7,4 |03 | |Өзен көлігі |0 |141 |0 |25 |0 |42 |! |39 |0 |15 | |Үлесі,
% |0,06 |0,10 |0,03 |0,02 |0,07 |0,02 |0,07 |0,02 |0,06 |0,02 | |Әуе ... |51 |0 |64 |0 |118 |0 |44 |0 |19 | ... % " |0,00 |0,04 |0,00 ... |0,07 |0,00 |0,02 |0,00 |0,02 | ... ... |77 |27 009 |106 |34
738 |139 |50 940 |!43 |56 573 |76 |31 118 | ... % |10,68 |20,02 ... |20,34 |28,19 |20,! 9 |28,60 |44,60 |34,02 | ... ... (3-кесте) еліміздегі өнеркәсіп өндірісінің көлемі
орташа есеппен 5 ... ... ауыл ... ... өнім ... ... ... кезде темір жол көлігімен тасымалданатын жүк айналымының
1998-2001 жылдардағы нақты мәнінің тек 2 пайызга жоғарылауы, сала ... ... ... ... Осы ... ... ... көлігімен тасымалданатын жүк көлемі айтарлықтай көбейген. Сонымен,
темір жол ... ... ... ... ... ... болады.
ІІ Бөлім. ҚР темір жолының қазіргі жағдайын талдау.
2.1. Қазақстан темір ... ... ... ... үшін ... жақсарту мүмкіндіктері мен жүк тасымалдайтын контейнерлердің
болашағы.
Қолданыстағы желіде жүрдек жолаушы қозғалысының жүк қозғалысымен қоса
қолданылуы, станцияларда қозғалыс жылдамдықтарын шектеу ... ... ... ... ... бұрмалар, жол аралықтарының
жеткіліксіз ендігі және т.б.), жер төсемі мен жасанды ... ... ... ... поездарының қозғалыс жылдамдықтарын
арттыруға кедергі ... ... ... ... ірі ... ... жылдамдықтар әдетте, 100-120 км/сағ дейін шектеледі.
Жолаушы поездарының жоғары жылдамдықтарын көбірек ендіретін ... ... ... мұндай саясатты сондай-ақ, Германия, Испания, ... ... ... ... ... және т.б. ... ... Ресейді қоспағанда, бұлардың барлығында түбегейлі өзгерту
енгізбей – ақ ... көп ... ... ... ... ... беретін вагон шанағының бүйірлік еңкеюін (3-8°) жүзеге
асыра алатын жолаушы жылжымалы құрамын қолданады. ... ... ... ... ... ... бойынша, шанағының бүйірлік
еңкейтілуі реттеле алатын жылжымалы құрам радиусы 640 м-лік ... ... ... 160 ... ... ал радиусы 1000 м-лік қисықтарда —
әдеттегі құрамдар өрбіте алатын 160 км/сағ орнына 200 ... ... ... саясатты, мүшелерінің бірі болып саналатын Қазақстан да ... ... ... ... ... ... ... де ұстанады.
Қазақстанда жүрдек қозғалыс Астана — ... ... ... құрып қолдану
барысында шанақтарының бүйірлік еңкейтілуі жүзеге асырыла алатын жылжымалы
құрамды ("Тальго" испан вагондарын), сондай-ақ, басқа да ... ... және ... іс-шараларды іске асыру кезінде енгізілді. Астана —
Алматы телімі үшін жүрдек жолаушы ... ... ... ісі
ерекше маңызға ие болады, өйткені ол Қазақстанның оңтүстік және ... ... Осы ... іске ... үшін "Қазақстан темір
жолы" ҰК" АҚ тапсырысы бойынша 200 ... ... ... ... үш ... К2 4А ... ... шығарылды.
Осы электровоздың пайдаланымдық сынақтары испандық ... ... ... және ... динамикалық
сипаттамаларын көрсетті, алайда, рельс жолының ... күйі ... ... барлық әлеуетін толығымен пайдалануға мүмкіндік бермей
отыр.
Поездардың ... ... ... ... ... ... мен жылжымалы құрам ... ... ... ... ... туындайды. Мәселен, доңғалақ пен рельстің түйісу аймағында
рельстің (ұзындығы ... ... ... ... кезінде (5000Гц және одан
да асатын) жоғары жиіліктегі тербелістер ... ... олар өз ... ... ... оның ... бастауын, соның ішінде балластың
қарқынды тозуын тудырады. Ұзаққа созылатын тегіссіздіктер (20-50 м ... ... ... ... ... ... жиіліктегі (шамамен 1 Гц)
резонанстық ... ... ... оның ... ... өзара
әрекеттесу процестерін қиындата түседі. Аталмыш процестер жолға және жол
шаруашылығын ... ... ... ... қояды.
Жүрдек қозғалысты енгізу барысында жолға және жол ... ... ... ... ... жүзеге асыратын желілерге
қойылатын талаптар ... ... ... ... ... ... ... демографиялық барабарлық; ... ... ... ... ... уақытын қысқарту;
қозғалыстың жайлылығы; экологиялық тазалығы; қозғалыс қауіпсіздігі.
Соңғы төрт талаптың әсіресе жоғары дәрежеде жол ... ... жүру ... қозғалыс — жолаушылардың жолда болу уақытын барынша азайту
құралы болып табылады. ... ... ... ... ... ететін
"барьерлік" жерлердің болмауы немесе барынша азайтылуы кезінде, сондай-ақ,
осындай желілердің ерекшеліктерін ескеретін жол ... ... мен ... ... отырып қол жеткізуге болады.
Қазіргі уақытта Жол және ... ... ...... 1,0 м/с2 жойылмайтын үдеуін іске асыра отырып ... ... ... жүру ... ... (140 ... ... бойынша шаралар
әзірледі. Тальго вагондары шанағының бүйірлік ... ... ... ... ... ... қолдану барысында қозғалыс жылдамдығын
қисықтар саны көп бағыттарда оларды түбегейлі қайтара құрмай-ақ арттыруға
болады, ... ... жүру ... 30-40 ... ... ... түспек.
Мысалы, Париж-Лион ТСУ желісінде (пайдалнну ұзындығы- 425 км)- басты
жолдардың ... оның ... ... ... 100 ... ... шектейтін біреуден артық шектеуді ұстауға болмайтын талап
орындалады.
Қозғалыс жайлылығы
Бұған ... ... ... ... сай ... ... ... сыртқы рельс биіктемесінің мөлшері және оның өсу
жылдамдығы;
-жолдың түзу және қисықсызықты телімдерінің ... ... және ... ... ... ... ... толқын-тәрізді (ұзындығы 1,0 - 1,5 ... және ... ... ... (20-50 м және одан ... ... ... бойынша сәйкессіздіктерді, қисаюларды
және шөгулерді жою қажет.
Экологиялық тазалық
Темір жол жолаушы көлігі, ... ... ... ... ... ... экологиялық тұрғыдан ең таза көлік түрлерінің
бірі болып ... ... құру және ... кезінде төмендегі жайттар
ескерілуі тиіс:
-жол құрылымында денсаулыққа зиянды материалдар, соның ішінде, жоғары
жылдамдықтар кезінде ... ... ... келетін асбест балласты;
-жол-рельстердің толқын тәрізді тозуынан, түйіспелер мен ... ... ... балластсыз құрылымдарынан және
т.б. себептерден туындайтын қарқынды шуылдың ... ... ... және жол ... ... мен ... ортаға барынша аз әсерін тигізуі тиіс.
Жолаушы қозғалысының қауіпсіздігі
Жүк қозғалысымен қатар жүзеге асырылатын ... ... ... бар ... ... қамтамасыз ету — оңай болмағанымен
аса ... іс, ... ... ... ... ... және соқтығыс апаттарының жолдары 140 км/сағ аспайтын әдеттегі
жылдамдықтар жағдайында болатын апаттарға қарағанда әлдеқайда ауқымды ...... ... ... ... ... ... жылдам
қозғалысқа қойылатын талаптарды ескермей салынған ... бұл ... ... мен жер төсемі жүрдек ... ... ... технологиялар бойынша салынған және қазіргі уақытта ұзақ
пайдаланылуына байланысты әр ... ... мен ... ... ... ... жоқ, сол ... оған адамдар, жануарлар
және көлік шығып кетуі мүмкін;
жүрдек қозғалысқа ... ... ... ... ... және энергиямен жабдықтау құралдары бірқатар көрсеткіштері бойынша
өздерінің ... ... ... ... ... ... ... және тәртібінің деңгейі төмен.
Дегенмен, соңғы жылдары поездар қозғалысының ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылды;
жол құрылымы бойынша жаңа техникалық ... ... ... үздіксіз дөңгелеу беті бар бағыттамалы бұрмалар), жолдың күйін
анықтау және техника (жолды алдын ала жоспарлы ... ... ... ... жол жұмыстарын өндіру технологиясы әзірленіп ендірілуде;
адами факторға елеулі ... ... ... жүйелердің орнына
поездық және маневрлік жұмыстарды басқарудың микропроцессорлық ... ... ... ... ... Қазақстанның көліктік
жүйесінің әлемдік жүк ағындарын игеруіндегі рөлінің өсуі артатынын ... ... ... ... ... ... ... бастады.
Бұлар:
1. әлемдік сауда өсімі қарқынының экономика өсімі қарқынынан оза дамуы;
2. Азия — Тынық мұхиты аймағының ... ... мен ... ... ... ... ... келе жатқаны;
3. Қытай экономикасының сақталып отырған жоғары даму қарқыны;
4. ТМД ... ... ... ... ... ... маршруттары мен порттарында өткізушілік қабілеті төңірегіндегі
мәселелердің жиі көтеріле бастауы;
6. Еуропа мен Солтүстік Америкадағы ... ... ... ... ... бастауы.
Қазақстан аумағы арқылы өтетін экспорттық-импорттық және ... ... ... ... факторлардың қатарында еліміздің Еуразия
құрылығының ортасындағы Геосаясаттық орналасуын, ... ... ... ... ... халықаралық көліктік дәліздердің
(коридорлардың) кесіп өтуін атап ... ... ... 2010 ... ... ... ... артериялары
бойынша жүргізілетін халықаралық жүк ... ... 2003 ... кем ... екі есе арта ... Бұл ... ең алдымен,
халықаралық сауданың қазіргі заманғы ең тиімді түріне ... келе ... ... ... күтілуде.
Шынында да, контейнерлік тасымалдар рыногы әлемдегі ең серпімді дамып
келе жатқан рыноктардың біріне айналды. Бүкіл дүниежүзіндегі ... ... жыл ... өсуі 8-ден 10%-ға ... ... ... жылы ... жүк тасымалдарының жалпы әлемдік көлемі шамамен ... TEU ... Әр ... ... ... жүк ... ... үлесі 10%-дан 40%-ға дейінгі аралықта өзгеріп отырады. Болашақта да
мұндай оң динамика сақталып қана ... арта ... ... ... ... 2012 ... ... контейнерлік жүк тасымал-дарының жалпы
әлемдік көлемі 375 млн. TEU ... ... ... жарамды жүктерінің әлеуетті рыногы жеткілікті дәрежеде
көлемді болғанымен, бұл көрсеткіштер бойынша ... көш ... әлі де ... ... ... ... темір жол көлігіндегі жүк тасымалдарының жалпы көлемі 2004
жылы 213,3 млн. ... ... ... 71,6 млн. ... ... ... 12,8 млн. ... — импорттық тасымалдар, 7,9 млн.
тоннаны — ... ... және 121 млн. ...... ... ... Бұл ... контейнерлермен тасымалданған
жүктердің көлемі 2004 жылы 1,24 млн. ... ... бұл ... ... ... жүк ... ... бар-жоғы, 0,58%-ын құрайды.
Контейнерлік жүк тасымалындағы ... ... ... ... — 598,9 мың тонна, импорттық тасымалдар — 461,1 мың ... ... — 109,5 мың ... және ... контейнерлік жүк
тасымалы — 67,8 мың тонна.
Мамандардың ... ... ... таңда Қазақстандағы темір жол
көлігіндегі жалпы жүк тасымалының көлемінде контейнерге жарамды жүктер-дің
үлесі ... 15%-ды (31 млн. ... ... ... бұл ретте
контейнерлермен осы көрсеткіштің шамамен 3,8%-ы ғана тасымалданады.
Мамандардың болжауынша, 2010 жылға ... ... ... жол көлігіндегі жүк тасымалдарын контейнерлендірудің коэффициенті
орын алып отырған 3,8% көрсеткішінің жағдайында 15%-ға ... ... ... ... ... көрсеткіштерге қарамастан, Қазақ-
стандағы контейнерлік тасымалдар басқа жүк ... ... ... ... Контейнерлік тасымалдарды дамытудың өзекті
факторларының бірі ретінде ... ... ... ... және ең ... ... қарағанда құрылымының өзі контейнерлердің қолданылуын
басымдырақ қарастыратын импорттың ... ... ... ... ... ... ... және
электротехника, халық тұтынатын тауарлар) өсуі болып табылады.
Жалпы алып қарағанда, көлік саласы ... (жүк ... ... экспедиторлар) контейнерлік қызмет көрсетулерге
қызығушылықтарының арта ... ... ... ... ... ... анық және ... тасымалдарға деген сұраныстың арта түсуін қамтамасыз еткен
факторлар ретінде жалпы әлемдік деңгейде тасымалдар ... ... ... жағына қарай өзгеруінде, сондай-ақ, әлемдік жүк
айналымындағы контейнерге жарамды жүк көлемдерінің өсуі болып табылады.
Контейнерлік жүк тасымалы — ... ... ... ... табылады,
оның басқа тасымал түрлерінен ... ... ... бір түрінің
мүмкіншіліктеріне қарағанда едәуір кеңейтілген, яғни, ... ... ... көліктің бірнеше түрлерін, соның ішінде ең алдымен
темір жол, теңіз және автомобиль ... ... ... ... ... ... ... жеткізілуін ұйымдастыруға мүмкіндік
береді. Қазіргі кезде әлемдік тәжірибеде жүк тасымалдарын ... ... ... ... бұрын аз қамтылған әуе және ... ... ... ... де ... бастады. Көліктің әрқилы түрлерінің
осындай әрекеттесуі жүктерді тең ... ... ... ... ... және өндірушіден тұтынушыға дейін жүкті "есіктен есікке ... ... ... ... ... ... ... Тек контейнерлік
жүк тасымалында ғана жүк иелеріне ... ... ... өту жолында көліктік
қызмет көрсетулердің неғұрлым жетік түрлерін ұсынудың мүмкіндіктері мол.
Сондай-ақ, контейнерлік тасымалдардың өсу ... ... ... ... ... ... ... салу және
жаңғырту процесінің үдеуін және ... ... ... ... ... ... қызмет көрсету саласына өндірілуін
атап айтуға болады.
Қалыптасқан беталыстарды ескере ртырып "Қазкөліксервис" АҚ ҚР-дағы ең
Ірі ... ... ... ... ... қызметіндегі негізгі
ұмтылысты Қазақстан аумағындағы контейнерлік тасымалдарды одан әрі дамыту
мақсатына бағыттайды.
Бүгінгі ... ... АҚ ... ... ... Ұлттық
қомпаниясы" АҚ-мен бірлесе отырып ... ... ... құру және ... ... ҚР Үкіметінің шаралар жоспарының
шеңберінде мақсаты — Қазақстан Республикасы транзиттік-көліктік әлеуетін
пайдалану ... ... ушін ... ... контейнерлік көліктік
жүйені құру және дамыту болып табылатын Қазақстан Республикасындағы жүк
тасымалдарын контейнерлендірудің ... ... ... ... Жүк тасымалдарын ... ... ... ... ... саласындағы заңнамалық базаны жетілдіру.
Контейнерлік тасымалдар жөніндегі тарифтік саясатты жетілдіру.
Контейнерлік тасымалдар саласындағы салық салу жүйесін жетілдіру.
Контейнерлік тасымалдардың көліктік ... ... ... ... ... ... ... жарамды жүктердің
ауқымды номенклатурасын, арнайы контейнерлерді, ... ... ... ... ... газтәрізді, сусымалы және тоңазытқыш немесе
басқа да жылытқыш, жылуоқшаулауыш, цистерналар, ... ... ... жүктерге арналатын контейнерлердің сатып алынуын ескере ... және ... ... ... ... ... ... "Қазкөліксервис" АҚ-да жүк тасымалдары көлемінің қазіргі заманғы өсу
қарқыны ... ... ... одан әрі ... ғана ... жүк ... жаңа ... ендірудің көкейтесті
мәселелердің біріне айналғанын жақсы ұғынады. Солардың ішіндегі ең маңызды
іс-шаралардың бірі ... ... АҚ ... ... ... ... отырып аса жүрдек контейнерлік поездарды
ұйымдастыру болып табылады. ... ... ... ... ... ... қалыптастырып дамыту және оның тиімді
қызмет көрсетуін қамтамасыз ету ... оң ... ... ... ... стратегиялық маңыздылығын ұлғайту
және көтеру есебінен отандық көліктік ... ... арта ... ... дамытуға, соның ішінде сыртқы қаржыландыру көздеріне де
сүйене отырып күтіп ұстауға және ... ... ... ... ресурстардың тиімді үлестірілуіне;
көліктік коммуникацияларды, соның ішінде ... ... ... де ... ... және техникалық
жарақтандыруға;
транзиттік жүк ағындарын ҚР аумағына ... және ... ... ... ... дамытуға;
облыстық және халықаралық қатынастарда контейнерлік тасымалдардың
тиімді құрылымын құруға.
Жоғарыда ... ... ... ... ... көліктік
жүйесінің дамуы, нәтижесінде ҚР транзиттік-көліктік әлеуетінің барынша
тиімді пайдаланылуына қол ... және ... ... ... ... ... ... деген ойдамыз.
2.2. Қазақстан темір жолының ХЭҚ – тан ... ... – ның ... ... ... оның ... анықтаудағы
басты крийтерий болып транзиттің жүк ағынның аз жүрісі, яғни ... ... Егер ... ... ... онда жүк Сары теңіздегі
Қытайдың Ленвюнган портынан Еуропаға ең ұзақ ... 16,1 ... ... ... станциясынан Ақтау портына дейінгі жүру уақыты
қазіргі 4,5тәуліктен 1,5-2 тәулікке дейі қысқарады, ... ... ... ... ... – кедендік операцияларды ескермегенде
50км/сағ тең. Бұл Еуропаға жылдам жеткізуді қажет ... ... ... ... ... ... үлкен мүмкіндік береді. 2010 жылға ... ... ... ... бітірген соң тасымал көлемін жобамен 35-40
млн ... ... ... ... отыр. Келешекте екінші жол табанын
салғаннан кейін бұл көлем 100 млн тоннаға дейін артуы мүмкін.
Алайда, қзірдің өзінде –ақ ... ... ... ... ... белгілеріне кезігуде; басқа елдердегі Әріптес – теміржолшылар
дәл осы ... аз ... және ... ... отыр, ал теңіз
тасымалдаушылары да көбірек клиенттерді ... үшін ... ... теміржорлшылары контейнерлердің олардың магистралдары арқылы және әрі
қарай қазақстан арқылы жүруі арзанға түсетіні жайында есептеулер ... де жүк ... ... күн бұрын жетеді.
Теңіз тасымалдаушыларының темір жолмен, ал соңғыларның өзара
бәсекелестігі – ... ... деп ... Барри Кейбл БҰҰӘСКНТО көлік
туризм жне инфрақұрылымды дамыту департаментінің ... ... ... ... кем ... екі темір жол қажет. Ал
бұл жобадағы БҰҰ ролі – жүк жөнелтушісінің ... ... ... Таңдау дегеніміз – сервис деңгейінің жоғарылауын және тасымалдау
құнның төмендеуін сипаттайды.
Егер магистральдің мүмкіндіктеріне ... ... ... және ... ... келтірілсе, Транссіб арқылы жүктердің жедел жүрісін
ұйымдастыру басқа ... ... ... ... ... егер біз Транссібке жөн сілтеушілерді өзіміз іздеп ... - деді ... ... ҚЖЫ ... ... байланысты Қазақстанға міндетті түрде:
- Алдыңғы қатарлы технологияларды енгізу арқылы ... ... ... ... ... ... айналымының өзіндік ұлғаюына байланысты және маршруттардың
территориялық ұзындығын ескере отырып ... ... ... ... ... ... қабілетін жоғарылатудың ең тиміді құрамы ретінде
контейнерлік поездарды ұйымдастыруды жүйелеу.
Алдын ала бағалау ... ... ... контейнерлік
тасымалдардың тиімдігі вагондық жөнелтулермен салыстырғанда 30% жоғары.
Маршруттық контейнерлік поездардың тиімділігі жүк жөнелтушілерді, ... ... ... ... ... ... пайдалануға тартуға негіз жасайды. Контенерлік поездардың
артықшылығы – аз ... және ... ... ... жүктерді қысқа
мерзімде жеткізу. Басқаша ... ... ... ... ... ... да ... көлік дәліздерінің теңіз вариантымен салыстырғанда
бсекелік қабілеті ұзақ ... ... ... ... ...... поездардың көліктік темір жол магистральдарымен
қозғалу жылдамдығы өскен ... бұл ... ... ... ... ... трансконтиненталдық дәліздердің жүккернеулігі
салыстырмалы түрде ақырын ... ... ... ... ірі ... ... технологиялық өңдеу үшін Достық станциясының озыңқы
дамуын ... ... ... ... ... ... ... «Қазақстан темір жолы»
Ұлттық компаниясы» АҚ қатты көңіл бөлуде. ... ... ... ... өзіне тапсырылған жұмысты қапысыз атқарып жатыр деп
айтуға болады. Қазақстан темір жолға арқа сүйеп отырған ел. Сондықтан ... ... ... ... мән ... Мысалы, Үндістан сияқты
темір жолы үлкен елдерде жылына ... ... жол ... тіркеліп жатады.
Ал бізде мұндай қайғылы оқиғалар болған емес. ... ... ... ... жерін дер кезінде жол ... ... ... ... жағдайлар болмауда. Ал жол жөндеушілер болса, ақау ... ... ... ... алып ... ... жолдың қауіпсіздігі
әңгіме болғанда ең бірінші кезекте жолдың техникалық жағдайы сөз болатыны
белгілі. ... ... ... әр ... ... де, ... да ... ретте дефектоскопшы мамандар белгіленген мерзім аралығында жолдың
жағдайын тексеріп, рельстерді ... ... оның ... ... ... ... ... рельстерде пайда болған жарықтар және
түйіспелердің босаңсуы сияқты жағдайлар жиі кездесіп жатәды. Өз ... ... ... ... жерді тез табады. ... бұл ... ... ... сондай-ақ магнитті
вагондық дефектоскопты және автомотрисаларды пайдаланады.
- Жалпы алғанда жолдың қауіпсіздігін ... ... ... түрі көп. Сонымен бірге олар жоғары технологиялар дамыған ... ... ... ... аймақта қарапайым алынбалы 211 дефектоскоп
бар. ... ... ... ... ... тағы да бір
автомотрисамыз жұмыс істеп тұр. Қазір алынбалы ... ... ... ... ... Атап ... ... олар мыналар: «Рельс-
5», «Поиск-2», «Поиск-10Э», «РДМ-2». Дәл осындай ... саны ... ... ... стрелкалық бұрмаларды және екінші қайтара тексеретін
«УРДС-3», «РДМ-1» сияқты 13 құрал бар. Сонымен бірге ... ... ... ... арналған жол табанда орнатылатын «Рельс-6»,
«ПеленгУД2-102» сияқты ақаутапқыштарымыз да бар. Осы ... ... ... жолдың жағдайын тексеру жұмысын толығымен қамтамасыз етіп
отырмыз. Өз ... ... ... ... мен тәртібі
қалыптасқан. Жұмыс барысын бір ауыз сөзбен түйіндесек, біздің зертханада
жолдардың күйін тексеретін ... ... ... ... ... ... ... аса қиын жұмыс емес. Жалпы ТМД
елдеріндегі теміржолшылардың пайдаланып жүрген құралдарының бәрі ... ... ... ... тұсында мұндай құралдарды құрастыратын зауыт
Кишинев қаласында ... ... ... ... ... ... бәрі ... жеткізіліп тұрды. Бұл жүйе күні
бүгінге дейін сақталған.
Бақытжан Алдажаров пен Нұрмұхан Арыстанбаев жол ... ... ... неге ... ... деген мәселеге келетін
болсақ, біріншідең жолдың ... ... ... ... ... туғызбайды. Екіншіден біз осындай құралдар жасайтын
кәсіпорын ашсақ, олар бірден банкрот болар еді. Қысқасы ... ... үшін ... ... ... жүзге тарта құралды жасау ... ... ... ... ... сырттан сатып алған жөн. Өз
кезегінде «Қазақстан темір жолы» Ұлттық ... АҚ ... ... ... ... алу үшін арнайы тендер өткізіп, ... ... ... және ... ... ... ... сынайды. Ұтқан
компания темір жолға қажетті ақаутапқыларды жеткізіп береді.
- Болат ... ... ... Мысалы, 2005 жылдың 11 айында темір
жол бойынан 463 ақау таптық. Ал 2004 жьілы бұл көрсеткіш 505-ке ... ... ... жылы 453 ақау ... ... дефектоскоп біреу
ғана тапқан. Сондай-ақ, ПЧ-36-да бір рельстің омырылуы орын алған 2004 жылы
мұндай екі оқиға тіркелген болатын. Өткен ... 11 ... ... ... 205 (2004 жылы 207), Алматыда 83 (2004 жылы 160), Жамбыл облысында
120 (2004 жылы 113) ... 55 (2004 жылы 72) ... ... ... ... ... жолдардың көптеу екенін жасыруға болмас.
Мұндай жағдайда дефектоскопшы мамандардың жауапкершілігі артатыны айтпаса
да түсінікті. Осы ... ... және ... ... ... ... жолы» Ұлттық компаниясы» АҚ жолдың ... ... ... ... ... ... мерзімінен бұрын тозуына ағымдағы күтіп, баптау жөніндегі
нұсқаулықтардың бұзылуынан байланысты екенін ескерте кеткен жөн. Сондай-ақ,
металлургиялық ... ... ... жол ... ... ... бұрандамалық тетіктерін өңдеу
технологиясының ... ... ... ... ... ақау пайда
болады. Ал жылжымалы құрамның рельстерге күшейтілген ерекше әсер ... бір ... ... ... дөңгелемей, сіресіп тұрған
доңғалақтың рельс бетімен сырғуы секілді ... ... ... жүргізу режимдерінің бұзылуына немесе жылжымалы ... ... ... ... кемшіліктерде темір жолдың тозуын
жылдамдатады. Рельстерді саймандармен ұрғанда да абай болу ... ... ... (млн. т. ... ... ... ... істен шығуына әкеп соқтыратын ақаулары пайда ... ... мен ... ... ... деп ... Жалпы рельс
ақауларына мыналар жатады: жарықтар, рельстік металдың шарбылануы мен
жонылуы, сонымен бірге ... ... ... ... ... ... Рельс қалпақшасы металының жаншылуы, ығысуы түріндегі пластикалық
деформацияланулар, тоттану, механикалық зақымдануларды да ... ... ... ... ... ... ... орналасуына, пайда болу
себептеріне байланысты ... яки, ... бар. ... ... ... ... меңгерген Өз кезегінде олар жол
жөндеушілерге ақаудың қапай пайда болғанын жіліктеп ... ... ... жол ... ақудың пайда болу себебін ... ... ... ... ... ... күтім ережелері сақталса темір жолды ұзақ уақыт
пайдалануға болады. ... ... ... жолды баптауда өте
қырағы, сақ болуы керек. Өз басым теміржолшылардың қазіргі ... ... Олар ... ... ... ... сақтап отыр.
- Әрине, онсыз болмайды ғой. Жалпы ақаулы жолдан пойыздың өтуі оның
ақау деңгейіне тікелей ... Осы ... ... бірнешеуін айта кетсек.
Мысалы, жарықтары бар, толық сынбаған ауыр ақаулы рельстерден пойыздар
сататына 15 ... ... ал ... ... ... бақылауымен
өтуіне бо лады. Рельс бетіне шықпаған жарықтары бар Р75 және Р65 ... ... ... 25 ... жылдамдықпен өтуіне рұқсат
етіледі. Егер пойыз жарылған рельстің жанына тоқтаса (толық істен ... ... ол ... ... ... саралап, одан сағатына 5
шақырым жылдамдықпен өтуіне рұқсат етеді. Ал ... ... ... ... ... ... ... қатаң түрде тыйым салынады.
Пойыздарды өткізу тәртібін әр жағдайда лауазымы жол ... ... ... дистанциясының қызметкері белгілейді. Тілге тиек етіп отырған ... ... ... ... ... ... тайға таңба
басқандай анық жазылған. Мұны ... ... ... ... ... ... ... ұрынуы бізде кездескен емес. Бәрі
белгіленген тәртіпті қатаң сақтайды..
- Жол ... өте ... әрі ... мол сала. Мұны темір
жол саласында еңбек етіп, пойызға жақын жүрген ... бәрі ... ... келуі және кетуі жол шаруашылығына тікелей байланысты.
Мен жол шаруашылығында 1960жылдан бері жұмыс істеп ... ... ... ... ... десем артық айтқандық болмас. Біз ... ... жол ... ... жоқ еді. Қолымызға дәу балға
алып, ломмен бар жұмысты атқаратынбыз. Құдайға шүкір, ... жол ... ... ... ... ... алып, нарықтық
қиыншылықтарды бастан кешкен тұста темір жол саласы ауыр күйзелісті бастан
өткерді. Нәтижесінде ... ... ... ... жарамсыз болып қалды.
Қазір өзім тәрбиелеген жастармен жиі сырласып тұрамын. Сондай сәттерде
олар қазіргі жолдың жағдайы мәз ... жиі ... ... Бұрындары жолға
қажетті шпал, рельс тағы басқа да ... ішкі ... ... Әр ... өз тәуелсіздігін алып, жеке-дара бөлініп шыққаннан
кейін ағыл-тегіл ... сап ... ... затыңды алу үшін миллиондаған
қаржы жұмсап, сатып аласың. ... ... ... жолға қажетті керек-
жарақтарға деген мұқтаждық артып тұр. Жол болса, ... ... ... ... шпал мен ресльстер тым аз ... ... ... ... ... околоткада бір жүк ... ... ... ... мен ... ... ... тасушы еді. Қазір
кейбір околоткаларда ... ... жоқ ... Жол ... жаяу
жалпылап, шаруасын тындырып жүрсе керек. Бертінде жол жөндейтін дрезиналар
пайда болғанды. Өкінішке орай, соңғы кездері олар да ескіріп, ... ... ... ... шәкірттерім «Қазақстан темір жолы» Ұлттық компаниясы»
АҚ алдағы уақытта жолдың жағдайына көңіл бөліп, жаңа ... ... ... жатқанын айтты.
- Біздің заманымызда темір жолдың барлық ... бір ... Өз ... ... ... көргенім жоқ. Ал қазіргі жас жігіттердің
саланы нарықтандырумыз қажет дегенін соншалықты түсіне алмадым. Бұл ... ... мен ... ... ... жекенің қолына өтті. Жалпы
еліміздегі магистральдің ... ... 18 мың ... ал ... 5 мың ... ... ... жолдар көбінде өндіріс ошақтарына
қарай тартылатыны белгілі. Тоқсаныншы жылдардың ... ... ... ... ... ... керек болмай қалды. Дәл осы уақытта
оның ... ... ... ... теселді. Қалғаны қолды болды. Осылайша
кірме жолдар шамамен 3 мың шақырымға дейін қысқарған болатын. ... ... ... ... күре ... ... саналатын магистарльдің жағдайы сын
көтермей тұр. Магистральдар жекенің қолына өтеді-мыс. ... ... ... қалды. Меніңше, басты жол мемлекеттің қарамағында қалғаны
дұрыс. Жекенің қолына еткеннен кейін олар темір ... ... ... ... Кірме жолдарды бауырына басқан кейбір жауапкершілігі
шектеулі ... оның ... ... ... назар аудармай отыр.
Осы ретте «Қазақстан темір жолы» Ұлттық компаниясы» АҚ кірме жолдарға иелік
етіп ... ... ... ... ... ... олар ... істеуі мүмкін. Қазір «шетелде мынадай жүйе бар екен, бізде сондай
жүйеге көшейік» деген ұшқары ... жиі ... ... ... ... іс-тәжірибесі жиі мысалға алынады. ... ... ... ... ... жекелеген компаниялардың қарауында. Олардың азғантай
темір жолын қиналмай күтетін мүмкіндігі бар. ... ... ... ... бөлігін автомобиль жолдары арқылы тасымалдайды. Ал бізде
керісінше, еліміздің жер көлемі ... ... ... темір жолға
иек артамыз. Өзіңіз де ... ... бір ... ... бес
Францияның сыйып кететінін. Біз Қазақстанның транзиттік мүмкіндігі ... ... ... ... ... Еуропалықтар «көлігінің тежегішін
басып үлгермесең келесі мемлекетке өтіп кетуің ықтимал» деп ... ... ... ... темір жолдың аса қажеті де жоқ. Олар темір жолды тек
салмағы ауыр ... ... ғана ... ... ... немесе теңіз жолдары арқылы тасымалдайды. Жер көлемі ... ... ... соншалықты көңіл бөлмейді. Бұдан кейін жекелеген
компаниялар азды-көпті пайда табу үшін темір жолды өз бақылауында ... ... ... ... тасымалдау жақсы дамығанын мойындаймыз. Ал
жүк тасымалы жоғары деңгейде емес. Экономикалық ... ... ... ... ірі транзиттік мемлекет болғанқытан Еуропаның іс-
тәжірибесіне көп сүйене беруіне болмайды. Темір жол ... ... ... болғаны жек Әрқашанда темір жолға мемлекеттік тұрғыдан
қарауымыз керек.
Реформа жүргізгенде ең біріншіден ... жол ... ... ... миллион
тонна жүк тасымалданатынына назар аударуымыз керек. Ал -Еуропаның ... ... жол ... ... жүк ... ... ... төмен.
Әр іске тәуекел етер тұста экономикалық мүмкіндігімізге есеп жасап, барып
кіріскен жөн. Әйтпесе темір жол саласын ... ... ... ... ... жол ... ... істейтін адамдардың әлеуметтік
жағдайына қатты көңіл бөлінетін. ... ... ... ... олар үй ... өз ... жасауға уақыттары бола бермейді.
Осы ретте Үкімет ... үй беру және ... да ... ... өз мойнына алатын. Әңгіменің тоқ етерін айтар болсақ, Еуропа елдері
темір жол ... ... ... келсе біздің іс-тәжірибемізге көңіл
бөлуі керек.
- Бұл үлкен мәселе. Қазір темір жол саласы жаңару ... ... ... ... ... қиыншылықтардың кездесетіні белгілі.
Осы ретте кірме жолдарды иелігіне ... ... ... ... ... оңай шаруа емес. Бұл үшін ... ... ... ... АҚ ... ... ... қалыптастырып, туындаған
мәселелерді оңтайлы бағытта шешуді ойлауы керек. Ал мұндай жұмыс бір күнде
біте қоймайтыны ... 90 ... бел ... ... тоқтап,
экономика күйреді. Дәл осы сәтте кірме жолдарға қарауға мүмкіндік болмай
қалды.
Нарықтық қиыншылық ... ... ... магистральдің кейбір ақау
шыққан жерін жөндеу үшін кірме жолдардың бөлшектері пайдаланған ... кету ... бұл ... кірме жолдар керек-жараққа айналып кетті
деген сөз емес. Қар мен ... ... ... ... тұрған шпалдардың
басым бөлігі шіріп, жарамсыз күйге түсті. Жаңалап ауыстырмаған соң ... ... ... ... кірме жолдарды иелігіне алған ... ... ... өз ... алуы ... ... күні ол ... жағдай орын алып жатса, теміржолшылардың абыройына нұқсан келеді.
Сондықтан «Қазақстан темір жолы» Ұлттық ... АҚ ... ... ... ... жатқанын қадағалап тұрғаны жөн.
Кірме жолдар арқылы жекелеген кәсіпорындар өз жүктерін ... және әр ... жүк ... ... ... ... бір
құрамасы жалғастырмалы жолға келген соң, ары ... жүк ... ... ... ... алады. Жалпы жүк тасымалында кірме жолдардың
атқаратын рөлі зор болғандықтан оны кім қарауы керей деп ... ... жоқ. ... ... соң әр ... оны ... ... міндет.
Менің білуімше, қазір кейбір іргелі кәсіпорындардың кірме ... жол ... ... бар. Ал жол ... ... ... жоқтары жол жөндеушілерді жұмыстарынан бос уақытта ... ... ... ... кірме жолдардың өздеріне аса ... ... соң ғана ... ... барып отыр. Өкінішке орай, тәртіпке
бағынатын мұндай кәсіпорындар тым аз. ... ... ... ... ... дейін қалдырмай нақтылап алуы керек. Әйтпесе кейін
дау туындауы мүмкін.
- Околоткалардағы әр ... (әр ... үш ... болады) айына
төрт рет өзіне белгілеп берген жолдарды тексеріп, қай жерінде ақау пайда
болғанын анықтап тұрады. Бір ... үш ... бар. Әр ... 12 ... жағдайын кірпік қақпай бақылап отыруы тиіс. Онда олар шпалдың
жағдайын, рельстің түзулігін түк ... ... Ал жол ... өзіне қарасты жол телімдерін айына екі рет қарауы шарт. Сонымен
бірге жазғы және қысқы тексерулердің де ... ... айта ... Жол ... жағдайымен толық танысып ... ... ... ... ... хабарлайды немесе өздері жөндеу жұмыстарын
жүргізеді. Сонымен қатар олар сол ... ... ... ... өтуі ... ... Кезінде Шу, Шымкент, Шеңгелді жақтың өзінен күніне 60-70 пойыз келсе,
кері қарай дәл осыншама пойыз ағылатын Бұған тағы да ... ... ... ... ... ... ол ... жол босжатпаушы еді. Сондай-ақ,
пойыздардың жылдамдығы да әр ... ... ... ... мен ... 80 ... жылдамдықпен жүріп өтуі тиіс-тұғын. Ал егер ... ақау ... ... ... 60-40 км/сағ төмендейтік.
Негізінен алғанда жол телімдері 20-25 жылға лайықтап ... ... жүк ... ... көп ... ... жол тез тозады. Тозу жүктің
салмағына тікелей байланысты. Мамандардың есептеуінше, темір жол жылына 50
млн. тонна жүк ... ... ... ... ... күтіп ұсталуы да
айтарлықтай әсер етеді. Жол жөндеуші шойын жолдың бабын таба ... оны ... ... пайдалануға болады.
- Бұрын да, қазір де жолға ... ... ... ... Шпад ... ... қиуын келтіріп тұратын шегелер де
Ресейден әкелінеді. ... ... жыл ... ағаш шпалдарды өзімізде дайындау
үшін Ертістің арғы бетінде орналасқан Бор деген жердегі қарағайлы орманынан
біраз ағаштар кесілген болатын. Әлгі ... ... ... 32 ... ... ... мен Павлодарға дейінгі аралықты алып жатыр. Орманды
пайданың көзіне айнапдырғысы келгендер оған өрт ... одан ... ... ... ... Бұдан кейін ормандағы ағашты кесуге ... ... ... ... шпал ... ісі осылайша тоқтатылды.
Еліміздің темір жолға қажетті керек-жарақты шығаруы аса күрделі
мәселелердің ... Рас, ... ... ... қара ... жеткілікті.
Өкінішке орай, рельс жасаудың технологиясы жоқ. Егер біз ... ... ... ең алдымен Ресейден оның технологиясын сатып алуымыз
керек. Солтүстіктегі көршіміз оны ... ... ... Ал ... ондай ақша жоқ. Сондықтан біз ... ... ... ... сатып алуға мәжбүрміз. Мысалы, рельстің бір тоннасы 60 мың ... Бір ... жол салу үшін 128,4 ... ... ... Бұл шамамен 7,5
млн. теңгені құрайды. Жолдың шпалы, оны ұстататын неше түрлі ... ... бір ... ... құны 15 млн. теңгеге жетіп ... ... ... ... ... тағы да ... Ондай жағдайда
бағаның көкке шырқайтыны белгілі. Шойын ... ... ... ... жасалынайды; Әдетте ауыр жүктерді көтеруге және жылдың барлық
маусымында тот баспауы үшін оған ... ... ... ... Мысалы,
оның құрамында марганец, титан ... ... ... ... ... осы қоспалардың қанша пайызын қосу керектігін және ... ... ... Ал ... бұл ... ... ойлап
тапқан. Қазір соның заңды иесі. Олар бізге өздерінің технологиясын бекерден-
бекерге бере салмайды. Әйтпесе, елімізде ... ... ... металдардың
бәрі бар. Тек қана жасау технологиясы қол байлау болып отыр.
Кеңес заманында ... ... ... ... жететін қажетті
материалдар келетін. Оның 600 шақырымы жолдарды толығымен ауыстыруға кетсе,
қалғаны ... ... ... еді. Ал ... ... ... алатын мүмкіндік жоқ. Қазір «Қазақстан темір жолы» ұлттық компаниясы»
АҚ темір жолға қажетті материалды сатып алу үшін ... ... ... ... ... және ... ... қатысатынын
білемін. Ал олардың қанаша материал әкеліп, жолды қалай ... ... ... ... ... соншалықты жетік білмеймін. Біздің
кезімізде 18 мың ... ... 5-6 мың ... ... ... жүргізіліп тұратын. Ол кезде жол телімдерімен үлкен, әрі ... ... көп ... еді. ... ондай пойыздар жоқ. Сондықтан
пойыздар ... ... тез ... ... жоқ. Мына Ақтоғай - ... ... ... жол 1961 жылы ... ... ... жол көп ... аса бермеген. Ол кезде Қытаймен соншалықты байланыс
болмағаны өзіңізге де мәлім. Пойыз жүрмесе жол ... Сол ... ... 1991 ... ... ... - ... бағытындағы жол телімімен жүк
тасымалдана бастады. Осы уақыт аралығында жолдың ... ... ... ... жоқ. ... ... кезіндегі жүк тасымалымен ... ... ... ... ... 3/1 пайызға көмігенін байқауға
болады. Жалпы темір жолдарға соншалықты салмақ түсіп жатқан жоқ. Бірақ ... жыл ... ... ... ... ... бұрынғы деңгейіне қайта
келетіні белгілі. Сондықтан темір жолдың жағдайын ... ... ... Әрине, темір бетонды шпалдарға көшкен жөн. Оның тиімділігі мынада:
еңбіріншіден ... ... ... ... ... бірге
темірбетонды шпалы бар жол телімін балға мен тоқпақтап түзетіп жүрмейсің,
арнайы машинамен түзулігін тексеріп, тез ... Тағы да ... ... ... ... ... соң, ... материалды алыстан
арбаламаймыз. Әрі арзанға түседі. Қазір темір ... жол ... ... 4/1 пайызын құрайды. Астанадан ... ... ... ... жол ... ... ... жасалынған. Қалғандарының бәрі
ағаш шпалдар.
- Соңғы уақыттары ... ... жағы ... ... ... ... Біздің кезімізде теміржолшы болғысы келген жастаржыл бойы
алған ... ... ... ... Ал ... ... өту ... жылда бір-ақ рет жүреді екен. Меніңше, бұл дұрыс
емес. Әрине, мұның бәрі ... ... ... ... ... ... ... әр студент алыс станция мен жол дистанцияларында
бір айға жуық ... ... ... ... ... жастарға
білгенін үйреткен теміржолшыларға белгілі көлемде ақы төленуші еді. Қазір
бұған ... жоқ. ... ... ... алып ... ... жас
жылына жүз мың теңгеден асып жығылатын ақша төлейтіні белгілі. Осы ретте
академия басшылары осы ... ... ... ... ... ... ... керек. Білім мен тәжірибені қатар меңгерген
жастар жұмыс істеген кезде қиналмайтын ... ... ... жол ... дамытудың негізгі бағыттары
Көлік саласы өрі икемді, әрі тәуелді жүйе болып табылады, оның ... ... ... ... - ... ... деңгейі төмен
және тиімділігі жоғары тасымалға деген сұранысын қамтамасыз ... ... ... жол ... ... ... ... Қазақстан темір жол магистралінің тұйықталған кескін ... ... ... ... магистральдар арасында жалғастырғыш ... ... жол ... ... аумағы бойынша біркелкі таралмаған
(желінің орташа ... 5,, ... ... км бола ... ... бұл ... 4,1 - 7,5 км/1000 шаршы км болды).
• Республика орталығын оның ... ... ... ... қысқа жолмен жалғастыратын темір жол желілерінің
саны жеткіліксіз.
Елімізде жүргізілген нарықтың ... ... ... жол ... ... ... да жаңа міндеттер қояды:
• Магистральдарды дамытудың артықшылығы бар ... ... ... көлік-транзиттік коридорларды таңдау;
• Темір жолды басқару жүйесін жетілдіру.
Темір жол көлігін дамытудың осы заманғы сатысы дүние— жүзілік ... ... ... ... ... ... Қазақстан темір
жолының халықаралық трансконтинентальдік маршруттарды қалыптастыруға
қатысуымен сипатталады. ... ... ... күшті
бәсекелестік ұлттық ... жол ... ... пайдаланымдық
жұмыстың сапалық деңгейіне өте жоғары талаптар қояды.
Еліміздің экономикасына тікелей, әрі жанама әсер ... ... ... ... ... қалыптастыру жүк тасымалдау қашықтығын
қысқарту, жүк пен ... ... ... ... ... ... ... саланың бәсекелік қабілеттілігін арттыру
мүмкіндігін береді.
Пайдаланымдық ... ... ... ... ... қалпына
келтіру және қайта салу, негізгі ... ... ... ... ... қашықтығын қысқартатын жаңа, тікелей желілердің құрылысын
жүргізу, тасымалдау ... мен ... ... арттыру үшін
жылжымалы құрамды жаңарту және көлік кешенін жетілдіру жөніндегі басқа да
шаралар ... ... ... ... әсер ... темір жол көлігін жетілдірудегі негізгі бағыттардың бірі ... ... ... ең ...... ... коридорындағы
қозғалыс жылдамдығын, тасымалдық мүмкіндігін арттыру үшін темір жол желісін
қалпына келтіру мен ... ... ... ... ... ... ... ауқымын ары қарай кеңейту
Солтүстік Қазақстан үшін тиімді, себебі бұл аймақтағы электр энергиясының
құны ... әрі сол ... ... жол ... жүк ... да ... сипатталады. Бұл аймақта ... ... ... ... ... ... таяу болашақта Қостанай-
Железнорудный ... де ... ... ... ... ... темір жол коридорының құрамына енетін
Көкшетау-Петропавл телімін де электр тартымына ауыстыру қажет.
Темір жол желісін ... ... ... ... ... ... ... жылдамдықты жолаушылар қозғалысын ұйымдастыру
жұмысын аяқтау болып табылады.
Саланы дамытудың болашақтағы кең ауқымды ... ... ... ... ... ... және тауар өнімдерін сату есебінен
ұлттың экономиканың тиімділігін жоғарылататын және ... ... ... ... жаңа ... ... ... салуды жатқызуға болады. Оны жүзеге асырудың таяу ... ... ... жол ... ... ... табылады.
Базаны дамыту және қызметтерінің біліктілігін арттыру.
Соңғы жылдары Компания ғылыми-техникалық база құруға ерекше ... ... ... дейін Қазақстан темір жолының РФ жол қатынастары
Министрлігінің құрамында болғанын есепке ... ... жол ... ... ... ... ... мәселелер болған жоқ. РФ
ЖҢМ құрамына ... ... ... ... мен Құрылымдау
Бюролары ірі және жұмыс қабілеті ... ... ... ... олар ... және тәжірибелі-құрылымдау жұмыстарының
әзірленуін қамтамасыз етті. Қазақстан темір жолдары ғылыми ... ... ... жол ... ... ... ... нәтижелерін толық деңгейде пайдалану мүмкіндігіне ие болды.
Қайта құру ... ... ... ... кейін Қазақстанда өзіндің
ғылыми-техникалық базасын құру қажеттілігі пайда болды. Магистральді ... ... ... көптеген мәселелердің шешімін іздеу және
ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізу, соның ішінде, жаңа ... мен ... ... ... ... жұмыс істейтін
кәсіпорындарда шығарып, өндіріске ендіру қажеттілігі туды. Осы заманғы озық
диагностика құралдарын пайдалануды ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру саласындағы
мәселелер де аз емес. Осы ... ... ... ... ... ... ... сынақтар мен байқаулардың
өткізілуін талап етеді. Осыған орай, "Қазақстан темір жолы" РМК-ның ... 7 ... ... ... ... ... ... цехтың негізінде Павлодар жобалау-құрылымдау-технологиялық
бюросы (ЖҚТБ ЦП) құрылды. Сол жылы ... ... ... РМК-ның 2000
жылдың 9 маусымындағы №340-Ц бұйрығымен ... ... ... ... ... ... ... құрылымдау-технологиялың
бюросы" (АТ және БЖҚТБ) құрылды. Өз қызметі барысында ЖҚТБ мен АТ ... ... ... ... етті,
инфрақұрылым объектілерінің пайдаланымы мен ... ... ... ... есептеді, компьютерлік бағдарламаларды әзірлеу мен
өндіріске енгізу жұмыстарын жүргізді, автоматтандырылған жұмыс ... ... ... ... құжаттарды әзірледі. 2002
жылдың 2-ші тоқсанынан бастап ЦП ... ... ... ... ... ... ... жөндеуіне кажетті жобалық-сметалық
құжаттарды әзірлеу жұмыстарын жүзеге асыра бастады. Павлодар қаласындағы
құрылымдық-тәжірибелік цех жаңа ... ... ... мен жол ... ... ... жол құрылғыларьшың
үлгілерін әзірлеу мен шығаруды қамтамасыз етті. ЦШ ЖҚТБ ... цех ... ... мен қызметкерлерінің
болмауына орай, тек техникалық құжаттамаларды әзірлеумен ғана айналысты.
Техникалық ... ... ... сигнал беру және байланыс
дистанцияларындағы электрмеханика шеберханаларының ... ... сала ... ... ... бағынатын әрбір ЖҚТБ-сы
мамандар орындайтын жұмыстардың көпшілігі (ЖСҢ, ... ... ... ... және т.с.с.) бір біріне
ұқсайтындығына қарамастан, дербес түрде қызмет атқаратын. ЖҚТБ жұмысындағы
басты ... ... ... еді, сол ... ЖҚТБ ... дәрежесі жоғары болмады, кадрлардың ағымдылығы да жоғары жолды.
ЖҚТБ қызметі қосалқы – қосарлы ... ... ... ... ... іс ... ... және тәжірибелік-құрылымдау жұмыстармен
айналысу мүмкіндігі болмады. ЖҚТБ-ның негізгі қызметі "ҚТЖ" ҰК" АҚ ... ... ... ... ... ... ... бағытталған.
ЖҚТБ құрылымы мен оның жұмысын ұйымдастыру ... ... ала ... 2004 ... ... ... ... құрылды,
оның құрамына ЦП ЖҚТБ мен АТ және БЖҚТБ ... ... ... жұмысы негізгі қызметтен ... ... ... ... ҒЗО ... жалақылары Компанияның орталық аппараты
қызметкерлерінің жалақысына тең болды. Жасалған жағдайлар орталық ... ... етуі ... ... өз ... ... және
жобалау-іздену жұмыстарын жүргізу міндетін өз мойнына алды.
Озық техника мен жаңа технологияларды өндіріске ендіру қызметкерлердің
білім ... ... ... ... талап етеді. Кәсіпорындардың кадрлық
әлеуетін бекіту мен ... ... ... ... және ... бірі ... мен жұмысшыларды дайындау, қайта дайындау ... ... ... ... жол көлігі қозғалысының қауіпсіздігі,
өндірістік ... ... ... ... емес ... ... ең
бастысы тасымалдау үдерісінің үздіксіздігі мен сенімділігі ... ... ... міндеттерді орындау үшін магистральді ... ... ... ... Қарағанды, Тараз, Павлодар қалаларындағы фирма
ішіндегі оқыту Орталықтарында дайындық курстарынан өтеді және ... ... ... ... желісінде қызмет атқару үшін
259 адам дайындық курстарынан ... ... ... ... ауыр типті машиналарды алуға байланысты,
жолдың жөнделуі мен ағымдық күтімін жүзеге асыру үшін ... ... ... ... жол ... 84 маманы оқып, білім
алды.
2003 жылы Қырқыншы станциясында магистральді торап ... ... ... ... ... ... сәттен
бастап біліктілігін арттыру курстарында 1000-нан аса адам ... ... ... және ... қауіпсіздік инженерлері, еңбекті ұйымдастыру
және нормалау жөніндегі ... ... ... беру ... ... қамтамасыз ету, жол дистанцияларындағы ӨТБ басшылары,
инженер-технологтар, аға жол шеберлері, тартымдың қосалқы станциялардың
бастықтары, ... ... желі ... СОБ ... ... ... мен ПОНАБ бастықтары. Қызметкерлерді ... ... ... ... ... оқыту тақырыбы мен кестесі негізінде
Дирекция мен оның құрылымдық бөлімшелерінің күшімен жүзеге ... ... үшін ... ... ... ол ... ... заманғы оқу құралдарымен, анықтама-ақпараттық әдебиетпен, сабақ оқу мен
демалуға арналған қажетті ... ... ... ... ... үй ... бейнемагнитофон алынған. Осы
құралдардың барлығы сабақты тиімді және ... ... ... ... ... мен еңбек қауіпсіздігі мәселесін шешудің маңызды
құрамдас бөлігі және ең күрделі мәселе қалың бұқаралық ... ... ... ... ... болып табылады. Осы міндеттерді шешу
үшін барлық филиалдарда, 17.10.02 жылғы № 300-Ц және "Техникалық ... ... ... 21.10.02 ... №125-Ц3 бұйрықтарға сәйкес
техникалық оқытулар жүргізіледі. Қалың бұқаралық кәсіпті ... ... ... ... ... мәселелерді шешу үшін ... ... ... ... ... ... Барлың
бөлімшелерде техникалық кабинеттер ұйымдастырылған, олар ... ... ... және ... осы заманғы оқу құралдарымен жарақтандырылған. Бүгінгі таңда
жол ... оқып ... ... ... ... ... полигондары салынуда.
Жетекшілер мен мамандардың біліктілігін ... озық ... ... ... маңызды роль атқарады, ... ... мен ... жеке ... ... торап объектілерін
жөндеу мен күтімге алудың осы заманғы технологиялары, техника ... ... жаңа ... ... ... бекітілген
жоспарларға сәйкес жыл сайын жүргізіледі.
Магистральді темір жол торабына салынатын инвестициялар
Жоспарлық көлемнің ... ... жол мен ... ... ... ... Мысалы, 2003 жылдың 1 қыркүйегіне қарағанда жолдың ... жаңа ... ... ... жөндеу жұмыстары жүргізілді,
онын ішінде жолдың 166,8 километріяе неміс өндірушілері жасап шығарған,
рельстің ... ... ... ... ... ... осы заманғы серіппелі бекіткішті пайдаланатын тор ... ... – КБ, ЖБ ... қолданылған. Стрелка шаруашылығын
жаңғырту жеке ... ... ... ... 140 км/ ... ... ... береді, ал үздіксіз сырғу бетті стрелкалардың 100
жинағын ... оның ... ... ... ... ... ... беріп, үшкірлердің вертикальдік тозуына жол бермейді.
Екібастұз-Павлодар теліміндегі (434 км) көпір тірегінің фундаментінде
жөндеу-қалпына келтіру ... ... ол 50 ... тең ... қозғалысы жылдамдығының шектелуін алып тастау мүмкіндігін берді.
Бейнеу-Маңғыстау теліміндегі ... ... ... ... ығысуы мен қар көшкіндерінен қорғайтын, Защита-Зырян
теліміндегі (47 км) ... ... мен ... ... ... ... 100-140 ... дейін арттыру мүмкіндігін
беретін, Астана-Қарағанды теліміндегі (886 км) ... ... ... ... 25 ... тең ... поездар қозғалысылың шектеуін
алып тастау мүмкіндігін беретін, Ақтоғай-Сарыезек ... (1477 ... ... салынуы; телімдегі поездар ңозғалысының қауіпсіздігін
қамтамасыз ететін, Жаңа Семей - Аягөз теліміндегі (886 км) ... ... ... ... дана ... ... ... домкраттарды, екпіндеу
құралдары мен шпал қаққыштарды ... алу ... жол ... ... шағын механизациялау құралдарымен техникалық қайта жарақтандыру ... ... ... ... ... ... үдерісті
механизациялау мүмкіндігін береді.
Сигнал беру және байланыс шаруашылығы үшін УП-4 ... бар ... 5 ... алу ... ... ... ... құрылыс және жөндеу бригадалары жұмыстарының тиімділігін
арттыру мүмкіндігін береді.
Электрмен ... ету ... МАЗ ... типті екі
кранмен қамтамасыз ету жүк тиеу және түсіру, ... ... ... мен ... ... ... ... орнату жұмыстарын
жеңілдету мүмкіндігін береді.
Автомобильдің үстіне орнатылатын 4 АВИ зертханасы электрмен қамтамасыз
ету шаруашылықтарындағы бүлінген ... ... ... ... ... тиеуге арналған 5 автотиегіш жаздағы жол
жұмыстарының жүргізілуін тездетеді, сатып ... 19 ... ... жол шаруашылығындағы аңауларды анықтап, ... ... ... ... ... ... ... жол телімдерін қар
басудан қорғауды 852,4 метр, темірбетоннан жасалған қардан ... ... ... ... құру және Даму Банкінің несиесі есебінен алынған, ... ... ... жол ... ... де толықтырылды.
Поездар қозғалысы қауіпсіздігінің деңгейін арттыру, жол ... ... жене ... ... ... алу және дер ... жүргізу жолөлшегіш вагонды жаңғырту мен БАС ... ... ... ... техникалық күтімге алу арқылы жүзеге
асырылады. 5000 дана "Апатэк" типті кешендік шыны ... ... ... телімдерге төсеу рельс тұзақтарының жұмысындағы аңауларға жол
бермейді, сонымен бірге кемшіліктердің санын азайтады.
Сонымен қатар, ... ... ... ... ... олар: АГД-ІМ азтомотрисасы, ... ... ... ... тартымдық қосалқы станциясын қалпына келтіруге арналған
құралдар мен ... ... және ... ... ... ... жол ... Департаменті 2003 жылы
жоспар бойынша анықталған 13596421 теңгенің орнына, инвестициялық бюджеттің
13964929 мың теңгесін игерді, яғни, ... ... ... ... ... ... ... тыс жабдықтаулар мен жұмыстар 510 699 мың
теңгені немесе жалпы қаражаттың 3,7% -ін ... ... ҚР ... ... ... басқару жолдары.
3.1. Қазақстан темір жолын қайта құрылымдау.
Қазақстанда XX г. 90-жылдары болып ... ... ... ... ... өту, ... ... пен аймақаралық
байланыстардың өзгеруі, өндіріс құрылымы мен өнімді өткізу рыноктарының
өзгеруі темір жол ... ... ... әсер ... ... кейінгі республикадағы саяси және экономикалық
өзгерістер еліміздің әлеуметтік-экономикалық жүйесін нарық жағдайына ... ... ... ... көшіруге бағытталған еді. Үкімет ... ... ... ... мемлекеттік мүлікті
жекешелендіру мен қайта құрылымдауды, экономиканы ырықтандырудың ... ... ... ... ... ... ... және реттеуді, институционалдық реформаларды қамтыды.
Мемлекет тарапынан қатал реттелуіне және аса инерциялығына байланысты,
темір жол көлігі ел ... ... ... түбегейлі өзгерістерден
сырт калды. Жолаушыларды және ... ... ... өсімі
өнеркәсіп өнімі мен электр энергиясы бағасының өсуінен едәуір төмен болды.
Бұл кезенде ҚР ... ... ... ... көлемінен 70%-ын
құрайтын көлемді жәие үйінді жүктерді тасуға жеңілдіктер берді. Бұл темір
жол жұмысының ... мен ... ... ... көбейтті
және бұдан былай қарай республиканың экономикалық дамуын тежейтін факторға
да айналуы мүмкін еді.
1980-жылдарға дейін темір жол ... ... ... ... ... бар ... ... салалардың бірі болатын. Мемлекетгік реттеу
көлік ... ... жол ... күрт ... ... жол
көлігінің қаржы жағдайының ... ... және ... қатарлы
технологияларды енгізудің токтатылуына, негізгі құрал-жабдықгардың ... ... ... соның салдарынан экономика ресурстарының тиімсіз
қолданылуына әкеп соқгы.
Темір жол ... ... ... ... негізін құрайды және
оның үлкен экономикалық, қорғаныстық, ... және ... мэні бар. ... ... ... ... жағдайына едәуір дәрежеде әсер етеді.
Темір жол тасымалының бағасы ... ... ... ... әсер ететіндіктен экономиканы қолдау үшін темір жол тарифтерін
барынша төмендету қажет.
Темір жол көлігін қолдауды ... ... және ... ... ... негізінен масштабты қаржыландырған соң, өткен жүзжылдықтың 90-
жылдарының аяғындағы бағаның ырық-тандырылуынан кейін жүк ... ... ... ... ... күрт ... байланысты көлік шығындарының мөлшері халық шаруашылығындағы әр
түрлі саладағы ... ... ... үшін әлі ... ... ... темір жол арқылы тасымал көлемінің және кірістердің
қысқаруына байланысты темір жол көлігі кәсіпорнының негізгі қорының ... оның ... күйі ... ... бәрі ... жол
көлігінің құрылымдық реформасын жүзеге асыруды талап ... және оның ... - ... жол ... ... ... жалпы шығынды мыналардың
негізінде азайту:
- темір жол көлігі қызметіндегі жеке салаларды монополиясыздандыру және
нарықтық бәсекелестікті дамыту үшін ... ... әр ... ... ... темір жол инфрақұрылымын пайдалануы үшін жағдай
жасау;
- тасымалдың әр қилы түрлерін айқас қаражаттандыруды жою, ... ... ... бюджеттен қаржыландыру арқылы
темір жол көлігі тасымалы тарифінің есебінен қаржыландырылатын ... ... жол ... ... негізделген тарифтерді бекіту
кезіндегі көлік ... ... ... ... ... ... жол ... үшін, сондай-ақ темір жол көлігі үшін тауар
өндірісі және қызметі нарығында мемлекеттік бақылауды ... ... жол ... ... мен кәсіпорын қызметтерінде шығынға қарсы
экономикалық механизмді енгізу.
Көлік шығындарын төмендетудің маңызды факторы - темір жол көлігіндегі
бәсекелестіктің дамуы ... ... ... ... бәсекелес ортаны
құру негізінен бір темір жол желісіндегі қызмет көрсету нарығының әр ... ... жүк және ... ... шарттарының түрлілігіне
байланысты мүмкін болады.
Оның үстіне, ... жол ... ... реформасын жүргізу
кезеңінде келесі жағдайларды ескеру керек: ... жол ... ... ... ... темір жол көлігі жұмысын тоқтатпауды және жұмыс шартын
сақтауды, ... ... ... ... ... ... ... тұтастығын, басқа елдермен көлік қатынасын
жақсарту; темір жол ... ... ... ... ... ... және ... демеу қаржыларды
есептегенде) экономикалық негізделген шығындардың толық ... ... ... ... ету. ... негізгі мақсаты темір жол
тасымалын жүзеге асыруға байланысты барлық ... ... ... іске ... ... ... шығындарын шектеуге немесе
төмендетуге бағытталған темір жол көлігіндегі шаруашылық субъектілерінің
қызметтерін ... ... ... үйлесімі; темір жол көлігі
қызметі ... ... ... шығындарын өздері төмендетуге
ниеттенуін тудыратын нарық экономикасының өзіндік реттеу механизмінің пайда
болуын қамтамасыз ететін шараларды; ... жол ... ... ... байланысты қызмет көрсету нарығы ... ... ... ... ... жол ... ұйымдары мен кәсіпорындары
жүргізетін әлеуметтік мәні бар тасымалдар, жұмыстар мен қызметтерді ... ... ... бұл ... ... ... жетуі тиіс. Бұл үшін
батысеуропадық елдердің тәжірибелерін ескере отырып - темір жол көлігінің
ұйымдастыру және экономикалық ... ... ... ... түрлерін кезеңдермен бөлу керек;
- темір жол ... ... ... жол жұмысының тұрақтылыгын
қамтамасыз ететін және темір жол көлігі жұмысшыларының қажетті әлеуметтік
жағдайларын ... ... ... ... ... ... ... әрбір қатысушыны өндіріс шығындарын төмендетуге
ынталандыратын экономикалық және ... ... ... құру;
- тасымалдаушылар, жылжымалы құрамның иелері, жүк иелері (жолаушылар),
сондай - ақ ... ... ... асыруға қатысушылар арасындағы өзара
азаматтық-құқықтық жауапкершілікті қамтамасыз ету;
- ... жол ... ... мен ... қаржы нарықтарынан
қажетті қаражатты тартуына мүмкіндік бере алатын ұйымдастырушылық ... түр ... ... ... және ... тәсілдері бойынша бюджеттік және бюджеттен тыс
қаржы ресурстарын бір-бірінен ... жол ... ... ... ... ... бойынша
келешекте көлік қызметі нарығындағы үнемі бір ғана субъектілердің ... және ... ... ... ... ... бас тартып,
монополиялық және бәсекелестік секторларын ұйымдастырылған түрде ... бөлу ... ... ... жол ... ... ... монополия және бәсекелес
секторларының бөлінуін ... ... ... ... ... ... ... шарттарына тасымал қызметтері жүргізілетін
аймақтардағы жергілікті бюджетке түсетін салықтардың сақталуын қамтамасыз
ететін шараларды ... ... эр ... ... - ... және ... ... Африкада,
Азияда, Солтүстік және Оңтүстік Америкада реформалау ... ... ... Бұл ... ... әр ... - ... және дамушы - даму
ерекшеліктері бар елдерді ... ... ... ... ... жол көлігінің барлық
субъектілерін нарыққа бағытгап және олар үшін ... ... ... ... ... ... бағытталған.
Реформаларды жүргізу үшін белгілі бір үлгіні таңдау орын алып ... ... және ... ... ... туындауы мүмкін
қауіп-қатер шектерінде (шеңберінде) ... және ... ... қойылған мақсаттарға тәуелді болды.
Қазақстан темір ... ... ... тандау кезіндегі
негізгі мақсат темір жол ... ... ... және ... ... ... қабілетті нарық саласын енгізу болып
табылады.
Ортамезгілдік даму ... ... ... ... ... темір
жол келігінің бәсекелестік жағдайда нарықтық жағдайға ... ... ... деп ... ... жолдарды қайта құрылымдаудың тарихы.
КСРО-ның ыдырауына дейінг отандық темір жбл көлігі үш темір ... ... ЖҚМ ... жол ... ... Алматы, Тың, Батыс
Қазақстан (1958-1977 жж. темір жол торабы бір ғана Қазақ ... ... ... құру ... ... жол көлік инфрақұрылымының бас элементі бола
тұрып, ТМД-ның барлық ... тән ... ... ... ... Өңірлік көлемінің төмендеуі және кәсіпорындар ... ... ... 1991 ж. ... 1997 ж. ... үш еседен көп төмендеуіне, пайдаланатын ресурстар ... және ... ... ... әкеп ... ... күйзелісі саланың қаржылық және ... әсер ... Аз ... ... ... ... қозғалыс
құрамдары, пайдалану және жөндеу бөлімшелері, еңбеккерлер санының шамадан
тыс көбеюі сол ... ... жол ... тән сипат алды. Осының салдарынан
қор қайтарымы және еңбек өнімділігі үнемі төмендеп отырды.
Осы ... ... ... жол көлігін қайта құрылымдауға алғашқы қадам
жасады. Темір жолды каржылық-экономикалық ретке келтіру үшін 1997 ж. ... ... Тың және ... ... темір жолдарын біріктіру арқылы
ҚР Үкіметінің Қаулысымен ... ... ... ... мемлекетгік
кәсіпорны құрылды.
Қабылданған шешімнің дұрыстығы келесі жылдар нәтижелерінен ... ... ... ... ... ... ... және басқарудың
орталыктандырылуы саланың қаржылық жағдайының тұрақтануына жағдай жасады.
1993-1999 жж. кезеңінде ... ... ... ... ... ... төмендеді. Сол кезде 1994-1997 жж. ара-лығында
пайдалану жұмысының тиімділігі мен жүк тасымалының ... ... Ең ... ... - 1996 жыл ... 1997 ... ... үш жолдың бір
"Қазақстан темір жолы" РМК кәсіпорнына бірігуі-мен 1999 жылға дейін ... ... 1993 ... көрсеткіштердің деңгейіне жетті, ал
бірқатар ... ... ... асып та ... ... жағдайын тұрақтандыру - бірінші кезекте орындалатын
шараларға айналды. Барлық қаржы ... ... ... жүргізілді,
тасымалдаудан бастап, қатынастың барлық кірістері орталықтандырылды,
күнделікті ақша ... ... мен ... есеп беру ... ... ... басқару жұмысы жүргізілді және ... ... және ... ... ... ... берілетін қарыздар жойылды, тауар-материалдар коры және саланың
отын-энергетикалык ... ... ұйым ... 1997 жылы ... ... дебиторлық қарызы 31,7 млрд.
теңге болса, 2001 ж. 1 қантарында онын ... 16,2 ... ... ... ... ... бұдан да елеулі -45,1-ден 18,8
млрд. теңгеге ... ... да, ... нәтижесінде төлемақы ... ... ... ... ... тиімділеу, өндіріс қорларын
оперативті басқару, ресурстарды қолданудың ... ... ... ... ... жүзеге асыру — 1999 жылы 1998 жылға қарағанда
4,6 млрд. теңгеге немесе 26,6% - ға ... қор ... ... ... ... ... жақсарту үшін шаралар қабылданды
және негізгі қорларды (негізінен жолды) ... ... ... ... ресурстарын басқарудағы маңызды қадамдардың бірі ретінде түсім
және шығындардың арасындағы балансты қадағалап отыратын және ... ... құру ... ... басқару болып табылатын
бюджеттік жүйені енгізу қаржылық ресурстарды басқарудағы маңызды ... ... және ... ... ... ... ... басқарудың
тік құрылымын құру қажеттілігіне әкелді. Бұрынғы ұйымдастырылған ... ... ... техникалық саясатының жүргізілуіне, ресурстардың
шығындалуына лайықты бақылау ұйымдастыруға мүмкіндік бермеді.
Сондықтан саланың ... ... ... ... ... ауысу іске асты. Негізгі шаруашылықтардың (локомотив, ... ... ... ... байланыс және т.б.) желілік кәсіпорындары
"Қазақстан темір жолы" РМК басқармасының аппаратына кіретін департаменттер
мен басқармаларға тікелей тәуелді ... ... ... ... ... ... ... (ЕМК). Өндірістік
басқармалардың ... ... ... және ... ... ... арқылы жүргізілді, ал еншілес
мемлекеттік кәсіпорындарды тікелей Қаржы және ... есеп ... ... жүйе ... және материалдық ресурстар қозғалысының
айқындылығын орнатуға, ... ... ... ... өнімділігі нашар шығындарды төмендетуге, тасымалдың өзіндік
құнын төмендетудегі ... ... ... ... тиімділігін
жоғарылатуға мүмкіндік берді.
"Қазақстан темір жолы" РМК ... сол ... ... ... орталық аппараттың құрылым бөлімшелері (департаменттер, дербес
басқармалар және бөлімдер);
- еншілес мемлекеттік ... (10 ... және ... "Қазақстан темір жолы" РМК филиалдарының құқындағы құрылымдық
бөлімшелер (1-сурет).
1-сурет. "Қазақстан ... ... РМК ... ... ... жолдарды аймақтық басқару жүйесін
жоюмен және темір жолды ... ... ... ... 1997 жылдан бастап әлеуметтік саланы және қамтамасыз ету ... ... ... іске ... Құрылымдық бөлімшелерді, еншілес
мемлекетгік кәсіпорындарды және темір ... ... ... бөлу
және акцияландыру жолымен "Қазақстан темір ... РМК ... ... 1999 ... 21 ... №1025, 1999 ... 4 тамызындағы
№1101 ҚР Үкіметінің Қаулыларымен темір жол ... ... ... ... құрылымдауы басталды. Қосымша қызметтерді қамтамасыз
ететін кәсіпорындар, ... ... ... ... тұтыну
тауарларымен жабдықтайтын бөлімдер бөлініп шықты.
Бұдан арғы ... ... ... ... ... ... ... ішкі және сыртқы ортасының өзгеру факторларының себептерімен
негізделген:
- экономикадағы құрылымдық өзгерістер;
- жүк ... ... ... ... ... ... ... тартудың және алдыңғы қатардағы ... ... ... жук айналымы пайдалану ұзындығының және
қызметкерлер санының өзгеру динамикасы
XX ғ. 90-жылдарының басында Қазақстан экономикасында ... ... ... ... ... ... нарыққа өтуі,
экономика субъектілерінің меншік түрлерінің өзгеруі, салааралық баланс пен
аймақаралық байланыстардың өзгерістері, өндіріс құрылымы мен ... ... ... Бұл ... өзгерістер экономиканың құлдырау
шағында жүріп жатты. ... бәрі ... жол ... ... жағдайына кері
әсерін тигізді.
Ішкі және сыртқы орта факторлары өзгерістерінің ... жол ... ... ... ... ... ... қызметкерлер санының және жолдардың пайдаланымдық
ұзындығының пропорционал емес теңдеуі жұмысшылар орны мен негізгі құрамдар
санын жүк ... ... ... келтіруді қажет етеді. Жол ... үшін ... ... ... ұқсас жағдай басқа нақты активтерге де
қатысты байқалады.
Жүк айналымы төмендеуінің және жұмысшылар саны мен ... ... ... ... ... жоқ. ... қарамастан жұмысшылар
санының қысқаруында, негізгі құрамдар көлемінің төмендеуі мен ... ... ... ... ... тасымал көлемі төмендеуінің салдарынан негізгі қорлар мен
еңбек ресурстарының біршама артық көлемдері ... ... аз ... жылжымалы құрамдар, станциялар, ... және ... ... ... ... ... ... бар.
Ресурстардың артылуы қор ... және ... ... ... Сонымен қатар жолаушы тасымалының шығындары жүк
тасымалының есебінен ... ... ... ... жолы инвестициясыз
база негізіндегі активтер көмегімен ... ... ... ... және ... ... ... тарифтердің шамамен аз
өсуі кезінде қамтамасыз етіп отырды. Сала белгілі бір ... ... ... ... ... нығаюына өз үлесін қосты.
1999 жылы басталған темір жол көлігінің өндірістік және ... ... ... ... тұрақты өсуі тез
шешімін талап ететін жаңа мәселелерді анықтады.
Уақыт көрсеткеніндей, басқарудың орталықтандырылуы және ... ... ... жол ... ... дамуын қамтамасыз
етпеді, өйткені оның резервтері негізгі ... ... ... ... ... үшін ... ... жеткіліксіздігінен кеңестік
дәуірден кейінгі кезенде елеулі түрде әлсіреген еді.
Осы кездегі тариф ... ... ... және ... да ... ететін мемлекеттік саламен ... ... ... ... оған ... ... ... құрамын қамтамасыз ете
алмады.
Алынған пайданың басқа қосымша кәсіпорындарға ... ... ... ... ... 2000 ж. ... деңгейге
жеткен даңғылдық темір жол торабы мен ... ... ... ... тозуына әкелді.
Темір жол көлігі үшін үшінші мыңжылдық басталарда салаларды реформалау
қажеттілігі ... ҚР ... ... негіз болған техникалық және
технологиялық құлдырау қаупі төнді.
Темір жол көлігінің ... жаңа ... ... ... және ... ... туындауына, инвестициялар мен
жекеменшіктік кәсіпорындарды іске тарту жөнінде ... ... ... ... ... ... ендірудің негізгі құралдарын жаңарту, қор
қайтарымдылығын арттыру және еңбек өнімділігін көтеру мол ... ... ... ... қатар, "Қазақстан темір жолы" РМК кызметінің
ашықтығы оның өзіне тән емес ... ... ... ... ... тасымалын қаржыландыру) арылуын қажет етеді.
Темір жол көлігін қайта құрылымдаудың мақсаттарьі мен міндеттері:
- даңғылдық инфрақұрылымның ... ... ... ... темір жол көлігін нарық жағдайына көшуге ыңғайлау;
- жабдықтау және тасымал қызметтерінің ... ... ... ... жеке ... пен ... қатыстыру арқылы темір
жол көлігінің тиімділігін ... ... ... жол көлігілің импортты алмастыру өндірістік базасын дамыту;
- өтпек тасымалдау нарығында темір жол ... ... ... ... ... жету үшін жаңа ... ... мәселелердің шешімін
қарастырады:
- темір жол көлігінің нормативтік-құқықтық базасының өзгеруін;
- қамтамасыз ету қызметтерінің негізгілерден бөлінуін;
- инфрақұрылымға қатысудың бірдей құқығын бере ... ... ... бәсекелестік нарығын құру; өндіріс қуаттарын ... жол ... ... ... ... минимумнан өзге әлеуметгік саланы бөлу;
- жолаушы тасымалы аймағында ... ... ... ... ... мәні бар қызметтерге демеу қаржы беру мәселелерін шешу;
- күрделі-қалпына келтіру, жаңғырту және локомотивтер мен ... ... өз ... ... ... жол ... жоғары ғылыми және капитал сыйымдылығына
байланысты ғылыми-зерттеу салалық институттарын құру.
Қайта құрылымдау принциптері. ... ... ... ... темір жолының тарихи үлгісі - ... ... ... ... ... ... ... біріктіріп,
бақылаған монолитті ұйым ("Қазақстан темір жолы "ҰК" ... ... ... ... күзет, коммуналдық,
өнеркәсіптік және темір жол көлігінің қиын технологиялық болмысымен
анықталатын ... ... ... ... ... кезінде ТМД темір ... ... ... ... ... және құрамына денсаулық
сактау, білім, мәдениет және спорт, тұрмыс-коммуналдық кешенді мекемелері
кіретін ... ... ... су, жылу, энергиямен жабдықтау
инфрақұрылымын құрды.
Атқарымдық белгісі жағынан "Қазақстан темір жолы" ҰК" ... ... ... ... ... және ... ... бойынша жүргізілетін коммерциялық және жүк
операциялары;
- ... ... ... инфрақұрылымды күтіп ұстау және басқару;
- жылжымалы құрамды күтіп ұстау және басқару;
- су, ... ... ... ... ету ... ... ... жөндеу;
- вагондарды депода жөндеу;
- вагондар мен локомбтивтерді ... ... ... ... және орташа жөндеу;
- жүктерді және объектілерді күзету және т.б.
3. Әлеуметтік қызметі:
- мектепке ... ... ... ... ... ... бірігіп қаржыландыру;
- шеткері орналасқан сйырықтар мен станциялардағы ... ... ... сақтау пункттері мен ФАП (фельдшерлік-
акушерлік пункт) арқылы жұмысшыларға медициналық қызметті көрсетуді бірігіп
қаржыландыру;
- әлеуметтік-тұрмыстық объектілері;
- ... ... және ... көрсетілген атқарымдық бөлінуіне сәйкес "Қазақстан темір
жолы" ҰК" ЖАҚ өндірістік және ... емес ... және ... ... ... ... және ... жаңадан түзілген субъектілермен байланыстарын, құқықтық
базаның нормативті өзгерісін қарастыратын ... ... ету ... ... кезендер бойынша қайта құрылымдануы қарастырылған.
Қайта құрылымдаудың негізгі механизмі ретінде тасымалдаушы және ... құру ... ... ... бәсекелестікті тудыру,
қамтамасыз ету қызметгерінде бәсекелес ортаны құру, өндірісті оңтайландыру
және әлеуметтік саланың ... ... алу ... ... ... бірінші кезеңі (2001 ж. 1 қаңтар — 2002 ж. ... ... ... ... ... ... ... Қайта
құрылымдаудың бірінші кезеңінде пайдалану қызметін оңтайландыруға, темір
жол саласының жаңа субъектілерінің ... ... өтеу ... ... жаңа ... ыңғайлауға бағытталған келесі
дайындық шаралары жоспарланады:
- "Темір жол көлігі ... ҚР ... ... және ... ... ... енгізу;
- Ресей ЖҚМ-і және "Узбекистон темир йуллары" ЖҚМ-і пайдаланатын және
ҚР аумағында орналасқан темір жол көлігінің объектілер ... ... ... ҰК" ЖАҚ ... беру ... ... "Қазақстан темір жолы"
ҰК" ЖАҚ пайдаланатын Ресей Федерациясы аумағындағы және ҚР ... ЖҚМ ... жол ... ... ... ... және ... принциптерін реттеу;
- ҚР темір жол саласының жаңа субъектілері түзілуіне ... ... ... ... ... ... үдерісінің өндірісін және ұйымдастыруын оңтайландыру;
- ұйымдастыру өзгерістері үшін ... ... ... ететін
қаржылық және басқарушылық есеп беруін ақпараттандыру;
- инфрақұрылым, жылжымалы құрамды және тартымды атқарымдық ... ... ... ... ... технологиялық және
қаржы-экономикалық шешімдер мен құжаттарды әзірлеу;
- ... ... ... ... ... ... жол торабы
және тасымалдаудың шаруашылық есептегі департаменттерін құру;
- ішкі баға ... ... ... және ... ... көрсету шарттарын және жеке тасымалдаушыларды лицензиялау
тәртібін реттейтін нормативтік-құқықтық құжаттарды құру және ... ... ... жол ... ... темір жол торабын республикалық және жергілікті бюджеттің
жолаушы ... ... үшін ... өтемақысына немесе жолаушы
тасымалын тікелей демеу қаржы арқылы үстемелеудің бірнеше ... ... ... тасымалы қызметіне мемлекеттік әлеуметтік
сұранысты анықтау және ... ... ... ... ... ... ҰК" ЖАҚ-ын акцияландыру кезіндегі Ресей
Федерациясының аумағындағы "Қазақстан темір ... ҰК" ЖАҚ ... жол ... объектілері үшін шаруашылық қызметін атқару ... ... ... ... ... және ... локомотив және вагон салуға кірістіре отырып, жаңа ғылыми
және ресурсты сақтау ... ... ... ... ... ... тартымдық және
жылжымалы құрамды жөндеуді және пайдалануды ... ... ... ... қызметтерінде, темір жол көлігінің жүк күзеті ... ... ... ортаның түзілуі; вагондар мен
локомотивтерді депода жөндеу ... ... одан әрі ... оның ... аз ... станциялар мен желілерді ... ... ... бірге екінші кезеңде қайта құрылымдауды
жүргізуге арналған дайындық шаралары.
Бірінші кезеннін шеңберінде отандық күрделі-қалпына ... ... ... істеу уақытын ұзартып ұйымдастыру мақсатында және даңғылдық
тепловоздарды ... ... ... жаңа буын ... жинақтау
мақсатында Шу станциясындағы локомотивтік-жөндеу зауытын қайта құру бойынша
жобалау құжаттарын дайындау жұмысы жүргізіледі.
Темір жол ... ... ... ... ... ... ауқымдылығына байланысты отандық өндірісшілермен жоғары технологиялы
импорталмасу интеграциясы жалғасады.
Қаланы дамытушы жөндеу деполары мүліктерінің ... ... құру - ... ... ... әлеуметтік зардаптардың
салдарын жұмсарту мақсатында жоспарланады.
Бұл ретте келесі механизмді пайдалану қарастырылады:
- филиал жұмысшыларынан қалыптастырылатын ЖШС және ... ... жеке ... құру;
- филиалдардың негізгі құралдарын (өндірістік қуаттарды) ... ... және ... ... ... алу ... ... "Қазақстан темір жол" ҰК" ЖАҚ-ына 1 жылдан 2 жылға дейін тапсырыстың
кепілдік ... ... ... ... тапсырыс беру.
Бұл механизм айналым құралдарын кәсіпкерлік субъектілері ... ... ... ... ... ... жүргізу жағдайында
менеджмент, бухгалтерлік есеп және маркетинг курстарында, қосымша қызмет
түрлерін және өтем ... ... ... ... ... 1-2 жылдық
бейімделу кезеңі талап етіледі.
Тапсырыстың кепілдік уақыты аяқталғаннан кейін бұл кәсіпорындар тендер
бойынша жылжымалы құрамды ... және ... ... ... ... ... ... отыра алады.
"Қазақстан темір жолы" РМК мүліктік кешенінің негізінде "Қазақстан
темір жолы" ҰК" ЖАҚ ... және ... ... темір жол торабы
берілетінін құқықтайтын 100% мемлекетгік акциялар пакетімен құрылды.
Бір мезгілде ... жол ... ... ... ... "Вагон жөндеу", "Локомотив жөндеу" еншілес мемлекеттік
кәсіпорындары 100% мемлекеттік акция пакеті "Қазақстан ... ... ҰК" ... капиталына бере отырып, ашық акционерлік қоғамдар болып ... ... жол ... "Жол ... ... "Ремпуть", "Транстелеком", "Көлік сервисі орталығы"
акционерлік ... ... ... ... ... ... ҰК" ЖАҚ жарғылық капиталына берілді. Жол жөндеу ... ... үшін ... 4 ... ... ... ... Ақтөбе, Сороковинская) заңды түрде "Темір жол жөндеу" ... ... ... ж. 1 ... 2005 ж. 1 ... дейінгі 2-кезеңде келесі
шаралар жүргізіледі:
- даңғылдық темір жол торабы операторын ұйымдастыру және тасымалдаушы
қызметін атқаратын "Жүк ... ... ... ... ... ... ... локомотивтік тартым қызметін пайдалануға тең
қатысу мүмкіндігін қамтамасыз ету үшін ... ... ... құру;
- вагондардың тиімді санын сақтау;
- "Көлік сервисі орталығы"ААҚ-ына кіретін және бір жүк ... ... ... ... белгіленген тәртіппен осы тұтынушыға
сату, "Қазақстан темір ... ҰК" ЖАҚ ... ... ... ... ... ... өндірістік әлуетті дамытуға жеке меишік ... ... ... темір жолы"ҰК" ЖАҚ құрамынан "Темір жол машиналарын
жөндеу", "Желдорводотеплоснабжение", "Вагон жөндеу", ... ... ... жол ... "Жол жөндеуші", "Ремгтуть", "Транстелеком" ААҚ-
дарын шығару;
- "Жолаушылар тасымалы", "Кедентранссервис" акционерлік қоғам-дарының
акция пакетгерін "Қазақстан темір жолы "ҰК" ЖАҚ ... ... ... ... ... ... ... жөндеу кешені ... ... ... өз ... ... әсер ... ... деполардың менеджменті үшін сәйкес бағдарды қамтамасыз етеді.
Кәсіпорынның негізгі қызметі мен қамтамасыз ету секторының арасындағы
байланысында ... ... ... Ол ... ... ... ету ... қызметінің өз құнын төмендету үшін қажетті ... ... ... ... ... экономиканың басқа
секторларына бағытталады.
Әлеуметтік саланың қайта құрылмыдау. Әлеуметтік салаға бұрынғы КСРО ЖҚМ
балансында болған және ... ... беру бас ... ... ... ... әлеуметтік мекемелер: бала-бақшалар, мектептер,
денсаулық сактау мекемелері жатады.
Білім беру мекемелері өзіндік ... ... ... "Қазақстан темір
жолы" ҰК" ЖАҚ еншісінде. Олар ездерінің ... ... ... ... қаржыландырылады.
1997 ж. 377 білім беру мекемелері болған, соңғы ... ... ... ... ... органдарына берілді. Қазіргі кезде "Қазақстан
темір жолы" ҰК" ЖАҚ құрамында 82 ... беру ... бар, оның 25-і ... 2 орта ... 46 шағын мектептер, 9 мектепке дейінгі балалар
мекемелері.
Станциялар мен айырықтарда тұратын теміржолшылардың ... ... ... ... ... беру ... жүргізілуі
қажет. "Қазақстан темір жолы "ҰК" ЖАҚ шағын мектептер мен ... ... ... оқуы мен ... ... білім беру мекемелеріндегі оқушылардың ... ... ... ... ... мектептер (3,4,5-сыныптар)
негізінен станциялар мен ... ... ... ... ... ... ... Жалпы орта білім беру мектеп-интернаттарында 22,8 мың
бала оқиды, олардың 17,5 мыңы ... ... оның 3 ... ... ... ... көрсету аймағы орташа 5-20 км-ден 60-80
км-ге дейін. Білім беру ... ... және ... ... 3,3 мың ... оның 1,7 мыңы - ... ... танда денсаулық сактау мекемелері акцияландырылған және үш -
"Көлік медициналық қызметі", "Орталық жол ... ... ... кіреді. Теміржолшылар мен зейнеткерлерге медициналық
қызмет ... 13 ... 2091 ... бар ауруханалармен, 74
дәрігерлік денсаулық сақтау пункттерімен және 120 ФАП арқылы жүргізіледі.
Медициналық ... ... ... ... негізгі принципі -
кәсіпорынның ... ... және ... ... ... емдеу
мекемелерінің медициналық қызмет көрсетуі.
Теміржолшылардың балаларына білім беру және ... ... ... ... бірігіп қаржыландыру шығындары "Қазақстан
темір жолы" РМК ... ... ... ... құрылымдау. Мүліктік кешенді "Табиғи
монополиялар ... ҚР ... ... ... "Қазақстан темір
жолы "ҰК" ЖАҚ ... ... ... жатпайтын немесе
қолданылмайтын мүліктерге мүлік түгендеу ... ... ... ... оның ішінде қосалқы шаруашылық, ... ... және ... ... ... ... ж. 1 ... мәлімет бойынша, қолданыстағы заңға сәйкес,
көрсетілген санның 4396 ... ... ... ... ... ... ... асырылған тәркілеу механизмі тиімсіз және "Қазақстан темір жолы"
ҰК" ЖАҚ-ы шығындарынан көрініс табуда.
Пайдаланылмайтын және ... ... ... ... жұмыстар
жүргізу үшін 2000 ж. ақпан айында "Теміржолмүлік" ЕМК құрылды және ... ... ... ... ҰК" ЖАҚ-ының негізгі емес өңдірістік және
әлеуметтік саласыңдағы пайдаланылмайтын қалған объектілер ... ЕМК ... ... және ... Жоғарыда көрсетілген мүлікті іске асыру шараларының ... ААҚ ... ... ... ЖАҚ өзіне қатысты емес жұмыстар
мен шығындардан, "Теміржолмүлік" ЕМК ... ... ... сату – оның ... қызметіне айналады.
Қамтамасыз ету қызметіндегі бәсекелестік ортаны ... ... ... бөлінуге жататын және оның негізінде бәсекелес ... ... ... жол ... ... емес (қамтамасыз ететін) қызметіне
төмендегілер жатады:
- жолдарды күрделі және орташа жөндеу;
- ... ... ... ... ... ... жол объектілері мен жүктерді күрделі күзету;
- вагондарды деполық және күрделі жөндеу;
- локомотивтерді деполық және күрделі жөндеу.
"Қазақстан темір ... ҰК" ... ... ... ... ... ... бірінші кезеңде мыналардан қалыптасады:
- жол машина станциялары;
- аз ... ... ... жол ... кіреберіс жолдар;
- кіреберіс және аз қызметті тұйықталған жолдарда қызмет көрсететін
маневрлік локомотивтердің бөлігі;
- жеке ... мен ... ... мен ... ... ... сала ... күрделі жондеуі. Жолдарды күрделі жөндеу қызметтерін "Жол
жөндеу" ЕМК ... Оның ... 15 жол ... ... ... 2000 жылы "Жол жөндеу" ЕМК құрамындағы 10 ЖМС және 2 ... ... "Жол ... ААҚ ... "Жол жөндеу"АҚ – тәжірибесі
келісім шарт қатынастары кезеңінде тәуекелдіктерді төмендету ... ... ... енгізу тиімділігін көрсетті. Дағдылы
басқару жүйесінің шеңберінде жөндеу қуаттарының бір бөлігі су ... ... жиі ... тосын жағдайларда үздіксіз жұмыс
жүргізуді қамтамасыз етеді, баға үстінен ... ... ... ... ... ... ... олигополияның түзілуіне кедергі жасау
жұмыстарын іске асырады. ... ... жол ... ... ... ретінде 2001-ж. 1 шілдеге дейін "Жол жөндеу" ЕМК 11 ... ... ... ... ҰК" ЖАҚ ... ... Бірлік,
Сороковая және Шар станцияларында 4 ЖМС сақтай отырып, "Жол жөндеу" ... ... ... тәжірибе вагондарды және локомотивтерді депода жөндеу ... ... құру үшін ... ... және күзетпен жеткізу. Қазақстанда күзет қызмет.
Нарығында көптеген компаниялар жұмыс істейді. Осыған ... (2001 ж. ... ... ... ... ... ҰК" ЖАҚ ... бірінші кезеңде ЕМК
бөлініп шығып, акцияланады және әрі қарай ... ... ... ... ... ... ... тұрақты объектілері бір жыл
ішінде "Арнайы әскери күзет қызметі" ААҚ-нан сатып ... ал ... ... ... ... ... ... Бірінші кезеңді (2001 ж. 1 қаңтары – 2002 ж. I ... ... ... ҚР ... жол саласының құрылымы
Қайта құрылымдаудың екінші кезені (2002 ж. 1 шілде - 2005 ж. 1 қаңтар).
"Қазақстан темір жолы" ҰК" ЖАҚ ... жол ... жаңа ... ... жол ... тең ... ... қамтамасыз етеді.-
Тасымал қызметінде бәсекелестіктің дамуы ... ... ... ... ... пайда болуымен қамтамасыз етіледі.
Қамтамасыз ету қызметіндегі ... ... 2002 ж. 1 ... 2005 ж. 1 қаңтарына дейін "Вагон жөндеу" ААҚ үш филиалы (Павлодар,
Жамбыл, Железорудная ... ... ... деполары) жеке ашық
акционерлік қоғамдарға бөлінеді. Бұл ретте "Вагон жөндеу" ААҚ 2004 ... ... ... ... ... ... бағаларының негізсіз
өсуін тоқтату мақсатында 4 вагон жөндеу депосын, яғни вагондарды депода
жөндеу ... ... ... 40%-ын ... Ақжайық, Защита,
Екібастұз станцияларындағы деполарда сақталып ... ... ... саны 10 ... ААҚ - үш бірлікті, 4 филиалды "Вагон
жөндеу" ААҚ-ның қолында қалдыра отырып құрайды.
Осы кезенде "Локомотив жөндеу" ААҚ ... 8 ... ... ... ... ... ... Қарағанды, Қостанай, Оралда ашық
акционерлік коғамдарға бөлінеді.
Бұл ретте, 2005 ж. дейінгі кезенде басқа ... ... ... ... өсуін тоқтату мақсатында 7 локомотив жөндеу деполары
сақталады, олар: ... ... ... ... ... ... Сексеуіл
станцияларында. Бұл деполарға кеткен жөндеудің ірі түрлерінің көлемі талап
етілетін ... ... 30%-ын ... ... ... ... ... 7 филиалы қалдырылып, өндірістік кооперативтер саны 11 ... - 8 ... ... ... және "Жүк тасымалдары" акционерлк қоғамдары ЖШС-
ден, ... ... және ... ... ... ... ... жөндеу қызметтерін сатып алады.
Екінші кезеңді (2002 ж. 1 шілде - 2005 ж. I қаңтар) жүзеге асырғаннан
кейінгі темір жол ... ... ... ... ҚР ... жол көлігінін арнаулы үлгісі
"Қазақстан темір жолы" ҰК" ЖАҚ-ы ұсынатын қызметтер тарифы ... ... ... ... ... ... ... бекітіледі және ол "Қазақстан темір жолы"ҰК" ЖАҚ-ының
даңғылдық темір жол торабына тең және ашық ену ... ... ... ... үшін ... ... ... монополиялы түріне
арналған реттелетін тарифтен және темір жол көлігінің қызметтерінің ... ... ... ... ... ... тарифтер даңғылдық
темір жол торабына ену мүмкіндігін, жүк қызметі үшін, жүк ... ... және ... ... ... ... ... бөлінеді.
Тәуелсіз тасымалдаушылар "Қазақстан темір жолы" ҰК" ЖАҚ-ымен келісілген
технологиялық және техникалық жоспарлар бойынша жұмыс істейді.
Қайта құрылымдаудың ... ... ... ... ... ... жекеменшік жүк компаниялары қызмет көрсетеді. Темір жол көлігін
мемлекеттік реттеу жүйесінде өзгерістер орын алады.
Бірінші кезеңдегі ... ... ... ... ... ... ... ету мақсатында 2001 ж. ішінде ... ... ... ҚР Заңы ... ... Бұл ... темір жол көлігінде
өз қызметін іске асыру құқығы бар субъектілер саны ... ... заңа ... ... ... жол ... ... темір жол торабы
операторының және тасымалдаушьшың қызметтерін іске асырады, ... ... ... ... жол торабының қызметіне қатысу
мүмкіндіктерін қамтамасыз етеді. Тасымалдаушылар мен ... ... ... ... ... ... ... қатынас жасайды.
Сонымен, негізгі қызметтің табиғи монополиялығы - яғни, даңғылдық темір
жол торабының қызметін ұсынуы және ... ... іске ... заң ... ... ... жолы" РМК-ның 2002 ж. ортасында "Қазақстан темір жолы
"ҰК" ЖАҚ ... ... ... ... аяқталуын және темір жолды ... ... ... іске асырылуының басталғанын айғақтады және
бұл жайт саланы реформалаудың кейбір қорытындыларын шығаруға мүмкіндік
береді.
Әлеуметгік ... ... - ... ... ... мекемелер көп жылдар бойы жүк жәнелтушілер ... ... ... шығындар толығымен жергілікті атқарушы органдарға беріліп,
темір жол ... ... ... ... ... ... ... қаржыландырылды.
Қосымша қызметтерді қамтамасыз ететін барлық еншілес ... (жол ... ... "Жол ... ... ... бойынша "Вагон
жөндеу", локомотив жөндеу бойынша "Локомотив жөндеу" және ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ететін
"Желдорводотеплоснабжение", ... және ... ... байланысты
"Транстелеком", "Темір жол әскери күзеті" және т.б.) жеке ... ... ... ... ... ... Соның арқасында олардың акцияларын
иелекетін "Қазақстан темір жолы" ҰК" ЖАҚ жағынан ... мен ... ... қызметтерінде ыңғайлы нарық ... ... ... ... және ... ... жөндеу саласындағы
қызмет көрсету нарығында ... ... үшін ... ... ... және "Темір жол машиналарын жөндеу", "Жолаушылар
тасымалы" кәсіпорындарының ... ... ... ... мен ЖШС ... нәтижесінде жөндеу саласында нарық қатынасын дамыту үшін жағдай
жасалды, сонымен қатар ... ... ... алу ... негізінде
жүргізіледі. Бұл қамтамасыз ету қызметтері кәсіпорындарының арасында
бәсекелестікті ұлғайтып, ... ... ... шығындарын
төмендетті.
"Қазақстан темір жолы" ҰК" ЖАҚ артық активтерін кіші, ... ... ... ҚР кіші және ... ... ... мемлекетгік мәселесін шешуге үлес қосты.
Бірінші кезеңнің ең маңызды шараларының бірі - даңғылдық темір ... ... ... ... және оны ... ... жолы"ҰК" ЖАҚ
балансына беру болып табылады.
Қайта ... ... ... аякталуы темір жол көлігінің
қаржылық-экономикалық көрсеткіштерінің одан әрі ... ... жылы ... жол көлігі жұмысының көрсеткіштері елеулі түрде
жақсартылды. Жүк ... ... ... ... 2001 ж. ... ... ал ... орташа тәуліктік өнімділігі ... ... ... да ... Мәселен, өткен жылда
ереже бұзушылық саны алдыңғы жылдарга қарағанда 373-тен 340-қа, оның ... ... ... 71-ге ... ... жұмысының экономикалық тиімділігі де қаржы көрсеткіштері
бойынша алдыңғы жылдарға қарағанда ... жылы ... ... Жүк
тасымалдаудан түскен пайда 2001 жылға қарағанда 14,1% -ға ... ... ... ... ... тасымалынан түскен табыстар одан әрі өсіп,
19,4% және 16,1 млрд. теңгені құрады.
Жүк тасымалдары ... өсуі ең ... ... және ... жүк ... ... өсуіне негізделеді. Мұның бәрі
компанияның жұмыстары мен жаңа ... ... және ... ... ... нәтижесі.
Қайта құрылымдаудың бірінші кезеңінің және қаржы-шаруашылық қызметінің
жақсы ... ... ... ... ҰК" ЖАҚ ... рейтингісінің
өсуіне себепші болды. 2002 ж. ішінде әлемдік рейтингтік компаниялар оны ... ... ... ... ол ... ВВ+ тәуелсіз рейтингісінің
деңгейінде тұрақтады.
Қайта құрылымдаудың екінші кезеңін өткізуге арналған дайындық шаралары.
"Қазақстан темір жолы" ҰК" ЖАҚ екінші ... ... ... іске ... ... тұр. ... ... даңғылдық темір жол торабына өту
мүмкіндігін алуы үшін кормативтік-құқықтық база, оның қызметтеріне ... ... ... және жүк тасымалына арналған жаңа тариф
жасалды. Даңғылдық темір жол торабы жеке занды тұлға емес, - ол ... ... ҰК" ... ... ... ... ... темір жолы" ҰК" ЖАҚ барлық тұтынушыларға
бірдей келісім бойынша локомотивтік ... ... ... ... АҚ, ... АҚ, "Жол ... ... басқарады.
Мемлекетгік тасымалдаушылар жүк жөнелтушілер үшін магистраль торабы
қызметінің ақысын, локомотивтік тартым және ... ... ... ... құралдарды жаңарту және оларға сәйкес пайдалылық ... ... ... ... қояды.
Жолаушылар тасымалындағы бәсекелестік жеке меншіктік тасымалға
жолаушылар вагондарын ... беру және ... бір ... жолаушылар
тасымалын жүргізу әдістері арқылы іске асырылады. Мұнда осындай жеке ... ... ... ... ... және ... билет бағасы
бар, мемлекет көмек көрсететін ... мәні бар ... ... ... ... ... түсу ... таңдап алынады.
Қамтамасыз ету қызметіндегі кәсіпорындар жоғарыда айтылған мемлекеттік
компанияларға конкурс негізінде еркін нарық бағасы ... өз ... ... ... ... іске ... ... жол саласында
бәсекелестікті және нарық қатынасын ... ... ... және
қамтамасыз ету кәсіпорындарының жылжымалы құрамы мен негізгі құралдарын
жаңартуға инвестиция ... ... ... бұл өз ... тасымал
сапасын жоғарылатып, Қазақстанның темір жол көлігін дамыған ... ... ... ... жолы" ҰК" ЖАҚ үшін өзінің инвестициялық қорын
шоғырландыруға, даңғылдық темір жол ... ... және ... ... ... ... ... береді.
Сонымен, қайта құрылымдаудың екінші кезеңі саланың әрі қарай дамуын
белгілейді және оның ойдағыдай ... ... ... ... тез ... ... көліктік талаптарын барынша қанағаттандыруға,
темір жол көлігінің өз қызметін орындау қабілеттілігіне байланысты болады.
"Қазақстан темір жолы" ҰК" ЖАҚ ... өз ... ... ... ... алдында тұрған міндеттердің дұрыс шешілетініне
кәміл сенеді.
Әрі қарай дамудың келешектегі бағыттары. Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... нарық
жағдайға өтуі ... ... ... ... ... жеке меншік түрлерінің іргелі құрылымдық реформасына
әкелді. Республика экономикасындағы мұндай ... ... жол ... жағдайына әсер етті.
Темір жолдың негізгі қызметі - жүк тасымалын іске ... ... үшін ... ... Заң ... ... саланың қызмет атқаруының
негізгі ережелері бекітілді. 2001 ж. 8 желтоқсанда ... жол ... ҚР заңы ... ... ... жол ... операторы және
тасымалдаушы тасымал үдерісін іске асыратын негізгі ... ... ... жол ... ... тасымал үдерісін басқаратын
және даңғылдық темір жол торабында қызмет көрсететін тұлға. Тасымалдаушы -
өзінің жылжымалы құрамымен ... ... ... тасымалдарды
орындайтын тұлға.
Құрамында даңғылдық темір жол инфрақұрылымы бар ... ... ... ... ... басқаруды және тасымал үдерісін
ұйымдастырады, басқару, қызмет ... ... ... басқару,
жолдардың өткізу қабілетін реттеу, ... ... ... ... принциптерінің орындалуына жауап береді. Сонымен даңғылдық темір жол
торабы операторларының ... ... ... ... ... ... жүруін басқару жатады.
Даңғылдық темір жол торабы ... ... ... ... да ... оның ... Ұлттық компания да бар.
Даңғылдық тораптың қызметін ... - ... ... ... ... ... шеңберіндегі байланыстардың негізгі құбылыстарын реттейтін
келісімшарт негізінде іске асырылады. Сонымен қатар тек қана технологиялық
жайттарды, сондай-ақ ... және ... ... ... құжаттарды әзірлеу талап етіледі.
Бұл нарыққа кіру үшін үлкен шек жоқ ... ... ... ... ... ... ... шығуы мүмкін немесе
экспедиторлық және логистикалық ... ... ... ... бәсекелесу нарығын дамыту шеңберінде Темір жол көлігін қайта
құрылымдау бағдарламасын іске асыру жолы келесі сызбада ... ... ... қатысушылардың қаржылық байланыс сызбасы
"Қазақстан темір жолы" ҰК" ЖАҚ-ында екі дирекция құрылады: даңғылдық
тораптың және тасымалдың. Данғылдық ... ... ... ... ... беру ... ... және байланыс, электрмен жабдықтау
жатады. ... ... ... ... ... ... және тасымал үдерісін басқару жатады. Соған сәйкес даңғылдық торап
дирекциясының мүліктік кешенінің құрамына ... ... жол ... ... ... ... ... блоктау және технологиялық байланыс, электрмен
жабдықтау объектілері кіреді. Тасымал дирекциясының ... ... ... ... басқаруды қамтамасыз ету желілік қызметі, жолдағы
жылжымалы құрамды ... және ... ... ... ... ... "Жүк ... " АҚ және "Казтранссервис" АҚ
коммерциялық және мемлекеттік тапсырыстар бойынша ... ... ... АҚ Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... сату және ... ... айналысады.
Даңғылдық темір жол торабының операторы темір жол тасымалы үдерісі
субъектілерінің ретгеу органдары бекіткен ... мен ... ... ... ... ... қамтамасыз ету жауапкершілігін
алады. Қозғалыс кестесінен тыс ... ... ... станциядағы
вагондарды өңдеу, вагондарды тиеуге беру сияқты негізгі емес қызметтер
әлуетті тасымалдаушылар бас тартатын ... ... ... ... ... ... жүргізетін негізгі орган -
табиғи-монополияны ... және ... ... ... ... Республикасының агенттігі.
Бұл сызбаны іске асыру тәуелсіз тасымалдаушыларға локомотивтерді жалға
алып, оны даңғылда пайдалануына мүмкіндік ... ... ... «Локоматив» ЖАҚ іске асырады. ... ... ... ... ... ... өздерінің локомотивтерімен шығару
мүмкіндігі бар. Қазіргі кезде "Қазақстан темір жолы" ҰК" ... ... жол ... және ... функциялық қызметтері бойынша бөлінбеген,
бұл "Темір жол ... ... ҚР ... ... ... ... заң ... сәйкес даңғылдық темір жол ... ... ... және –қаржылық бөлу ... ... ... Бөлу
рәсімін жүргізу кезінде технологиялық үдерістің үздіксіздігін сақтау керек.
Бұл үшін жоспарланған және ... ... ... ... мен ... ... үдерісінің әрбір қатысушыларының
істегі активтерін нақты түсіне білу керек.
Ұлттық тасымалдаушылар қызметі - ... ... ... ... кызмет
көрсетуді іске асыру. Ұлттық ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету үшін қажетті минимумды анықтайтын
тиімді жұмысшы вагон паркі құрайды.
Локомотив қызметіне локомотивтік тартымды жалға беру ... ... және ... ... ... ... ... кешенін
құрайды.
Қатысушылар арасында қызметтерді бөлісу кезінде темір жол көлігі
бөлімшелерін пайдалану жұмысын басқарумен айналысатын ... жол ... ... ... ... ... асады. Басқару
жүйесінің тиімділігі ақпарат көлемін өңдеуге байланысты ... жол ... ... ... ... ... және сараптауына
байланысты.
Басқарудың тиімді құрылымын құру ... ... ... ... ... және аяқ асты болатын ішкі жағдайларға (техника ... ... ... ... тез ... үшін ... ... қажет.
Басқару үшін қабылданған шешім дұрыс және сапалы ... үшін ... ... ... ақпараттық және технологиялық ағындардың
сызбаларын жобалау ... ... ... ... желілі кәсіпорын деңгейіндегі үдерістің
қатысушыларының әсерімен технологиялық ... ... ... ... тиімді ұйымдастыру құрылымын құрудың басты ... ... ... ... болып табылады.
Ақша ағындарының қозғалыс жүйесін жобалау ... ... ... жүк жөнелтуші өз жүгін тасымалдағаны үшін Ұлттық тасымалдаушыға
ақы төлейді, Ұлттық ... ... ... ... ... ... жол торабының операторына даңғылдық торапты қолданғаны үшін
ақы ... ... ... ... ... ... де ... байланыс сызбасы қолданылады.
Даңғылда профилактикалық және шаруашылық жұмыстарын ... ... ... жол торабының операторы локомотивтік тартым үшін
Локомотивке ақы төлейді.
Тасымал ... ... ... ... ... ... темір жол саласының тасымал қызметтерінде бәсекелес ортаны құру
үшін жағдай жасалады.
Қайта құрылымдаудан ... ... ... ... ... жол көлігінің тасымал нарығында келесі өзгерістер орын
алады:
- саланың ... ... ... және ... ... ... ... ету
секторының инвестициялық бейімінің күшеюі;
- жүк, контейнерлік, жолаушы тасымалдауда ... пен ... ... ету қызметінде бәсекелес ортаның құрылуы;
- темір жол көлігі қызметі нарығының дамуы;
- темір жол көлігіндегі тариф саясатын жетілдіру;
- баға түзу ... ... жеке ... ... және ... ... өсуі;
- тасымал қызметіне қатысты емес объектілерді жекешелендіру және
коммуналдық меншікке беруді аяқтау;
- әр ... жүк ... ... тасымал қызметіне нарықтық негізде баға тағайындау;
- шектес мемлекеттердің темір жол ... ... ... пен технологиялық шекараларды кеңейту;
- даңғылдық темір жол торабына ... ... ... ... және жаңа жеке ... вагон парктерінің пайда болуына жағдай жасау;
- Еуропа және Азия арасындағы өтпек әлуетін ... ... ... ... енгізуден экономикалық тиімділік вагон паркінің
бәсекелес ... жеке ... ... негізінен 10 жыл көлемінде
200-300 млн. долл. мөлшерінде ... ... ... ... ... ... ... қосымша көмектің азаюы "Қазақстан темір жолы
" ҰК" ЖАҚ – ның ... ... жыл ... 100 млн. ... Бұл жүк ... тарифтерді түзуін жақсартуға әсер етеді
және темір жол ... ... ... ... ... ... ... өсіреді.
Сонымен қатар темір жол көлігінің барлық субъектілерінің қаржылық
айқындылығына қол ... ... ... ... жолы ... жол көлігі
кәсіпорындарының ... ... ... ... дамуына үлкен
үлес қосады.
3.2. Темір жол көлігін реформалау жағдайында маркетинг құрылымын
қалыптастыру
Темір жолдың ... ... ... және қосалқы-көмкші
әрекеттерден тұрады. Негізгі әрекет маркетингі жүк ... ... ... салаларыңда жузеге асырылады.
Өз кезегінде жүк тасымалдау саласындағы маркетинг кешенді ... ... ... болып табылады, оған көліктік қызметке үнемі
өзгеріп тұратын сұранысты неғұрлым ... ... және осы ... ... пен ... ... ... бағытталған жүк
тасымалдауға тапсырыстарды ұйымдастыру және көліктік өнімдерді тарату
кіреді.
Маркетингті ... ... ... ... ... іске
асыру, бақылау үдерістерін қамтиды. Ол темір жол көлігінің жу, ... ... ... ... ... жүйесі шеңберіңде
жиналған, талданған және өңделген ... ... ... ... делдалдар және басқа субъектілер туралы
мәліметтерді кеңінен пайдалануға негізделген.
Жүк тасымалдау маркетингін басқару деп - ... жол ... ... ... қамтамасыз ететін жүктер ағымын және жалпы ұлттық
өнім құрылымындағы көліктік құрамның деңгейін оңтайландыру ... ... ... бағытталған шаралардың, әрекеттердің, шешімдердің
жиынтығын түсінуге болады.
Жүк тасымалдау маркетингінің қызметтеріне төмендегілер жатады:
1. Көлік және ... ... ... ... ... және ... ... жүк беріп отыратын кәсіпорындардың
экономикасын, өндірістік ... ... ... кызмет көрсетушілердің көлік нарығындағы жұмыс жағдайларын кешенді ... және жүк ... ... ... ... әр ... сараланымы бойынша жүк тасымалдауға ... ... ... ... бәсекелестері тарифтерінің деңгейін талдау және
бағалау, темір жол көлігінде икемді тарифтік ... ... ... мен ... ... ... қызмет нарығында темір жол ... ... ... ... ... қызметтерін көрсетуді өркендету, жарнама беруді ұйымдастыру
және сұранысты ынталандыру.
Жүк тасымалы маркетингінің субъектілері. Жүк тасымалдау ... желі ... ... ... ... экономикалық және коммуникациялық қатынас жүйесін қамтиды. Темір
жол көлігіндегі жүк ... ... ... ... ... ... ... түрде көлік өнімін өндіру және пайдалану үдерісіне
қатысып жүрген ... және жеке ... ... ... ... – жүк ... ... асыратын ұлттық
тасымалдаушы және басқа да көліктік кәсіпорындар. Ілеспе қызметтерді
көрсетушілер - жүк ... ... ... ... ... ... дайындауға және жүзеге асыруға байланысты жеке операцияларды орындайтын
мамандандырылыған компаниялар немесе мемлекеттік ұйымдар. Ілеспе ... ... ... ... ... ... уақытша жүк қою орындары т.б. Тұтынушылар – тапсырыс ... ... ... ... маркетингтің микроорта субъектілері – тауарлық және көліктік
нарық ... ... ... ... жасайтын атқарушы және заң шығарушы
биліктің ... ... ... ... қауымдастықтар, және
басқа кәсіби негізде қалыптастырылған одақтар.
Бәсекелестік жағдайында мекемелердің қаражаттық ахуалы ... ... мен ... ... мүмкіндіктеріне, «қоршаған орта»
жағдайының өзгеруіне тез бейімделу ... және де осы ... ... ... ... ... ... табиғи монополизмдігіне, шикізаттық жүк тасымалына сұраныстың
икемсіздігіне және көліктік қарым – қатынастың ... ... ... ... ... ... ... жолдар үшін де,
экономиканың басқа салалары үшін де экстенсивті дамудың күдіктілігін және
қауіп – ... жете ... жүк ... ... ... ... жол үшін бұл жағдай көкейкесті болған жоқ.
Қазақстан Республикасының Үкіметі мақұлдаған бағдарламасына сәйкес
«Қазақстан темір жолы «ҰК» ЖАҚ – ы ... ... ... ... ... жүк тасымалы саласындағы бәселкелстіктің дамуы «Қазақстан темір ... ЖАҚ ... ... принциптерін әзірлеу және жүзеге асыру
қажеттілігін туындатып отыр. Басқаша ... ... ... ... ... де ұзақ мерзімді ... ... ... ... бұл өз ... ... ... жолынан
маркетинг желісінің субъектілерімен: әріптестер, бәсекелестер, ... ... ... ... ... органдары және басқа
ұйымдармен экономикалық және құқықтық байланыста белгілі өзгерістерді ... ... ... темір жолдың маркетинггік бөлімінің жұмысында
жарнамалық әрекеттің және ... ... ... ... ... ... негізгі және әртараптандыру өнімдері мен қызметтерін
сатып-таратуды ынталандыру мәселелері ерекше орын алуы тиіс.
Осыған байланысты келесі міндеттерді шешу ... ... ... ... ... ... принциптерін тиімді іске асыруды
қамтамасыз ететін ұйымдастырушы құрылымды нығайту және дамыту;
- темір жол ... ... ... ... ... ... көлік қызметтерінің нарығындағы темір жолдар жұмысының маркетингтік
стратегиясы мен тактикасын ... ... ... ... ... ... ететін маркетингті басқарудың
корпоративтік ... ... сай ... ... ... ... ... үлгісі мен құрамы, бағыну ... ... ... бойынша мамандардың міндеттері, құқықтары мен жауапкершілігі;
барлық қатысушылардың өзара ... ... ... ... ... ... Мұндай құрылым-дардың дамуы көлік нарығындағы
жұмыстың әдістері мен техникасын жетілдіруді ғана ... ... ... ... ... ... ақпараттық іздеу, ақпараттық
талдау және басқаратын шешімдерін ... ... ... ... ... ... ... етеді.
Осыған байланысты қазіргі кезде сала кәсіпқойларының алдында тұрған өте
маңызды міндеттердің бірі - әр ... ... ... және ... ... ... көбінесе бір-біріне қарама-қайшы келетін
орасан зор мәліметтерді ... және ... ... ... ... және ... басқарушы шешімдерді жүзеге асыру үшін ақпаратты
мамандардың анағұрлым кең топтарына қолайлы ету керек. Бұл мәселені шешуде
Қазақстанның темір жолында ... ... ... құру ... ... ... ... принциптері мынадай болуы қажет:
- мақсаттылық (бір ғана күннің пайдасын көздеу ... ұзақ ... ... ... (қазақстандық темір жол қызметінің жағдайларын: макро-
микроортаны және темір жол ... ішкі ... ... ... -
пішпей зерттеу);
- жеделдік (бүгін бар және болашақта пайда болуы мүмкін сұраныстың
өзгеруін дер кезінде ... ... ... ... ... талаптарына, тасымал сұраны-сының
құрылымына дер кезінде ыңғайлануы; көліктік ... ... ... ... жол ... ... және сақтап қалуды
қамтамасыз ететін ... ... ... ... есепке алу);
- жаңашылдық (өнімді және оны құрастырушы элементтерді үнемі жетілдіріп
отыру, көлік қызметтері мен тасымал ... жаңа ... ... ... ... көлік нарығы, темір жол көлігінің
тасымал сұранысына мақсатты ықпал ету);
- ... ... ... өнімнің ақырғы бағасындағы көліктік
құрамның оңтайлы денгейіне, кіріске, ... ... ... ... ... ... бағытталу).
Бұл жүйе өз кезегінде маркетологтарға (зерттеушілерге, сарапшыларға,
талдаушыларға) жұмыстың және ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндік туғызады:
- көлік және тауар нарығының жағдаятын, ... ... ... ... жүк ... ... кәсіпорындар
экономикасын, өндірістік сатып-өткізу мүмкіндіктерін; көлік нарығындағы ... ... ... ... ... жұмыс жағдайларын және
жүк тасымалдауға ... ... ... ... ... ... ... ұсынуды өркендету, алға бастыру, жарнама беруді
ұйымдастыру және сұранысты ынталандыру;
- компанияның ... ... ... ... ... ... ... бәсекелестерінің тарифтік деңгейін бағалау,
темір жол көлігінде икемді тарифтік саясатты жүргізу үшін ... ... ... нарықтың әртүрлі сараланымы бойынша жүк ... ... ... ... ... ... ... жол жұмысының стратегиясы мен
тактикасын әзірлеу;
- маркетингтік бағдарламалар мен жоспарларды орындауын бақылау. Аталған
шараларды іске ... ... ... жол ... ... ... жаңа сапалық деңгейге көтеруді қамтамасыз етеді.
Маркетинг кешенінің негізгі шараларын ... ... ... Жүк ... маркетингтік зерттеу. —«Қазақстан-темір жолы» ҰК»-
ЖАҚ-ның ... ... ... ... ... ең басты бағыттарының бірі - маркетингтік зерттеулер.
Жүк тасымалы саласында жүргізілетін маркетингтік ... ... ... ... қажеттілігі мен мүмкіндігін негіздеуден, темір
жол көлігін басқару кұрылымын жетілдіруден, жаңа ... ... ... ... тұрады.
Маркетингтік зерттеулерді жүргізу міндеттері дегеніміз:
- жүк тасымалына «сұраныс» пен «ұсыныстың» ... ... ... ... мұқтаждығын барынша көп
қанағаттандыру және жүк ... ... ... көбею жағдайларын
анықтау.
Маркетингтік зертгеулердің нәтижесі - ... ... ... ... ... ... ... қабылданғанын
қолдау үшін тасымал сапасы мен көлік қызметінің нарық талабына сай деңгейін
қамтамасыз ететін маркетингтік ақпаратты қалыптастыру, сыртқы ішкі ... ... және ең ... ... талаптарын орындай отырып
жүк тасымалының сұранысын қанағаттандыру. Маркетингтік ақпараттың шығар
көздері:
- анықтамалық ... ... ... ... ... оның ... мен ... ортасының даму динамикасы және
жағдайлары туралы болжамдық бағалаулар және болжамдар;
- экономикалық негіздемелер, жүк ... ... ... ... саясатын жүргізу бойынша тәжірибелік кепілдемелер ... ... ... ... ... ... темір
жол көлігінің жүк тасымалы саласында мынадай тұрғыда жүргізіледі:
1) зерттеу ауқымы бойынша (сыртқы орта - ... ... ... т.б, ішкі орта - ... темір жолдар);
2) зерттеу объектісінің сыныбы - кәсіпорынның (тұтынушының, әріптесін
ілеспе қызмет жеткізушінің, тасымалдаушының), ... ... ... т.б. ... хал-ахуалы мен даму динамикасы;
3) зерттеу объектісі - көліктік ... ... ... нарығы;
тауар нарығы (жүк беріп отыратын кәсіпорындар өнімдерінің бағалары, тутыну
аумағындағы ДАФ, ФОБ); көліктің әрқилы ... жүк ... ... жол ... тртынушыларының сатып-өткізу жүйелері; ... ... ... мен қызметтерінің жаңа түрлерін ... ... өнім мен оны ... және ... ... зерттеу объектісін сипаттайтын (сандық: өнім мен шикізаттың ... ... ... жүк ... ... мөлшері;
тұтынушылардың сатып-өткізу мөлшері; көліктің белгілі бір түрлерімен ... ... т.б.) ... ... ... ... (жедел, ағымдағы, болжау зерттеулері);
7) мерзімділік (тұрақты - үнемі белгіленген мерзімде өткізіліп
отыратын; ... - ... ... байланыссыз үнемі өткізілетін;
жағдайлық (мақсаттық) - маркетинггік мақсат пайда болғанда өткізілетін);
8) маркетингтік зерттеу объектілерін ... ... ... ... ... ... қарастыратын; таңдамалы (барлама) -
бөлек алынған сараланымды немесе нарық бірлігін ... ... ... ... ... ... - көлік қызметтерінің
нарығында және оны қоршаған ортада болып жатқан ... мен ... ... ... ... ... іс ... тексеруді
көздейтін; аналитикалық - темір жол көлігі өнімінің нарықта ... ... ... пайда болатын мәселелердің негізінде ... ... ... жол ... ... ... өткізудің негізгі әдістері
- бақылау және имитациялық үлгілеу.
Маркетингтік ақпарат - ... және ... ... болып жатқан
үдерістерді бейнелейтін және ... ... ... мен
проблемаларын анықтайтын сандық және сапалық көрсеткіштердің жүйесі.
«Басқару жүйесіне қатысты» принципі бойынша бөлінетіндер:
- ... ... ... ... жол ... ...... дамуыиың ахуалы, динамикасы және болашағы туралы ақпарат;
- ішкі маркетингтік ақпарат - «Қазақстан темір жолы» ҰК» ... ... даму ... ... және ... ... ... міндеттерінің кешенінде басқару қызметін қолдайтын келесі
ақпарат пайдаланылады:
- жоспарлы-шартты, ұзақ мерзімді міндеттер мен ... ... ... мен ... ... (тасымалға тапсырыс берілгенге
дейін және берілгеннен кейін ... ... ... ... ... ... бір тобы ғана білетін мәліметтер);
- жедел - тасымалдың, жүктің (тауардың) ... ... ... мен тасымал
үшін есептесу туралы - бұлар тасымал мен жеткізуге тікелей шарт жасасқан
мүшелер ғана ... ... ... ... (тарихи) - темір жол келігінде қолданыста болатын әр
түрлі формалардағы статистикалық, ... және ... есеп ... ... мәлімдеулер туралы заңдар бойынша мәліметтердің біразы
көпшілікке ашық деп анықталған);
- ... - ... ... әр ... ... ... тариф жеңілдіктері, жүк жеткізудің нормативті
мерзімдері, т.б.) ... ... ... тұрақты, жалпыға ашық мәліметтерді
бейнелейтін анықтамалыктар ... ... ... ... - ... зерттеулердің нәтижесі, болжау,
стратегиялық және тактикалық жоспарларды қалыптастыру үшін ... ... ... - ... қаржы және ... ... ... салалары бойынша мамандар бағаларын көрсететін
ақпарат;
- жобалау - ... ... ... ... ... негізінде немесе экономикалық-математикалық әдістердің
негізінде алынған зерттеу объектісінің болашақ ахуалының сипаттамасы;
- ... - ... орта ... ... мен ... ... ... жағдайлардан ауытқуын зерттеу
кезінде пайда болатын ақпарат;
- басқарушы - ... ... ... ... үшін ... ... ... жұмыс кезінде «Қазақстан темір жолы» ҰК» ЖАҚ маркетингтік
бөлімшесі келесі сыртқы маркетингтік ақпарат көздерін пайдаланады:
- ресми ... ... ... (Қазақстан Республикасының
нормативтік-құқықтық актілері, ҚР Статистика агенттігінің, ҚР Кедендік
бақылау агенттігінің, ҚР ... және ... ... және т.б.
жинақтары мен бюллетендері);
- мамандандырылған басылымдар (ВНИКИ, салалық статистикалық жинактар,
анықтамалыктар және басқа материалдар);
- ... ... ... ... ... т.б. ... ... «Промышленные грузы» т.б. журналдары);
- ақпараттық жүйелер («Прогноз»);
- жарнамалар, кәсіпорындардың жарнамалық, анықтамалық басылымдары,
прайс-парақтар, т.б.;
- ... ... ... ... ... ... құрамы, мерзімділігі,
қолданылатын ақпараттың дұрыстығын тексеру рәсімдері ... ... ... ЖАҚ ... ... ... ... барысында анықталады.
Ішкі маркетингтік ақпарат көздері — темір жол ... ... ... ... ... мен ... олар:
- Жол тізімдемелерін кіріктіру арқылы өңдеудің бірыңғай кешені — ЖТКӨ
БК.
- ... және ... ... бірыңғай корпоративті
автоматтандырылған жүйесі - ҚҚББ ... ... ... ҰК» ЖАҚ-ның маркетинг бөлімі үшін ішкі
ақпараттың тағы бір ... ... әр ... ... ... мәжілістер;
- болжаулар және аналитикалық шолулар, «Қазақстан темір жолы» ҰК» ЖАҚ
мен ҚР ... және ... ... бас ... ... ... ... жолы» ҰК» ЖАҚ-ның маркетингтік бөлімшесі өткізген
немесе оның тапсырмасы бойынша ғылыми-зерттеу ... және ... ... ... және ішкі ... маркетингтік зерттеулерінің
материалдары.
Маркетингтік ақпаратты қалыптастыру және көкейтесті етуге келесі
құрылымдық бөлімшелер ... ЖТД (жүк ... ... ... ... ... темір жолы» ҰК» ЖАК БЕО (басты
есептеу орталығы).
«Қазақстан ... ... ҰК» ... ... бөлімшелері
(департаменттері және дербес басқармалары) ішкі маркетингтік ақпаратты
туындатып ... ... және ... (ұзақ мерзімді болжамдар, сала
дамуының стратегиялық жоспарлары, жүк ... ... ... ... (кіріс түсімдерінің жоспары, дебиторльас, кредиторлық қарыздар),
жүк және ... ... ... ... ... ... департаменті (кестелер, жол бағыттары, ... ... ... ... ... тіркеу, тапсыру, сақтау және
аналитикалық өңдеумен ... даму ... ... ... ... ... орталығы (АЕО) және басты есептеу орталығының (БЕО)
кұрылымдық бөлімдері айналысады.
Көліктік қызмет нарығы мен оны ... ... ... ... ... ҰК» ... зерттеу объектілес бойынша жүзеге асырады.
Болашақта тұтынушы туралы алғашқы ішкі маркетингтік ... ... ... ... ... ... ... болады.
Электрондық құжаттар жинағына тұтынушының электрондық төлқұжаты және
төлқұжатқа маркетингтік қосымшалар кіреді.
Электрондық ... ... - ... және ... да ... ... ... Онда көлік қызметік тұтынушылардың
қайсы аумаққа және салаға жататындығы; ұйымдастырушылық-құқықтық ... ... ... мемлекеттік тізілімі бойынша монополист
мекемелердің ... ... және ... ... ... бойынша
сараланымдану белгілері көрсетіледі.
Маркетингтік марқетингтік зерттеулер нәтижелерінің сапалық бағалары. Ол
жүк тасымалына тапсырыстар мен келісім шарттардағы мәліметтерді және ... ... ... - ... ... ... сәйкес
сапалық көрсеткіштерінің жиынтығын қамтиды.
Көрсеткіштердің кеңейтілген тізімінің келесі ... ... ... ... ... жабдықталуы;
- өнімді өндіру және сатып-өткізу;
- өндірілетін өнім;
- кәсіпорынның жеткізушілері тұтынушылармен көліктік байланыстары;
- тұтынушының ... және ... ... ... ... қабілеттілігі;
- тұтынушының көліктік қызметтің сапасы деңгейіне қатысы;
- өзара талаптар, шағымдар туралы ... ... ... ... азаю жағдайлары туралы, тұтынушылардың
қосымша және жаңа ... ... ... ... ... ... әрекетіне жататын ... ... ... ... бойынша.
Бәсекелестің, сонымен бірге ілеспе қызмет ... ... ... бірліктің жалпы сипаттамасы, көліктік өндірістің,
көліктік ... ... ... жүк ... ... ... ... деңгейі, бәсекелестің ... ... ... мен ... оның ... ... жол ... көліктік қызмет нарығында мүмкін болатын қиындықтары
және басқа сапалық көрсеткіштері бейнеленеді.
Маркетинг макроортасының объектілері ... ... ... ... ... ... ... ішкі жалпы өнім; экспорт пен
импорт мөлшері, т.б. сияқты әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ... темір жолы» ҰК» ЖАҚ-ның маркетинг
бөлімінің мамандары іске ... ... ... ... ... ... ҰК» ЖАҚ-ның
маркетингтік бөлімі:
- темір жол ... ... ... ... ... көліктік өнімді өткізіп-сатудан түсетін кірістер мен маркетингтік
шығындарын;
- маркетингтік ортаның ахуалын бағалау мақсатымен іске ... ... экол ... ... ... ... ... нарығын,
сондай-ақ бәсекелестер, ілеспе қызмет көрсетушілер, әріптестер, нарық
проблемаларын, темір жол ... ... ... ... ... мен ... ... талдау темір жол көлігі
және тұтынушылар үшін ұнамды көліктік өнімнің түрлерін және де ... ... ... ... ... ... ... ортаның
ахуалы темір жол көлігінің микро (бәсекелестік) және ішкі ... ... ... факторларды зерттеуді жобалайды; көліктік қызмет пен оның
айналасын зерттеуді талдауды:
- жағдаяттық проблемалар ... ... ... ... алдағы кезеңнің жоспары бойынша (маркетингтік стратегияны
қалыптастыру үшін) ... ... ... ҰК» ... маркетинг бөлімі іске
асырады.
«Тұтынушы құжатының» басты көрсеткіштері темір жол көлігімен жүк
тасымалы ... ... және ... өнім ... табылады.
Жүк тасымалы сұранысының мөлшерін талдау ағымды ... ... ... негізгі жүк жіберушілер мен тұтынушылар –бойынша көлік
өнімін ... ... ... ... жеке ... ... жүретін жүк номенклатурасының жеке ... ... ... ... ... ... ... тасымалдау жағдайы, комплиментарлық, ілеспе қызметтердің тізімі;
- сұраныс пен ұсыныс параметрлерінің сәйкес келмеушілік дәрежесі мен
себептері;
- өнімнің жаңа ... ... ... көліктік
қызметтерге қажеттіліктері;
- тасымалдау корреспонденциясы көлемінің резервтері мен ... ... ... түрлерімен жүк тасымалдаудың мөлшері мен жағдайлары.
Тасымалданатын өнім негізгі жүк ... ... ... ... ... және ... бойынша келесі тұрғыдан
талданады:
- жүктер номенклатурасы;
- өнімнің экспорттық, ішкі сатылатын бағалары;
- өнімнің қорытынды бағасына кіретін ... ... ... Бұларға
темір жол көлігімен кемір, шикі ... ... ... енбейді.
Тұтынушылардың бұл санаты бойынша маркетингтік талдау біріктірілген
бірліктер ... ... ... ... ... және олардың
тұтынушылары - мұнай өңдейтін зауыттар бойынша жасалады.
Көлік қызметтері мен оның ... ... ... ахуалын көлемдік
маркетингтік көрсеткіштер бойынша талдау мен ... ... ... ... үдерістің (тасымал қалыптылығы, маусымдылығы, т.б.) ішкі
кезеңдік ... ... ... ететін үлкен ұзындықтағы мерзімдік
қатары қолданылады.
Талданған деректер маркетингті басқаруға қолайлы түрде шығарылады.
Талдау үшін оны жүргізудің екі ... ... ... ... ... үш ... ... кестелер
түрлерінде беру және гео-ақпараттық жүйе мүмкіндіктерін ... ... ... және корреляциялық талдаудың дәстүрлі әдістері.
«Қазақстан темір жолы» ҰК» ЖАҚ маркетинг бөлімінің ... ... ... ... Егер нэтиже қанағаттандырмаса немесе қойылған
сұрақтарға толық жауап бермесе, онда:
- әр түрлі терендік пен күрделіліктегі қосымша маркетингті ... ... ... ... ... алу ... көліктік
нарыққа, деректердің сыртқы көздеріне жаңа мақсаттық зерттеулер өткізу.
Мониторинг жүйесі мен көлік қызметтерін және оның ... ... ... ... мен ... ... және оның қоршаған ортасының
нарығын ... жүй есі ...... жүйе ... ... ақпаратты алатын және пайдаланылатын барлық жерлер үшін ... ... ... арналады; ол:
- алғашқы маркетингтік ақпаратты тек ол тіркелген жерлерге ғана бір –
ақ рет ... ... ... ... және ... нарық пен оның айналасының ахуалы
туралы барынша толық және дұрысқа жетуге;
- ... ... ... ... ... ... ... маркетингтік барлық субъектілерінің ахуалы туралы ақпарат пен көлік
нарығының өтіп жатқан ... ... ... ... ... ... ... (өнімді пайдалану аумағының ДАФ, ФОБ
бағалары) туралы ақпараттың болуы, ... жол ... ... ... ... блу, ... жүйесі мен көлік
қызметтерін және оның айналысын талдауды пайдалана отырып, маркетинг
логистикасының жаңа ...... ... ақпараттық қызмет жасауға
мүмкіндік береді.
Мониторинг және көлік қызметі мен оның ... ... ... ... маркетингтік міндеттерді шешудің жаңа ақпараттық технологиясының аса
маңызды принципі үздіксіз. Маркетингтік зерттеулер – жоспарлау – ... сату – ... ...... ......
маркетингтік іс - әрекеттерін қазіргі заманның ақпараттық технологияларының
тұйық кезеңі үдерісінің ... ... ... ақпаратқа
қызығушылық танытып, пайдаланатын мамандардың барлығы оны ... ... ... ... ... іске ... мүмкіндік береді.
Мониторинг пен көлік қызметі және оның айналасы нарығын талдаудың тағы
бір ерекше ...... пен ... олар тек ... ... ... ... болған) құрауыштарын кебейту және
жаңғырту мүмкіндігін, көліктегі ... ... ... ... ... ... ғана емес, маркетингтік макроорта
объектілерінің ахуалы туралы ... ... ... қойманы
толықтыруды қамтамасыз ететін маркетингтік ақпараттың сыртқы ... ... ... қосу мүмкіндігін және көлік ... мен ... ... ... ... үдерістерін көрсетеді.
Мониторинг пен көлік қызметі және оның айналасы нарығын ... ... ... үшін толығымен ашық та, сыртқы пайдаланушылар үшін
жарым-жартылай ашық болады: ішкі пайдаланушы - «Қазақстан ... ... ... ... ... бөлімі; сыртқы - ... жолы ... ... пен көлік қызметі және оның ... ... ... ... 2 құрауыштан тұратын сараптамалық жүйе құрайды: біріншісі
- ... ... ... аумақтар, облыстар және жеке
субъектілер экономикасы дамуының өзгешеліктері мен заңдылықтары туралы және
тұтынушыларға ... ... ... ... ... ... ... тиелінетін тарихи маркетингтік мәліметтердің негізінде
автоматгы түрде білім қалыптастырады; ... - ... ... ... және статистикалық әдістерді қолдану арқылы орындала
алмайтын маркетингтік мәселелер бойынша сарапшылардың бағаларын ... және ... ... мен оның ... ... ... шеңберінде сапа деңгейі көрсеткішінің мерзімін, мекенін және
маңызын ... ... ... ... ... ... ... мониторинг жасау басқару шешімдерін қабылдау үшін темір жол
көлігінің тұтынушылармен жұмыстарының олқы ... ... ... ... ... қызметі мен оның айналасы нарығын талдау және мониторинг жүйесін
әзірлеу кезендері. Бірінші кезең. Мониторинг жүйесінің және көлік ... оның ... ... ... ... ... ... жасап шығу -
мониторинг және көлік қызметі мен оның ... ... ... ... ... болып келетін маркетинг бойынша аналитикалық ақпаратты
қалыптастыру жүйесі, «Қазақстан ... ... ҰК» ... ... бөліміне
қажетті маркетингтік есеп берулерді қалыптастыруды ... ... ең аз ... ... ... жүзеге асырады.
Бірінші кезеңде мынадай әзірлеу жұмыстары жүзеге асырылады:
- мониторинг және көлік қызметі мен оның ... ... ... ... жүйесі, бірінші кезектегі көрсеткіштерді -
базалық жиынтықты қалыптастыру;
- алғашқы ... ... ... бағдарламасы;
- ішкі қолданушылар үшін «Маркетинггік зерттеулер» көрмесі.
Бұл кезендегі маркетинггі есегтгілік қалыптастыру үшін ... ... және іске ... ... ... бассейні,
мұнай компаниясы) электронды құжаттарының мазмұны анықталады.
Екінші кезең. ... ... және ... ... мен оның ... талдауды толық көлемде әзірлеп шығу және пайдалануға беру. Ол
төменде ... ... шығу - ... ... жаңа
объектілерін: оиераторлардың, ілеспе қызметті ... ... ... ... ... аудандар экономикасын, салаларды және
сыртқы орта объектілерін;
- «Жүк тасымалының ағымды жоспарлауын болжау және қолдау» және ... ... ... ... көлік қызметінің геоақпаратгық жүйесін әзірлеуді. Және де:
- маркетингтік ақпараттың сыртқы көздерінің толықтығы мен пайдалылығын
бағалауды;
- маркетинггік ақпараттың ... ... қосу ... ... ... ... және даму тенденциялары: аймақтардың,
салалардың, ... және ... ... және ... тиеу және ... ... ... анықтауды;
- Web - технологиялардың қауіпсіз технологиялық сызбаларының негізінде
пайдаланушылардың маркетингтік ... ... қол ... ... ... ... ... және рұқсатсыз кіруден
қорғауды айыру сызбаларын ... ... ... жаңа ... мен көлік қызметтерін әзірлеу және оны тарату;
- жүк тасымалдау саласында ... ... ... ... ... үлгілерін әзірлеу, іске асыру.
Мониторинг жүйесін және көлік қызметі мен оның айналасы нарығын талдау
жүйесін енгізудің ... ... ... ... ... ... ... болатын, темір жол мен көлік
өнімін ... ... ... қаражаттық іс-әрекеттерін
басқарудың тиімділігін көтерудің ... ... ... ... ... өнімін сатып-өткізу
және жүкті темір жол көлігімен тасымалдау есебінен) нәтижесінде ... ... ... ... ... ... ... нәтиже кіреді.
Маркетингтік әрекет саласында тиімділік төменде аталғандардың ... ... жүк ... саласында қазіргі ақпараттық технологияларды қолдана
отырып маркетингтік зерттеулер өткізуге кететін ... ... ... ... ... ... ... қолдау үшін пайдаланған ақпараттың
толықтығы мен ... ... ... емес ... ... арқылы
тәуекелді төмендету;
- жүк тасымалдау нарқының нақты жағдаяты дамуының қысқа, орташа және
ұзақ мерзімді болжауының ... ... ... ... ... ... ... қолдану, талдау мен болжаудың қазіргі ... ... ... ... «Қазақстан темір жолы» ҰК» ЖАҚ-ның маркетингтік құрылымы жұмысының
сапасын аналитикалық қызметті кеңейту және бақылау қызметін ... ... және ... ... ету ... ... жолдардың өндірістік-қаражаттық әрекеттерін басқару саласында
тиімділік (басқару объектісіне кешенді ықпал жасау қорытындысы):
- жүк тасымалын ұйымдастыру және ... ... ... ... шығындарды төмендету (тұтынушылардың жүк тасымалынан күтілетін және
ағымдағы сұраныстарына алдын ала және жедел түрде жауап беру);
- тұтынушыларға ... ... ... ... ... тарифтік, баға және несие саясаты бойынша ... ... ... ... ... ... ... өнімдер мен
қызметтердің жаңа түрлерін, жүк жеткізудің алдыңғы қатарлы технологияларын
ендіру;
- жүйенің және оның ... ... ... негізделген
инвестициялық шешімдердің есебінен алынуы мүмкін.
Федералдық деңгейдегі жалпыкөліктік экономикалық және әлеуметтік
нәтиже:
- көліктік ... ... жүк ... активтерінің айналымдылығын жеделдету;
- тұтынушылардың жүк жеткізу шығындарын (интермодальды тасымалдауды
кешенді ұйымдастыру, жүкті ... ... ... ... санын азайтудың
нәтижесінде) азайту;
- өнімнің қорытынды бағасындағы көліктік құрамның ... ... ... ... ... ... ҰК» ЖАҚ сияқты
жүйені, басқару - күрделі де көпфакторлы міндет, соған сәйкес қазақстандық
темір ... ... ... ... құру да ... ... талап
етеді, бұл өз кезегінде темір жол көлігін экономикалық басқару жүйесінің
жаңа сапалық ... ... ... етеді. Бұл бағытта тек алғашқы
қадамдар жасалып отыр, көп ... әлі ... ... жол саласын ақпараттандыру.
Компанияның КАЖ-ін құру адам қорларын, қаражат пен ... ... ... қажет ететін, өте күрделі міндет болып табылады. Шамамен
бағалағанда КАЖ негізгі блоктарын құру үдерісіне 2-3 жыл ... ... ... бір ... ... ... - ... ақпараттау
департаментіне қолайлы, себебі, негізгі ақпараттық жүйені әзірлеу саланы
реформалаумен ... ... ... ... темір жол саласының мүдделі
түрлі құрылымдарының ақпарат алмасудың қазіргі ... ... ... ... алу ... олардың арасында созылғандығы ... де ... ... ... ... ақпараттық басқару жүйесі
секілді КАЖ енгізгеннен кейін ... ... шешу ... ... еді, ... ресурстарын басқару, ақпаратты сақтау орны, клиенттермен өзара
қатынастар мен жеткізілімдерді басқару және т.с.с. ... КАЖ ... ... ... ... ... тек ... жасалған осы
уақыт мезетінде, саланы реформалау кезеңінде пайда болған ... жою үшін әр ... ... ... де, көлденең де
бағыттарда өзара ақпараттық іс-әрекетін қамтамасыз ... ... табу ... ... жылы ... ... ... мақсаты осы мәселенің
шешіміне мейлінше жақындау ... Сайт ... ... барысында
Компанияның жаңа бейнесіне сәйкестігімен қатар, оның ... ... ... ... бастамасына айналуы ескерілді. Келесі қадам ... ... ... ... ... порталының негізгі бөлімдерін
құруында.
Сонымен, "ҚТЖ" ҰК" АҚ интернет-жүйесін (корпорациялық ақпарат порталын)
құрудағы бірінші кезектегі міндет реформалау ... ... ... ... ету ... шешу ... ... пайымдауынша бірнеше жылдан кейін жаңа ақпараттық
технологияларды енгізуге арналған ... ... ... ... ... ... емес (ERP-enterprise resource
planning), ауқымы кеңірек міндеттерді шешетін корпорациялық ... (ЕІР ... ... portal) салынатын болады [86].
Интернет-жүйені құрудағы жалпы мақсат web-жүйені ... ... ... ... жиынтығы болып табылады, бұл сыртқы ... ... ... ... ... ... негізгі арнасы
ретінде корпоративтік порталды пайдалануға мүмкіндік береді.
Корпоративтік ... ... ... ... ... ... ... ... сұлбасы
Корпоративтік портал шешуге мүмкіндік беретін бірінші кезектегі міндет
компанияның шалғай бөлімшелерінде орналасқан, колданыстағы есеп ... ... ... алу ... ... Бұл ERP-жүйесін
енгізуге байланысты шығындарды болдырмай, ... ... ... ... ... қалуға мүмкіндік береді. ... - ... ... ... ол ... мерзім ішінде (1-4 ай)
кіріктірілген ақпараттық ортаны ... ... ... ... ... қызметі туралы шұғыл ақпарат беру міндеттерін шешуге мүмкіндік береді.
Сөз, әрине, жаппай кіріктіру жөнінде болып ... жоқ. ... ... ... шеше ... ... порталдық
бағдарламалар бизнес-пайдаланушылардың көпшілігі күн сайын ... ... ... ... ... ... ... Компаниядағы бизнес-
үдерістері мен ақпарат алмасуын белгілі бір ... ... ... ІТ - ... ... технологияларының басқа
үлгілерімен қол жеткізу мүмкін болмайтын тиімділікті қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... бұл жағдайда "аралдық", немесе "құрақтық" автоматтандыру көрінісіне
ие болады.
Портал өмірінің барлық кезеңінде ... сай, ... ... ... ... ... объектілерден, мәселен, техникалық жүйелерден
айырмашылығы, бизнес-жүйе үнемі даму жағдайында болады, демек корпорациялық
портал кейбір өнім ... ... ... ... ... ... өмір ... бірге дамиды.
Интернет-жүйенің дамуы мыналарды қамтиды:
- сервердің жаңалық бөлігін ақпаратпен ... ... және ... ... дамыту, сервер қабылдаушылары мен қатынасты дербестеу
жүйесін құру, сондай-ақ оның жаңа осы ... ... ... және ... ... ... кеңістік құру үшін кәсіпорынның ішкі жүйелерімен
біріктіру;
- Интернет арқылы Компания ... ... беру ... ТМИ ... алу ... ... сауда алаңдары, жеткізілімдерді
бақылау және жеткізушілермен қарым-қатынас есебінің жүйелері.
Компания - Клиенттер - Әріптестер виртуалды (ауани) қауымдастық ... ... ... ... ... ... ... барысында бүкіл бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеу немесе
тапсырыс берудің ... ...... ... жазудан бастап
оны кәсіпорында пайдалануға дейін және осы бағдарламалық ... ... арі ... нақты, әрі сауатты түрде ұйымдастыру қажет. Арнайы
технологияларды ... ... ... ... әзірлегенде
кездесетін кейбір негізгі мәселелер мынадай:
• әзірлеушілер мен ... "әр ... ... ... ... ... ... ресми айрықшалануына дәл аударуға мүмкіндік
бермейді. Нәтижесінде пайдаланушылардың ... ... ... қиынға соғады. Үнемі өзгертіп, жетілдіріп отыру қажет;
• жүйені жобалық айрықшалаудың ("сызбалардың") жоқтығы құрылымның және
жүйенің бірыңғай тұжырымдамасының ... ... ... ... ... көп ... ... етеді және "былықтың" одан әрі өсуіне апарады;
• әзірлеу барысында құжаттаудың көп еңбекті ... ... не ... сай келетін дәл ... ... ... ... не құжаттамалардың тиімсіз сапасына ауысады, бұл АЖ
бағдарламалық, қамтамасыз етудің ... ... ... жөне жобалау кезеңдерінде пайда ... ... ... ... ... ал ... ... құны едәуір жоғары болады;
• түрлі әзірлеушілер тобымен дайындалатын қосалқы жүйелерді жобаның
жалпы мәтінінің болмауынан ... ... ... кіріктіру
қиынға соғады;
• ақпараттық жүйелер бір тұғырнамадан екіншісіне көшірілмейді, басқа
жүйелермен ... ... ... және ... қиын болады;
Нәтижесінде бағдарламалық қамтамасыз етудің жаңасын ... ... ... тым көп ... және ... кетеді.
Дүниежүзілік тәжірибе көрсеткеніндей, мұндай БҚ ойдағыдай құру үшін
жобамен жүргізілетін командалық жұмысты ... ... ... ... ... аспаптық құралдарға сүйенген, қазіргі заманғы әдіснамалар
қажет. Мұндай аспаптық құралдарды ... ... ... Rational
Software фирмасы болып табылады.
Rational Software ... ... ... әзірлеумен және
жүргізумен айналысатын ұйымдарға арналған.
Бұл шешімдер ақпараттық жүйелерді құрудың барлық ... ... ... критерийлер мен жобамен жұмыс жасауды дұрыс ұйымдастыруға
мүмкіндік беретін, тәжірибеде тексерілген аспаптық құралдарды пайдалануға
және әзірлеуге ... ... ... кезеңдерде-ақ нақтылы бағалауға
мүмкіндік береді. Rational Software ... мен ... ... ... ... құрудың күрделі жобаларын жасаудағы командалық
жұмысты қолдауға да пайдаланылады, талаптарды ... ... ... ... мүмкіндік береді, қызметтік және жүктемелік сынақтаманы
автоматтандырады.
Өнімдердің мұндай әр түрлілігінен неден бастау керек ... ... ... ... үшін ... ... қатысушыларды анықтау
керек. Қатысушыларды үш топқа бөлуге болады: "тапсырушылар", "әзірлеушілер"
және "жұмысты ... ... ... ... ... өзіндік артықшылықтары бар. Үш ... ... ... ... тіпті, келіспеушілігі
мәселелердің негізгі көзі ... ... ... ... ... үдерісінде қатаң айқын
реттеменің болуына мүдделі. Ол үшін кемінде: жобалардың көп еңбекті ... және ... ... өлшемдері, тендерге қатысушылар
ұсыныстарын бағалау әдістемелері, сондай-ақ ... ... ... ... мен сапасын жаппай бақылау мүмкіндігі. Алайда,
көбіне тапсырушының өзі мәселелердің ... ... ... ... ... ... мәселесі". Ол кейде өз талаптарын дәл қисындай ... ... ... жүйеге қойылатын нақты талаптардан гөрі,
жобаның тұтынушылың құны мен ... ... жеке ... ... ... ... ... жоғары біліктілік
талаптар қояды.
Әзірлеушілер айнадан көрінгендей жағдайда болады. Олардың ... ... ... ... әрі анық ... және ... талаптарын дұрыс
айрықшалауға қабілеті мен біліктілігі жетпей жатады.
Әдетте, тапсырушы мен әзірлеушінің өзара ... ... ... ... бірі HE екенін ... де, ... ... ал ... ... ... ... түсінсе де, HE екенін
білмейді. Олардың арасында теңбе-тең интерфейс жоқ. Бұл тығырықтан шығу өте
оңай - ... ... құру үшін ... ... мезеттен бастап
ақпараттық технологиялардың өміршеңдік кезеңінің ... ... ... негізгі, қосымша және ұйымдық үдерістерді ... ... ... ... ... керек.
Бұл технологияның өмірлік мерзімі тапсырыс берілгеннен бастап жобаны
өткізгенге ... ең ... ... шектелмеуі тиіс. Технология
ақпараттық жүйе соңғы белгісіне дейін жүргізіліп, одан да ұзақ ... ... ... шығындар БҚ бүкіл өміршеңдік кезеңдегі жиынтық
құнының кемінде 70%-ін ... ... ... ... ... ... сатысында шығындардың осы санатын төмендетуді ... ... ... ... ... ... ... секілді
бөлінген құрылымдарда бұл міндет одан да маңыздырақ.
Ақылға қонбаса да, бүгінде ақпараттық қызметтер (жүргізушілер) ... құр ... ... ... ... билігінде шын мәнісінде ... не ... ... ... не ... жоба ... не жаңа
болжамдар мен релиздерді тексеруге арналған автоматтандырылған құралдар,
солай бола тұрса да, АЖ ... ... ... үшін ... ... ... Егер оларды қажетті материалдармен және
құралдармен қаруландырса, олардың еңбек тиімділігін арттырып, ... ... ... ... ... ... ... пайда болады.
Бақытқа орай, атап өтілген барлық кеселдердің емі бар - ол ... ... ... ... ... бар ... себебі құрылып жатқан ақпараттық жүйенің
күрделілігі мен қолданылатын ... ... ... ... Құрылып жатқан АЖ күрделілігі өзгермелі бизнестің күрделенуімен
тұрақты үйлесімділікте өседі. Корпоративтік АЖ бизнес ... ... тиіс ... ... ресурсына айналды, ал бұл жерде дұрыс
шешімді жылдам қабылдауға қажетті, маңызды ... ... ... ... ... Оның ... АЖ ... бизнес үдерістерінің тиімді де анық
орындалуын қолдап , ... орта ... ... ... ... пікірінше күрделілік мәселесі жасырын сипатта келеді:
белгілі бір кезеңге дейін олар одан жапа ... ... ... ... ... жүйелердің соншалықты күрделеніп кеткендігі бір ... ... ... мен ... ... ... мүмкін болмай
қалады.
Технологиялық жабдықтар ретінде ... ... ... ... ... ... БҚ құрудағы үдерістер мен
операцияларды нысандандыру шыға бастайды.
Бұл құралдар АЖ құрудың ... ... ... ... ... ... "адымдық тәсілі" жатыр, онда ... ... ... ... ... ... жұмыс ережелері анықталады және
соның негізінде АЖ жобалау мен әзірлеу ... ... ... сатысына пішімделген құрылым мен іс-әрекеттер
белгіленуі тиіс: ... мен ... ... дәйектілігі;
олардың орындалу ережелері; алынатын аралық және түпкілікті құжаттар құрамы
мен құрылымы; оларды бақылау және ... ... ... ... аспаптық құралдары.
Осы мақсаттар үшін әдіснама болуы қажет. Әдіснама ... ... ... ... құрудың реттелген
технологиялық үдерісі.
Әдіснаманың болуы АЖ ... ... және ірі ... ... әрі жоғары сапамен жүзеге асырудың міндетті шарты болып табылады.
Тәжірибеде әдіснама ... ... ... ... ... құрайтын өзара байланысқан сатылардың, кезеңдер мен операциялардың
жиынтығы болып табылады. Әдетте, әдіснама жобадағы міндеттердің ... ... ... ... ... ... кезеңін анықтайды.
Бірнеше әдістемелер белгілі: PJM (Oracle), MSF (Microsoft), RUP (Rational
Software).
Осы әдіснамалардың талдауы жүргізілгеннен кейін, сондай-ақ, ... ... ... ... ... ескеріліп, RUP (Rational
Unified Process) таңдалып алынды.
Rational Unified Process, өнім ретінде, мыналардан тұрады:
• Аспаптық құралдарды пайдалану жөніндегі басшылықтардан, ... ... Web-те ... ... қоры ... ... ... ұжымының барлық мүшелеріне арналған, бағдарламалық
қамтамасыз етудің өмірлік кезеңінің әрбір уақыт үзілісіне арналған көлемді
басшылықтар. ... екі ... ... ... ... үшін ... және күнделікті қызмет жөніндегі толық ... ... HTML ... ... БҚ құру ... ... бөлімдерін автоматтандыратын аспаптық
құралдарды пайдалану жөніндегі тәлімдіктер. Тәлімдіктер HTML пішімінде
жарияланған.
• RUP нұсқауларын ... ала ... Rational ... ... ... ... ретінде қолданылатын Rational Rose-re арналған
үлгілер мен қалыптар.
• БҚ ... ... ... SoDa қалыптары - SoDa-ға
арналған оннан асатын қалыптар.
• Microsoft Word қалыптары - БҚ ... ... ... ... мен аралықтары жөніндегі құжаттаманы қолдауға арналған 30-
дан аса қалыптар.
• Бірден жоспар құруға ... ... ... Microsoft
Project пішіміндегі жоспарлар - итерациялық өзірлеуді бейнелеп көрсетеді.
Бұл құжаттар осындай ауысуды ... ... ... Kit - ... ... ... үшін RUP-ты ... жөне кеңейтуге болатынын суреттейді жөне осыны орындауға
көмектесетін құралдар мен қалыптарды қамтамасыз ... ... ... ... әзір ... әдістемелер, сондай-ақ
add-on-ға жөне сервистерге сілтемелерден тұратын Resource Center-re кіру.
• Ph. Kruchten кітабы - Rational Unified Process-An Introduction. Кітап
277 ... ... жөне ... ... мен қорына жақсы кіріспе, әрі шолу
болып табылады.
Басқаларына қарағанда RUP-та БҚ әзірлеудің барлық өмірлік ... ... ... RUP-та ... ... ... ... қарағанда, жақсы іске асырылған, - оның ... RUP ... ... ... ... ... ... әдіснамасы тоғыз негізгі ағындардан тұрады:
1. Бизнес-талдау (қажеттіліктерді ... ... ... жөне ... ... ... ... аудару)
3. Талдау жөне үлгілеу (талаптарды бағдарламалық үлгіге аудару)
4. Кодтау
5. Сынақтама (бағдарламаның талаптарға сәйкестігін тексеру)
6. Пішім үйлесімділігі мен ... ... ... әр - ... ... ... Жобаны басқару
8. Өзірлеу ортасын құру және қолдау
9. Өрістету (өнімді енгізуге керектің бәрі).
Айта кету ... RUP ... ... ... ... ... RUP
баяндамасынан уақытында жөне бюджет шамасында сапалы өнім ... ... шын ... ... ... ... мен артефактарды ғана
алуға болады. БҚ әзірлеу үдерісінде жасалып, пайдаланылатын өнім ... ... ... ... үлгілер, бастапқы код - артефактар болып
табылады. Артефактар ... ... ... ... және т.т.
Дегенмен, RUP-ты нақты жобаға сейкес-келтіру оңай міндет емес. Егер оны
бұған дейін RUP енгізумен айналыспаған адам ... ... ... Software ... ауыр болып кететін, ... ... ... және ... ... ... қолайсыз үдеріс
шығу қаупі бар.
Осыған байланысты бірінші кезеңде Rational Unified Process ... ҰК" АҚ ... ... ... ... ... өткізу ұсынылуда.
Осы кезең шеңберінде мынадай жұмыстарды жүргізу жоспарланып отыр:
• АЖ әзірлеуді қамтамасыз ететін қызметтерді белгілеу;
... ... ... ... ... ... ... қозғалыс тәртібін белгілеу;
• Үлгілерді пайдалану арқылы құжаттар ... ... ... стандарттау. Қазақстанның болат магистралі тарихының көптеген даңқты
да, қаһармандыққа толы ... бар. ... ... ... ... қозғалысы 1904 жылдың қаңтар айында ашылды. Осы ... ... ... ... келуінің және оны пайдалануының рәміздік
басталуы болып отыр, себебі, осы ... ... ... әлеуметтік-
экономикалық өмірінің сапалық тұрғыдан өзгеруінің алғышарттары пайда болды.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қазақстанның ... ... ... ... ... ... толы ... бар. Орынбор – ташкент жолының солтүстік
бөлігімен поездар қозғалысы 1904 ... ... ... ... Осы ... ... ... өмірге келуінің және оны пайдаланудың ... ... ... себебі, осы сәттен бастап елдің ... ... ... сапалық тұрғыдан өзгеруінің алғышарттары пайда болды.
Сыртқы тұтынушылар үшін темір жол қызметінің негізгі түрі жүктерді
тасымалдау ... ... ... жолдың (өзінің құрылу тарихы ... ... ... ... бірі оның кез ... ... - жеке
данадан бастап өте қауіпті түрлеріне дейін тасымалдауға деген дайындығында.
Әдетте, кез ... ... ... ... бір ... кемшіліктерге
айналуы мүмкін. Темір жол да осылай болды. Тасымалдау көлемінің едәуір
төмендеуі салдарынан ... жол ... бір ... ... ... ... да, олар іс жүзінде пайдаланылудан шығарылып тасталды.
Темір жол құрал-жабдықтарының ... - ... ... ... ... бойында орналасқандығында, оның үстіне олардың едәуір
бөлігі күтіп ... ... ... және ... ... (қозғалыссыз) кезде
және сұранысқа ие болған жағдайда үлкен ... ... ... ... Темір жолдың осы ерекшеліктеріне: транзиттік тасымалдаудың дамуы
(қазіргі транзиттік тасымалдардың басым ... ... ішкі ... ... ... жөн); тасымалдаудың басқа түрлері ең алдымен
автомобиль және құбыр жолдары тарапынан бәсекелестіктің өсуі; Қазақстан мен
ТМД елдерінің ... ... ... ... ... ... алмасудың қарқынды өсуі, қаржы айналымын жылдамдатуға деген талаптар
көлік түрін таңдау барысында тасымалдау жылдамдығын басымдылықтардың біріне
айналдырды. Барлың осындай ішкі жөне ... ... ... жол саласын
тереңдете қайта құрылымдауды талап етті.
Бұрынғы жылдары жүк иеленуші темір жолды біртұтас өндірістік кешен деп
түсінгенін атап ... ... ... өз ... ... төмендету жолдарын
іздестіруі жүк иеленушіні жүкті тасымалдаудың құрамдас бөліктеріне көңіл
бөлуге "мәжбүр етті" де, ол ... ... ... ... үшін ... ... жиынтығын таңдау мүмкіндігін зерттей бастады.
Қазақстан темір жолдарын нақты ... ... ... ... ... яғни ... ... жолы" РМК құрылуын есептеуге болады. 1997
жылдан 2002 – ... ... ... ... ... ... ... темір жол көлігі: қайта құрылымдау және ... ... ... атты алдыңғы монографияда қорытындыланған
болатын. Алайда, жүк иеленушіні ... ... ... ... ескеретін болсақ, тасымалдаулармен байланысты материалдарды
бөлек жинау қажет болды. Оқырманның тасымалдауға ... ... ... ... ... қызығушылығын ұсынылған кітапта қаншалықты
толық қанағаттандыра алғандығын уақыт көрсете жатар. Бұл ... тек ... ... ... қарай барлық тасымалдаушылардың (меншік нысанына жөне
"ҚТЖ" ҰК" АҚ құрылымдық байланыстылығына қарамастан) ... ... ... ... қол ... алуының жолдары жеткілікті дәрежеде
анықталғандығын атап өту ... ... ... ... торап
арқылы өткізу тасымалдаудың маңызды ... бірі ... ... әсер ... ... да ... бар (мысалы, тауар
кеңселеріне, есеп ... ... ... жайларына және т.б.
жерлердегі жұмысқа қатысуға рұқсат берілуі), ал олар бұл ... ... ... ... ... және ... ... жұмыс істеуін
тасымалдау үдерісіне тікелей қатыспайтын, өте үлкен көлемдегі кәсіпорындар
қамтамасыз етеді. Олардың магистальді ... ... және ... иеленушілермен және басқалармен өзара іс-әрекеттер жүргізуінің
негізгі ... ... ... ... ... жүк иесі үшін ... ... инвестор үшін де бұл көсіпорындар туралы, олардың тасымалдау
үдерісінде сұранысқа ие болуы туралы барынша толық ақпаратты ... ... ... ... ... ... тәжірибелері, нарықтық
қатынастардың дамуы, тасымалдау нарығындағы нақты жағдаят сөзсіз тасымалдау
үдерісін одан әрі жетілдіруді ... ... айта ... ... ... ... ... қайта құрылымдаудың тәжірибесі,
мәселелері мен жетістіктері көлесі ... ... ... Оның
үстіне, кітаптардың басым бөлігі Қазақстан мен жақын және алыс ... ... мен ... ... отырған кезіндегі жаңа
құрылымды Қазақстан темір жолдарының жұмыс нәтижелері есепке ... ... ... отыратындығында күмән жоқ.
Кітаптың кіріспе бөлігінде келтірілген ... ... ... ... ... ... бұл темір жолдың Қазақстан
экономикасындағы ... ... дәл ... ... бейнелейді.
Пайдаланылған әдебиеттер.
1. Атамқұлов А. «Тасымалдау үдерісі». 2006.
2. Атамқұлов А. «Қайта құру және ... ... ... ... ... П. «Темір жол – ел экономикасың күретамыры» // Егемен
Қазақстан. 2006 жыл 19 ... ... ... Н. ... ... ... мүддесіне қызмет етеді». //
Егемен Қазақстан. 2006 жыл 7 сәуір.
5. Ерғалиев С. «ҚР ... ... ... ... 2007 № 6 16-24 ... ... Н. ... күретамыры». //Егемен Қазақстан. 2007
жыл 31 – тамыз 6 б.
7. ... Е. ... да ұзақ ... // ... ... 2006 жыл
11 қаңтар 2-4 б.
8. Сәтенов Ә. «Қазақстан темір жол магистралінің ... және оның ... ... ... //Қаржы –
Қаражат 2006 № 1 24-30 б.
9. «Көлік стратегиясы – ғасыр күретамыры». Ақиқат. 2006 жыл № 5 ... ... Г. ... ... ... ... ... «Магистраль» журналы». 2006 жыл. наурыз 27-30 б.
12. Мирзахметов А. ... жол ХХІ ... бет ... // ... ... жыл № 8 58-68 ... Оразалинов Ш. «Қазақстан темір жолын қайта құрылымдау». // Егемен
Қазақстан. 2007 жыл 6 сәуір 6-7 б.
14. ... Г. ... ... ... ... жағдайы». // Саясат. 2007
жыл № 6 10-16 б.
15. Қонысбаев Қ. ... ... ... даму ... // Ақиқат. 2007 №
8 6-10 б.
16. Халметов Г. «Темір жол магистралі бүгінгі таңда». //Қаржы ... № 8 12-16 ... ... ету ... қызметі
Инфрақұрылым департаменті
Тасымалдау департаменті
«Жолаушылар тасымалы» ЕМК
Атқарымдық департаменттер және басқармалар
Еншілес мемлекеттік кәсіпорындар
(10)
Корпаративтік портал

Пән: Транспорт
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 121 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Диспетчердің теміржолдық вокзалдардағы жолдық билеттерді шапшаң дайындауға арналған АЖ жетілдіру52 бет
1.Ресейдегі И.Грозный және Ұлы Петр: Саяси портреттері 2. М.Тэтчер-темір ханым5 бет
«Темірбанк» акционерлік қоғамының қалыптасу тарихы, жұмыс істеу бағыты41 бет
«Темірбанк» АҚ50 бет
«ТемірБанк» қызметіндегі тәуекелділік32 бет
«Теміржолдық касса» мәліметтер базасы95 бет
«Қазақстан көлік жүйесіндегі темір жол көлігі»49 бет
«Қазақстан темір жолы» акционерлік қоғамы9 бет
Алматы облысындағы бөлістіретін темір-жолдық мүнай базасына арналған инвестициялық жобаның анализі24 бет
Алматы қаласының АҚ “Темірбанк” Алматы-2 банктік қызмет көрсету орталығы35 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь