Банктiң инвестициялық қызметтерінiң жалпы сипаттамасы және ерекшелiктерi

МАЗМҰНЫ

КlРlСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

1 БАНКТlҢ ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ ҚЫЗМЕТТЕРlНlҢ МАЗМҰНЫ

1.1 Банктiң инвестициялық қызметтерінiң жалпы сипаттамасы және ерекшелiктерi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5
1.2 Қазiргi кездегi банктiң инвестициялық қызметiн бағалау әдiстерi ... ... ... ...14
1.3 Екiншi деңгейлi банктердiң қаржы нарығындағы инвестициялық саясаты..25

2 НАРЫҚТЫҚ ЭКОНОМИКА ЖАҒДАЙЫНДАҒЫ БАНКТЕРДІҢ ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ ҚЫЗМЕТІН ТАЛДАУ
2.1 Оңтүстік Қазақстан облысының инвестициялық жағдайын талдау ... ... ... ...41
2.2 Екiншi деңгейлi банктердiң инвестициялық қызметiн талдау (‘‘Казкоммерцбанк’’АҚ мысалында) ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..54

3 ЕКІНШІ ДЕҢГЕЙЛІ БАНКТЕРДІҢ ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ ІС.ӘРЕКЕТТЕРІН БАҒАЛАУ ӘДІСТЕРІН ДАМЫТУ БАҒЫТТАРЫ
3.1 Нарықтық экономика жағдайында банктердiң қаржы рыногындағы қызметiнiң мәселелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...60
3.2 Қаржы рыногындағы банктердiң қызметiн дамыту жолдары ... ... ... ... ... ... 63

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...69

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТIЗIМI ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...72
КlРlСПЕ

Қазақстан Республикасының банк жүйесi Ұлттық экономиканың басқа секторларымен салыстырғанда нарық талабына сай реформалық процесстердi жедел қабылдайтын және экономикалық үрдiстердегi өндiрiстiк қатынастар мен өндiргiш күштердiң даму заңдылықтарын тез сезетiн, салыстырмалы дербестегi бар банк секторы. Қазақстан Республикасында екi деңгейлi банк жүйесiне өту кезеңi аяқталды. Ұлттық банк орталық банк ретiнде құрылып, оның құқықтық мәртебесi заң жүзiнде бекiтiлдi. Банк жүйесiнiң инфляциялық процестердi тежеуде есеп айырысуды ұйымдастыруды, шаруашылық субъектiлердiң инвестицияның қызметiн ынталандыруда және ақша айналысын реттеуге атқаратын рөлi арта түстi. Қазiргi кезде банктер клиенттерге әртүрлi қызметтер көрсететiн, яғни несие беретiн, валюталық және депозиттiк операциялармен айналысатын, кассалық және есеп айырысу қызметiн жүргiзетiн, жаңа банк өнiмдерi мен қызметтерiн көрсететiн шаруашылық субъектiлерiмен үзенгiлес, әрi серiктес ерекше кәсiпорын. Қазақстан Республикасындағы банктердiң халықаралық стандарттарға көшуiне байланысты оларға қойылатын талаптар да күшейе түсуде. Нарықтық экономикаға көшу қарқыны, өндiрiстi технологиялық жағынан жетiлдiру iсi Қазақстан Республикасының халық шаруашылығына жұмсалатын кұрделi қаржының мөлшерi мен тиiмдiлiгiне тiкелей байланысты. Қазiр елiмiз макроэкономикалық көрсеткiштердi салыстыру түрде болса да тұрақтандырған кезде, экономикалық дамуға қол жеткiзу жөнiнде шараларды жүзеге асыру аса маңызды мiндетке айналып келедi. Ал, экономикалық даму тұжырымдамасы экономиканың әр түрлi салаларына шетелдiк капиталды, отандық жекеменшiк iскер топтардың капиталын көптеп тартуды қажет етедi. Ол үшін мемлекет жекеменшiк кәсiпорындар инвестицияларының тап өз елiмiзде қолданыс табуы үшін экономикалық дамуға қажеттi қолайлы жағдайлар туғызып отыруға мiндеттi. Инвестициялар-өндiрiстiк потенциалды жаңа ғылыми-техникалық негiзiнде құрып, әлемдiк нарықта елдердiң бәсекелестiк позицияларын анықтайды. Сондағы көптеген мемлекет үшін, әсiресе экономикалық және әлеуметтiк дағдарыстан шығуға ұмтылып жатқан елдер үшін, тiкелей, кұрделi қаржы, портфельдi инвестициямен басқа активтер түріндегi шетел капиталын тарту үлкен роль атқарады.
Тақырыптың тағы бiр маңыздылығы, қарастырылып отырған жаңа банк қызметi мен өнiмдерi, оны басқару әдiстерi Қазақстанның банк жүйесiн дамуымен және қалыптасуымен байланысты сұрақтарды зерттеудiң жаңа бағыты болып табылады.
Факторлық талдау негiзiнде банк қызметiне әсер ету үшін бiз әлемдiк тәжiрибеден үлкен көңiл аударып отырмыз және соның көмегi арқылы Қазақстан Республикасында қолдануға тиiмдi де пайдалы банк қызметiн түрлерiн анықтау, оны дамыту үшін әдiстердi саралап отырмыз. Сонымен, екiншi деңгейлi банктердiң iс-әрекетi саласы көбеюде. Бiрақ отандық банктер әлемдiк тәжiрибеде белгiлi барлық қызмет түрлерiн енгiздi деуге болмайды. Бұл проблема Қазақстанның банк жүйесi үшін жаңа бағыт болып табылады, сондықтан да жаңа банк өнiмдерi мен қызметтерi саласында қандай да бiр түпкiлiктi зерттеулер жүргiзiлген жоқ. Осы орайда жаңа банк қызметi мен өнiмдерiн банк тәжiрибесiнде енгiзу банк жүйесiн реформалаудағы ең өзектi мәселе болып отыр. Барлық аталған себептер осы диплом жұмысының тақырыбын таңдауға, оның мақсатарын мен негiзгi мiндеттерiн белгiлеуге өз әсерiн тигiздi.
Жұмыстын мақсаты мен мiндеттерi: Жұмыстың мақсаты банктердiң инвестициялық қызметiнiң бағалау әдiстерiнiң әлемдiк банк тәжiрибесiн оқып бiлу және оның жергiлiктi жағдайда бейiмделуi болып табылады.
Қойылған мақсат жұмыстың келесi мiндеттерiн анықтайды:
1. Банктердiң инвестициялық қызметтерiмен байланысты теориялық сұрақтарды оқып бiлу, олардың құралын анықтау, маңызды нақтылау және оларға анықтама беру;
2. Банк қызметтерiн бағалау әдiстерiне талдау жүргiзу және әртүрлi қызмет түрлерiне тиiмдiлiгiн нақты практикалық мысалдармен дәлелдеу;
3. Талдау нәтижелерi бойынша қорытындыларды қалыптастыру және отандық банк мекемелерi үшін инвестициялық қызмет түрлерiн жетiлдiру үшін нақты ұсыныстарды өңдеп шығады.
Жұмыстың пәнi мен объектiсi жұмыстың пәнi ретiнде банктiң инвестициялық қызметiн бағалау құралдарымен және әдiстерiмен байланысты теориялық және практикалық сұрақтар саналады. Жұмыстың объектiсi Қазақстан Республикасының екiншi деңгейлi банктерiнiң инвестициялық қызметi болып табылады.
Диплом жұмысының әдiстемелiк негiзi Қазақстан Республикасының заңдары, ережелерi, шетелдiк және отандық экономистердiң ғылыми еңбектерi, оқулықтар мерзiмдi басылымдардың, статистикалық анықтамалықтардың мәлiметтерiн құрайды.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТIЗIМI

1. «Оңтүстiк Қазақстан облысының 2001-2002 жылғы әлеуметтiк-экономикалық дамуы». Статистикалық жинақтар. Шымкент 2002.
2. Ақша, несие, банктер. Валюта қатынастары. Б.А. Көшенова, Оқу құралы, Алматы, “Экономика”-2000 жыл
3. Агарков М.М. Учение о ценных бумагах. – М.: БЕК, 1994.
4. Алексеев М.И. Рынок ценных бумаг. – М.: Финансы и статистика, 1992.
5. Алехин Б.И. Рынок ценных бумаг. Введение в фондовые операция. – Самара: СамВен, 1992.
6. Афонина С.Н. Рынок ценных бумаг. – М.: Аудитор, 1997.
7. Белов В.А. Практика вексельного права.- М: ЮнИнфор, 1998
8. Бердникова Т.Б. Акционерное обшество на рынке ценных бумаг. – М.: Финстатинформ, 1997.
9. Буренин А.Н. Рынок ценных бумаг и производных финансовых инструментов: Учеб. Пособие. – М.: Федеративная книготорговая компания, 1998.
10. Бычков А.П. Мировой рынок ценных бумаг: институты, инструменты, инфраструктура. – М.: Диалог-МГУ, 1998.
11. Генкин А.С. Эффективный траст. Опыт Западной Европы– М.: Альпина, 1999.
12. Каменева Н.Г. Организация биржевой торговли: Учебник для вузов. – М.: Банки и биржи. ЮНИТИ, 1998.
13. Ливингстон Г.Д. Анализ рисков операций с облигациями на рынке ценных бумаг. – М.: Филин, 1998.
14. Миркин Я.М. Ценные бумаги и фондовый рынок. – Перспектива, 1995.
15. Рынок ценных бумаг: Учебник /Под ред. В.А. Галанова, А.И. Басова. – М.: Финансы и статистика. 2000. – 352 с.
16. О рынке ценных бумаг: закон РК от 2 июля 2003 года N 461-11ЗРК // Казахстанская правда. – 2003. 10 июля.- N 199
17. Мельник В.Д., Ильясов К.К. Финансы: Учебник. – Алматы; 2001 – 512 с.
18. Об акционерных обществах. Закон Республики Казахстан. – Алматы: Юрист, 2001 – 55 с.
19. Статистический ежегодник Казахстана. / под. ред. А.А. Смаилова. – А. 2001 – 572 с.
20. Казахстан 1991-2001г. Информационный аналитический ежегодник / под ред. А.А. Асмаилова. А. – 2001 – 432 с.
21. Серебрякова Л.А. «Мировой опыт регулирования рынка ценных бумаг», Финансы. – 1996, N 1
22. Крайнева Э.А. Бухгалтерский учет операций с ценными бумагами. – М.:Инфра – М, 1994
23. Макарьева В.И. Учет в условиях рынка. – М.: Финансы и статистика, 1993.
24. Рыжов С. Инвестиции в привилегированные акции // Рынок ценных бумаг. 1996, N 3
25. Кадырова М., Сейпилова К. Формирование рынка ценных бумаг: денежно-кредитные аспекты // Поиск – 2003, N 2
26. Ценные бумаги и фондовый рынок. Учебное пособие / Г.С. Сейткасимов, А.А. Ильясов – Алматы: Экономика, 1998.– 184 с.
27. Реформирование экономики Казахстана: Проблемы и их решение / Под ред. М.Б. Кенжегузина. Институт экономики. – Алматы, 1997. – 352 с.
28. Миркин Я.М. Ценные бумаги и фондовый рынок. – М.: Перспектива, 1995. – 532 с.
29. Егоров А.Е. «Проблемы деятельности коммерческих банков на современном этапе развития экономики» //Деньги и кредит //1995 г.6.-с.4.
30. О.И.Лаврушин . «Банковское дело». - Москва 2000г.
31. Банки Казахстана 1-12.Алматы 2000г.
32. Новейшие банковские технологии.1-12 .Москва 2000г.
33. Нысанбаев К.Тулембаева Ж. «Банки Казахстана и маркетинг». А. 2001г
34. Тимоти У.Кох. «Управлени банком». -Уфа . Спектр.Часть 5.1993.
35. Парамонова Т.В. «Принципы регулирования банковской сферы». //Деньги и кредит //б.-с.IО 1995.
36. Усоскин В.М. «Современный коммерческий банк управление и операций». -М ИПЦ Вазар-ферро 1994г.
37. Банковские технологии 2002г.
38. Банковские технологии 2003г.
39. РЦБК 11.2003г.
40. Марченко Г.А. ңРазвитие банковского сектора в Казахстанең //Деньги и кредит //2000г.
41. Спицын Банковский маркетинг М.1993г.
42. «Банки и кредитная политика в условиях переходной экономики». А.1995г.
43. «Основы банковского менеджмента под редакцией». О.И.Лаврушина М., Инфра М.2002г.
44. Алехин Б.И.Рынок ценных бумаг ''Введение в фондовые операции'' М.Финансы и статистика ,1991г.
45.
46. Алимбаев А., Жидкова Т. Теоретические основы децентрализации фондового рынка Казахстана // Евразийское сообщество. – 2003. - N 1. – с. 91
47. Чалов А.Н., Свиров С.А. Региональный фондовый рынок: состояние и перспективы развития // Деньги и кредит. – 2000. - N 7. – с.46
48. Бельгибаев К.К. Финансовая и банковская статистика: учебное пособие / КазГАУ. – Алматы: Экономика, 2000. – 200 с. Иванова Н.О. О рынке ценных бумаг // Южный Казахстан. – 2002. – 13 декабря
49. Иванов М. Депозитарные расписки: перспективы развития рынка в Казахстане // Рынок ценных бумаг Казахстана. – 2002. - N 9
50. Иванов М. Биржевой фондовый рынок Казахстана: итоги четырех месяцев 2003 года // Рынок ценных бумаг Казахстана. – 2003. – октябрь - N 10. – с. 34
51. Давлетова М.Т. Концепция анализа и мониторинга рынка ценных бумаг: рынок ценных бумаг // Каржы-каражат. – 2000. - N 1-2
52. Государственное регулирование рынка ценных бумаг // Рынок и право. – 2002. - N 6
53. Модельный закон ''О рынке ценных бумаг для стран СНГ'' // Рынок ценных бумаг. – 2000. - N 11
54. Маковецкий М.Ю. рынок ценных бумаг как фактор активизации инвестиционного процесса // Финансы и кредит. – 2001. - N 4
55. О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты РК по вопросам рынка ценных бумаг: Закон РК от 11 июля 2001г. N 237 –II ЗРК // Жаршы. – 2001. - N 15-16
56. О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты РК по вопросам рынка ценных бумаг и акционерных обществ: Закон РК от 16 мая 2003г. N 416 –II // Официальная газета. – 2003. – 31 мая. - N 22
        
        МАЗМҰНЫ
КlРlСПЕ………………………………………..………………………………..........3
1 БАНКТlҢ ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ ҚЫЗМЕТТЕРlНlҢ МАЗМҰНЫ
1.1 Банктiң инвестициялық қызметтерінiң ... ... ... ... ... ... инвестициялық қызметiн ... ... ... ... қаржы нарығындағы инвестициялық саясаты..25
2 НАРЫҚТЫҚ ЭКОНОМИКА ЖАҒДАЙЫНДАҒЫ БАНКТЕРДІҢ ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ ҚЫЗМЕТІН ТАЛДАУ
2.1 ... ... ... ... ... ... ... банктердiң инвестициялық қызметiн талдау
(‘‘Казкоммерцбанк’’АҚ
мысалында)..................................................................
....54
3 ЕКІНШІ ДЕҢГЕЙЛІ БАНКТЕРДІҢ ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ ... ... ... ... ... экономика жағдайында банктердiң қаржы рыногындағы қызметiнiң
мәселелері..................................................................
.............................60
3.2 Қаржы ... ... ... ... ... ... банк ... ... ... ... салыстырғанда нарық талабына сай реформалық процесстердi
жедел қабылдайтын және экономикалық үрдiстердегi ... ... ... ... даму ... тез ... салыстырмалы дербестегi
бар банк секторы. Қазақстан Республикасында екi деңгейлi банк жүйесiне ... ... ... банк ... банк ретiнде құрылып, оның құқықтық
мәртебесi заң жүзiнде бекiтiлдi. Банк ... ... ... есеп ... ... ... субъектiлердiң
инвестицияның қызметiн ынталандыруда және ақша айналысын ... ... арта ... ... ... банктер клиенттерге әртүрлi қызметтер
көрсететiн, яғни ... ... ... және ... ... ... және есеп айырысу қызметiн ... жаңа ... мен ... ... шаруашылық субъектiлерiмен үзенгiлес,
әрi серiктес ерекше кәсiпорын. ... ... ... ... ... ... оларға қойылатын талаптар да
күшейе түсуде. Нарықтық экономикаға көшу қарқыны, ... ... ... iсi ... ... ... шаруашылығына
жұмсалатын кұрделi қаржының мөлшерi мен тиiмдiлiгiне тiкелей байланысты.
Қазiр елiмiз макроэкономикалық ... ... ... болса да
тұрақтандырған кезде, экономикалық дамуға қол жеткiзу жөнiнде шараларды
жүзеге асыру аса ... ... ... ... Ал, экономикалық даму
тұжырымдамасы экономиканың әр түрлi салаларына шетелдiк капиталды, отандық
жекеменшiк iскер ... ... ... ... қажет етедi. Ол үшін
мемлекет ... ... ... тап өз ... ... үшін ... дамуға қажеттi қолайлы жағдайлар туғызып отыруға
мiндеттi. Инвестициялар-өндiрiстiк ... жаңа ... ... ... ... ... бәсекелестiк позицияларын
анықтайды. ... ... ... ... ... ... ... дағдарыстан шығуға ұмтылып жатқан елдер үшін, ... ... ... ... ... активтер түріндегi шетел капиталын
тарту үлкен роль атқарады.
Тақырыптың тағы бiр ... ... ... жаңа банк
қызметi мен өнiмдерi, оны ... ... ... банк ... және ... ... ... зерттеудiң жаңа бағыты
болып табылады.
Факторлық талдау негiзiнде банк қызметiне әсер ету үшін бiз ... ... ... ... ... және ... көмегi арқылы Қазақстан
Республикасында қолдануға тиiмдi де пайдалы банк қызметiн түрлерiн анықтау,
оны ... үшін ... ... ... ... ... ... iс-әрекетi саласы көбеюде. Бiрақ ... ... ... ... ... ... түрлерiн енгiздi деуге болмайды. Бұл
проблема ... банк ... үшін жаңа ... ... ... сондықтан
да жаңа банк өнiмдерi мен қызметтерi ... ... да бiр ... ... жоқ. Осы ... жаңа банк қызметi мен өнiмдерiн банк
тәжiрибесiнде енгiзу банк жүйесiн реформалаудағы ең ... ... ... ... ... ... осы ... жұмысының тақырыбын таңдауға, оның
мақсатарын мен негiзгi мiндеттерiн белгiлеуге өз әсерiн тигiздi.
Жұмыстын мақсаты мен ... ... ... ... ... бағалау әдiстерiнiң әлемдiк банк тәжiрибесiн оқып
бiлу және оның ... ... ... болып табылады.
Қойылған мақсат жұмыстың келесi мiндеттерiн анықтайды:
1. Банктердiң инвестициялық қызметтерiмен байланысты теориялық сұрақтарды
оқып бiлу, ... ... ... ... нақтылау және оларға
анықтама беру;
2. Банк қызметтерiн бағалау әдiстерiне ... ... және ... ... ... ... практикалық мысалдармен дәлелдеу;
3. Талдау ... ... ... ... ... банк ... үшін ... қызмет түрлерiн
жетiлдiру үшін нақты ұсыныстарды өңдеп шығады.
Жұмыстың пәнi мен ... ... пәнi ... ... ... ... құралдарымен және әдiстерiмен байланысты теориялық және
практикалық сұрақтар саналады. Жұмыстың объектiсi Қазақстан ... ... ... ... ... болып табылады.
Диплом жұмысының әдiстемелiк негiзi Қазақстан Республикасының
заңдары, ережелерi, шетелдiк және отандық экономистердiң ... ... ... ... ... ... ... БАНКТlҢ ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ ҚЫЗМЕТТЕРlНlҢ
МАЗМҰНЫ
1.1 Банктiң инвестициялық қызметтерінiң жалпы сипаттамасы және
ерекшелiктерi
Банктiк қызметтi клиент қызығушылығындағы белгiлi бiр iс-әрекеттердi
банктiң орындауы деп ... ... ... ... ... ... кеңеюiне байланысты, банктен
шығаралатын айналымдағы қаржылық ... ... алу ... ... ... ... жаңа банктiн өнiмдер шықты.
Кез-келген банктiң өнiм негiзiнде қандайда бiр ... ... ... ақша қаражаттары талап еткенге дейiнгi депозитке салып
ғана қоймай, өзiнiң қажетiлiгiн ... ... ... қаражаттарды электрондық аудару, ... ... ... бойынша, шетел валютасын айырбастау бойынша қызметтерден
қанағаттандыруға мүмкiндiгi бар. Басқаша сөзбен айтқанда банк үшін ... ... және ... ... одан ... ... үшін нақты пайда әкелу
маңызды.
Негiзгi банк қызметтерiне нақ осы уақытты баяғыдай салымдарды тарту
және ссудаларды беру ... Осы ... ... ... ... көп мөлшерде пайда алады.
Қазiргi кезде көптеген әмбебап банктер тәжiрибелiк банк қызметiнiң
және қаржылық ... ... ... ... ... кең ... Сол ... басқа банктер бәсекелестiк жағдайын ұстап қалу және
жаулап алу мақсатында ... ... ... ... ... ... Бiр ... әр түрлi банктер ... ... банк ... ... тез өсу ... бүгiнгi күнде
қызметшiлерден жақсы бiлiмдi және өнiмнiң барлық модификацияларын ... тек ғана ... ... ғана ... ... ... банк iсiнiң әлемдiк
тәжiрибесiндегi де.
Қызметтердiң жеке жеке ... ... үшін ... келу ... ... ... ... банктiң өнiм
жүйесiнде анықталып жатқан қызметтiң орнын ... ... ... ... бар, ... ... ... бар. Мүмкiн болатын жiктемесi келтiрiлген (сурет 1).
Банктiк қызметтiң жiктелуi
Сурет 1
Осы келтiрiлген топтар бойынша қарастырамыз:
- Депозиттiк қызметтер.
Депозиттер - банктiң ... ... көзi ... табылады.
Осыларды тартуда негiзгi маркетингтiк қиындықтарға бағытталады.
- Несиелiк қызметтер.
Ссуда беру - бұл ... ең ... ... және табысының негiзгi
көзi. Белгiлi бiр критерийлер негiзiнде құрылған банк ссудаларын жiктеудiң
көптеген түрлерi бар. Оның кең ... түрі мына ... ... ... ... ... ... қолданылатын белгiлерi.
Сурет 2
Екiншi деңгейлi банктер несиелiк қызметтердiң алуан түрін көрсете
отырып, олармен шектеле ... ... ... ... ... қатары шексiз. Сондықтан әрдайым оның жаңа түрлерi пайда
болып отырады. Ол клиенттердiң ... ... ... ... бәсекелестiк қабiлеттерiн арттыру мақсатында жаңа ... ... ... жұмыс нәтижесi болып табылады. Ал ендi банктiң несие
операциярын ... ... ... белгiлерi бойынша топтарға
сәйкес қарастырамыз.
- Инвестициялық операциялар.
Нарықтық ... ... ... ... ... қызметi орындаусыз активтi операцияларды сапалы етедi деу
қиын. Банк барлық тартылған қаражаттарын дұрыс ... ... ... ... ... беру арқылы банкпен тек ссудалық операцияларды жүргiзу
жеткiлiктi пайда алуға мүмкiндiк бередi, ... ... ... ... ... ... ... берiп, олардың қайтарылмай ... ... ... активтi операцияларды тек несиелiк қызметтерiмен
ғана шектелiп қоймау қажет.
Банк өзiнде бас ... ... ... ... алып ғана
қоймай, өтiмдiлiгi және диверсификациясына да ... ... ... Бұл
талаптарға банктiң инвестициялық операциялары толық жауап бередi.
Банкте бар және алынатын бағалы қағаздар үлкен 2 топқа бөлiнедi.
- бiрiншi резерв ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздар, банктiң табыстылық
мақсатына қызмет етедi.
Өз иелерiне ... ... ... ... ... ... бар.
Бұл ұзақ уақыт аралығына қаражат ... ... ... ... ... ... жатыр. Бағалы қағаздың жоғары табыстылығы, оның
өтiмдiлiгiнен көрiнедi.
Екiншi резервке жататын бағалы қағаздар, банктiң өтiмдiлiгiн ұстау
үшін ... ... ... ... ... әкелмейдi. Бiрақ бұл жоғары
табыс ... ... ... ... ... ... ... бiлдiрмейдi.
Көбiне бағалы қағаздардың өтiмдiлiгi олардың өтеу мерзiмiне ... ... ... ... аз ... ... мiндеттеме өтiмдi. Өтеу
мерзiмi ұзақ бағалы қағаздар, ... ... ... ... ақша ... ... ... оның нарықтық құнымен төмендеуiмен
байланысты үлкен тәуекелмен байланысты.
Екiншi деңгейлi ... ... ... ... ... ... ... инвестициялық саясаты;
- бағалы қағаздар нарығындағы операциялар.
- Банктiң басқа да қызметтерi.
Екiншi деңгейлi ... ... ... бөлiгiн несиелiк операциялар
өткiзу нәтижесiнде алады. Олардың орындалуына, депозиттердi ... ... ... ... ... Банктердiң инвестициялық
қызметi оларға қосымша табысты қамтамасыз етедi және тәуекелдi төмендетуге
мүмкiндiк бередi. ... ... ... өнiм ... ... ... әрдайым ұзарып отырады.
Басқа банктiк өнiмдер, қызметтердiң қатарын бiрiктiредi, соның iшiнде
банктiк сферасына ... ... де. Осы ... ... ... ... кассалық қызметтi ұйымдастыру;
- шетел валютасымен операциялар;
- трасттық операциялар;
- құндылықтарды ... ... ... ... беру ... ақпараттық қызмет;
- аудиторлық қызмет;
- инженерлiк-экономикалық экспертиза бойынша ... ... беру ... ... қызметтер;
Бұл шетелдiк екiншi деңгейлi банктердiң көрсететiн қызметтерiнiң
толық емес ... Ал ... ... бұл ... ... болып
көрiнедi, ал көп қызметтер тек теорияда бар.
I. Есептiк-кассалық қызмет көрсетудi ұйымдастыру.
Отандық екiншi деңгейлi банктердiң ... ... ... ... ... ... әртүрлiгi несиелiк институттардың есептiк бөлiмдердiң
кейiнгi қалдырылған жұмысын дәлелдемейдi.
Нарықтық экономикаға көшу кезiнде ... ... ... ... жағдайында қиындай түседi. Бұндай жағдайда клиенттердiң төлемдiлiк
тәртiптi сақтауы туралы сұрақ ... ... ... ... ... банк ... ... мәселелерге тоқталмай-ақ,
қазiргi уақытқа дейiн бiзде қолданылатын тек негiзгi есеп ... ... ... ... талаптарымен есеп айырысу;
- төлемдiк тапсырыспен есеп айырысу;
- акцентелген төлемдiк тапсырыспен есеп айырысу;
- талап-тапсырысмен есеп айырысу;
- чектермен есеп айырысу;
- аккредитивтi ... есеп ... ... ... ... негiздiлген, есеп айырысу;
- жоспарлық төлемдер тәртiбiндегi есеп айырысу;
- транзиттiк операциялар бойынша есеп айырысу;
Банктердiң өзiнiң фукнциясын есеп ... ... ... ... әртүрлi операциялардың iшiнен, шетелдiк тәжiрибеде
қолданатындарын 3 негiзгi топқа көрсетуге болады:
- инкассалық операциялар;
- аккредитив көмегiмен есеп айырысу;
- ... ... ... операциялары – бұл модификацияға өте жәй түсетiн, және
бiр немесе бiрнеше несиелiк институттардың қандайда болмасын ... ... ... бұл ... ... ... әлеуметтiк
реттейтiн заңдық-инструктивтi материалдарға тiрелгендiктен болатын, банк
қызметiнiң сферасы. Бөлек банктер өздерiнiң клиенттерiне тек сапа ... ... бар есеп ... түрлерiмен тек дамуы мүмкiн.
1. Инкассалық операциялар
Инкассалық операцияларды жүргiзе отырып, банк өткiзiлген есеп ... ... ақша ... ... ... ... ... құжаттарының iшiнен чектер мен вексельдер кең тараған.
Клиентпен инкассаға берiлген, есеп айырысу құжаттары ... ... ... ... етуi ... ... ... егер төлеушi ақшаны алушының банкiнде шоты ... ... ... бар ... қарыз болушының шотындағы ақшаны есептен
шығарады және оны кредитор шотына есепке ... ... ... есеп ... есеп ... аккредитивтi формасы шаруашылық ... ... ... ... ... товарларға
(көрсетiлетiн қызмет) төлемдi кепiлдейдi.
3. Аударым операциялар.
Банктердiң аударым операциялары клиент ... ... ... 2-шiсiне немесе корреспондент банкiне қаржыларды аударумен
байланысты. Мұндай аударымдар ел ... ... ... ... ... Аударымдар телеграфтық немесе почталық болуы мүмкiн.
Кез-келген аударым банктiң клиентке аударым жасалып ... ... ... ... ... аударым жасалған банктен ақшаны алуға
болатын негiзде чек бередi. Чектермен ... банк ... ... аккредитив иелерiне жазып беретiн, барлық чектердi
төлеуi қажет, аккредитив негiзiнде қолданылуы мүмкiн (мысалы, туристiк).
Ақшаларды банкпен аудару ... мәнi ... ... ... ... бойынша, қандай сапа, қай кезде және кiмге төленуi қажет екендiгiн
хабарлама ... ... ... ... ... ... дамуы, халықаралық нарықта әрекет
ететiн субъектiлердiң өздерiнiң ... ... ... ... ... ерекше құралды талап етедi. Мұндай құрал болып шетел валютасын
ауыстыру ... ... ... ... ... ... нарықта, шетел валютасын ауыстыру ... ... ... Бұл ... ... ретiнде, екiншi деңгейлi
банктер бiр жағынан шетел валютасын бiр курс ... ... ... ... оны ... ... сатуы мүмкiн (мұндай операцияның жеке жағдайы
өзiнiң клиенттерiне валютаны айырбастау бойынша ... ... ... ... ал 2-шi жағынан сәйкес валютаны сатушылар мен сатып алушыларды
кездестiре отырып, делдал ретiнде ... ... ... ... ... ... ... банк валютаны сататын бағасы ... мен ... ... ... ... ... пайда алады (яғни банктiң
валютаны сату бағасы бойынша). Екiншi жағдайда банк делдалдық ... ... ... ... ... ... ... маңызды элементi болып
айырбас курс табылады. Валюталық (айырбас) курс деп – бiр ... ... ... ... ... ... ... мүмкiн курс (яғни бiр
ақша бiрлiгiнiң бағасы, басқа да көрсетiлген). Банктер және оны басқа ... ... ... алып және оны ... ... сату болғандықтан, бұл
валютаны сату курсы және сатып алу курсы болатындығын бiлдiредi.
Сыртқы валюталық нарықта ... ... роль ... ... сату-сатып алу бойынша операциялардың 3 түрі бар:
- валютаны бiр клиенттерден алу және оларды басқа ... ... ... ... экспорттық-импорттық компаниялар болып
табылады);
- ... ... ... алу ... ... ... ... және қолдану бойынша мереке шегiнде);
- валютаны банктер арасында сату-сатып алу.
Шетел валютасының курсы ... және ... ... ... ... ... банктер өздерiнiң клиенттерiне шетел
валютасын, оның дилерi нарықтық жағдайды бағалауына байланысты әр ... ... ... ... ... курс туралы ақпараттарды
әрдайым алып отырады. Келiсiмдер телефон арқылы тез арада ... ... ... ... ... ... ... сату- сатып алу әдiсi,
сұраныс пен ұсыныстағы өзгерiстерге әсер ете отырып, айырбас ... ... ... ... қысқа мерзiмдi интервалда өзгеру амплитудасы көп
болса, айырбас ... тез ... ... көп ... ... ... ... Жалпы айтқанда, шетел валютасын сатудың және ... 2 әдiсi ... ... яғни тез ... ... яғни ... ... күнге байланысты жеткiзу
Мемлекет сыртқы валюталық- нарыққа келесi ... ... ... ... ... курсының жоғарылауына жеткiзбес үшін,
Ұлттық валютаны ... ... ... ... ... ... ... резервтерге арналасуы мүмкiн.
2. Өзiнiң арнайы резервтерiнен Ұлттық ... ... алуы және ... ... Бұл операция нарықтық күштер аш ... ... ... ... ... ... ... мақсатымен орындалады.
Айырбас курсына әсер ететiн факторлар.
Екi валютаның айырбас курсы, яғни СПОТ жэне Форвард шартынғыдай сату
және ... алу ... ... пен ұсыныспен анықталады. Сұраныс фирма және
басқарманың жақтарынан, ... ... ... ... ал ... ... ... келетiндерден.
Өз кезегiнде сұраныс және ұсыныс келесiлерге әсер ... ... ... ... ... ... деңгейiнiң салыстыруда;
- Проценттiк ставкалардың басқа елдердегi проценттiк ... ... ... ... ... ... әсер ету жағдайындағы мемлекет саясаты;
III. Трасттық операциялар.
Уақыттың жетiспеушiлiгi, iрi байлықты дұрыс пайдалана алмау және
тәжiрибенiнiң жетiспеулiгiнен, ... ... ... ... қорқынышы, және тағы басқа көптеген басқа жағдайлар өмiрге трасттық
(сенiм) операцияларды тудырды. Банктер ... ... тез ... ... ... ... қызметтердiң бүкiл кешенiн ұсына
бастады. Бiрақ трасттық қызметтердi нақты көрсету тәжiрибе ... ... олар ... ... ... банктердiң сенiм операциялармен үлкен топқа бөлуге
болады:
- жеке тұлғаларға трасттық қызметтер;
- ұйымдарға трасттық қызметтер;
Бұл операциялар әр ... ... ... және ... ... ... ... болып келедi. Жеке тұлғаларға
трасттық қызметтердiң келесi түрлерiн ажыратады:
- мұрагерлiктi ... ... ... мүлiктiң сақталуын қамтамасыз ету және жәрдем беру.
- делдалдық қызмет көрсету
Осылардың әрқайсысына жеке қысқаша тоқталайық.
1. Мұрамен қолдану.
Мұраны қолдану бойынша операцияларда 2 ... ... ... ... болған жазбаша хат тастағанда (онда, хатты жазған көрсетiлген) ... хат ... ... сот ... ... ... Екi
жағдайда да банктiк бөлiмдердiң трасттық операциялары әрекетте болады.
Мүлiктi қолдану бойынша функцияларға келесiлер кiруi ... сот ... ... мүлiктi тiркiлеу оның сақталуын ... ету; ... және ... басқару.
2. Меншiктi басқару.
Сенiм бiлдiрушiнiң меншiктi басқару құқығы банктiң ... өтуi ... банк оған ... ... ... ... құқығын
алады. Ол оны инвестициялауын мүмкiн, келiсiмде ... ... ... ... ... ... ... бiлдiрушi, онымен сенiм
тұлғасына араласуы мүмкiн.
3. Мүлiктiң сақталуыны қамтамасыз ету және ... ... ... ... ... кәмелетке жетпеген сенiп тапсырылған жақтың
жәрдемдi тапсыратын тұлғаның өзiнiң мүлiгiн ... ... ... сот ... жәрдем беру қажеттiлiгiне негiзделген. ... ... ... трасттық бөлiмдерi орындайды.
4. Делдалдық қызмет көрсету.
Меншiктi басқару бойынша функцияға ... ... ... ... ... ... ... меншiктi қолдануға берiлмейдi.
Сенiм жағы ... ... ... және сақтау функцияларын
орындауы мүмкiн.
(2) Ұйымдарға трасттық қызметтер.
Ұйымдарға көрсетiлген трасттық қызметтер, әртүрлi және ... ... ... ... ... активтерiн қолдану
түрінде көрiнуi мүмкiн.
Ұйымдарға сенiм ... ... ... ... ... трасттық бөлiмдерi зейнетақы қорларын басқаруды, қарыздарды өтеу
қорларын басқаруды орындайды, ... ... ... сақтандыруды орындайды; сенiм туралы келiсiм шартта қаралған
басқа да ... ... ... ... отырып, өзiнiң клиенттерiнiң акция ... ... ... ... ... операцияларды орындай отырып, комиссиондық сыйақы
алады, оның мөлшерi орындалған жұмысқа ... және ... ... ... ... қызметтер.
Бағалықтарды сақтау бойынша қызметтер клиентке сейфтi қолдану немесе
банкпен бағалылықтарды номерада сақтауға қабылдау түрінде көрiнуi мүмкiн.
Клиентке сейф жал ... ... ал оған ... өзi ғана несие
оның арнайы куәлiгi бар сенiмдi жағы жете алады. ... ... ... ... ... әртүрлi заттар-бағалы қағаздардан жеке заттарға
дейiн сақталуы мүмкiн.
Банк бағалықтарды ... ... ... ... камераны
пайдалануға бостандық құқығын бермейдi. Бұл жағдайда банк ... ... ... ... ... қағаздар сақталады.
5. Кеңестiк қызметтер.
Банктер өз клиенттерiне түрлi консультациялық қызметтер көрсете
алады, олар банктiң мекеменiң ... ... ... ... ... қатар әртүрлi мамандандырылған ... және ... ... ... ... байланысты.
Консультациялық қызметтердiң маңызды түрі ... ... ... курсын
болжауда клиенттерге көмек көрсету болып табылады. Сонымен ... ... ... ... ... және құқық саласындағы мамандар
әрқашан жеткiлiктi.
Консультациялық қызметтер клиенттiң ұсынуы бойынша ... ... есеп ... ... есеп ... ... ... де
таралуы мүмкiн. Бұл қызметтер банктермен тек қосымша пайда алу үшін ғана
емес, сонымен ... ... iстiң ... айқындау үшін
орындалуы қажет ол клиенттердiң салып көбейтумен қатар, олардың ... үшін ... ... ... ... ... ... менеджерлерi мен қатар
арнайы құрылған ... ... ... ... ... ... ... кеңестiң күрделiгiне, ұзақтығына және оны
көрсететiн жұмысшының бiлiктiгiне тәуелдi жасалады.
6. ... ... ... бар, ... заманғы телекоммуникация
құралдары бар ... ... ... ... және ... ... ... жеткiлiктi саны бар. Осымен қатар, банктер өздерiнiң ... ... ... ... осы ... ... ... көрсететiн,
әртүрлi мәлiметтер алады (әсiресе несие ... ... ... ... ... көзi ... iрi ... агентiктердiң қызметтерi
және онымен басқа банктермен айрбас табылады.
Негiзде дамыған берiлгендер базалары ... ... ол ... ... белгiлi төлем асауы қажет.
Банктерде арнайы экономикалық ақпараттарды ... және ... ... ... ... ... ... ел iшiндегi және
шетелдегi ... ... ... болып табылады. Бұл
барлық ақпарат клиенттiң ... ... ... ... ... бiлiктi мамандардың бар болуы, өздерiнiң клиенттерi үшін
аудиторлық қызметтер кешенiнiң дамуы үшін шарттар ... ... ... әлi ... ... ендi өсiп келе ... фирмаларға бәсекелестiк әкелер едi.
Банктердiң аудиторлық қызметтердi орындауда тағы бiр жақсы жағы:
өзiнiң ... ... ... ... ... банк оның қызметiнiң
ерекшелiктерiн тереңiрек байқауға мүмкiндiк алады, ... ... ... ... ... жасай алады.
8. Инженерлiк-экономикалық экспертиза бойынша қызметтер.
Инженердiк-экономикалық экспертиза бойынша қызметтерге жөндеу-құрылыс
және орындалған көлемдерiне инвентаризация ... ... ... ... ... ... сметасын тексеру
және осы жұмыстардың орындалуы кезiнде тексеру, жобалық-iздеушiлiк, құрылыс-
монтаждiнiң және ... ... ... ... көрсету, техникалық күрделi емес объектiлерге жобалық-сметалық
құжаттарға немесе басқа да ... және ... ... ... ... орындау кiредi. Сонымен қатар, банктер
клиенттердiң тапсырысы ... ... ... ... ... жинауға көмек көрсетедi.
9. Кепiлдеме беру.
Банктермен (гарантия) кепiлдеме беру несиелiк ... ... ... ... ... ... ол отандық банктермен тәжiрибеленедi.
10. Басқа да ... ... ... ... ... және жабдықтарды орналастырумен байланысты делдалдық
операцияларды орындауға болады, яғни клиентпен екiншi ... және ... банк ... ... ... негiзде клиентiң қорларын сату,
сақтандыруды ұйымдастыру да жатады.
Банктiк қызметтердiң дамуының жеткiлiктi перспективтi бағдарламасы
өзiнiң ... ... ... ... ... әр ... мен ... оларға және басқа да нумизматикалық
аксессуарлар, альбомдарға ... ... ... ... ... сәйкесiнше ұйымдастыру бойынша мұндай дүкендерде ... ... бар, ... ... тағы бiр ... ... ... орындайды. Сонымен қатар, ... ... ... ... олар өздерiнiң клиенттерiнiң мәдениет деңгейiн
жоғарылататынын көрсететiн ұйым ретiнде банктiң имиджiн ... ... ... ... инвестициялық қызметiн бағалау әдiстерi
Нарыққа өту жағдайындағы экономикалық механизмнiң дамуы, ... ... ... ... ... есеп ... ... өте жоғары талаптарды көрсетедi. Төлемдiк ... ... ... ... өсуi, ... түріндегi тез өсетiн қажеттiлiктi
қанағаттандыратын және айналым ... бiр ... ... ... ... ... және ... шығындарының қысқаруын
қамтамасыз ететiн ақшалай айналымның жаңа механизмiн ... ... ... ... ... банктiк қызмет нарығында жаңа
банктiк өнiмдер және ... ... ... ... ... ... ... кеткен ескi аккредитив, банктiк кепiлдемелер және инкассо ... ... ... да ... ... – бұл айналым құжатында, кредиторда ... ... ... ... ... ... ... алушы (форфейтер) өзiне бас тарту-форфейтинг туралы
мiндеттеменi өзiне ... ... ... ... ... жағдайында кредиторға регрессивтi талап қоюда. ... ... ... алу ... ... ... ... екi түрлi келiсiм түрінде қолданылады:
- ұзақ мерзiмдi қаржылық мiндеттемелердi тез орындау мақсатында;
- ... ... ... ... ... ... ... экспорттарға нақты ақшаның түсуiне
қатысу үшін-экспорттық келiсiмдерде.
Форфейтингтiк құрал ретiнде ... ... ... ... болып табылады. Бiрақ форфейтинг объектiсi болып басқа да
қағаздар ... ... Бұл ... ... таза ... ... ... мiндеттемесi бар).
Форфейтинг екiншi дүниежүзiлiк соғыстан ... ... ... ... қаржыландыруда мол тәжiрибесi болған, ... ... ... ... ... ... ... сатып алуды каржыландыру үшін,
осы амалды қолдана бастады. Сол жылдары өнiмдi ... және ... ... ... өстi, сатып алушылар ұсынылып отырған несиенiң
мерзiмiн 180 күнге дейiн, үйреншiктi 90 күнге қарсы мерзiмiн ... ... ... ... ... ... мерзiмiне қатысты, қымбат тұратын
тауарлар пайдасына дүниежүзiлiк сауда құрылымында өзгерiс болды.
Осылайша, халықаралық экономикалық айырбас ... ... ... және ... берушiлер өзiнiң тiрлiктерiн қаржыландырудың жаңа
әдiстерiн iздеуге мәжбүр болды. ... ... ... ... ... және көптеген африкандық, азаматтық, сол латын
американдық елдер әлемдiк ... өте ... бола ... ... ... ... ... көздерiнiң есебiнен несиелер
киыншылықпен ұсынуда сондықтан ... ... ... ... жаңа ... қолдануға мәжбүр болды.
Экснортты мемлекеттік несиелендiру әлсiз дамыған елдерде, форфейтинг
көп даму алды. Алғашқыда форфейтирование екiншi деңгейлi ... ... ... ... ... көлемiнiң көбеюiне байланысты
мамандандырылған институттар құрыла ... ... ... ... ... Лондон болып табылады,
жаңа банктiк технологияларды меңгеруде ешқашан әлсiз ... ... ... ... ... ... ... бизнестiң маңызды бөлiгi Германияда шоғырланған.
Осылайша, форфейтинг әртүрлi қаржылық орталықтарда ... ... ... ... өсуi ... ... бiрге «а-форфс»
келiсiм санының көбеюiн, осындай орталықтардың санының өсуiмен салыстыру
қате болар едi. Бұл ... ... ... өсуiмен, сонымен
қатар, тәуекелдердiң өсуiмен байланысты адекватты ... ... ... маңызды жетiстiгi бар, ол оны орта ... ... ... ... Бұл ... ... ... операциямен байланысты тәуекелдердi өз мойнына алады.
Сонымен қатар, оның тартылуды кейбiр елдердегi тiркелген ... бас ... ... ... елдердегi импортталатын товарлар
үшін төменiң жетiспеушiлiгiне, саяси тәуекелдердiң жоғарылауына және кейбiр
басқа да жағдайларга байланысты өсiп отырады.
Форфейтингтiк бағалы ... ... түрі ... және ... ... ... Олармен операциялар негiзiнен ... ... және тез ... ... ... ... түріндегi мiндеттемелер баса
алады. Аккредитив – бұл бiр ... ... ... ... банкке арнайы
брондалған құралдары есебiнен жөнелтiлген ... үшін ... ... ... ... ... көрсетушiге белгiлi бiр соманы
төлеудi бiлдiретiн, есеп айырысулық немесе ... ... ... ... және ... ... мүмкiн. Қайталанбайтын
аккредитив эмитент-банктiң аккредитивте қарастырылған екiншi деңгейлi
құжаттарды оғап ... ... ... ... және оның ... ... қатал мiндеттемесi болып табылады.
Ресейде аккредитивтер басқа қалалардағы жеткiзiп ... мен ... ... ... есеп ... ... сонымен қатар
халықаралық есеп айырысуда қолданылады. ... ... ... ең ... сыртқа сайда операцияларында қолданылады.
Форфейтерлеу объектiсi ретiнде аккредитивтер сирек қолданылады. Бұл
операцияның қиындығымен түсiндiрiледi, ең ... ... ... ала және ... келiсiм шарттарын келiсiп алу қажет, ол ... ... ... әкеледi. Сонымен қатар форфейтингтiк нарық
келiсiмге отырудың және аяқтаудың ... ... ... және ... ... ... аккредитивпен операцияның ыңғайсыздығы келесiде.
Операцияның бұл қатысушы қайтару мерзiмдi және шамамен тең ... деп ... Бұл оған және ... ... ... және ... да ... Бiрақ егер вексельдер бойынша
банктен құтылу жеке құжаттармен толтырылса, олардың ... ... ... келгенде оңай айналымда болады, онда аккредитив бойынша
барлығы бiр ... ... ... ... және бұл ... қарыз алушының арнайы рұқсатынсыз сатылуы мүмкiн емес, ол ... ... ... жылдары нарықтық экономикасы дамыған елдерде форфейтингтiк
қызметтердiң ... ... ... ... бойынша жүрдi.
Форфейтер активтердi сатып ала отырып, инвестициялауды жасайды.
Мүмкiн ол өзiнiң қаржыларын осындай түрде, ұзақ ... ... ... ... ... ... ... келе жатқан басқа көбiне
форфейтингтiк ... ... жаңа ... ... ... ... құнын, олардың айналым ... ... ... ... ... Бұл ... ... иегерi бағалы қағаздардың қызмет
көрсету мерзiмiнiң аяқталуы бойынша ... ... және ... ... ... ... ... форфейтингтiк нарықтағы құпиялық немен
түсiндiрiледi? Ең алдымен ... ... оның ... ... ... ... ақпараттарды
ешкiмге айтпауына қызығушылығы бар және сатып ... ... ... да ... ... оның ... керектiлiгiн және оның келiсiмдерiне
қолданылатын қаржыландыру ... ... ... ... да бiр
форфейтингтiк қағаздарды сату ... ... ... ... ол ... жағынан бақылауды қиындатады. Осыған жетпеу үшін
соңғысы форфейтингтiк ... ... ... ... ... белгiлiбiр шектеулерде анықтауға тырысады.
Барлық қиыншылықтарға қарамастан, екiншi форфейтингтiк ... ... ... ... ... болады.
Бағалы қағаздары бiрiншi Ұстаушысы берiлген ел үшін бекiтiлген
несиелеу ... ... ... бiр жаңа ... ... алу әсер
ететiнiн анықтауы мүмкiн.
Бұл қағаздар бойынша табыс ... ... да, ол ... лимиттi
жоғарылатуға мүмкiндiгi болмаса, ол келiсiммен бас тартұға мәжбүр болады.
Бұл мәселенiң ... бұл ... ... бар немесе қазiргi уақытта
ұсынылған қағаздарды қайта сату болып ... ... да бiр ... ол ... ... ... жоғарылатқанда да дәл осылай
болады. Алғашқы ұстаушы проценттiк ставка түскен соң және сол ... ... ... алғанша, ол берiлген нарықта екiншi нарыққа тартылуы
мүмкiн.
Алғашқы ұстаушыны екiншi нарықтың ... ... ... ... бар. ... ол ... ... өзгеруiн күтуде өзiнiң
портфелiнiң жоғары өтiмдiлiгiн және белгiлi қағаздардың тәуекел деңгейi ... ... ... табыстылықты пайдалануды қамтамасыз өткiсi келсе, оларды
екiншi нарықтан алады. Және одан да ... ... ... ... ... ... пайда болуы мүмкiн (бұл егер ... ... ... ... ... ... өсуiн алдын алса және оны алғашқы сатуға
қарағанда, берiлген қағаздарды өте төмен ... ... ... ... ... үшін екiншi нарық келесi тартымды белгiлерi бар:
- ... ... ... ... ... басқа
бағалы қағаздар бойынша алуға болатын табысқа қарағанда жоғары (тәуекел
деңгейi, мерзiмi және валютасы ... ... ... ... ... ... ... бар, ол
форфейтингтiк қағаздар бойынша кепiлдiктер немесе бiрiншi класты банктердiң
авалi-төлемдi қамтамасыз етудiң ең жақсысы.
Форфейтингтiк қағаздарға инвестициялардың ... ... ... ... ... және ... саны әлi үлкен
емес. Форфейтингтiк нарық әлi брокерлiк ... ... ... ... ... ... ... нарықта сатушылар мұндай даму
көптеген эксперттердi және ... ... ... ... ... ... ... әкелетiндiктен қорқытуы мүмкiн.
Форфейтингтiк нарықтың дамуының тағы бiр маңызды бағыты сатып
алушларды ... ... Бұл ... ... кредитор ретiнде
бiрiктiру процесiне сәйкес келедi. Бiрiктiру процесiнiң өзi форфейтерлердiң
қарама-қарсы келiсiмнiң негiзiнде ... ... ... ... қандай бөлiгiн алатындағы туралы ... ... ... ... ... ... ... Бiрақ
сома өте үлкен болса, онда қатысу келiсiмiнiң ... ... жеке ... да бөлiнуi мүмкiн. Шын мәнiнде, бұл әдiс ... ... ол өз ... ... екiншi нарыққа түсуiнiң
потенциалды мүмкiндiгiн төлемдетедi. Сонымен ... әлi ... ... ... заңды статусы соңына дейiн анықталмаған. Сондықтан тәжiрибеде
олар ... ... әдiсi де бар. Егер ... оны ... дайын болса, оған
құжаттар онын көбейтуге тура ... ... ... ендi. Мерзiмiн
өзгерту көмегiмен аз сомаға жасалады (мысалы, кәдiлiгi 6 айды зай бойынша ... бөлу және ... Бұл әдiс ... ұстаушылар арасында
қатысу келiсiмiн жасауды қажет етпейтiндiгiмен ұнайды.
Екiншi нарықта сатып алушы мен ... ... ... айта кету ... ... ... ... сатып алушы болып табылады және оның мiндеттерiне ол олған бағалы
қағаздардың ... ... және ... ... кiредi, сонымен қатар
қағаздарға қосымша авальдар және кепiлдiктер кiредi. Екiншi нарықтағы ... ... ... жоқ ... ... ... ... бағыты өзгермелi проценттiк
ставка негiзiнде дисконт есебiн ... ... ... ... ... ... ... ставкалардың тұрақсыз өсуiмен
түсiндiрiледi және келiсiм жасасқысы келмейтiндiгiн ... ... ... ... негiзiндегi кез-келген сату ақша
қаржыларын максималды алу мүмкiндiгiн нашарлатады. Алғашқы форфейтер ... ... ... сатады, сату белгiлiбiр күнге ақырғы қаржылық
реттеу шартымен жасалады. Шын мәнiнде вексельдiң мерзiмi өткенше ... саны ... ... мүмкiн. Осылайша, келiсiм тәуекелдiң жоғары
деңгейiн бiлдiредi, ал ... үшін ғана ... оның ... себеп болып табылады.
Әлемдiк форфейтингтiк нарықтың мөлшерiн кез-келген бағалауы-жұмбақтан
кем емес. Бұл нарық соңғы жылдары өстi, ... әлi орта ... ... ... кiшi ... болып қала бередi. Оның пайда болуына және
өсуiне ... ... ... да ... ... ... жаңа
форфейтерлердiң оған жету үшін белгiлiбiр шектеулер бар. Бұл шектеулер
келесiлер.
- Орта ... ... ... сөз ... ... банктерге көбiне форфейтерленетiн активтердiң қайтару
күндерiмен меншiктi қарыздарды төлеу ... ... ... ... ... ... өзгеруi жағдайында жеткiлiктi жоғары
тәуекел қалады, ол ... ... ... белсендiлiгiн ұстап
тұрады.
- Форфейтинг операциясын жүргiзуде бiлiктi қызмет көрсетудi талап
ететiн арнайы техника қолданылады. Бұл ... ... өте аз, ал ... ұзақ ... ... етедi.
- Банктер форфейтингтiк нарықты құру және ... аз ... ... экспортер шетел сатып алушысынан аудармалы немесе жәй
вексельдерiн алады, оларға төлем қарастырылған мерзiмде ... ... ... банк ... айналым құжаттарын авальдайды, не ... ... ... ... ... мiндеттемелердi регресс
құқығысыз сатып алғандықтан, ол ... ... ... ... алады. Сондықтан, егер қарыз болушы бiрiншi класты қарыз ... ... ... ... ... немесе банктiң шартсыз кепiлдiгi
түріндегi-белгiлi қамтамасыз етудi алуға тырысады.
Кепiлдiк мiндеттеме ... ... ... қарыз болушыдан
алынатын соманы өз уақытында төлеудi қамтамасыз етуге берiледi.
Кепiлдiк сәйкес хат түрінде берiледi, ал ... ... ... ... хат номерi, кепiл объектiсi (келiсiм өнiмдi жеткiзу
күнi, пайыздық мөлшерлеме және ... ... ... құру тәртiбi бойынша, Қаржы көздерi
бойынша, ерекшеленетiн бiрнеше кепiлдiк ... бар. ... ... ... ... ретiнде, Қаржылық-тұрақты
кәсiпорындар немесе қаржаларды жинақтайтын арнайы мәселелер болуы ... ... ... ... ... табылады.
Тәуекелдi төмендетуден басқа кепiл форфейтерлерi екiншi нарықта
дисконтталған қағаздардың жоғары ... ... ... Егер банктiк
кепiл ұсынылса, онда көбiне оны импортр емiнде елшiлiгi бар, ... ... – бұл ... ... ... бiр ... ... орындауына жауапкершiлiктi алатын авалисттiң ... ... ... авальда вексельде «рег abal» жазуы болуы керек, ал
егер ол аудармалы ... ... онда ... авалистiң фамилиясы, аты,
әкесiнiң аты болуы керек. Кепiлмен салыстырғанда авальдiң артықшылығы, ... ... ... ... ... ... көп ... кепiлдiк
мiндеттемеге қарағанда.
Кепiлдiк айналым құжаттары өзiнiң банкiнде талаптар регрессi ... ... ... ... банкi форфейтер сияқты
қызмет атқарады.
Бұл форфейтинг туралы келiсiмнiң өзiнен шығады, ол негiзiнен ... ... банк ... ... сатушы мен оның банкiнiң арасындағы
және вексельдi банк авальдайтыны немесе оларға төлемдi қамтамасыз ететiнi
туралы, сатып ... мен оның ... ... ... жеткенде ғана
орындалады.
Форфейтер әсiресе, онымен алынатын айналым құжатын ... ... ... Егер ... ... ету ... болып
табылатын болса, онда, мысалы, ағымын заңдары бойынша мұндай мiндеттеме
әрекеттi болып саналады және авалист ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету банктiн кепiлдеме түрінде болса, онда ол негiзгi
кепiлдеме болып табылатындығы және кепiл болушы негiзгi қарыз ... ... ол ... және шартсыз болып табылатындығы, ол берiле
беретiндiгi және ... ... ... ... ... ... халықаралық қаржылардың теккiлiктi икемдi құралы
форфейтинг болып табылады. Бiрақ ол бiрнеше шектеулерге ... ... ... мерзiмiн 6 айдан 10 жылға және жоғары мерзiмге
создыруға келiсiм ... ... ... қарызды төлеудi сериямен қабылдауға келiсуге мiндеттi;
- егер импортер мемлекеттiк агент немесе халықаралық ... ... ... ... ... және ... банкпен немесе
мемлекеттiк институтпен кепiлдендiрiлуi қажет;
- жалпы берiлген құралдың барлық оны қолданушылар үшін ... ... ... үшін артылықтары
- форфейтингтiк қызметтердi тiркелген мөлшерлеме негiзiнде ұсыну;
- экспортерға регресс құқығынсыз форфейтер есебiнен ... ... ... ... ... ... ... нақты ақшаны
бiрденен алу мүмкiндiгi, ол жалпы өтiмдiлiкке, жақсы әсер ... ... ... ... құралдарды қайта
инвестициялауға мүмкiндiк бередi;
- тәуекелдердiң жақтығы (барлық валюталық ... ... ... ... сонымен қатар, кепiл болушының
банкрот болу тәуекелiн форфейтер өз мойнына алады);
- құжаттардың қарапайымдылығы және ... ... ... ... мүмкiндiгi;
- берiлген операиялардың құпиялық сипаты;
- форфейтердiң келiсiмдi қаржыландыруға дайындығына, келiсiм шарттарын
қаржыландыруға ... ... ... оперативтi
келiстiндiгiне тез куәландырылу мүмкiндiгi;
- тiркелген ... ... ... ... ... ... алу мүмкiндiгi, ол экспортерға өзiмнiң шығындарың
алдын-ала санап ... және оны ... ... кiргiзуге,
басқа барлық сандарды санап алуға мүмкiндiк бередi.
Экспортер үшін кемшiлiктер:
- экспортердiң өзiне кепiл болушының банкрот болу ... ... етiп ... ... қажеттiлiгi, сонымен қатар,
аваль және кепiлдiк, вексель түрін ... ... ... бiлу ... егер импортер форфейтерге ұнамсыз кепiл болушыны ұсынған жағдайдағы
қиындықтар туындау мүмкiндiгi;
- ... ... ... ... ... ... өте
жоғары.
Импортер үшін артықшылығы:
- құжаттарды толтырудың қарапайымдылығы және тездiгi.
- тiркiлген пайыздың маниерлеме бойынша ұзартылған ... алу ... ... ... жемiсiн пайдалану мүмкiндiгi.
Импортер үшін кемшiлiктер
- банктiк кепiлдеменi пайдалануда банктiк несиенi алу мүмкiндiгiнiң
азаюы;
- ... үшін ... ... ... форфейтердiң өте жоғары маржасы;
- Форфейтер үшін артықшылықтар
- құжаттарды толтырудың қарапайымдылығы және тездiгi;
- ... ... ... екiншi нарыққа оңай өткiзу мүмкiндiгi;
- несиелеу операциаларына қарағанда өте ... ... үшін ... қарызды төлемеу жағдайында регресс құқығының тоқтығы;
- импортер елiнiң вексельдiк заңдылығын бiлу қажеттiлiгi;
- кепiл ... ... ... ... ... мерзiмiнен бұрын төлем жасау мүмкiн еместiгi.
Айтылған кемшiлiктер форфейтер үшін ғана сипаты емес. Мұнда олар мына
себептi ... ... үшін ол ... ... қарыз келiсiмдердi
құрылмайды.
Саяси және басқа да тәуекелдер форфейтер майнында екендiгiн ... ... ... ... ... ... Олар
халықаралық несиенiң кез - келген түріне ... ... ... кемшiлiк ретiнде көрсетiлмеген.
Кепiл болушы үшін артықшылықтар:
- Келiсiмдi жасау қарапайымдылығы;
- Өзiнiң қызметтерi үшін ... ... ... үшін ... ... ... өте ... және ол мынада, ол ... ... ... мiндетiн кепiл болушы өз мойнына алады.
Қазiргi заманғы банктер несиенi өзгермелi ... ... ... ... да, бiрақ тiркелген мөлшерлеме де қолданылады.
Бiрақ бұл жағдайда мөлшерлеме ортадан жоғары болуы мүмкiн. ... ... ... кепiл талап етуi мүмкiн. Сонымен бiрге, ... ... ... ... ... алуы ... Тәуекел сақтандыру
көмегiмен азаюы мүмкiн.
Банктерге кейде халықаралық лизингтiк келiсiмдердi ... ... ... ұзақ ... ескере отырып, лизинг берушi қаржылық
тәуекелдi ... Егер ... иесi ... ... ... алатын болса, ол
өзi лизинг берушi ретiнде көрiнедi. Егер де меншiк иесi ... ... үш ... келiсiмге отырады, онда банк лизинг алушы мен меншiк иесi-
экспортердiн; арасында қалады.
Лизингтiк қызметтiң халықаралық ... – көп ... ... ... оған ... бiр ... ... Осылайша, форфейтингтiк
келiсiмдерiмен салыстырғанда лизингтi қаржыландыру өте қиын ... ... оның ... ... ... ... ... факторинг мәнi мынада, Қаржылық ... ... ... ... ... тоқталуы үшін, көбнесе шетел
сатып алушыларынан пайдасын алудан, экспорттық келiсiмiнiң ... ... ... ... ... ... артықшылықтары бар. Бiрiншiсi ... орта ... (90-180 күн), ... ... үлкен емес сонда берiледi
сонымен бiрге, әрдайым экспортер үшін белгiлi бiр тәуекел ... ... ... ... тек 80% ... ... Және ... төлем
қабiлетсiздiгi жағдайында экспортерға регресс құқығын сақтауды талап
етедi).
Айналымсыз ... ... ... ... ... екi
келiсiм-шартқа отырады, оның бiреуi экспортермен бекiтiледi, екiншiсi-шетел
сатып алушысымен.
Бiрiншi келiсiм-шарта ол қарастырылған транспортық ... ... соң ... экспортерға оның таурының толық сомада сатып алу
бағасын ... ... ... ... ... ... ... берулердi алып тастағанда).
Екiншi келiсiм-шартта шетел сатып алушының тауарлардың ... ... ... ... ... сол үшін ол ... ... соң, көрсетiлген вексельдердi акцептеуi ... ... ... институтқа сатып алушыға несие ... ... ... ... ... ... мүмкiндiк бередi. Кейде сатып алушыдан
компенсацианы талап етедi және ... ... ... және ... валюталық бақылау органның рұқсатының бар екендiгiн дәлелдеуiн
сұранады.
Форфейтингпен салыстырғанда айналымсыз қаржыландыруда өте қиын ... бар, ол ... ... ... ... қаржылық делдал
экспортердi келiсiмге сәйкес тәуекелдерден тек өзi ... ... яғни ... 100%-дан емес босатады. Фьючестермен хеджирленетiн,
өзгермелi мөлшерлеме бойынша қарыздар. ... ... ... ... мөлшелерме негiзiндегi қаржыландыру болып табылады. Осымен
бiрге қарыз алушы мүмкiн болатын тиiмсiз мөлшемерлiнiң өзгерұiнен сақтануға
толпынады. Сақтандыру ... ... ... көмегiмен жүзеге асырылуы
мүмкiн. Мұндай келiсiм болашақтағы белгiленген күнге ... ... сату және ... алу ... заң ... мiндеттi келiсiм-шартты
бiлдiредi.
Фьючерстiк келiсiм кез келген жағдайда оның қатысушылармен орындалуы
керек, яғни келiсiмiн ... ... ... оның ... ... өтеу ... ... сатып алушылар мен сатушылар, бiр-
бiрiне валютаны ... тек ... ... ... және ... ... жабады. Фьючерстiк негiзi болып пайданы мүмкiн болатын
бағаның төмендеуiнен және валюталық курстардың ... ... ... ... және ... валюталық курсты қорғау
үшін, валюталық диллерлер, банктер және басқа қаржы институттары-меншiк
құралдарын ... ... ... көмегiмен форфейтингтiк келiсiмдi сақтандыру мәнi мынада:
белгiлi айда товарды ... ... ... ... келiсiнеген курс
бойынша тауарлық келiсiм сомасына фьючерстi сатып алады; шетел валютасының
кенеттен өсуi импортерға шығын әкеледi, ... ... сол ... ... ... әкеледi, керiсiнше жағдайда фьючерс шығын, олтаурлық келiсiм-
қосымша пайда әкеледi.
Экспортердiң негiзгi тәукелi валюталық тәуекел болып ... ... ... есебiн жүргiзетiн валютадан, жақсы валютада вексельдiң
құны көрiнұiн байланысты туындайды, немесе экспортер үшін валюталық ... ... ... ... де ... импортерға тауарды жеткiзу және форфейтермен келiсiмге отыру
кезiнде туындауы мүмкiн. (экспортер бурын ... ... ... ... ... ... ... тәуекелдердi басқару мақсатымен ӨЗIНIРI, ... ... ... байланысты, әр түрлi валютадағы
тiзiмiн ... ... ол ... ... ... ... байқауына
мүмкiндiк бередi және қажет болған жағдайда форвардтық ... де ... ... ... және ... ... ... бойынша немесе келiсiм-шарт негiзiнде телекс бойынша
жасалатын биржадан тыс мерзiмдi ... ... ... ... ... ... ... курсы, мерзiмi тiркеледi, бiрақ шоттар
бойынша соманың түсу мерзiмi жүргiзiлмейдi.
Форвард келiсiмi, СПОТ + ... ... ... тең ... курс ... жасалады.
Импортер оған жеткiзiлген өкiмнiң ақысын, белгiлi уақыт өткеннен соң,
төлеу ... ... ... ... бiрге валюта және сома тiркелген,
оның қарызы бойыншы ... ... ... және ... ... ал ... импортердiң Ұлттық валютасында жазылып берiледi.
Тек мына жағдайда ғана, импортердiң Ұлттық валютасы ... ... ... үшін ... ... және импортерға басқа валютада
есеп айрысуға тура келедi, ол үшін ... ... ... ... ... ... ... кез келген форфейтингтiк келiсiмде кепiл
болушы вексельдi уақытында төлеу мiндеттемесiн өзiне алады, ... ... ... орындауды талап етуге құқы бар. Осылайша, шартты
мiндеттемелер және шартты активтер де бар. Егер олар бiр ... ... ... ... ... тәуекелдi болмайды. Бiрақ импортер төлемдi
кешiктiру ықтималдығы бар. Егер импортер өзiнiң мiндеттерiн ... ... да ... ... ... мүмкiн.
Кепiл болушының тәуекелдерiн бақылаудың ең тиiмдi әдiстерiнiң бiрi әр
импортерға несиелiк ... ... және әр ... берiлген кепiлдiктерiн
жалпы көлемi бойынша лимит орнату ... ... ... ... ... ... ... негiзделедi. Мұндай лимиттердi
жасаудың, мамандарды дайындау деңгейдi өте жоғары болуы керек.
Форфейтенттiк операцияны ... ... ... ... ... ... дейiн форфейтер ... ... ... ... ... ... ... экспортерға опционды келiсiмге қол қойғанға дейiнгi
мерзiмге берсе, ол пайыздық мөлшерлеменiң тиiмсiз ... ... ... форвардтық келiсiмдер көмегiмен төмендетуге болады.
Берiлген тәуекелдiн ықтималдығын есепке ала отырып ... ... ... үшін оның ... ... әрдайым жеткiлiктi
болуын қадағалауы керек. (қарызды уақытында төлеу үшін). Ол үшін ... ... және ... ... ... ... басқару үшін
форфейтер негiзiмен осындай тiзiмдердi өзiнiң мiндеттемелерi бойынша
құрайды, ... ... оның ... ... ... қағаздар
бойынша тiзiм жасайды. Ыңғайымының үшін тiзiм үш траншқа ... ... ... Әр траншқа сәйкес мерзiмде орындалуы қажет
мiндеттемелердiң, белгiлi сомалары сәйкес ... ... ... ... ... ... ... қалуы мүмкiн. Бұл жағдайда ол пайыздық фьючерстi сатып ... ... ... ... ... тәуекенiн алса
болады.
Кепiл болушының төлемқабiлетсiздiгiнiң тәекелiн басқару ... ... бiр ... ... белгiлейдi. Осымен бiрге
форфейтер банк бөлiмшесi болып табылады ма, кепiлболушы банк ... ... ... ... ма ... ... Яғни, шек барлық институтттың
тәуекелiн есепке ала отырып анықталуы тиiс. ... ... ... ұсынылған барлық несиелердi және кепiлдiктердi ... ... ... ... ... Бұл есеп беру ... болушының шектеуiн
анықтау үшін негiз болып табылады.
Жоғарыда айтылғандай, форфейтiр мiндеттi түрде ... ... ... ... және ... ... ... операцианың мақсаттылығын жалпы сиппатта зертейдi. Егер форфейтер
бұрын осы партиялармен ... ... ... онда ... көп ... жағдайда ненiң жектiлiктi тексеру деп есептеуге болатындығын
анықтау маңызды: ... ... және ... ... ... экспортермен әңгiме және т.б. қандай жағдайда
болмасын берiлген сұрақтың шешiлуiне белгiлi уақыт ... ... ... ол өзiн ... емес тәуекелге әкелуi мүмкiн.
Жоғарда айтылған тауекелдермен қатар форфейтер вексельдердiң
сақталмалы ... және ... ... iстеу мүмкiндiгi жоқ
тауекелдерге шалдығуы мүмкiн.
Вексельдер ұрлықтың объектiсi болу ықтималдығы бар. Бiрақ вексельдер
жоғалуы және ... ... ... Бiрiншiсi вексельдердiң ... ету үшін ... ... ... ... ұстау.
Екiншiсi-вексельдерге қол жеткiзу мүлекiндiгi бар ... ... болу ... ... - сейфтегi нәрселер сирек, бiрақ күнделiктi
емес ... ... ... бугалтерлiк есеп берiлгендерiмен салыстыру
жасалып отыруы қажет. Төртiншiсi ... оның ... ... өрт жағдайынан сақтандырып қою қажет.
Сонымен қатар, форфейтердiң өсiп отыратын айналымының сақтандырумен
жабуды әр дайын қадағалап отыру қажет.
1.3 Екiншi деңгейлi ... ... ... ... ... ақша ... алу әдiстерi түрлi болғанымен, барлық
қатысушылар үшін негiзгi принцип сақталып қалады. ... ... ... ... ... атап айтқанда – тауарлар рыногы,
ресурстар рыногы, ақша мен ... ... ... ... және ... ... ''қаржы рыногы'' терминi кең мағына ретiнде
қарастырылады.
Қазақстан Республикасының қатаң түрде орталықтандырылған ... ... ... ... ... ... ... нарықтық
экономикаға көшуi елiмiзде оған қызмет көрсететiн барлық ... ... ... ... ... еттi. ... ... рыногы бұрын
соңды болған емес.
Қаржы рыногы - бұл, ең ... ... ... ... ретiнде
бағалы қағазды сату мен қайта сату жөнiндегi операцияларды жүзеге асыру
жолымен кәсiпорындардың, фирмалардың, ... ... ... ... ... ... және халықтың уақытша
бос ақшаларын жұмылдыруды, бөлудi және ... ... ... ... ... ... ... 3) /2/.
Экономикалық жүйедегi рыноктардың өзара байланысы
Сурет 3
Қазiргi кездегi қаржы рыногының негiзiн көптеген қаржы институттары
мен ... ... ... ... ... ... рыногы қаржы
ресурстарын үздiксiз қалыптастырып отырудың, оларды неғұрлым ... ... ... ақша ... ... ... нысаны болып табылады және бағалы қағаздар рыногы, сондай-ақ несие
рыногы түрінде iс-әрекет етедi. Қаржы рыногы экономиканың ... ... ... ... ... ... бөлудi барлық нысанында
реттейтiн нарықтық қатынастардың бүкiл жиынтығын бiрiктiретiн неғұрлым
жалпы, ... ... ... ... ... және ... ... қаржы рыногы
ұғымы ақша, валюта, несие, капитал ... қоса ... ... әдебиеттерде қаржы рыногының ықшамдалған ... де ... ... ... 4) ... ... құрылымы
Сурет 4
Қазақстан Республикасында бағалы қағаздар рыногын дамытпай рыноктық
экономиканы көтеру мүмкiн ... ... ... ... ... ресурстарының жалпы 50 пайызын акциялар мен облигациялар құрайды.
Бағалы қағаздар рыногының қажеттiлiгi мына принциптерден туындайды:
- ... және ... ... ... мақсатында қаржы
ресурстарды табу қажеттiлiгi мен мемлекеттiк бюджеттiң тапшылығын жабу
үшін;
- бағалы ... ... ... ... ... бiр құралы
ретiнде ... ақша ... ... ... ... арқылы мемлекеттiк меншiк жеке меншiкке өтедi.
Бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ... тиiмдi дамуына ықпал ету, ... ... ... ... белсендiлiгiн арттыру
негiзiнде экономикалық өсудi және қаржылық ... ... ... ... ... заң дәл қазiргi ... ... ... өзi бар, ол ... ... ол ... ... және де кәсiпкерлiктiң дамуына өз әсерiн тигiзуде.
Ертеректе, рыноктық қатынас қалыптаспаған кезде, толық мемлекеттiк
басқаруда, бағалы ... ... ... ... ... жоқ және ол ... облигация түрінде, яғни, алушының жинақтаушы кiтабы, ұтыстық лотерея
билеттерi, ... ... ... (сберкассiлiк) аккредитивтерi
түрінде болды. Ал заңды тұлғалардың ... ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздардың түрлерi
көбейiп, қор нарығы пайда болды.
Жалпы түрде, бағалы қағаз ... ... ... шығарып, айналдырып,
алып—сатуды экономикалық қарым—қатынастарға жатқызуға болады.
Рыноктық экономикаға ... ... ... ... тез ... бағалы қағаз рыногы қамтыла ... ... ... тек қана ... және ... ... ... болып есептелдi. Оларға—акция,
облигацияларды жатқыза аламыз.
Бағалы қағаздар—бұл ... ... ... ... ... ... немесе қарым-қатынасын куәландыратын қаржылық құжаттар.
Бағалы қағаздар құжаттар ... ... ... ... асырылады. Экономикасы дамыған елдерде бағалы қағаздар айналымы
оларды есеп ... және ... ... ... ... ... олар ... яғни қағазсыз жұмыс түріне көшкен.
Бiздiң ... ... ... ... ... ... ... шоттар “депо шоттары” деп аталады. Нақтысыз акциялар
иесi тiркеме реестрiнен ... ... ... құжатты қолданбауы
мүмкiн. Нақтысыз акциялар ... ... ... ғана ... жүредi
және олардың иелерiнiң құқығы толық қорғалады. Бұндай ... ... ... болмайды. Ол өз иелерiне толық өтiмдiлiктi, яғни аз ... ... ... ... ... және келiсiм шарттарды жедел түрде
рәсiмдеуге мүмкiндiк туғызады.
Бағалы қағаздарға қаржылық және тауарлық құжаттар жатады. ... ... ... және ... ... болып бөлiнедi. Екiншi
деңгейлi бағалы қағаздар тауар айналымы мен кейбiр мүлiктiк ... ... ... ... ... ... ... қор шеңберiндегi
нарықтың қағаздарымен қатынаста болады.
Бастапқы бағалы қағаздар рыногы–бастапқы бағалы ... мен ... ... ... ... ... ... табылады.
БҰдан кейiнгi туынды (екiншi) рынок–бұрын шығарылған бағалы қағаздар
рыногы сауда-саттығымен ... ... ... ... ... және биржадан тыс рынок ... тыс ... – қор ... ... ... ... ... Бұл рынокта сондай-ақ жаңадан ... ... ... ... Мұны қор биржаларын мүше немесе мүше емес дилерлер
Үйымдастырады.
Бағалы қағаздардың биржадан тыс ... ... ... немесе
компьютерлiк желiлер арқылы жүзеге асырылады. Бұлар негiзiнен өзiнiң
қажеттi кiрiсi ... ... жоқ ... қоғамдардың ... ... ... ... қор биржалары мен инвестициялық
институттар жұмыс жасайды.
Қорлы биржа ... ... ... ... ... ... болып табылады. Бағалы қағаздар айналымы деп, осыған байланысты
сауда-саттық және ... ... ... ... ... ... басқа да қызметтердi айтамыз. Биржа екiншi деңгейлi кәсiпорындарға
жатпайды. Шаруашылық субъектiсi ретiнде, биржа бағалы қағаздардың келiсiм-
шарттары ... ... және ... ... көрсетедi, белгiлi бiр
кепiлдiк бере ... ... ... саудасына шектеулер қояды және
келiсiм бойынша ақы алады.
Қор биржасы бағалы қағаздардың ... ... ... жағдай
жасайтын, олардың рыноктық бағасын анықтайтын және олар ... ... өз, ... ... ... табылатын ұйым. Қор биржасы
бағалы қағаздардың екiншi рыногын ұйымдастырушы болып табылады.
Қор биржасы жабық акционерлiк ... ... ... және кемiнде
үш мүшесi болуы тиiс, яғни, тек қор биржасының акционерлерi оның мүшесi
болады. Қор ... ... ... ... сәйкес тiркелiп, Қаржы
министрлiгiнде бағалы қағаздармен биржа жұмысын ... ... ... ... деңгейлiемес ұйым, оның мақсаты пайда табу емес, өзiн—өзi өтеуге
негiзделген және өз ... ... ... табыс төлемейдi.Бағалы
қағаздар операцияларын лицензиясы бар тауар және валюта ... ... де ... ... ... қағаздармен жасалынатын операцияларды
жүзеге асыру—негiзгi мiндеттерiне кiретiн инвестиция ... ... ... ... қор ... мүше бола ... тапсыруы бойынша бағалы қағаздарды сатып алу және сатуды брокерлер
мен диллер атқарады. Қор ... ... ... ... ... ... ... қор биржасының оған мүшелiкке енуге құқығын беретiн акцияларын сату;
- қор биржасының мүшелерiнен мүшелiк жарналары;
- биржада ... ... ... ... ... алымы;
- биржа қызметiне түсетiн басқа табыстары.
Биржаның табыстары оның қызмет ауқымын ұлғайту мен ... ... ... жұмсалады. Қор биржасы қаржы министрлiгiмен
келiсе отырып бағалы ... ... ... ... ... ... ... қарсы” ережелерiн белгiлейдi.
Қорлы биржалардың қатысушыларына сатушы мен сатып алушы және
делдалдар кiредi. ... ... ... маклер, дилерлер).
Брокер – клиенттердiң ұйғарымы мен қаржысы бойынша, ... және сол ... үшін ... ... ... пайыздық
мөлшерде сыйақы немесе қаржы алушы делдал. Дилер – өз атынан, өз есебiнен
бағалы қағаздарды қайта ... ... ... ... ... тұлға)
делдал болып табылады. Бағалы қағаздар сатып алу немесе сатуды өз ... өз ... ... ... ... банктер, жеке адамдар қор
биржасының мүшелерi.
Дилердiң кiрiсi сауда мен саттық айырмасынан ... ... ... ... ... ... жүредi:
1. Акция.
2. Облигация.
3. Мемлекеттiң қазыналық мiндеттемелерi.
4. Сақтау мен депозиттiк сертификаттары.
5. Вексель.
6. Варант.
7. Фьючерс.
8. Жекеменшiк чек.
Сондай-ақ, брокерлiк ... және сол ... ... беру.
Брокерлiк орын–көрсетiлген биржада саудамен айналысуға құқық бередi. Қор
биржасындағы бағалы ... ... және ... болып екiге бөлiнедi.
Негiзгiлерiне акция, облигация және мемлекеттiң қазыналық мiндеттемелерi
жатады. Ал ... ... ... ... ... ... бағалы
қағаздарды өз иелерiне сатуға және сатып алуға ... ... ... ... жатқызуға болады. Бұларға ең ... ... ... ... ... ... – бағалы қағаздар операциясымен жұмыс
жасайтын шаруашылық субъектiсi ... жеке ... ... ... институттарға қаржы брокерi, инвестициялық кеңес ... ... ... ... қор ... ... ... өз қызметтерiне лицензия алуы шарт. (Инвестициялық
кеңес берушiден ... ... ... ... ... ... бойынша өз
өкiлеттiлiгi бар, тiркелген агент. Қаржы ... ... ... ... ... ... ... алады.
Инвестиция компаниясы – тiкелей және ... ... ... ... мен ... деңгейлi банктердiң кейбiр қызметтерiн
атқаратын бiрлестiктер (корпорациялар).
Холдинг компаниялары – басқа ... ... ... ... ... бас компаниялар болып саналады. Сондай-ақ, қаржы холдингтi
компанияларды өз қаржысының 50%-н басқа ... ... ... ... ... ... ... серiктес деп атаймыз. Айта кетерлiк жайт,
мұндай компаниялар тек инвестициялық қызметпен ... және ... ... ... ... жол берiлмейдi.
Қаржы тобы – бұл бiр мақсатқа негiзделген бiрлескен кәсiпорындар.
Бұлардың холдингтi ... ... сол, бас ... ... ... жоқ.
Қаржы компаниясы – бұл негiзгi белгiлерiне орай, корпорацияларды
қаржыландыратын және диверсификацияға жол ... ... ... ... ... ... ... ерекшелiгi, өзi қаржыландырып
отырған корпорациялар акциясының бақылау пакетiн иемденбейдi.
Инвестициялы қор - бұл кiшi ... ... ... арқылы жұмыс
жасайтын және өз бағалы қағаздарын сату, ... ... ... ... ашық типтес акционерлiк қоғам болып табылады.
Инвестициялық қорлар ашық, жабық және чектi ... ... қор – бұл ... қағаздарды шығарушы және иелерiне олардың
орнына ақшалай сомманы немесе басқа да ... ... ... ... ... қор – ... ... жүктемейтiн бағалы қағаздар
эмиссиясымен (шығаруымен) ... ... қор — ... ... операциясымен қызмет жасайтын, арнайы
инвестициялық қор.
Негiзiнен, бағалы қағаздар мемлекеттiк тiркемеден өтуi ... ... ... ... ... ... және ... иелерiне (инвесторларға) сату жатады. ... ... ... :
- ... ... ... ... капитал жарғысының өсуiмен;
- облигацияларды және басқа да ұзақ мерзiмдi мiндеттемелердi
шығару арқылы мемлекеттiк ... ... ... ... ... ... бар ... тартуымен жүзеге
асырылады.
Бағалы қағаздардың алғашқы эмиссиясы келесi формалардан тұрады:
1. Бағалы қағаздардың ашық түрде ... оның ... ... ... ... ... туралы шешiмi;
б) эмитенттiң бағалы қағаздар эмиссиясын дайындауы және бекiтуi;
в) заңдастырылған құжаттар негiзiнде бағалы қағаздардың тiркелуi;
г) бағалы қағаздардың орналасуы.
2. ... ... ... ... ... ... эмитенттiң құнды қағаздар эмиссиясы жөнiнде шешiмi;
б) құнды қағаздардың тiркелуi;
в) олардың орналасуы (размещение).
Құнды қағаздар иелiгiнен келетiн кiрiс ... ... ... ... мыналар жатады:
а) белгiленген пайыздық төлемдi айқындау;
б) сатылық немесе кезеңдiк пайыздық ставканы қолдану;
в) пайыздық ... ... ... ... ... ... номиналды бағасын индексациялау;
д) олардың номиналды бағасына қарсы жеңiлдетiлген ... ... ... (айналымға жiберу);
е) түсiмдердi (дивиденттердi) қолдану.
Белгiленген пайыздық төлем – бұл төлемнiң ең оңай формасы (қарапайым
формасы).
Дегенмен, рынок ... тез ... мен ... ... ... өз ... уақыт өте келе жоғалтуы ... ... ... ставканы қолдану маңызы—белгiленген мерзiм
өткеннен соң құнды ... иесi оны ... ... ... ... ... ... Әр уақытта пайыздық ставка өсiп отырады. Пайыздық
кiрiстiң еркiн ставкасы Ұлттық ... ... ... ... ... өзгерiп отырады (әр жарты жылдық, әр тоқсан сайын). Сондай-
ақ тұтыну бағасының ... ... ... ... ... (құнсыздануға
қарсы) шаралар аясында бағалы қағаздар шығарылуы ғажап емес.
Кейбiр құнды қағаздар түрлерiне ... ... ... ... ... және ... бойынша бағалы қағаздар иелерiне ұтыс
төленедi.
Түсiмдер-бұл акционерлiк ... ... ... ... ... ... акцияға деген ... ... ... ... ... ... яғни ол ... акционерлiк
қоғамның тапқан ... ... ... ... иесi қорды нарықтағы олардың қозғалысын әр уақытта
сараптап отыру қажет. Мiне, осы сараптау ... ... ... немесе сатылмауы жөнiнде шешiм қабылданады. Экономика ... ... ... ... ... ... ... бөлiгi–тауарлар,
екiншi бөлiгi – ақшалар. Ақшалар екi топқа бөлiнедi, яғни, бiрiншi топ –
ақшаның өзi, екiншi топ – ... ... ... ... ... ... (жаңа ақша түрінде). ... ... ... ... Сол ... екi ... жүргiзiледi. Бiрiншi жолы - несие
арқылы, ... жолы – ... ... ... ... рыногы бастапқы және одан кейiнгi, биржалы, биржадан
тыс күйiнде жүредi, бұл ... ... қор, ... ... ... ... қаржы делдалдары түрінде
инвестициалық институттар мен қор биржалары ... ... ... қағаздардың түрлерi көп, қазiргi ... ... ... ... кең ... ... мен облигация ие болды.
Бағалы қағаз—қарыз алу қатынасын немесе меншiк құқығын бiлдiретiн
қаржы құжаты және бағалы қағаз шоттарға ... ... ... ... ... (қағазсыз) форма күйiнде болады.
Ең алғашқы уақытта бағалы қағаздар ақшаның жетiспеушiлiгi-нен немесе
жоғынан пайда болды. Бiрақ, ... ... ... қарым – қатынастарын
жүргiзгенiмен, ақшаға және материалдық тауарға жатпайды. Олар ... ... ... ... Сонымен, бағалы қағаздар–капиталдың
бiр түрі, оның ерекше рыногы болады және ... ... олар ... ... ... ... ... немесе иесiнiң қолында капитал
жоқ болғанымен, бағалы қағаз арқылы сол капиталға және ... ... ... ... бар. Рыноктық экономикада бағалы қағаздар
келесi функцияларды орындайды:
- ақшаларды экономика ... және ... ... ... ... ... ... халық пен мемлекеттiң арасында
реттейдi;
- бағалы қағаздың иелерiне капитал құйған өндiрiстiң мәселелерiн ... ... ... құқық бередi;
- бағалы қағаздың иесiне капиталдың өзiн ... ... ... түсетiн табысты алуға құқық бередi.
Алғашқы кезеңдерде барлық бағалы қағаздар қағаз ... ... мен ... ... ... ... уақыттағы қолданылатын
бағалы қағаздар көбiнесе қағазсыз түріде қолданылады. Сол үшін ... ... ... ... ... көп ... атаулы болады.
Барлық бағалы қағаздар өздерiне сәйкес ... ... ... ... олар үшке бөлiнедi: уақтылы сипаты; ... ... ... және оның ... ... (ең қысқасы 1 жылға
дейiн, орташасы - 5-10 жылға дейiн, ең ұзағы – 20-30 ... ... ... ... (өз ... немесе басқа елдiң); аумақтың меншiгi
(республикалық, облстық немесе ... ... ... топтың
тұбiндегi жатқан активтiң түріне байланысты (тауарлар, ақша немесе ... ... ... бiр ... ... ... меншiгi
(мемлекеттiк, банктiк, корпорациялық); рынокқа айналуға байланысты ... ... ... ... ... (проценттiк пайда және
процентсiз пайда); пайда түріне ... ... ... және
процентсiз пайда. Жалпы ... ... ... ... ... ... ... алып—сату экономикалық қарым – қатынастарын
жатқызуға болады. Бұл ... ... ... әр түрлi бағалы қағаздар
жүредi, бiрақ бағалы қағаздар рыногы әр ... ... ... есептелiнедi, яғни, оның түбiнде тауарлық рынок, ақша ... ... ... Жалпы әлем практикасында бағалы қағаздар рыногын
келесi топтарға бөлуге болады: ... және ... ... ... ... рыноктар; әр бағалы қағаздың түріне арналған ... және ... ... ... ... ... және ... қағаздар рыногы.
Мемлекеттiң қазыналық мiндеттемелерi – бұл халық ... ... ... өз ... ... ... ... туралы
куәландыратын және белгiлi бiр мерзiм iшiнде белгiленген мөлшерде кiрiс
алуға құқық беретiн ... ... ... ... ... ұзақ
мерзiмдi, қысқа мерзiмдi және орта мерзiмдi ... ... ... ... ... 25 жылға дейiнгi мерзiмде айналымда жүредi. Оларға деген қаржы
(кiрiс) келесi жылдан бастап төленедi ... ... ... ... ... ... ... немесе мiндеттемелер қарызын өтегенде жүзеге
асырылады.
Жинақ сертификаты – бұл белгiлi бiр ... ... ... ... пайыздық үстеме алуға құқық беретiн несие ... ... ... ... ... жеке ... ... Олар
келiсiм-шарт бойынша белгiленген мерзiмге немесе ... ... ... ... ... сертификат иесi мерзiмдi сертификат ... ... ... ... ... онда оған ... ... пайыз төленедi.
Депозиттiк сертификаттар - бұлар қомақты номиналды мерзiмдi түрдегi
сертификаттар. Ең бастысы, олар ... ... ... ... және ... ... ұқсастығы банктердiң
салымшылардан көрсетiлген пайызда, нақты ... ақша ... ... ... Бiр ... негiзделгенiмен, сертификат бағалы
қағаз ретiнде басқа бiр тұлғаға берiлуi мүмкiн.
Акция – бұл акциорнерлiк қоғам табысының бiр ... ... ... ... ... беретiн және сол акционерлiк қоғам ... ... ... үлес ... ... ... құнды
қағаз. Негiзiнен акциялар белгiленген ... ... шыға ... ... ... ... ... аты-жөнi жазылған, атаулы және
ұсынушы болып бөлiнедi. Атаулы акцияны жеке тұлғалар иемдене ... ... ... ... ... бұл ... қағаз өз күшiн жоя бастап,
қайтадан ... ... ... ... ... тек нотариалды
рәсiмделудiң жұмысы арқылы басқа тұлғаға берiлуi ... ... ... ... ... ... ... қоғам акциясы болып ажыратылады. Еңбек ұжымының акциялары ... ... ... ... ... ...... заңды
тұлғалар арасында (кәсiпорын, кооператив, қоғам, банк, ассоциация т.б)
жүредi. ... ... мен ... деңгейлi банктердiңакциялары өз иелерiне
өнеркәсiптi басқару iсiне қатысуға құқық бермейдi. Олар ... ... ... формасы мен ережесiне ... ... ... ... ресурстарын қозғалысқа келтiретiн құрал ретiнде ... Ал ... ... акциялары, акционерлердiң, яғни, сол қоғам
иелерiнiң қолында жүредi.
Акционер, кәсiпорын құру барысында ... ... алу ... үлес ... қосады. Болашақта, акциялардың құны табысқа,
қызмет түріне, ... ... ... ... ... екi ... бөлiнедi:
Қарапайым және айрықша құқықтарға ие акциялар. Олардың iшiнде
жекелеген түрлерiн де ... ... ... ... және ... ... өз ... акционерлiк қоғам iсiн басқаруға
қатысуға және айрықша құқыққа ие ... ... ... ... ... бередi. Айрықша құқыққа ие акциялар ... iсiне ... ... де, тұрақты түрде өз иелерiне табыс әкеледi және
қарапайым ... ... ... ... мемлекеттiк кәсiпорындарды жекешелендiру кезiнде, айрықша
құқыққа ие А және Б типтi “алтын акциялар” шығарылуы мүмкiн.
Алтын акция өз иесiне үш жылға дейiн ... ... ... мәселелердi қарастырғанда және талқылағанда ... ... ... ... ... ... мен толықтырулар енгiзу;
б) оның қайта құрылуы мен жойылуы;
в) басқа кәсiпорын жұмысына ... ... ... ... ... ... басқа әдiстермен сату.
Акционерлiк қоғам жиналысындағы қабылданған шешiмдер, “алтын акция”
иесiнсiз жарамсыз деп табылады. Ал, ... ... ... ... ... өтiп, оның ... ... барлық құқықтар тоқтатылады.
Жоғарыда айтылған мемлекеттiк кәсiпорындарды жекешелендiру кезiнде, тағы А
және Б типтi ... ... ... ... ... ... бiр дауысқа құқылы. Дегенмен,
акционерлiк қоғам жарғысын өзгертулер ... ... ... ... мұдделерiн қарастырғанда қатыса алмайды.
Айрықша құқыққа ие Б типтерi мүлiк қорының жарғылық капитал есебiне
шығарылады. Яғни, мұндай ... ... иесi тек ... қор болып
табылады. Жекеменшiк ... сай Б ... ... ... ... ... ... түрде қарапайым акцияларға өтедi немесе
ауысады. Б ... ... ... акционерлiк қоғам өзi ... ... ... ... ... деген дивиденттердi ақшалай
түрде төлеуге мiндеттi.
Жекеменшiкке өткен кәсiпорындарда ашық акционерлiк қоғам нысанындағы
кәсiпорынның ... ... қоры ... ... бұл қордың
көлемi екiншi деңгейлi банктердiңжарғылық капиталынан 10 пайыздан ... ... қор ... ... ие акциялар есебiнен немесе мемлекеттiк
мүлiктi ... ... ... ... акциялар есебiнен
құрылуы әбден мүмкiн. Бұл аталған қор ... ... мына ... сол ... ... ... тұлға (еңбек ... ... ... ... ... бiрақ осы жекеменшiк
кәсiпорында жұмысшы ретiндегi жеке тұлғалық шоты бар тұлғалар.
Сонымен қатар, айтылатын мәселе–оның иесiне ... ... ... ... ... иелiгiнде қанша көлемде акция бар
екендiгiн көрсетiп, куәландыратын құнды қағаз. Сертификатты бiр ... ... беру – бұл ... ... ... ... арқылы
меншiк құқығының басқа бiреуге ауысуы.
Акция номиналды (акцияда көрсетiлген, баға) және ... ... ... ... ... ... ... бағамы оған төленетiн
дивиденттердiң ... және ... ... ... ... ... (ұлес, түсiм)
Акцияның бағамы ( ---------------------------х 100% (1)
қарыздық пайыз
(несиелiк)
Кiрiстiң ... ... ... ... ... ... процесi
кiрiстiң капитализациялануы деп аталып, қор биржалары және бағалы ... ... ... ... ... ... ... акциясының
бағамдық құны, қоғамның таза активтерiнiң бағасымен анықталады және
акцияның ... құны ... ... деп ... ( -------- ... Б – ... баланстық құны, тенгемен;
А – акционерлiк қоғамның таза активтерi;
К – ... ... ... ... ... ... құн акцияның листингi бойынша қолданылады.
Листинг – бұл эмитенттiң қаржы шаруашылығын тексеру арқылы, ... ... ... ... ... қайта жiберiлуi және осыған
сәйкес, сондай-ақ эмитенттiң шығаруға бел буып ... ... ... ... рынок белгiлеу парақшасына енгiзiледi /6/.
Рынокқа белгiлеу парақшасы (котировогный лист) – қандай бағалы
қағаздарға ақша ... ... ... жол ... барлық нақты
әлеуеттi инвесторлардың басты бағыт-бағдары. Бұл парақшаға тек листинг
процедурасынан ... ... ғана ... ал сол ... ... бағалы қағаздар рыногына қатысушыларға ашық болып қалады.
Акцияның сапасы, басқа құнды қағаздар секiлдi өзiнiң ... ... ... ... ... – бұл жедел түрде құнын
жоғалтпау арқылы нақты ақшаға ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылатын активтер. Бағалы қағаздардың өтiмдiлiк
дәрежесi эмитенттiң қаржылық жағдайын анықтау барысында белгiлi ... ... ... ... ... дивиденттер мен пайыздарды
облигациялармен жабу арқылы жүргiзiлетiн процестермен тең.
Облигация өз ... ... ... болып табылады, оларды несие
берушiлер иемденедi және акционерлiк қоғамдар осылармен ... ... ... Екiншi кезекте, ерекше артықшылығы бар акция иелерiмен
есептесуi шарт. Қалған акционерлерде айрықша құқық жоқ, ... ... ... ... кезекте жүргiзiледi.
Акцияға деген сұраныс пен ұсынысты сарапқа салғанда, ... ... оның ... шаққандағы жоғары пайыздық деңгейi,
сұраныс пен ... ... ... секiлдi көрсеткiштер қолданылады.
Спрэд – бұл ұсыныстың орташа бағасымен сұраныстың жоғары бағасының
арасындағы ажырау айырымы.
Акционерлiк қоғам өзiнiң ... ... ... түрде
белгiлi мөлшерде акцияларды сатып алуға құқылы. Мұндай ... алу ... ... ... ... ұлесi бiр тұлғаның қолында шоғырланып
және ол ... ... ... ... ие болса, онда ол тұлға-
акцияның бақылау ... ... ... жағынан алып қарағанда
бақылау пакетi, барлық шығарылған қарапайым акциялардың 50 пайызын ... ... ... ол ... ... ... қалады. Осы
орайда, айта кететiн жайт, егер қоғамның ... ... ... байқалса, ол акционерлiк қоғамның резервтi ... ... ... ... ... Ол иемденушiсiне
компанияның капиталының, мүлiгiнiң, кiрiсiнiң бiр ... заң ... ... ... ... ... ... жұмыс iстеп тұрса, акция
сонша уақыт қолданылады. Бiрақ осы уақыт ... ... иесi сан ... ... Акционер оны екiншi рынокта сатуына болады. Акционерлiк
қоғамдар материалдық және басқа да ресурстарды тиiмдi ... ... жеке және ... ... ... байланысуына
жағдай жасайды.
Акционерлiк қоғамдар бүкiл ... ... ... ... ... ... ... болып, жеке тұлғалар
мүлiктерiн бiрiктiру негiзiнде ... ... ... ... ... құрып отыр.
Қоғамдардың акционерлiк типiнiң негiзгi сипаттамалары:
- акционерлiк капиталды бiрыңғай, еркiн айналысқа түсетiн ... ... ... ... бойынша қатысушылардың
жауапкершiлiгiн шектеу;
- акционерлiк капитал мөлшерi мен қатысушылардың санын оңай ... ... бар ... ... формасы;
- нақты кәсiпорында басқарудан жалпы басқаруды бөлу.
Акционерлiк қоғамдық меншiктiң басқа ... ... ... бар. ... ... ... ... қызметiн кеңейту үшін акционерлерден қаржыны алу мүмкiндiгi бар және
де бұл қаржылар ... тиiс ... ... ... ... ... ... қайта сатып алады. Екiншiден, қоғамдық қызметтi жалпы
басқару ... ... ... ... өзi ... ... кәсiби
тәжiрибелерi мол басқарушылар мен ... ... ... ... ... ... ... еңбек ұжымы олардың
әқайсысының ... ... ... алу ... ... ... ... Төртiншiден, қоғам қызметiнiң нәтижелерiне жалпы мүдделiлiктi
қалыптастыра отырып акционерлердiң ... ... ... мүмкiндiгi бар. Сонымен ... ... ... басқа
акционерлiк қоғамдардың бағалы ... ... ... ... ... ... қоғам барлық қатысушыларды бiрыңғай құқықтық негiзде
бiрiктiре отырып ... ... ... формасын қамтамасыз етедi,
жұмыстың соңғы нәтижелерiне мүдделiлiктi туғызады. ... ... ... ... ... қызметтi бақылауға нақты мүмкiндiк бередi.
Акционерлiк қоғамдардың басқа бiр елеулi артықшылығы - ... ... ... тек қана ... сатып алу сомасына
тәуекелдiкке барады. Олардың жеке ... зиян ... ... ... ... қоғамның ақшалай капиталды жұмылдыру
мәселесiн шешудi едәуiр ... ... ашық және ... ... мүмкiн. Бұл оның жарғысы мен
фирманың аталуында ... ... Ашық ... ... ... осы ... басқа акционерлерiнiң рұқсатсыз
сатуы ... Ашық ... ... ... ... ашық жазылуды
жүргiзiп, Қазақстан Республикасының заңдылықтарына сәйкес олардың еркiн
сатылуын iске асырады. ... ... ... ... мүмкiндiгi шектелген
жағдайлардан басқа ашық акционерлiк қоғам өзi шығарған ... ... ... құқылы.
Ашық акционерлiк қоғамның акционерлер саны шектелмеген немесе ашық
акционерлiк қоғамның негiзгi сипаттамаларына ... ... ... ... ... санының көп болуы жатады. Жеке кәсiпорынды ... ... ... идея – көптеп пайда алуға пайдалану ... және ... ... ... ... концентрациялау және
жұмылдыру.
Акциялары тек ... ... – ала ... тұлғалар
арасында тарайтын қоғамдар жабық акционелiк қоғамдар деп аталады. ... ... ... ашық ... ... яғни ... сата ... Жабық акционерлiк қоғамдағы ... ... ... тиiс. Егер ... саны осы шамадан асатын болса, қоғам 1
жыл ... ... ашық ... ... ... қайта құрылу керек.
Қазақстан Республикасының заңдарында ... ... ... ... нысанында екiншi деңгейлiемес ұйымдар
құрылуы мүмкiн. Заң актiлерiнде қызметтiң жекелеген түрлерiн ... ... үшін ... ... ... ... нысаны
мiндеттi түрде белгiленуi мүмкiн. Өзiндiк капиталының мөлшерi кемiнде екi
жүз ... ... ... ... ... ... ... қоғам деп
танылады. Қоғамды халықтық ... ... деп ... ... ... мөлшерi туралы уәкiлеттi органды хабардар етедi.
Қоғамды халықтық акционерлiк қоғам, сондай-ақ ... ... ... ... деп тану ... ... ... белгiлейдi. Халықтық
акционерлiк қоғамның бағалы қағаздарын ... ... ... ... ғана ... ... – иесiне қаржы қосқандығы туралы куәландыратын және ... ... ... ... ... ... пайыздық мөлшерiн
өтеуiн растайтын бағалы қағаз.
Облигация, мемлекетке ... ... ... ... қарызын
бiлдiредi. Облигация өз кезегiнде, иесiне басқа құнды қағаз секiлдi табыс
әкеледi. Облигациялар белгiленген мерзiмде ... ... Бұл ... iшкi ... және ... субъектiлерiнiң облигациялары болып
бөлiнедi. Облигациялар, сондай-ақ, атаулы немесе Ұсынушыға, пайыздық немесе
пайызсыз ... ... ... Бұл орайда iшкi мемлекеттiк облигациялар
ұсынушыға шығарылады. Ал, шаруашылық субъектiлерiнiң ... ... ... ... ... жүруi мүмкiн. Пайыздық облигацияларда
төленетiн пайыздың дәрежесi мен мерзiмi көрсетiлсе, мақсаттық ... ... мен ... түрі ... Пайыздық облигация бойынша
кiрiс облигацияға деген купондарды өтеу арқылы төленедi. Мұндай төлем ... ... бiр ... ... жабу ... ... – өз иесiне пайыздық үлес алуға құқық беретiн, облигациялық
сертификаттың бiр ... ... Оның ... және ... мерзiмi купонда
көрсетiлуi тиiс.
Мемлекет өз кезегiнде келесi түрдегi облигацияларды шығарады:
- ... ... iшкi заем ... 1991 ... ... ... қысқа мерзiмдi облигациялар;
- мемлекеттiк валюталық облигациялар.
Купон немесе купондық пайыз – бұл ... ... ... ... Осы белгiленген пайызға сәйкес, ... жыл ... ... төлем алып отырады. Осыған сәйкес, купондық ... ең ... ... және ... ... ... ... сайын
инвестордың қызығушылығын тудырады.
Осы орайда, айта кетерлiк мәселе, мемлекеттiк облигациялардың басқа
түрлерiне қарағанда ... ... ... артықшылықтары бар. Олар:
а) мемлекеттiк бағалы қағаздарға деген кiрiстен ... ... ... тек ... ... қағаздарды сату кезiнде, сатып алушыдан
белгiлi бiр мөлшерде алынады;
в) мемлекеттiң бағалы қағаздарынан түскен табыс ... ... ... ... ... ... құру ... етiлмейдi;
г) қарыздық облигациялар несие алғанда кепiлдеме ретiнде қолданылуы
мүмкiн.
Шаруашылық ... ... ... ... ... тарту үшін шығарылады. ... ... ... бағалы қағаз иелерiне оның номиналды бағасын пайыздық
түрде өтеуiн немесе төлеуiн ... Бұл ... өз ... ... ... iсiне қатысуға мүмкiндiк бермейдi немесе олар
құқысыз.
Жалпы, облигациялар эмитенттiң тұрақты қарыздық мiндеттемесi болып
саналады, ... да ол ... ... ... Дегенмен,
облигацияның бағасы, пайыздық ставкасының өзгергiштiгiне тәуелдi. Осыған
орай, облигацияның бағасына, инфляция ... ... ... ... ... ... әбден мүмкiн.
Екiншi деңгейлi банктердiң iс-әрекетiнiң маңызды бiр бөлiгi өзiнiң
өндiрiстiк-экономикалық әлеуетiн ... және әрi ... ... болып
табылады. Екiншi ... ... бұл ... ... ... iс-әрекет деп аталады. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... Заңы ... ... ... инвестицияларды атқаруға байланысты кәсiпкерлiк әрекетi жатады.
Қазақстан Республикасында екiншi деңгейлi банктердiң инвестициялық
iс-әрекеттерi ''Нақты ... ... ... ... ... туралы'', ''Бағалы қағаздар нарығы туралы'', ''Қазақстандағы
инвестициялық қорлар жайлы'' Заңдармен және басқа да нормативтiк актiлермен
реттеледi /8/.
Қаржы инвестициялары, яғни ... ... ... бағалы қағаздарды
алуға кеткен шығындары, басқа ... ... ... ... ... беру және басқа да қарыздық мiндеттемлер,
нарықтық экономика жағдайында есептiң аса ... ... ... ... берудiң формасы мен табысты бөлудiң әдiсiне қарай бағалы
қағаздар борыштық және ... емес ... ... Борыштық бағалы
қағаздар – заттай емес активтерге берiлген салым ретiнде, пайыз ... ... ... алу үшін ... қарызға берiлген қаражат болып
есептелiнедi.
Әдетте инвесторлар ... ... ... үшін ...... ... алады.
Акция – акционерлiк қоғамдар, кәсiпорындар, банкiлер, кооперативтер
шығаратын, осы қоғамды дамыту және т.б. ... ... ... қаржы
қосқандығын растайтын және оған пайданың бiр бөлiгiн дивиденд түрінде алуға
құқық беретiн ... ... бiр ... Акция шығару арқылы акционерлiк
қоғамдар iрi инвестициялық жобаларды атқарады. Акциялар ... ... ... ... ... кәсiпорындарды сатып алу,
компанияның жарғы капиталын ... ... ... ... ... стратегиясы болып табылады.
Қарыздық мiндеттемелер инвестор мен қарыз алушының арасындағы қарым-
қатынасты нақтылайды. ... ...... ... банкiлер, депозиттiк және жинақ сертификаттары, вексельдер жатады.
Туынды бағалы ... ... ... және ... ... ... және ... құқығын бекiтедi. Олар опциондар
мен фьючерстер.
Опцион - еңбек ұжымының мүшелерiне тегiн ... ... ... сатылатын және кейiннен жеңiлдiк шартымен жазылым құқығын беретiн
бағалы қағаздар.
Қаржылық фьючерс – белгiлi бiр ... ... ... ... және ... ... ... келiсiмнiң бiр түрі.
Бағалы қағаздардың иелерiне акциялар мен облигациялардың орнына
берiлетiн ... ... ... ... ... ... Олар ... қағаздарды сатып алу туралы куәлiктiң қызметiн
атқарады және бұл сертификаттарда ... ... ... ... ... ... ... сатып алғаны көрсетiледi.
Ақшаларды акцияларға, облигацияларға және басқа бағалы ... ... ... деп ... ... ... Ұзақ
мерзiмдi (1 жылдан көп), қысқа мерзiмдi (1 ... аз) ... ... ... ... ... ...
инвесторлар, ал бағалы қағаздарды ... ... деп ... нарығындағы инвесторлардың негiзгi мақсаттарына мыналар жатады:
- салымдарың қауiпсiздiгi;
- салымдардың табыстылығы;
- салымдардың өсуi;
- салымдардың өтiмдiлiгi.
Инвестициялық ... ... ... ... тиiмдiлiгiн жобаға
кеткен шығындар мен жобаның iске асу нәтижелерiн салыстыра отырып, талдау
нәтижелерiн анықтау керек.
2 НАРЫҚТЫҚ ЭКОНОМИКА ... ... ... ... ... ... ... инвестициялық жағдайын талдау
Қазіргі таңда ... ... ... ... қызметті белсенді жүргізу саясатын жүзеге асыруда.
Инвестициялар болмай экономикалық ... ... ... ... инвестициялық сала көп қиындықтарға кездесті. Сол себепті
қалыптасқан нақты жағдайды ескеретін ... ... ... ... ... ... ... экономикада өте үлкен
роль атқарады. Нарықтық экономикаға көшу ... ... ... ... iсi ... ... халық шаруашылығына
жұмсалатын күрделi қаржының мөлшерi мен ... ... ... ... ... ... ... түрде болса да
тұрақтандырған кезде, экономикалық дамуға қол ... ... ... ... аса ... ... ... келедi. Ал, экономикалық даму
тұжырымдамасы экономиканың әр түрлi салаларына шетелдiк капиталды, отандық
жекеменшiк iскер ... ... ... ... қажет етедi. Ол үшін
мемлекет жекеменшiк банктер инвестицияларының тап өз ... ... үшін ... ... ... ... ... туғызып отыруға
мiндеттi.
Инвестициялар – ... ... жаңа ... ... ... ... елдердiң бәсекелестiк тұғырын анықтайды.
Сондағы көптеген ... ... ... экономикалық және әлеуметтiк
дағдарыстан шығуға ұмтылып жатқан елдер ... ... ... ... ... ... ... түріндегi шетел капиталын ... роль ... ...... жақсы қасиеттерiне қарамастан өндiрiстi
және инвестициялық қызметтi автоматты түрде, сонымен қатар жалпы қоғам ... ... ... ... және әлеуметтiк процестi басқара
алмайды. ... ... ... ... шеше ... мемлекет барлығын өз қамқорлығына алуы тиiс. Мемлекет ел iшiндегi
құқық тәртiбiн және ... ... ... ... ... негiзi болып табылады. Шетел инвестицияларының ролiн тек ... ... ғана ... ... ... ... бұрын тиiмсiз пайдаланылған табиғи, өндiрiстiк, ... ... ... ... әсер ... ... ... керек. Шетел инвестициясы Ұлттық ресурстардың жағдайларымен
қосылып, прогрессивтi ... ... ... ... ... және ... бар өндiрiстiк ресурстарды
пайдалануын жақсарту негiзiнде жоғары интегралды нәтиже бередi.
1997 жылдың шiлдесiнде ҚР ... ... ... ... ... ЖАҚ ... ... Инвестициялық банкiн ашуға рұқсат берген
болатын. Осы кездерi мемлекеттiк бағалы қағаздар рыногында ... ... тек ... ие бола ... ... ... ... инвестициялық қызметi, сыртқы
және iшкi қаржылардың көздерiнiң есебiнен инвестициялық жағдайын ... 1999 ... ... есеп беру ... ... өндiрiстiк және
өндiрiстiк емес құрылысындағы инвестиция салымының көлемi 1,5 млрд. теңге
капитал жұмсалуын құрады.
Инвестицияның қызметi ... ... мен ... ... ... Соның iшiнде:
* Жалға беру және пайдалану қозғалас мүлiктерiмен операция жасау, бұл-
449,1 млн. ... ... №1,6% ... Бiлiм беру-№77,5 млн. теңге немесе 8% құрайды;
* Мұнайды жұмсау- 401,9 млн. ... ... ... ... және ... ... ... газ бен суға –369 млн.
теңге немесе №9, %;
* Демалуды ұйымдастыруда, мәдениетте, ... 176,7 млн. ... ... ... ... ... қорынан игерiлгенi:
* банктер мен ұйымдардың барлық меншiк формаларының қаржылары есебiнен -
56,4 %;
* республикалық бюджеттiқ қоры есебiнен – 6 %;
* ... ... ... – 14,1 %;
* ... ... жалпы инвестиция көлемiндегi үлесi – 13,3 %.
Қазақстанның тәуелсiз мемлекет ретiнде қалыптасуы мен ... ... ... ... ... екiншi деңгейлi банктердің қызметi ... 1993 ... 13 ... ... “ҚР ... және банк ... Заңымен бекiтiлген болатын. Алайда, банктердің инвестициялық
қызметi толығымен 2003 жылдың 31 ... ... “ҚР ... ... ... туралы” Заңымен реттеледi.
Банк жүйесiн реформалау қажетiлiгi Қазақстанның ... ... жаңа ... ... ... ... Нарықтық экономикаға
көшкен жылдар аралығында ... ... банк ... ұзақ та, қиын ... бастан кешiрдi. Бұл кезеңде елiмiздің
банк жүйесiнде тек ... ... ... ... ... ... болды деп
айтуға болады.
Қазақстан Республикасының банк жүйесiн реформалау барысында жаңадан
ашылған ... ... ... өз ... ... ... ... мәжбүр болды. 1992-2004 ж.ж. аралығында банктердің сандың
өзгерiсiнің динамикасын кестеден көруге болады ... ... ... ... ... ... ... өзге де
дамыған, өркениеттi мемлекеттердің тәжiрибесiн еншiлей отырып, қазiргi
кезде ... заң ... ... ... ... ... аумағында қызмет ететiн екiншi
деңгейлi банктердің негiзгi түрлерiне ... ... ... 1), ... ... ... ... деңгейлi банктердің ... ... ... сипаттағы коммерциялық банктер болып отыр.
Қазақстан Республикасының банктiк заңдарында, ... ... ... ... ... ... оларды: ... ... ... қоса алғандағы шет ... ... ... ... деп ... Отандың банктердi
құрылтайшыларына байланысты жеке және ... деп ... ... ... ... ... ... банктердің түрлерi мен саны
|Екiншi деңгейлi банктердің ... ... ... ... ... ... банктердің саны |
| ... ж. ... ж. |
|1 |2 |3 ... банктер – барлығы |38 |36 ... |19 |17 ... |2 |2 ... |1 |- ... ... ... |16 |17 ... құрылған банктер,| | ... | | ... % ... үлесiмен |9 |9 ... % ... ... с.i. |6 |6 ... ... |11 |11 ... банк ... қалыптасқан алғашқы кезеңдерiнде сауатты,
кәсiпкерлiк деңгейi жоғары, бiлiктi мамандардың ... банк ... ... ... ... ... банк ... жүзеге
асыруда көптеген қателiктер жiберiп, банктердің жабылып қалуына ... ... ... 2), ... банк ... ... лицензиялар берiлiп, бiразы қайтарылып алынды. Барлығы, 1992-2003
ж.ж. аралығында 116 лицензия берiлiп (Қазақстанда барлығы 253 банк ашылды),
108 ... ... ... ... 1992 ... 2004 ... 12
желтоқсанына дейiнгi аралықта 218 лицензия қайтарылып алынды).
Кесте ... ж.ж ... ... ... ... ... ... |
| | |
| |млн. ... |млн. ... ... ... |2 |3 |4 ... ... ... |595440 |4048,68 |56.2 ... қорлары |149916.746 |1019.35 |14.1 ... ... |8382 |56.99 |0.79 ... ... |381.789 |2.59 |0.03 ... |881.547 |5.99 |0.08 ... ... ... |1596.1 |22.2 ... | | | ... ... ... |482.03 |6.6 ... ... |7211.73 |100 ... ... ... банктердің саны қысқарып келуде, бiрақ осыған
қарамастан олардың филиалдарының саны ... ... ... ... артуда. Бұл аталған факторларды ескере отырып, ұйымдастырылу мен
құрылудың ... ... ... ... iсi ... ... ... тигiздi. Осыған қарап тарату iсiн оңды-солды қолдана беруге
болмайды. Тарату iсiнің орнына құрлымын өзгерту және ... ... жөн ... ... ... ... ... тарату соқғы нәтижесiнде
жұмыссыздықтық артуына әкеледi.
Жалпы келтiрiлiп отырған кестелер ... ... ... ... ... ... ... ұқсас бiр қалыпты қарқында
екендiгiн көруiмiзге ... Бас ... ... ... және ... бөлiмдерiнің санының артуының экономикалық
мақызы үлкен. Банк ақшалай капиталдарды қозғалысқа келтiрушi ... ... ... оның негiзгi қызметi уақытша бос ақшалай қаражаттарды
бiр жерге шоғырландырып, одан кейiн, экономиканың өзге ... ... бөлу ... ... ... ... құрылымдық ережелерiне
сәйкес, қабыл-данатын шешiмдердің орталықта қаралуы, яғни осыған ұқсас
банктiқ ағымды қызметтерiмен байланысты ... ... ... ... кеткен кемшiлiктер мен қателiктер дер ... ... ... ... ... ... өзге
алыс жатқан шет елдермен салыстырмалы ерекшелiктерi бар. Қазақстанның
қалалары мен ... ... ... ... ... да ... қойнауларын қамту, ондағы шаруашылықтардағы бос ақшалай қаражаттарды
жинақтуды оқай шаруаларға жатқыза ... Мiне, ... ... филиалдары мен есеп-кассаларының сан жағынын ... ақша ... ... қана ... ... ... ... өндiрiс салаларына капитал бөлiнуiн жылдамдатады. Бұл
жағдайдық халықтық тұрмыс жағдайына да әсерi үлкен. Елдегi жұмысшылар ... дер ... ... ... ... қамтамасыз етудің
өзi де олардық тұрмыс жағдайының төмендеп кетпеуiне ықпал етедi.
Мұндай ережелер аралық тарату баланысының және оған ... ... есеп ... ... ... ... ... комиссиясының Қазақстан Республикасының ұлттық банкiне ұсыну мерзiмi
және тәртiбiнің үлгiлерiнің ... Ал оның ... сот ... оның ... ... болу ... және де ерiктi тәртiпен
таратылытын ... ... ... ... ... кездегi банк секторы көптеген халықаралық
ұйымдар мен ... ... ... ... ... және ТМД
елдерiнің iшiнде қарқынмен дамушы секторы деп саналады.
Қазақстан ... банк ... ... банктен және
мемлекеттiк, жеке, акционерлiк, бiрiккен және ... ... яғни ... ... ... ... еркшелiктерiне орай, шаруашылық айналымына ақша-
инвестицияларының айналымына қызмет ... ... банк ... ... ... ... табылады. Инвестициялық
институттардық қызметiн реттейтiн ... ... яғни ... ... Банкi болып табылады
Республикада банктер үшiн екi деңгейлi жүйе тән, яғни ... ... ... көлденең және тiгiнен жүргiзiледi. Тiгiнен –
басқарушы ретiндегi ... ... ... ... және ... ... ... қатынасы 2122.
Табыс алу мақсатында ақша қаражаттарын салым түрiнде тарту бойынша
банк жұмыстары ... ... деп ... Осы ... негiзiнде коммерциялық банктердің инвестициялық ресурстарының
негiзгi бөлiгi құралады.
Коммерциялық ... ... ... ... бiрi – ... тұрғындарды инвестициялау. Бұл қызмет банктің активтi операциясы және
банк қызметiнің маңызды облысы болып ... ... займ ... ... ... өздерiнің қаржы делдалы
ретiндегi қызметтерiн орындайды. Банктер салымшылардың ақшалай ... ... ... ... ... ... ... байланыстырушы
делдал рөлiн атқарады. Банктің мұндай операцияларынан қатысушылардың
барлығы өздерiнің пайдаларын көредi.
Елдің банк ... ... ... ... капиталдары ұлғайып банк
секторына деген тұрғын халықтардық ... ... және ... мен ... ... қаржылық қызметтерiнің саны
ұлғаюда. Бұл факторлар экономикалық өсу ... банк ... ... ... қамтамасыз етедi.
Банктердің ресурстық базасының ұлғаюының қарқынының тездетiлуi өзектi
проблемаға айналуда. Банк ... ... ... ... болғандықтан, бұл тақырып ... ... ... ... ... ... инвестициялау мәселелерi
қарастырылады: инвестицияларының ... ... ... құрлымы және сапасы, инвестициялау болашағы.
Соқғы жылдары макроэкономикалық жағдайдың жақсаруы және қаржылық
нарықтық тұрақты ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етуде. Нақты қызмет етушi секторлардың
кәсiпорын-дарының жұмыстары жақсаруда, тауарлар мен ... ... ... қаражаттары артты.
Тұрғындардың тұрмыс жағдайлары жақсарып, азаматтардың табысы өсуде,
жинақ жасауға қосымша ресурстар көбейтуде. Мұның барлығы ... ел ... ... ... ықпал еттi. Банк
инвестицияларына деген ... ... ... ... ... ... ... үшiн тартымды
болып табылады. Қызметтер тiзiмiн көбейтуде. Қаржылық ... ... ... ... ... ... болып қала бередi.
Қазiргi кезде банк ... ... күшi ... ... ... секторын инвестициялауға бағытталған.
Соқғы екi жылда экономиканы несиелендiруде банк инвестицияларының
жалпы көлемi 3 есеге артты, үш ай ... ол 53,8% және ... ... 424,7 ... ... (2,88 ... ... құрады. Экономикадағы
банк несиесiнің соқғы 5 ... ЖӘӘ ... 14% өстi ... ... ... барлық активiнің жартысы экономиканы
несиелендiруге жұмсалады. Банкiлердің жоғарғы ... ... ... ... деп ... ... ... тәжiрибеде
әмбебап банктердің инвестицияларының үлесi барлық ... ... 4 ... ... ... ... үлестерi
келтiрiлген. Олар экономиканы белсендi түрде несиелендiруде. Қазақстанда
инвестициялықпортфель ... ... ... ... ... Бұл ... факторларға тәуелдi, соның iшiнде әсiресе банктің
өзiнің қызметiне тән ... ... ... ... ... ... ... және тұтас банк
жүйесiнің инвестициялық белсендiлiгi артуда. ... ... ... банк қызметiнің негiзгi операцияларының бiрiне айналды.
Жалпы банк ... ... мен ... ... сипаттауға болады.
Инвестициялық қызмет нарығындағы банктердің негiзгi қарыз алушылары
корпоративтi клиенттер болып табылады – кәсiпорындар мен ... 2005 ... ... үлесi жалпы инвестициялардың 43,3 % құрады.
Кесте 4
Экономикаға инвестицияларды берумен айналысатын Қазақстандың банктердің
активтерiндегi инвестициялардың үлесi, кезең ... ... аты |2003 ж. |2004 ж. |2005 ж. ... ... |85,6 |70,2 |78,7 ... ... |72,5 |67,0 |73,9 ... ... |61,3 |63,8 |72,8 ... ... банк/ |39,2 |49,8 |72,5 ... ... |63,5 |65,8 |67,8 ... ... ... ... |63,1 |70,6 |63,6 ... ... ... |32,4 |36,9 |64,1 ... банк ... |49,3 |55,1 |61,4 ... | | | ... ... ... ... ... ... өсуiнде
шетел валютасындағы инвестициялардың өсiмi артуда. ұлттық валютадағы
инвестициялар 2005 ж. 9 ... 41,6 % өсiп, 191,6 ... ... құраса, ал
шетел валютасындағы инвестициялар – 65,4 %, 233,1 млрд теңгенi немесе ... ... ... ... ... ... үлес ... 45,1% төмендедi. Шет ел валютасындағы инвестициялардың үлес өсiмi
ресурстық базаның құрылымының артуымен байланысты.
Мерзiм бойынша инвестициялар құрлымында елеулi ... ... ... ұзақ ... инвестициялардың үлес салмағы жыл басымен салыстырғанда
48,2-ден 51,3% өстi. ... 9 ай ... ... ... басынан орта және
ұзақ мерзiмдi инвестициялар 63,7% артып, 217,8 ... ... ... ... ұзақ мерзiмдi инвестициялардың күрт өсуi олардың бiртiндеп уақытының
қысқаруы ... ... ... ... ... өнеркәсiпке, құрылыс және байланысқа
бағытталған инвестициялардың өсу қарқыны, экономиканың өзге ... ... ... ... 5). ... ... ... жыл басынан алғанда 30,5-тен 32,3% өстi, ... ... өстi, ...... 2,4% өстi. ... ауыл ... ... төмендедi –9,4-тен 8,7% төмендедi.
Кесте 5
Экономика салалары бойынша банк ... ... ... ... |2003 ж. |2004 ж. |2005 ж. ... |23,2 |30,5 |32,3 ... ... |8,4 |9,4 |8,8 ... |4,1 |4,3 |4,8 ... |3,4 |6,0 |4,9 ... |21 |2,1 |2,4 ... |29,8 |33,3 |32,6 ... |29,0 |14,4 |14,2 ... |100 |100 |100 ... орай ... ... ... ... онша ... әйткенi экономиканың бұл секторының тәуекелдiлiгi ... ... ... банк ... ... ... бөлiгi, қарыз
алушылардың сауда операцияларын қолдау үшiн жұмсалады. Олардың үлесi 32,6 %
2142.
Инвестициялау обúектi бойынша банк инвестицияларының ... ... ... онда ... ... ... Бұған инвестициялардың
жыл басынан өсiмi айналым қаражаттарын алуға ... ... ... ... ... ... дамыту және құралдарды алуға ... ... банк ... ... емес. 1.10.2003 ж. қарағанда негiзгi
қаражаттарды алушыларға барлық банктiк ... 9,5% ... ... – 10,2%). ұзақ мерзiмдi инвестициялау ұзақ мерзiмдi
ресурстардың ... және ... ... ... тұр. ... орай ... ... Қазақстанның даму банкiнің рөлiн
айта кетуге болады. Бұл банк экономиканы ұзақ мерзiмдi инвестициялауды
жүзеге асыруға ... ... ... ... шешу банктердің
өздерiне тәуелдi, яғни ... ... мен ... ... Бұл ... ... экономиканың нақты қызмет етушi секторларын
инвестициялауға ... ... ... және де бұл ... ... оқ деп
бағалануда (кесте 6).
Кесте 6
Инвестициялау обúектiлерi бойынша банк инвестицияларының
үлес салмағы %
|Инвестициялау обúектiлерi |2003 ж. |1004 ж. |2005 ж. ... ... алу |52,9 |61,5 |64,4 ... ... алу |10,6 |10,2 |9,5 ... | | | ... |0,9 |0,4 |0,2 ... ... алу |5,7 |5,5 |5,3 ... ... және | | | ... |1,8 |1,1 |1,3 ... ... ... | | | ... және құрлысы |2,2 |2,4 |3,2 ... ... |0,9 |2,9 |5,9 ... |25 |15,9 |10,2 ... ... алу |- |- |- ... |- |- |- ... |100 |100 |100 ... айта ... ... ... инвестициялық мүмкiндiктерi өте
төмен: банк инвестицияларының ЖӘӘ қатынасы 14% құрайды. Нақты қызмет етушi
секторлардың кәсiпорындарының кредиторлық және ... ... ... ... ... ... ... Қазiргi кездегi
инвестицияларының көлемi нақты ... ... ... ... ақша ... ... ... ендеше маңызды инвестициялық
шешiмдердi шешуге қабiлетi жоқ.
Ендеше, банктердің болашақтағы капиталдану ... ... ... банктің саясаты жаңа қаржы құралдарының дамуы және өндiрiс өсiмi
үшiн ... ... ... ... ... ... ... тұрақты түрде дамыту экономиканы инвестициялауды кеңейтуге
мүмкiндiк бере отырып, көптеген ... ... ... ... ... ... негiзi банктер болып табылады.
Банктердің инвестициялық саясаты тек ... ... ... ... ғана ... қоймай, инвестициялық тәуекелдердің төмендеуiне
де бағытталған 2000 жылы күрделi құрылысқа бағытталған инвестицияларды
қаржыландырудың ... ... ... ... 50,2% ... банктер мен
ұйымдардың өз қаржысы құрады (4550,9 млн. теңге). ... ... ... 2000 ... көлемiнiң баға индексi 1999 жылдың
тиiстi ... ... 105,6%, ... ... – 105,1%-ды құрады.
Күрделi құрылысқа бағытталған инвестициялардың және құрылыс ... ... 2001 ... көлемiнiң баға индексi 2000 жылдың тиiстi
кезеңiмен салыстырғанда – 105,7% құрады.
Төмендегi 5-суретте 1995 жылдан бастап, 2001 ... ... ... инвестицияның меншiк түрлерi ... ... ... ... ... ... үш жыл ... отандық, сонымен
қатар шетел инвесторлары үшін жеткiлiктi перспективтi инвестициялық нарық
болып табылады.
Инвестицияның негiзгi көлемi экономиканың нақты секторының ... ... ... ... саласына, бiлiм беру, ... және ...... бағытталынды күрделi құрылысқа салынған.
Инвестиция игерудегi приоритеттi бағыттар болып өндiрiс, көлiк ... ... ... ... ... және ... қызмет ету,
бiлiм, денсаулық сақтау, облыстағы демалыс ұйымдарына қызметi, ... ... ... ... үлкен бөлiгiн шаруашылық субъектiлерiнiң өз қаражаттары
(60) құрайды.
2005 жылы барлық қаржыландыру көздерi есебiнен инвестицияны ... ... 24215 млн. ... ... ... бұл 2003 ... ... көлемi 110% құрады немесе 10%-ға ... ... ... ... ... ... ... инвестициялар 2002 жылы
34,8% болса, 2004 жылы - ... 2005 жылы - ... және ... ... ... қаржылары есебiнен 2002 жылы 19,3% болса, 2004 жылы-
109,6%-ға, 2005 жылы -111,2%-ға арттыру күтiлуде.
2003 жылы ... ... ... 2002 жылмен салыстырғанда 2,1%-
ға төмендедi және 2391,7 млн. теңге құрды. Спорт пен ... ... ... ... ... төмендеу көрiнедi.
Мемлекеттiк меншiктегi банктер мен ұйымдар 5552,7 млн. теңгенi
игердi, бұл өткен ... ... ... деңгейдiң 122,0 пайызын
құрады. Оның iшiнде бiлiм беру ... ... ... құру және ... 562,1 млн. ... ... сақтау объектiлерiн салуға – 675,5 млн.
теңге, облыс су жүйелерiн салуға – 221,8 млн. ... ... ... ... үй ... 1518,1 млн. ... бағытталып,
290,3 мың шаршы метр тұрғын үй iске қосылды.
2002 жылдың қорытындысы ... ... ... ... жасырылған және формальды емес ... ... 27546,0 млн. ... құрады, бұл өткен жылдың тиiстi
кезеңiндегi деңгейдiң 101,0%. Облыс шаруашылық субъектiлерi осы жылы ... ... 18925,1 млн. ... ... игердi, бұл өткен жылдың
салыстырмалы кезеңiндегi деңгейдiң 100,2%.
Мемлекеттiк меншiктегi ... мен ... ... 4703,3 млн. ... бұл өткен жылдың салыстырмалы кезеңiндегi деңгейдiң ... Оның ... бiлiм беру ... ... ... құру және ... млн. теңге, денсаулық сақтау ... – 1272,9 млн. ... ... ... ... үй ... 961,8 млн. ... бағытталып,
203802 шаршы метр тұрғын үй iске қосылды, бұл ... ... ... ... ... кем.
Негiзгi капиталға бағытталған инвестициялардың және құрылыс ... ... 2002 ... ... баға ... 2001 жылдың тиiстi
кезеңiмен салыстырғанда 103,5% құрады.
2002 жылы, негiзгi капиталға бағытталған инвестициялар 27546,0 ... ... бұл 2001 ... деңгейiмен салыстырғанда 1,0% артық.
Негiзгi капиталға бағытталған инвестициялардың құрылымында 68,6% ... ... ... қаражаты және 31,4% - тартылған қаражат ... 50,9% - ... ... ... инвестициялар көлемiнiң негiзгi
ұлесi (51,0%) Шымкент қалалық әкiмшiлiгiне тиесiлi ... ... ... ... ... капиталдағы инвестицияның құрылымы (2005
жыл)
Сурет5
Суреттен көрiп отырғанымыздай, 2005 жылғы негiзгi капиталдағы
инвестицияның ... ... ... ... жеке ...... меншiк – 24,8%, шетел меншiгi – ... ... ... ... бөлiгi жеке меншiк иелiгiнде екен.
Негiзгi капиталдағы инвестицияның құрылымында банктер мен ... ... 68,6% және 31,4% - ... ... ... оның ... - ... қаржылар құрады. Негiзгi капиталға инвестицияның ... ... мен ... ... ... формасы игерiлген,
бұл 2001 жылдан 9,7% - ға артық.
Негiзгi капиталдағы инвестицияның ... ... ... ... ... құн ... 18925,1 млн. ... құрады,
бұл 2004 жылдың деңгейiмен салыстырғанда 0,2% жоғары. ... ... ... ... (51,0% ... 9651,6 млн. ... ... пайдаланылған, бұл 2004 жылдың деңгейiмен салыстырғанда 9,7%-ға
төмен.
Сонымен ... ... ... ... негiзгi көлемi
банктер мен ұйымдардың ... ... ... игерiлген, одан
14039,4 млн. теңге инвестиция қолданылған, бұл 2004 жылға қарағанда ... ... 17,3% - ... пен ... 11,9% - денсаулық сақтау ... ... 11,6%- кен ... ... ... ... Шымкент қаласына келетiн болсақ,,2002 жылы қала бойынша мекемелер
мен ұйымдардың және барлық меншiк түріндегi банктердің есебiнен ... 14048,1 млн. ... ... игерiлдi, бұл былтырғы жылмен
салыстырғанда 91,0 пайызды құрады. Оның iшiнде жасырылған және ... ... ... 9651,6 млн. ... бұл 2001 ... 9,7 ... төмен болады (сурет 7).
Барлық игерiлген инвестициялардың көлемi:
- мекемелер мен банктердің қаржысымен-7597,0 млн. теңге;
- жергiлiктi бюджетiнен-887,7 млн. теңге;
- ... ... – 502,4 млн. ... ... инвестициясы есебiнен-664,4 млн. теңге.
2004 жылмен салыстырғанда қаржыландыру көздерi бойынша құрылысқа
инвестиция құрылымы банк және ұйым, бюджет, ... ... ... бiрқатар өзгерiске ұшырады. ... ... ... ... 64,3% ... банк және ұйым ... ... 6,7% және
шетел инвестициялары көлемiнен 31,7%-ға ұлғайды.
Құрылысқа бағытталған ... ... ... бойынша құрылымы
(инвестицияның жалпы көлемiндегi үлесi. %-бен)
Сурет 6
2005 жылы қала ... 38181 ... метр ... үй ... бұл 2003 ... ... 25,1 ... құрады.
Одан бөлек, Шымкент қаласындағы:
- өкпе ауру диспансерiнiң экспериментальдық клиникалық лабораториясы;
- “Азат” мөлтек ауданындағы 5 сыныптық мектеп;
- Аэропорт ... ... ... ... ... ... ... инвестициясын қалаға тарту жөнiнде қажеттi жағдай жеткiлiктi
жасалынбаған. Игерiлген инвестицияның ... ... ... мен ... ... – 78,7 ... ... бюджет қаржысы есебiнен, оның ұлесi 144,4
пайыз және ... ... – 6,9 ... ... ... ... саланың кешендi құрылыстарына баса назар аудару керек.
2005 жылы негiзгi капиталдағы инвестиция көлемi негiзiнен жеке меншiк
ұйымдар мен мекемелердiң қаржысымен 14039,4 млн. ... ... бұл ... ... 9,7 ... көп.
Қаржылардың басым бөлiгi негiзгi қорларды құруға және iске ... ... ... және ... ... млн. теңге,
денсаулық сақтау және әлеуметтiк қызмет – 2244,6 млн. ... кен ... – 2195,1 млн. ... электр қуатына, газ бен су өндiру және
бөлiнуiне – 1772,0 млн. ... кокс ... және ... ... ... ... млн. ... қозғалмайтын мүлiкпен операция – 1414,4 млн. ... да – 1283,9 млн. ... ... ... – 1136,1 млн. ... ... – 1070,8 млн. ... өзге де минералды метал ... ... – 794,5 млн. ... бiлiм беру ... – 526,2 ... металлургиялық өнеркәсiбiне – 668,9 млн. теңге, ауыл шаруашылығы –
475,3 млн. теңге, сауда, қонақ ... және ... – 276,9 млн. ... ... ... Облысындағы екiншi деңгейлi банктер тарапынан күрделi
құрылысқа игерiлген инвестициялардың экономикалық қызметi
(млн. теңге)
|Жылдар ... ... ... ... |
| | ... ... ... | ... | ... ... ... қорлар, барлығы ... ж |1976962 |5271 |- - - - - ... ж |4299264 |62085 |1432575 ... ж ... |41224 |4782220 ... ... ... инвестициялар, барлығы ... |2090914 |5606 |- - - - - ... ж |9067871 |464942 |2188575 ... ж ... |1004245 ... ... жылдың қаңтар-желтоқсан айларында инвестицияның игерiлуi
былтырғы ... осы ... ... Шымкент қаласында–9,0%-ға,
Кентау қаласында–12,1%-ға және Мақтарал аудандарында-9,3%-ға төмендедi. Осы
жылдың басынан берi әлеуметтiк ... және ... үй ... –3875,4
млн. теңге бағытталды. Оның iшiнде тұрғын үй құрылысына- 961,8 млн. теңге
жұмсалып, былтырғы ... ... 61,2 ... ... бiлiм ... 668,9 млн. ... 2001 ... салыстырғанда 4,4 есе көп,
денсаулық ... ... млн. ... ... ... 9,2 есе көп.
2.2 Екiншi деңгейлi банктердiң инвестициялық қызметiн талдау
(‘‘Казкоммерцбанк’’АҚ мысалында)
Қаржылық ... бұл ... ... ... мен ... құрамы мен мөлшерi өзгерiске ұшырайтын субъектiнiң қызметi
болып табылады. Субъект қызметiнiң барлық осы түрлерi ақша ... ... мен ... ... ... болып табылады.
Сонымен, банктiң қаржы жағдайын талдаған кезде тек бухгалтерлiк
баланс мәлiметтерi ғана емес, сонымен бiрге ... да ... есеп ... көрсеткiштерi, түсiндiрме хаттағы мәлiметтер және де ... ... ... ... ... АҚ-ң 31.12.04.-01.01.05 жылғы корпорациялық бағалы
қағаздарының балансына талдауды ... ... ... ... (кесте 8).
Кесте 8
‘‘Казкоммерц’’АҚ 31.12.04.-01.01.05 жылғы корпорациялық бағалы
қағаздарының балансын талдау
(млн.
теңге)
|Көрсеткiштер |2004 |2005 ... |
| | | |(+,-) |
|1 |2 |3 |4 ... |3584 |5822 |+2238 ... ... ... |15712 |17570 |+1858 ... мен ... | | | ... | | | ... ... ... |220 |314 |+94 ... қағаздар. | | | ... ... ... |13275 |-9765 ... ... бағалы |1219 |169 |-1050 ... | | | ... РЕПО ... |3089 |- |3089 ... ... алынған | | | ... ... | | | ... ... |67080 |137661 |+70581 ... ... | | | ... ... |1774 |-273 ... | | | ... ... ... |2021 |2344 |+323 ... емес ... |478 |528 |+50 ... | | | ... активтер, нетто |4098 |9231 |+5133 ... ... |124016 |194344 |70328 ... ... ... ... ... банктерден алынған |23363 |42900 |+19537 ... мен ... | | | ... ... бойынша |- |1563 |+1563 ... ... ... | | | ... ... мен |54139 |108975 |+54836 ... | | | ... шығарылған бағалы|14900 |- |14900 ... | | | ... да ... |4402 |5222 |+820 ... да ... |7040 |7083 |+43 ... |2820 |2942 |+122 ... мiндеттемелер |- |1236 |+1236 ... ... |106664 |169921 |63257 ... ... |2932 |3498 |566 ... |14420 |20925 |6505 ... ... капитал |17352 |24423 |7071 ... ... | | | ... мiндеттемелер, |124016 |194344 |70238 ... ... мен | | | ... | | | ... ... өсуi ... сақтай отырып 2005 жылы
нәтижелерi бойынша ‘‘Казкоммерцбанк’’ АҚ бұрынғыдай капитал ... ... ... ... ... ... көлемi (23,4%), бойынша
бiрiншi орынды ұстауда. 2002 жылы маусым айында ... ... ... рет банк ... 1 ... АҚШ ... ... асып, жылдың
аяғында 1,3 млрд доллар деңгейiне жеттi.
2005 ... ... ... ... 56,7% ... 70,3 млрд ... жылдың аяғында 194,3 млрд. теңге құрады. Активтердiң өсуi банктердiң
қарыз портфелiнiң 2,1 есе (70,6 ... ... ... болды.
Олардың жалпы активтердегi үлесi 54,15 жылдың ... ... ... ... ... ҚР ҰБ ... қаржылар мен кассасынң 8,3 млрд
теңгеге (40,2%) өсуi жағдайында, 2005 жылы ... ... ... 13,8
млрд.теңге, яғни 50,1%-ке азайды. Бұл азаю, негiзiнен банкттiң ... ... ... ... ... төмендеуi есебiнен
болды.
Өтiмдiлiк көрсеткiшi (өтiмдi активтердiң мiндеттемелерге қатынасы)
2003 жылдың ... 63,8% (жыл ... ... 90,3%) ... оны жыл бойы жоғары деңгейде ұстағанын атап кету жөн. ... ... ... ... 0,41 ... 0,3 төмен емес)
құрады.
Жылдың аяғындағы мәлiметтер бойынша ... АҚ ... ... ... 2,3 есе ... оның ... касса қалдықтары
62,4%-ке ал резервтiк активтер 4 есе көбейедi. ‘‘Казкоммерцбанк’’АҚ орта
айлық ... ... ... ... ... 8,8 % ... резервтеу нормасы 8%).
2003 жылдың 31 желтоқсаныда мәлiмет бойынша құнды қағаздар портфелi
47,6 % ... ... ... ... 50,2 %-тен 17,3 %-ке дейiн
төмендедi (кесте 9).
Кесте 9
‘‘Казкоммерцбанк’’ АҚ-ң корпорациялық бағалы қағаздары мен
инвесторлар құрылымы ... ... ... мен |2005 |2004 ... ... |млн.теңге |
|1 |2 |3 ... ... |13,758 |27,568 ... ... ... |23,040 ... | | ... РЕПО ... |- |3,089 ... ... ... | | ... ... ... |169 |1,219 ... | | ... ... ... |314 |220 ... ... | | ... салынған |1,774 |2,047 ... | | ... ... |15,532 |29,615 ... | | ... | | ... |2,688 |14,880 ... |12,844 |14,735 ... компаниялардың акцияларына инвестиция-лардың
төмендеуi “Тенгизшевройл” компаниясының ... ... ... ... Сатуға жарамды бағалы қағаздардың көлемiнiң төмендеуi
(86,1%) “Маңғыстаумұнайгаз”, ... ... ... ... алу есебiнен болды /15/.
2004 жылы аяғындағы бағалы ... ... ... 6,0 % корпоративтi бағалы қағаздар құрады. ҚР ... ... ... қағаздар портфелiнiң 11,0 %), ҚР қаржы
министрiлiгiнiң ... (28,0 %), ... ... ... ... ... облигациялары (1,4%) жылдың iшiнде банк «А»
категориясы бойынша КASE ... ... iрi ... ... облигацияларымен операцияларды елеулi белсендi
еттi.
Мұнай-газ секторының Ұлттық компаниялары ”Казахойл”, “Казтрансойл”,
сонымен қатар ”Қарасанмұнай”. ... ... ... ... 2002 жылдың аяғында өткен жылмен салыстырғанда 6,4 есе өсiп, 5,128
млн теңгенi құрады.
2004 жылы ‘‘Казкоммерцбанк’’АҚ жергiлiктi әкiмшiлiктермен ... ... ... бастады. Өткен жылдың аяғында
áàíêòiңбағалы қағаздар ... ... ... облыстары
әкiмшiлiктерiнiң және Астана қаласы әкiмшiлiгiнiң облигациялары ... ... ... ... портфелiнiң орта жылдық
көлемiнiң 13,4 % төмендеу жағдайында, олардың табыстылығы 1,8 ... ... ... ... портфелi (орташа көрсеткiштер)
|Көрсеткiштер |2005 |2004 |
| ... ... ... | |, % ... |% |
|1 |2 |3 |4 |5 ... және МЕКАВМ |1,115 |6,9 |3,319 |10,0 ... және ... |329 |9,2 |22 |7,9 ... ҰБ ... НСО |1,720 |6,5 |1,790 |8,7 ... |1,881 |11,1 |209 |11,3 ... | | | | ... ... |73 |8,7 |1,095 |14,7 ... | | | | ... | | | | ... ҮМ ... |2,722 |12,9 |- |- ... ... |14 |12,1 |- |- ... ... |37 |4,7 |- |- ... ... |2,937 |13,5 |8,062 |13,7 ... |12,698 |10,4 |14,656 |12,2 ... ... ... қарыздар мен ... ... яғни ... ... ... 9% құрады. Олардың
жалпы көлемi 11,8 %-ке өстi. Қарызға берiлген қаржылардың 12,5% теңгемен,
ал қалған ... евро мен ... ... ... басқа
банктерге қаржыларды салу саясаты консервативтi сипатта болып отыр. Әдетте,
‘‘Казкоммерцбанк’’АҚ уақытша бос қаржыларды қысқа ... (1 айға ... ... ... 11
‘‘Казкоммерцбанк’’АҚ-ның басқа банктерше қаржыларды салу саясаты
|Көрсеткiштер |2005 ж. |2004 ж. |
| ... ... |
|1 |2 |3 ... ... | | ... |2,193 |143 ... |15,123 |15,118 ... ... қарыздар| | ... |0 |0 ... |548 |544 ... ... |(294) |(93) ... | | ... берiлген |17,570 |15,712 ... ... | | ... жылы ‘‘Казкоммерцбанк’’АҚ қарыз портфелiнiң көлемi 2,1 есе өсiп
98,452 млн ... ... ... ... елеулi төмендедi. Жылдың 20,0 %-
тен 15,8 %-ке дейiн, бұл ... ... ... ... ... ... Ссуда және жобалық несиелеумен қатар, банк өз
клиенттерiне кепiлдемелер мен ... ... банк ... ... ДЕҢГЕЙЛІ БАНКТЕРДІҢ ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ ІС-ӘРЕКЕТТЕРІН БАҒАЛАУ
ӘДІСТЕРІН ДАМЫТУ БАҒЫТТАРЫ
3.1 Нарықтық экономика жағдайында банктердiң қаржы рыногындағы ... ... ... ... ... ... ... Бұл бағалы қағаздардың материалдық түрі ретiнде оны
дәлелдейдi. Бiрақ бағалы қағаздар онымен шектелiп қоймайды. Бағалы ... ... ... ... ... ... орын алады, себебi олар
арқылы мемлекеттiң инвестициялық қызметi жүзеге асырылады. ... ... ... ... орай ... қағаздар қаржы институттары,
қаржы нарықтары және оларды реттейтiн құқықтық ... ... ... ... ... бiр ... құрайды. Мұндай жүйе бiздiң
мемлекетiмiзде ... ... ... ... ... туындаған
кезде, яғни 90—шы жылдардың басында құрыла бастады. Бағалы ... ... ... да, ... ... да ... ... бекiтiп, тек
бағалы қағаздар арқылы ғана мемлекеттiк ... ... ... жеке ... иелерi халықтың меншiгiне ... ... ... нарығында өзiне тән қаржы институттары жүйесi ... ... ... ... көздерi шоғырланып және ... бөлу ... ... ... ... ... ... қағаздар рыногын құру және оны одан әрi өрiстету мақсатында ... ... ... ... ... ... алу ... Ұлттық бағдарламасы бағалы қағаздар рыногының негiзгi
элементтерiн құру ... ... ... ... ... ... ... қайта құру олардың инвестиция тартудың ең бiр
тиiмдi механизмдерiнiң ... ... ... ... ... шығару осы ресурстарды шектеусiз алуға мүмкiндiк туғызса, ал
облигация шығару ақша ... ... ... ... гөрi, тиiмдi
жағдайда алуға мүмкiндiк бередi.
Ал қазiргi уақытта бiздiң елiмiзде Қаржы ... ... ... қажеттiлiгi төмендей бастауда. Шығарылған ... ... 2003 ... ... айын, бүгiнгi уақытпен
салыстырғанда 24,4 пайызға ... 934,9 млн. ... ... Бұл өз
кезегiнде айналым мерзiмiндегi құралдардың үлесiн 92 пайыздан (май ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттiк бағалы қағаздар ... ... ... ... ... ... ... осы жылдың, яғни 2005
жылдың маусым айында кiрiс ... 3 ... ... ... 5,18 ден 4,96 пайызға төмендедi, 4 жылдың тенге мiндеттемесi
бойынша – ... 9,20 ... ... ... 5 ... тенге
мiндеттемесi бойынша көрсеткiш 8,37 пайызға төмендедi, ал 5 ... ... ... ... 4,35 ... ... аукцион
бойынша) 4,04 пайызды құрады.
Бағалы қағаздардың эмиссиясының төмендеуi Қаржы ... ... ... ... айында, қысқа мерзiмдi Ұлттық Банктiң ноттарын
3 есе, яғни 14,9 млрд тенгеге дейiн ... ... ... айы бойынша
айналымда жүрген ... ... ... ... ... 0,8 пайызға төмендеп, 2 маусымда 18,8 млрд. тенгенi ... ... ... ... есебiнен құнды қағаздардың айналым көлемi
2,2 пайызға дейiн өсiп, -83,6 ... ... ... ... тұрғыдан қаржы рыногы – бұл банктердiң уақытша бос ақша
қаражаттарын шоғырландыруды және қайта бөлудi қамтамасыз ететiн ... ... Бұл ... ... iстеуi көптеген экономикалық,
әсiресе инвестициялық ... ... ... олардың тиiмдiлiгiн
арттыруға мүмкiндiк бередi. Бұған осы рыноктың қор құралдарының, ең ... ... сан ... ... ... қол жетедi.
Рыноктың барлық тұрпаттарының өзара байланысы қаржы рыногының ... ... ... Оған ... жатады:
- реттелiнетiн тауар рыноктарының болуы;
- Ұлттық банк тарапынан ақша айналысын қалыпты реттеп отыру;
- несие ... ... оның ... яғни ... ... ... рынокка орналастыру.
Кез келген субъектiнiң қаржы ресурстарына деген қажеттiлiгi және ... ... ... тура ... ... ... жұмыс
iстеуiнiң объективтi алғышарты болып табылады.
Қаржы рыногының жұмыс iстеуiнiң негiзгi ... ... ... дамыту мен монополизмдi шектеу мақсатындағы материалдық
өндiрiс саласының бастапқы шаруашылық буындарының - ... ... ... ... iшiнде мемлекеттiк сектордың да кең
дербестiгi;
- қаржы ресурстарын қайта бөлудегi мемлекет рөлiнiң ... ... ... ... ... кәсiпорындар арасында iшкi ведомстволық қайта бөлудiң
азаюы;
- ... ... ... мен ... бағалы қағаздарға және
басқа активтерге инвестицяланатын ақшалай табыстарының өсуi;
- бюджет ... ... үшін ... қорын пайдалануды
тоқтату; сондай-ақ жергiлiктi бюджеттердiң ... ... ... ... жабылуы тиiс.
Қаржы рыногының маңызы бос ақша қаражаттарын алу және оларды қайта
бөлу ... ... ... ... ... ... ғана ... Оның жұмыс iстеуi әкiмшiл-әмiршiл экономикаға тән ''сатылас''
әдiстiң орнына ''деңгейлес'' қозғалысы ... ... ... ... ... Деңгейлес қозғалыс кезiнде шаруашылық ... ... ... ... ... ... бөлу ... төте
байланыстар iс-әрекет етедi. Бұл қаражаттарды ... ... ... ... ... есебiнен кәсiпорындардың, салалардың және жалпы
экономиканың қаржылық ... ... ... бағалы қағаздардың бағасын белгiлеу жолымен бизнестiң
нақты құнын бағалауға мүмкiндiк ... ... ... ... ... ... олардың неғұрлым жоғары бағасы белгiленедi /16/.
Қаржы рыногының болуы инфляцияны тежемейдi, өйткенi бюджет тапшылығын
жабу үшін үкiмет ақша ... ... ... еркiн жүретiн,
бағасы сұраным мен Ұсыным арқылы анықталатын құнды қағаздар ... ... ... ... ... ... жұмыс iстеуi
экономиканың дағдарысын тудыратын және оның ... ... және ... ... ... ... ... шектеу жасайды – олар қысқа
мерзiмдi немесе құны ... ... ... ... тиiс. ... ... ... жағдайында инвесторлар қаражаттарды өтiмi төмен, ... ... ... ... ... ... ұзақ мерзiмдi
инвестициялар үшін жылжымайтын дүние-мүлiк, тауар, ... ... ... ... ... болып табылады.
Қаржы рыногының дамуы халықтың көпшiлiк бөлiгiнiң тұрмыс ... ... ... ... өзi жеке ... санын азайтады.
Банктердiңтөлем жасай алмау ... ... ... ақша
қаражаттарын бағалы қағаздарға салуы ... Ақша ... ... ... ... мен ... бойынша сыйақы
мөлшерлерiнiң өсуiне алып келедi, мұның нәтижесiнде бағалы қағаздардың
табыстылығы ... ... ... ... ... ... рыногының жұмыс iстеуiнiң маңызды факторы сонымен қатар ... ... ... ал ... ... ... бiрқатар елдердiң
экономикалық кеңiстiгiн қамтуы мүмкiн. ТМД елдерiнiң саяси болмыстары кез
келген ... ... ... ұзақ мерзiмдi болжамның
мүмкiндiгiн жоққа шығарады және ... ... соң ... ... ... ... шектейдi.
Қаржы рыногының жандануы корпоративтiк бағалы қағаздарды ... ... ... ... мен акцияларын шығару
және олардың айналысын ... ... ... ... ... соңғы
уақытқа дейiн қаржы рыногының бұл ... ... ... бұл жалпы
экономикалық әлеуеттi тежейдi.
Инвестициялық институттар, қор биржалары, биржадан тыс сауда, депозит
мекемелерi түріндегi ... ... ... ... қор ... бiр мезгiлде басқа нарықтық құрылымдардың, ең алдымен түрлi
нысандағы акционерлiк қоғамдардың ... бұл ... ... ... оң ... ... рөлi кезiндегi сенiмдi
заңнамалық қамтамасыз етуi жағдайында құрылуы тиiс.
2. Қаржы рыногындағы ... ... ... ... ... инвестициялық жобаларды ... ... ... көптеп кездесетiндiгi белгiлi. ... ... ... ... ... ... бағытталуы
мүмкiн:
1 Тиiмдiлiктi арттыру; бұл жағдайда олардың тапсырмасына бәрiнен бұрын,
фирманың шығындарын төмендету үшiн құрал-жабдықтарды ауыстыру, ... ... ... ... ... ... ... ауыстыру;
2. Өндiрiстi кеңейту; бұл жағдайда инвестициялаудың мақсаты бұрыннан
жұмыс iстеп келе жатқан нарық пен ... ... ... одан ... Жаңа ... құру; бұл инвестициялық жобалар ... ... ... қызметтердi) шығаратын өндiрiстiк фирмалар құруға
немесе бұрыннан шығарып келе ... ... ... жаңа ... ... ... ... басқару органдары үшiн негiзделген ... ... ... ... ... ... ... тиiстi
болғанда болады (бұл экологиялық стандарттарын орындау, ... ... ... ... және ... ... инвестициялық жобалардың әртүрлi деңгейдегi
тәуекелiне байланысты. Жобаның типi мен ... ... ... ... түрде көрсетуге болады; - жоғарғы деңгейлi тәуекелдi
инвестициялық жобалардың ... жаңа ... ... ... жатқызсақ, ал төменгi тәуекелдi инвестициялық жобалардың типiне
өндiрiстi тиiмдi пайдалану және мемлекеттің топтарын орындауға бағытталған
жобаларды ... ... ... инвестициялық жобаларды тек олардың
бағыттарына байланысты жүргiзiлген. Бiрақ инвестициялау процесiнің
көпқырлығы және ... ... ... ... басқа да
түрлерiне бөлудi талап ... ... ... ... ... жағдайда
жобалар iрi, орта және шағын болып бөлiнедi. Iрi жобалар басым мақсаттағы
жаңа обúектiлерге ... және құны 1-2 млн. АҚШ ... таяу ... ... құны 1-2 млн. АҚШ долларға дейiн болса, ал шағын жобалар құны
100-300 мың доллар құрайды. Шағын және орта ... iске ... ... ... ... бiрi ... ... қордан
амортизациялық аударымдар жасау болып табылады. Бiрақ, қазiргi жағдайдағы
Қазақстан ... ... ... ... ... көзi ... ... Өйткенi, соңғы жылдары дәстүрлi
инвестициялық көздердің инфлияцияға ...... ... ... ... бағытталуы мақсатына қарай негiзгi қорлардың
жаңаруымен кеңейуiне жұмсамай, инфлияцияға ... ... ... ... да ... мақсаттарда қолданылады. Амортизациялық аударымдардың
1997 жылғы ... ... 1993 ... ... үлесi 8 есеге
дейiн төмендеген. Инвестициялық қажеттiлiктер үшiн керектi ... ... ... ... ... ... жұмсалады 2172.
Жобаларды топтастырудың басты мақсаты инвестициялық ... ... ... пайда немесе тиiмдiлiк болып келедi. Мұндай топтастыру
инвестицияларды класстарға, одан әрi әр ... ... ... ... ... бередi (кесте 12).
Кесте 12
Инвестиция типтерiнің топтамасы
|Инвестиция типтерi ... ең аз ... |
|1 |2 ... ... экологиялық талаптарды |Пайда мөлшерiне ... және ... ... ... да ... жоқ ... ... бағытталған өндiрiстiк | ... және ... ... арттыру | ... iске ... | ... орнын сақтау мақсатындағы инвестиция |6 ... ... ... ... тұру). | ... ... ... ... ... |12 ... үзiлiссiз ұстап тұру). | ... ... ... ... ... |15 ... азайту). | ... ... ... ... ... |20 ... өндiрiстiк қуатын ұлғайту). | ... ... ... ... жаңа ... |25 ... | ... ... ... ... ... ... ... жоқ. Қазақстанда инвестицияның әр бiр банк инвестициялық жобаны
топтастыруды өздерiнің ... ... ... кешендi сараптауына және
инвестициялық жобалардағы бәсекелiк тауарға ... ... ең аз ... ... iске ... Мысалыға,
Эксимбанкте инвестициялық жобаларды табыстық талап ететiн ең аз ... ... ... ... ... уақытта әлемдiк тәжiрибеде қаржы-ұйымдарының қызметi туралы
жеткiлiктi түрде деректер бар (Әлемдiк банк, Еуропалық қайта құру және ... UNIDO`) және ... ... ... ... ... ... қатақ құрылған сандың талдау құралдары
қалыптасқан және жалпы айтқанда жобалық талдау деп ... ... ... ... қаржылық, экономикалық және әлеуметтiк жетiстiктерiн жүйелi
талдау мен бағалау жүргiзе отырып ресурстарды ең ... ... ... ... ... Жобаны талдау жүргiзген кезде сараптаушының
басты ... ... мен ... құрылымын талдай отырып, дұрыс
инвестициялық саясатты жасау болып табылады. Жобаның ... ... оның ... ... бағалауға, жобаны iске асыру шығындары мен
пайдалылық мөлшерiн бiлу қажет. Көптеген ... ұзақ ... ... ... және қазiргi шығындар мен келешектегi алынатын табысты
салыстыру арқылы шешiледi. Жобаның барысында алынатын ... мен ... ... ... өтiп, ... жауап алу қажет: жоба
техникалық негiзденген бе ? (техникалық талдау); жобадағы ... ... ма? ... ... ... оқ ... мен қоғамдың көзқарас
бойынша iске асу шығындарын жаба ала ма? ... ... ... инвестициялық жобаның техникалық талдауы жүргiзiледi.
Бұл жерде техникалық мәселелер; өндiрiлген өнiмнің ... мен ... ... жобаның жобалық көлемiн зерттеу; материалдардың, құрал-
жабдықтардың, қолданылатын процестің типiн, қажеттi инфрақұрылым; жобаны
iске асыру әдiстерi мен ... ... және т.б. Оның ... ... ... (жоба бойынша инвестициялық және эксплуатациялық
шығындардың сметасы жасалады) және ... жүру ... ... ... жобаның нақты iске асуының кестесiн және табыстық сатылы
алынуына мүмкiндiк бередi. Экологиялық талдауға ... ол ... ... шеңберiнде аныңталады және жобаның қоршаған ортаға тигiзетiн әсерiн
аныңтайды және осы жобаны ... ... ... ... ... ... ... белгiлеу жобаның iске асуы мен қолданылуында
ұйымдастырушылық, құқықтық, саяси және ... ... ... болып
табылады.
Талдаудың нәтижесi фирманың мүмкiндiгiн дамытуға, ... ... бере ... ... ... ... менеджменттің әдiсi мен
құралдарын, ұйымдастырушылық құрылымын жоспарлау, персоналды ... ... ... ... ... материалдың-техникалық қамтамасыз
етiлуiн, ұйым аралық байланысын жақсартуды iске ... ... ... ... жатқан Эксимбанктегi
инвестициялық жобалардың табысты ең төменгi қойылымы бойынша топтастырудың
шарттарын келесi кестеден көруге болады ( ... ... ... ... ... ... iске асуына әсер
ететiн фактор ретiнде жергiлiктi ерекшелiктер мен дәстүрдi қарастырады. Бұл
талдау ... ... ... пайдаланатын жергiлiктi халықтық
әлеуметтiк-мәдени және ... ... ... ... ... ... ... мәдени қатынаста қабылдануы,
экономикалық игiлiктi тұрақты түрде алуды қамтамасыз ... ... ... мен ... ... ... жасауды қажет етедi.
Кесте 13
Қазақстан Республикасында жұмыс жүргiзiп жатқан банктердің ... ... ең ... қойылымы бойынша топтастыру
|Табыстық ең |Несие түрi ... ... ... | | | ... | | | ... | | | ... ... ... |Инфрақұрылым, |ХВҚ және ... ... |
| ... ... (5 |әлеуметтiк сфера,|елдердің қаржыландыру |
| ... ... ... ... ... |
| ... және |жобалар ... ... |
| ... пайыз | ... ... ... | ... ... |
| | | ... ... |
| | | ... ... жабу |
| | | ... алу) ... ... мерзiмдi |Стратегиялық |Ерекше жағдайларда |
| ... ... (5 ... ие iрi ... iшкi ... |
| ... ... |өндiрiс ... ... |
| ... және |обúектiлер |қаржыландыру (iрi |
| ... ... | ... ... ... ... | ... |
|10% ... ұзақ ... ... ... ... |
| |субсидтау (5 жылдан ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| ... |ағы ... | |
| | ... ... | ... 13 ... ... ... ... |Жеке қаржылармен |
| ... ... ... құрылыс,|тартылған ресурстар |
| |жыл, ... ... ... ... қаржыландыру |
| |мерзiммен) ... АӘК, | |
| | ... және ... | |
| | ... | ... ... ... ... және орта |Тез қайтарымды |
| ... ... ... |жобалар, жеке ... |
| |жыл, ... | ... |
| ... | | ... ... ... ... ... | Несие ресурстарының |
| | ... |тез ... |
| | ... ... бередi және |
| | | ... ... |
| | | ... болуын |
| | | ... ... ... талдаудың мақсаты инвестицияны шығарылатын өнiм ... ... даму ... жағынан бағалау, атап айтқанда нарықтық бар
болуы, оған деген шарттар, талап етiлетiн ресурстардың оқай ... ... ... ... ... ... бағалау болып табылады.
Коммерциялық талдаудың нәтижелерi экономикалық және қаржылық талдау негiзi
болады.
Жобаны бағалаудың ең ... оның iске асуы мен ... ... ... және ... талдауға байланысты. Отандың
тәжiрибеде қазiргi уақытқа дейiн ... ... ... бұл
аспектiлер бөлiнiп көрсетiлмеген едi. Бiрақ әлемдiк ... ... ... ... мақсаты мен әдiстерi бөлiп көрсетiледi.
Мысалыға жобаны қаржылық талдауда қаржылық ресурстарға ... ... ... ... iске асу үшiн ... ... көлемiмен қамтамасыз
ету мақсатында олардың қайнар көздерi аныңталады. ... ... ... ресурстар, жекеменшiк немесе қарыз капиталы (ұзақ
мерзiмдi, қысқа ... ... ... ... ... тиiмдiлiгiн бағалауға негiзделген экономикалық талдау қаржылық
талдаудың қандайда бiр деңгейiнен шығады және екеуi де салынған капиталдан
түскен пайда деңгейiн ... ... ... ... ... ... экономика даму қөзқарасынан жобаның салмағы мен оның ең
аз шығынмен жоғарғы табыстарға қол ... ... ... ... ... ... ... экономикалық шығын мен табыстар
қаржылық табыстар мен шығындардан жоғарыда да, төменде де болуы ... ... ... мен ... ... ... өлшенедi, ал
экономикалық шығындар мен табыстар сәйкес ресурстардың ... ... ... ... ... бағалар әрқашанда нарықтық бағалармен бiрдей бола
бермейдi. әйткенi сыртқы ... ... ... ... ... ... Келесi мақызды айырмашылықтардың бiрi, ол экономикалық
талдауда барлық iшкi трансферттер ... ... ... және т.б.) ал, қаржылық талдауды жүргiзгенде ... ... ... ... ... ... ... инвестициялық
жобаларды бағалаудың нәтижелерi де бөлек болады.
Қорыта айтқанда инвестициялық жобаларды топтастыру және оны талдау
сатыларын дұрыс ... ... ... үйрену, мақсатқа қол жеткiзудің
бiрден-бiр жолы болып табылады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қаржы нарығының қосымша бөлiгiне: валюта нарығы, ... ақша ... қор ... ... ... ... мамандандырылған нарыққа
бөлiнуi, әр түрлi қымбат материалдар мен алтын нарығы.
Функционалдық тұрғыдан ... ... – бұл ... бос ... шоғырландыруды және қайта бөлудi қамтамасыз ететiн нарықтық
қатынастардың жүйесi. Бұл рыноктың жұмыс ... ... ... ... ... ... келтiрiп, олардың тиiмдiлiгiн
арттыруға мүмкiндiк бередi. Бұл ... ... ... ... әсiресе инвестициялық процесстердi ретке келтiрiп, олардың
тиiмдiлiгiн арттыруға мүмкiндiк ... ... осы ... ... ең ... ... қағаздардың сан алуан болуы арқылы қол
жетедi.
Қаржы рыногының маңызы бос ақша ... алу және ... ... ... ұдайы өндiрiс процесiне ықпал етуiмен ғана айқындалып
қоймайды. Оның жұмыс ... ... ... тән ''сатылас''
әдiстiң орнына ''деңгейлес'' қозғалысы бойынша ресурстарды қайта ... ... ... ... ... шаруашылық жүргiзушi
субъектiлер арасында қаржы ресурстарын өтеусiз қайта бөлу ... ... ... ... Бұл қаражаттарды маңызды сфералар мен
объектiлерге жедел аудару есебiнен кәсiпорындардың, салалардың және ... ... ... ... ... ... ... бағасын белгiлеу жолымен бизнестiң
нақты құнын бағалауға мүмкiндiк ... ... ... ... ... ... ... неғұрлым жоғары бағасы белгiленедi.
Қаржы рыногының болуы инфляцияны тежемейдi, өйткенi бюджет тапшылығын
жабу үшін үкiмет ақша ... ... ... ... ... сұраным мен ұсыным арқылы анықталатын құнды қағаздар шығарады.
Экономикалық реформа процесiнде қаржы рыногының қалыптасып, жұмыс
iстеуi ... ... ... және оның ... ... және қиыншылықтарға кезiгедi.
Инфляция бағалы қағаздарға айтарлықтай шектеу жасайды – олар ... ... құны ... жеңiл өтелетiндей болуы тиiс. Бағаның ұнемi
өсiп отыратын жағдайында ... ... өтiмi ... ... бағалы қағаздарға салмайды. Инфляция ... Ұзақ ... үшін ... дүние-мүлiк, тауар, еркiн алып-сатылатын
бағалы қағаздарға салған тиiмдi ... ... ... ... ... ... ... тұрмыс деңгейiнiң
төмендiгiнен тежелiп отыр, мұның өзi жеке ... ... ... ... ... қабiлетсiздiгi жағдайында олардың ақша
қаражаттарын бағалы ... ... ... Ақша қаражаттарының
тапшылығы қысқа мерзiмдi несиелер мен ... ... ... өсуiне алып келедi, мұның нәтижесiнде бағалы қағаздардың
табыстылығы ақша-несие операциялары ... ... ... алмайды.
Қаржы рыногының жұмыс iстеуiнiң маңызды факторы сонымен қатар ... ... ... ал ... қағаздардың айналысы бiрқатар елдердiң
экономикалық кеңiстiгiн қамтуы мүмкiн. ТМД елдерiнiң саяси болмыстары кез
келген кәсiпорынның рентабельдiлiгiне ... ұзақ ... ... ... шығарады және солай болған соң бағалы қағаздарды сатып
алу ықыласын шектейдi.
Қаржы рыногының ... ... ...... ... банктердiңоблигациялары мен акцияларын шығару және ... ... ... ... ... Қазақстанда соңғы уақытқа дейiн
қаржы рыногының бұл ... ... ... бұл ... экономикалық
әлеуеттi тежейдi.
Инвестициялық институттар, қор биржалары, биржадан тыс ... ... ... ... ... ... ... қор жүйесiн
қалыптастыру бiр мезгiлде басқа нарықтық құрылымдардың, ең ... ... ... ... ... бұл жүйенiң қызметiн
мемлекеттiң экономикадағы оң құрылым жасаушы рөлi ... ... ... етуi ... ... ... нарығындағы мақсаттарға жетудегi iс-шаралар:
1. ұзақ мерзiмдi инвестиция мен ... да ... ... ... бос ақша ... мен iшкi ... ... жұмылдыру
мүмкiндiгiн қаржы нарығы эмитенттерге ұсынады.
2. экономиканың барынша ... ... мен ... ... ... етiп қатысушылар арасындағы капитал құйылымын
қаржы нарығы қамтамасыз етедi.
3. қосымша түсiм табу мақсатында және ... ... ... ... ... ... инвестициялық портфелiн тұжырымдау
мүмкiндiгiн инвесторларға қаржы нарығы қамтамасыз етедi.
Алдын ала белгiлi ... ... ... ... құнды
қағаздарды орналастыру жабық түрде және шектеусiз инвесторлар шеңберiнiң
арасында құнды ... ... ашық ... ... ... ... ... келе, тәуелсiздiкке ие болған осы он төрт жыл ... ... ... ... ... ... ... бiршама
тәжiрибе жинақтап ұлгердi. Олардың қарым-қатынастағы негiзгi ... ... ... ... да ... ... ... ендiгi
жерде орынсыз талаптарға, бұлақ құйрық әрекеттерге көр көне ... ... Оның ... ... ... компаниялардың жақсы дамып келе
жатқан Қазақстан экономикасын инвестициялауға ... ... ... ... ... ... iште жұмыс iстеп отырған шетелдiк компанияларға
шектен шықпауды, ... ... ... ... елдiң
жағдайымен санаса отырып жұмыс iстеудi ... ... ... ... – экономика емшiсi. Бұлай дейтiн себебiм, ұзақ мерзiмдiк
заемдар мен басқа да несиелердi қалай жұмсау, ... ... ... ... ... ... ал ... белгiлi бiр саласының
нақты буынындағы, айталық ... пен ... ... ... ... иесi белгiлi қаржы.
Сырттан қарыз алу, инвестицияны тарта бiлу ... ... ... ... келе ... рас. ... ... қарыздарды қайтару жолдарын да
алдын ала ... жөн. ... ... ұрпақты қарызға белнлсiнен
батырғаннан ұтарымыз ... ... да ... ... ... ... «Оңтүстiк Қазақстан облысының 2001-2002 жылғы әлеуметтiк-экономикалық
дамуы». Статистикалық жинақтар. Шымкент 2002.
2. Ақша, несие, банктер. Валюта ... Б.А. ... Оқу ... ... ... ... М.М. Учение о ценных бумагах. – М.: БЕК, 1994.
4. Алексеев М.И. Рынок ценных бумаг. – М.: ... и ... ... ... Б.И. Рынок ценных бумаг. Введение в фондовые операция. –
Самара: СамВен, 1992.
6. Афонина С.Н. ... ... ... – М.: ... ... ... В.А. Практика вексельного права.- М: ЮнИнфор, 1998
8. Бердникова Т.Б. Акционерное обшество на рынке ценных бумаг. – ... ... ... А.Н. ... ценных бумаг и производных финансовых инструментов:
Учеб. Пособие. – М.: Федеративная книготорговая ... ... ... А.П. ... ... ... бумаг: институты, инструменты,
инфраструктура. – М.: Диалог-МГУ, 1998.
11. Генкин А.С. Эффективный траст. Опыт Западной Европы– М.: ... ... Н.Г. ... биржевой торговли: Учебник для вузов. – М.:
Банки и биржи. ЮНИТИ, 1998.
13. Ливингстон Г.Д. ... ... ... с ... на ... ... – М.: ... 1998.
14. Миркин Я.М. Ценные бумаги и фондовый ...... ... ... ... бумаг: Учебник /Под ред. В.А. Галанова, А.И. Басова. –
М.: Финансы и статистика. 2000. – 352 ... О ... ... ... ... РК от 2 июля 2003 года N ... // ... ... – 2003. 10 ... N 199
17. Мельник В.Д., Ильясов К.К. Финансы: Учебник. – Алматы; 2001 – 512 ... Об ... ... ... Республики Казахстан. – Алматы: Юрист,
2001 – 55 с.
19. Статистический ежегодник Казахстана. / под. ред. А.А. ...... – 572 ... ... ... Информационный аналитический ежегодник / под
ред. А.А. Асмаилова. А. – 2001 – 432 ... ... Л.А. ... опыт ... ... ... ... – 1996, N 1
22. Крайнева Э.А. Бухгалтерский учет операций с ... ... ... – М, ... ... В.И. Учет в условиях рынка. – М.: ... и ... ... С. ... в привилегированные акции // Рынок ценных бумаг.
1996, N 3
25. Кадырова М., Сейпилова К. Формирование рынка ... ... ... ... // ... – 2003, N ... Ценные бумаги и фондовый рынок. Учебное пособие / Г.С. Сейткасимов,
А.А. Ильясов – Алматы: Экономика, 1998.– 184 ... ... ... Казахстана: Проблемы и их решение / Под ред.
М.Б. Кенжегузина. Институт экономики. – Алматы, 1997. – 352 ... ... Я.М. ... бумаги и фондовый рынок. – М.: Перспектива, 1995. –
532 с.
29. Егоров А.Е. «Проблемы деятельности коммерческих банков на ... ... ... //Деньги и кредит //1995 г.6.-с.4.
30. О.И.Лаврушин . «Банковское дело». - Москва 2000г.
31. Банки Казахстана ... ... ... ... ... ... 2000г.
33. Нысанбаев К.Тулембаева Ж. «Банки Казахстана и маркетинг». А. 2001г
34. Тимоти У.Кох. «Управлени банком». -Уфа . Спектр.Часть 5.1993.
35. Парамонова Т.В. ... ... ... ... ... и
кредит //б.-с.IО 1995.
36. Усоскин В.М. «Современный коммерческий банк управление и операций».
-М ИПЦ ... ... ... ... ... ... технологии 2003г.
39. РЦБК 11.2003г.
40. Марченко Г.А. ңРазвитие банковского сектора в Казахстанең //Деньги ... ... ... Банковский маркетинг М.1993г.
42. «Банки и кредитная политика в условиях переходной экономики». А.1995г.
43. «Основы банковского менеджмента под ... ... ... ... ... ... ценных бумаг ''Введение в фондовые операции''
М.Финансы и статистика ,1991г.
45.
46. Алимбаев А., Жидкова Т. ... ... ... ... ... // ... ... – 2003. - N 1. – с. 91
47. Чалов А.Н., Свиров С.А. Региональный фондовый ... ... ... ... // ... и ... – 2000. - N 7. – ... Бельгибаев К.К. Финансовая и банковская статистика: учебное пособие /
КазГАУ. – ... ... 2000. – 200 с. ... Н.О. О рынке
ценных бумаг // Южный Казахстан. – 2002. – 13 декабря
49. ... М. ... ... ... развития рынка в
Казахстане // Рынок ценных бумаг Казахстана. – 2002. - N 9
50. Иванов М. ... ... ... Казахстана: итоги четырех месяцев
2003 года // Рынок ценных бумаг Казахстана. – 2003. – ... - N ... с. ... ... М.Т. ... ... и мониторинга рынка ценных бумаг:
рынок ценных бумаг // ... – 2000. - N ... ... ... ... ... ... // Рынок и право. –
2002. - N ... ... ... ''О ... ... ... для стран СНГ'' // Рынок ценных
бумаг. – 2000. - N 11
54. Маковецкий М.Ю. ... ... ... как фактор активизации
инвестиционного процесса // Финансы и кредит. – 2001. - N 4
55. О ... ... и ... в некоторые законодательные акты РК
по вопросам рынка ценных бумаг: Закон РК от 11 июля 2001г. N 237 ... // ... – 2001. - N ... О внесении изменений и дополнений в некоторые законодательные акты РК
по вопросам рынка ценных бумаг и ... ... ... РК от ... 2003г. N 416 –II // ... газета. – 2003. – 31 мая. - N 22
-----------------------
Депозиттiк қызмет
Несиелiк ... ... ... да ... ... типi ... ... типi бойынша
мерзiмi бойынша
қамтамасыз етiлу сипаты бойынша
берiлу әдiсi бойынша
өтелу тәртiбi бойынша
проценттiк ставкасы ... ... ... ... валютасы бойынша
кредиторлар саны бойынша
несиелiк сипаттағы қызметтер
Еңбек рыногы
Ақшалай нысанда (несие рыногы)
Материал-дың нысанда
Табиғи ... ... ... ... рыногы
Өнiм және қызмет көрсету рыногы
Жер рыногы
Қаржы рыногы
Бағалы қағаздар рыногы
Қаржы рыногы
Несие капиталының рыногы
Қор рыногы
Айналыстағы қолма-қол ақша ... ... ... рыногы
Бағалы қағаздар рыногы
Шетел меншiгi
1,0%
Мемлекеттiк меншiгi 24,8%
Жеке меншiгi
74,2%

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 68 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бағдарламалық жабдықтардың интернет-магазині үшін web-қосымша құру83 бет
Екінші деңгейдегі банктер және коммерциялық банктердің инвестициялық қызметі6 бет
«Қазақстан Даму Банкі»АКЦИОНЕРЛІК ҚОҒАМЫНЫҢ ИНВЕСТИЦИЯЛЫҚ ПОРТФЕЛІН ҚАЛЫТАСТЫРУ ЖӘНЕ БАСҚАРУ ПРОЦЕСІН ТАЛДАУ36 бет
Альянс Банк33 бет
Банктердің инвестициялық портфелін қалыптастыру және басқару әдістерін зерттеп, оның жетілдіру жолдарын іздеу73 бет
Бағалы қағаздар портфельдік инвестицияның объектісі ретінде35 бет
Бағалы қағаздардың коммерциялық банктердің инвестициялық қызметіндегі рөлі25 бет
Зейнетақы қорларының инвестициялық қызметі52 бет
Ивестицияның пайда болуы29 бет
Инвестиция есебі25 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь