Оңтүстік Қазақстан облысында мақта егілуінің, оны жетілдірудің қысқаша тарихы және мақта кластерінің болашағы

М а з м ұ н ы

I. Кіріспе.

1. бөлім. Оңтүстік Қазақстан облысында мақта егілуінің, оны жетілдірудің қысқаша тарихы және мақта кластерінің болашағы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5

2 . бөлім. Әдебиетке шолу.
2.1 Қазақстанда шитті . мақта өндірудегі ғылыми ойлар және оны жетілдірудегі жаңа технологиялар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...9
2.2 Ордабасы ауданындағы қозаның өсіп жетілуіндегі жердің климаты мен топырақ мелиорациясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
2.3 Ауыспалы егіс жүйесіндегі топырақ құнарлылығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..26
2.4 Жаңа және келешегі бар отандық мақта сортттарының морфологиялық белгілеріне сипаттама ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...32

II Негізгі бөлім.

3 . бөлім. Ғылыми зерттеу нәтижелері.
3.1 Жүргізілген тәжірибе кестелері, зерттеу, есептеу және күзету әдістері...37
3.2 Мақта өсімдігін жетілдіру технолгиясы және жүргізілген агротехникалық шаралар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...43
3.3 Қоза өсімдігінің өну динамикасы және түп санының сақталуы ... ... ... ... .50
3.4 Қоза өсімдігінің түйіршік бүршіктенуі (буданизациясы) ... ... ... ... ... ... ... 52
3.5 Қоза өсімдігінің өсіп жетілуі.
3.6 Қозаның гүлдену және көсек пайда болу кезеңінің дамуының
темпасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...55
3.7 Қозадағы шитті . мақтаны өнімі және оның өнімін жиналуы ... ... ... ... ... 57

4 . бөлім. Қоршаған ортаны қорғау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 59

5 . бөлім .Еңбекті қорғау және тіршілік . қауіпсіздік ... ... ... ... ... ... ... ... ..64

6.бөлім. Эканомикалық бөлім.
6.1Ауыспалы егісте шитті мақта өндірудегі технолгиялық жетілдірудің экономикалық тиімділігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..67

Қорынытынды және өндіріске ұсыныс ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .76
I Кіріспе

Қазақстан Республикасы Президенті Нұрсылтан Назарбаевтың Елге жолдаған жолдауы және 2003 – 2005 жылдары Ауыл жылы деп аталуы мемлекеттің және халықтың тұрмыс – тіршілігін жақсартуға ауыл – шаруашылығында өндірістің азық – түлік тауарларын жетілдіруге жоңышқа, мақта, бидай, күріш, картоп және т.б. өнімдері дайындау мөлшері едәуір молаяды. Сондықтан еліміздің Оңтүстік өлкелерінің суармалы аймақтарында ауыл – шаруашылық егістерін жетілдіру және олардан жоғары өнім алу, сонымен қоса жердің табиғи құнарлығын сақтап қалу, әрі қарай топырақ құндылығын көтеру мәселелері тұрады.
Оңтүстік Қазақстан ауыл шаруашылық өнімдерін өндіру жөнінде Республиканың аса ірі экономикалық аймақтарының бірі болып табылады. Бұл облыста сапасы аса бағалы жоғары мақта өнімдігінің егілуі түгелдей шоғырландырылған. Ол елдің мақта егетін аудандарындағы табыстың басты көзі болып табылады.
Облыста құнды болған суармалы жерлердің интенсивті түрде пайдалану көп жағдайда бұған дейін айналымға қосылған жер және су ресурстарын неғұрлым интенсивті түрде пайдалануға байланысты болады.
Бұл ресурстарды тиімді пайдалану үшін экономикалық факторлардан өзге де ерекшеліктерді – мақта өнімділігін өсіретін облыстың әр түрлі аймақтарының ерекшеліктерін мұқият ескеру қажет болады. Қазіргі кезде егін жерлердің көпшілік аумағы жекеменшікке негізделген болып, шаруашылықты жүргізудің нарықтық жүйесіне тең жер қатынастары жүйесін қалыптастыру жетілдірілген қоза егінінен жоғары өнім алу, оған қажеттісі оны шикізат ретінде мақта талшығы ғана емес, оның мөлшерін шет мемлекеттердің инвестиция түсіру жолымен жіп иіру және т.б. қайта істеп оны экспортқа шығару қажет. Сондықтан мақта жетілдіруде оған кететін қаражат бағасын төмендетіп, талшық сапасын асырып жоғары бағаға сату бойынша үкімет әрекет етуде.

Осы диплом жұмысының таңдалған тақырыбының негізгі ғылыми жаңалығы және практикалық маңызы Ордабасы, Шардара және басқа да аудандарда маңызы үлкен.
Ордабасы және Шардара деңгейінде қоза өсімдігі оның өнімін асыру, жаңа мақта сорттарын жетілдіру, одан өнімді пайдаланып қана қоймай, келешекте топырақтың табиғи құнарлылығын асырып ауыл шаруашылығында ауыспалы егісте қайта жаңалап қолға алуға және жоғары болған мақта өнімін алу жаңа мақта сорттарынан жоғарғы өнім алу қозаның суға болған талабы – су режимін зерттеу жұмысы жасалған агротехникалық іс – шаралардың ерекшелігі негізгі мақста етіліп қойылған.
Біздің осы диплом жұмысының таңдалған тақырыбының негізгі ғылыми жаңалығы және пркатикалық маңызы Оңтүстік Қазақстан облысы, Ордабасы ауданы және басқа да деңгейлерде аса үлкен болып тұр.
Оңтүстік Қазақстан облысында қоза өсімдігі оның мақта – шикізаты өнімдерін асыру, шығарылған отандық жаңа сорттардан, одан өнімді пайдалану ғана емес, келешекте топырақтың құнарлылығын асырып, ауыл шаруашылығында ауыспалы егісті қайта жаңалап қолға алуды және сапасы жоғары болған мақта өнімін жетілдірумен қозаның суға болған талабын, басқа да техноглогиялар зерттеу жұмысы жасалынған агротехнологиялық іс – шаралардың ерекшелігі негізгі мақсат етіліп қойылған.
        
        Аннотация.
Диплом жұмысының қазіргі кезде Оңтүстік ... ... ... ... ... ... – мақта өндіру технологиясын жетілдіру
бойынша ғылыми жұмыс ... ... ...... Солтүстік аймағында топырақ –
климатына сай мақта өнімінен жоғары өнім алуда технологиясын ... ... жаңа ... өнімділікте алудың ерекшеліктері т.б.
жұмыстардан пайдаланып мақтадан мол өнім жинап алу ... ... ... егісте және технологиялық жүйелерді
агротехникалық шараларды өз мерзімінде атқарып – 23 ц/га өнім ... а з м ұ н ... ... ... ... Қазақстан облысында мақта егілуінің, оны жетілдірудің
қысқаша тарихы және мақта кластерінің
болашағы............................................5
2 - бөлім. Әдебиетке шолу.
2.1 ... ...... ... ... ... және ... жаңа
технологиялар...............................................................
................9
2.2 Ордабасы ауданындағы қозаның өсіп жетілуіндегі жердің климаты мен
топырақ
мелиорациясы................................................................
.................................
2.3 Ауыспалы егіс жүйесіндегі топырақ
құнарлылығы..........................................26
2.4 Жаңа және келешегі бар отандық мақта ... ... ... бөлім.
3 – бөлім. Ғылыми зерттеу нәтижелері.
3.1 Жүргізілген ... ... ... есептеу және күзету
әдістері...37
3.2 Мақта өсімдігін жетілдіру технолгиясы және жүргізілген агротехникалық
шаралар.....................................................................
..............................................43
3.3 Қоза өсімдігінің өну динамикасы және түп ... Қоза ... ... ... Қоза ... өсіп жетілуі.
3.6 Қозаның гүлдену және көсек пайда болу кезеңінің дамуының
темпасы.................................................................
..........................................55
3.7 Қозадағы шитті – мақтаны өнімі және оның өнімін
жиналуы....................57
4 – бөлім. ... ...... .Еңбекті қорғау және тіршілік -
қауіпсіздік..................................64
6-бөлім. Эканомикалық бөлім.
6.1Ауыспалы егісте шитті мақта өндірудегі технолгиялық жетілдірудің
экономикалық
тиімділігі..................................................................
....................67
Қорынытынды және өндіріске ұсыныс
.........................................................76
I Кіріспе
Қазақстан Республикасы ... ... ... Елге ... және 2003 – 2005 жылдары Ауыл жылы деп аталуы мемлекеттің және
халықтың тұрмыс – тіршілігін ... ауыл – ... ...... ... ... ... мақта, бидай, күріш, ... т.б. ... ... ... едәуір молаяды. Сондықтан еліміздің
Оңтүстік өлкелерінің суармалы аймақтарында ауыл – ... ... және ... жоғары өнім алу, сонымен қоса жердің ... ... ... әрі ... ... құндылығын көтеру мәселелері
тұрады.
Оңтүстік Қазақстан ауыл шаруашылық өнімдерін ... ... аса ірі ... аймақтарының бірі болып табылады. Бұл
облыста сапасы аса бағалы ... ... ... ... түгелдей
шоғырландырылған. Ол елдің мақта егетін аудандарындағы табыстың ... ... ... ... ... суармалы жерлердің интенсивті түрде пайдалану көп
жағдайда бұған дейін айналымға қосылған жер және су ... ... ... ... ... болады.
Бұл ресурстарды тиімді пайдалану үшін экономикалық факторлардан өзге де
ерекшеліктерді – мақта өнімділігін өсіретін облыстың әр ... ... ... ескеру қажет болады. Қазіргі кезде егін жерлердің
көпшілік аумағы жекеменшікке негізделген ... ... ... ... тең жер ... ... қалыптастыру жетілдірілген
қоза егінінен жоғары өнім алу, оған ... оны ... ... ... ғана емес, оның мөлшерін шет ... ... ... жіп иіру және т.б. ... ... оны ... ... қажет.
Сондықтан мақта жетілдіруде оған кететін қаражат бағасын ... ... ... жоғары бағаға сату бойынша үкімет әрекет етуде.
Осы диплом жұмысының таңдалған тақырыбының негізгі ғылыми жаңалығы ... ... ... ... және ... да ... ... үлкен.
Ордабасы және Шардара деңгейінде қоза өсімдігі оның өнімін асыру, жаңа
мақта сорттарын жетілдіру, одан өнімді пайдаланып қана ... ... ... ... ... ауыл ... ауыспалы егісте
қайта жаңалап қолға алуға және жоғары болған мақта өнімін алу жаңа ... ... өнім алу ... суға ... ... – су ... жұмысы жасалған агротехникалық іс – шаралардың ... ... ... қойылған.
Біздің осы диплом жұмысының ... ... ... ... және ... ... ... Қазақстан облысы, Ордабасы ауданы
және басқа да деңгейлерде аса үлкен болып тұр.
Оңтүстік Қазақстан облысында қоза өсімдігі оның ...... ... ... ... жаңа сорттардан, одан өнімді пайдалану
ғана ... ... ... ... асырып, ауыл шаруашылығында
ауыспалы егісті қайта жаңалап қолға ... және ... ... ... мақта
өнімін жетілдірумен қозаның суға болған талабын, басқа да ... ... ... ... іс – ... ... ... етіліп қойылған.
1. ОҚО – да мақта егілуінің, оны жетілдірудің ... ... және ... ... ... Қазақстан облысы халқының жартысына жуығының күн ... ... ... байланысты. Кеңес одағы тарқаған соң нарық
қатынастарын қай көзбен ... ... ... ... ... ... мақта өндірісінің нарықтық құрылымын да елімізге біреу әдейілеп
үйреткен жоқ. ... ... көру және ... ... ... алу арқылы
келді.
Бүгін де облысымызда нарық қатынастарына негізделген, оның ... ... бір ... ... бере ... ... ... құрылымдары орнығып, жұмыс атқара бастады. Белгілі бір ... ... ... ... ... бар ... ... көшті.
Оңтүстік Қазақстанда суармалы егіншілік ерте заманда болмаған.
Сырдария, ... Арыс ... ... ... халықтар біздің
эрамызға дейінгі 4 – 3 ... ... ... ... Б. ... Л. И. Левиналардың зерттеулеріне қарағанда, біздің эрамыздың
бірінші ... ... пен ... ... ... ... ... тары
және басқа да дақылдар өсірілген. Белгілі ғалым, профессор В. И. ... ... ... шаруашылығы» деген кітабында қазіргі Жамбыл
қаласының тұрғындары VII ғасырда мақтадан тоқылған киім ... ... В. В. ... Х ғасырда Шымкент қаласынан сыртқы саудаға арналып
мақта шығарылғанын баяндайды.
Қазіргі Оңтүстік Қазақстан облысы мақта шаруашылығын 1888 жылдан бастап
айналысқан. Бұған 1877 – 1906 ... ... ... ...... жолы ... ... жасаған. Мәселен, 1885 жылы ... ... ... 432,2 ... ... егілген болса, 1910 жылы
3631,6 гектар, ал 1913 жылы 20,8 мың ... ... ... ... ол ... ... ... өсірілді. Егістің ағаш соқамен жыртылып, кетпенмен
қазылған арықтардан суарылды. Сурамалы егістің 80 проценттен астамы бай ... ... ... Мақтаның шығымдылығы гектарына 3 – 4 центнерден
аспайтын еді.
Ұлы Октябрь социалисттік ревалюциясынан кейін Совет ... Орта ... ... ... мақта шаруашылығын дамыту жөнінде нақты
шаралар белгілеп, оны қысқа ... ... ... асырды. Түркістан мен
Азербайжанда мақта шаруашылығын дамыту жөнінде 1920 жылы В. И. ... ... аса ... ... ... ... аса қажетті маңызды дақыл –
мақтаны мол өндіруге кеңінен жол ашты.
1921 жылдан бастап мақта өсірілетін ... ... ... ... ... ... ... бірге тың жерлерді игеру, суару
жүйелерін кеңейту, мелиорациялық ... ... салу ... ... ... ... 1925 жылы мақта егісінің көлемі 30 ... жету ... 1927 жылы ... әр гектарынан 8 центнерден өнім
жиналып, небары 49,3 мың тонна мақта өндірілді. ... ... ... ... бөлу ... ... халық шаруашылығының басты саласы өнеркәсіптің жедел дамуына
байланысты сипаты мақтаға деген қажет күн санап арта ... ... ... жылы март ... Шымкент қаласында мақташылардың республикалық ІІ
съезі болды. Съезде озат ... ... ... қабылдап,
облыс бойынша жоспарланған 58,7 мың тонна мақтаның орнына ... 73,0 мың ... ... ... серт ... ... ... межеден шығып, бұл жылы алғашқы жеңіске ие
болды. ... ... ... ... екі ... ... орындап,
еңбектің тамаша өнегесін көрсетті. Мәселен, Келес ауданына қарасты ... ... ... ... ... сол жылы мақтаның әр гектарынан 25
центнерден өнім ... ал ... ... ... ... колхозының
звеносы Ибагүл Қарағұлова мақтаның әр гектарынан 46 ... өнім ... ... жетті.
ҰОС – ы жылдарында республикада мақта егісінің көлемі ... ... ... ... кейін республика мақташыларының алдында мақта өндіруді
соғысқа дейінгі ... ... ... ... мақта шаруашылығын онан
әрі дамыту ... ... ... ... ... ... шаралар сайып
келгенде, гектардың тиімділігін ... ... ... ... әкеп
соғады. Бұл шаруашылық экономиканы нығайтып мақташыларды мол өнім алуға
ынталандыруға бағытталған шараларды жүзеге асыруға ... ... ... ... шараларды жүзеге асырған шаруашылықтарда
тоғызыншы бесжылдықтың бастапқы екі жылында озат бригадалар мен ... ... ... ... ... ... «ІІІ ... мақтаның әр гектарынан 34,1 центнерден, Мақтаарал ауданындағы
«Ленин жолы» колхозы 35,6 ... ... ... 42,3 центнерден
өнім алды.
Сарыағаш ауданындағы Тельман атындағы ... бұл ... ... ... ... 34,6 ... ... Нұрсұлтан Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауында Қазақстанның
әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіру ... ... ... ДСҰ – на мүше ... ... және
міндеттері атап көрсетілді. Осы ... ... ... бағыты
шикізатты өңдеуді дамытуға бағытталантындығы баса айтылған.
Ауыл шаруашылығын қолдау бойынша арнаулы ... ... ... ... асыру үшін үкіметке тапсырылды.
ОҚО – да осы мақсатты жүзеге ... үшін ... ... ... ... жаңа технологиялар негізінде бастапқы және терең
өңдеу немесе тоқыма кластерін ... ... ... қолдауымен
белсенді іс - әрекеттер жүзеге асырылып жатыр.
Осы бағдарламаларда баса көңіл бөлінетін проблемалардың бірі мақтаны
бастапқы ... ... ... яғни ... ... ... технологияны ендіру жолымен халықаралық стандарттар талаптарына
жауап бере алатын бәсекелестік ... ... өнім ... ... Осы ... ... шешу ... мақта өндірушілермен өзара
экономикалық – құқықтық ...... жаңа ... ұйымдастырылып,
қалыптастыруға мүмкіндік жасау.
Мақта саласы өндірісін басқаруды әрі қарай жетілдіру үшін мақтаны қайта
өңдеудегі ресурстардың шикізат базасын дамытудың ерекше ... бар. ... ... жіп иіру фабрикасының құрылысы басталды. Ол ... ... ... бірлескен жобасы. Құрылысты 2007 жылдың
мамыр айында бітіру жоспарланған. Қазіргі кезде Мақтааралдың ... ... ... егер осы ... жергілікті жерде қайта өңделетін
болса, одан дайын өнімдер сатылатын болады. Мақтаарал ауданындағы Қытай ... ... ... ... ... жылына 5200 т жіп шығаруға
болжамданған.
Осындай қуатты фабрикадан тек ... ... үшін ғана кем ... фабрика керек. себебі «Инада» бірлескен кәсіпорыны ауданда жиналатын
шитті мақтаның небәрі 10 – ақ пайызын қайта ... ... ... ... ... өнеркәсібі өңірді дамытудың негізгі жолдарының бірі.
2. Әдебиетке шолу.
2.1. Қазақстанда шитті мақта өндірудегі ғылыми ... және ... жаңа ... егіс ... ауаның таза және тынық болуы ауылшаруашылық
өндірістерде істеп жүрген жұмысшылардың ... ... ... ... ... ... есептелінеді. Ол топырақтың органикалық заттар
қарашірік, азотпен ... ... ... ... ... жағдайын аса жақсартады. Бұлардың барлығы жоңышқа егілген
жерлерді айдағаннан ... ... ... ... НИХИ ... ... ... егісте 3 жыл ішінде егілген
жоңышқа, жоғарғы агротехнологияларды басқа да ... ... 0 – 40 см ... әр ... 12 – 15 ... дейін жоңышқаның
құра тамыр массасы 600 – 800 кг дейін биомасса жасайды. Бұлардан тыс ... ... ... және 1 ... ... 400 ц. құрайтын пішен өнімнің
құрамындағы азоттың мөлшері 800 кг – ға ... (8. ... З. ... ж.)
Қозанның бір жерге бірнеше жыл бойы еге беретіндігінен, яғни ауыспалы
егінде қолданбай егін ... ... ... ... ... бұл ... қозаның вильт науқасымен ауыратын кеселге алып келеді.
Союз НИХИ – дің көп жылдық тәжірибелерінде тек қана қозаның өзін 50 ... ... және оны ... ... ... егіс ... сондай – ақ егістердің өнімдеріне қаншама әсер ... ... ... ... ... қарағанда қоза көп жылдар
өсірілгенде топырақтағы табиғи қарашілірк мөлшерде сақталып қалған ... З.С. 1981 ... ... ең ... пайдасы Ордабасы, Шардара басқа да Оңтүстік
аймақтардың ... ... ... ... тыңайтқыш
салынған және үздіксіз қоза егілген танаптарда мақтаның ... 36 ... ... ... 43 ц. ... ... себебі топырақта өтетін
биологиялық тіршіліктің кездесуі болып, бұл жоғары өнім ... ... ... қоса ... ... ... егілген қозаларға
салыстырғанда гектарына 8 – 10 центнерден жоғары өнім алады.
Союз НИХИ – дің ... ... және ... ... ... көрсетілуіне қарай, қозаның вилт кеселіне қарсы
күресудің ең аса дұрыс жолы ... егіс ... ... ... ... облыстық ауыл шаруашылығы ... ... ... мақта – жоңышқа ауыспалы егісін енгізуден жақсы
нәтиже ... ... ... ... шығымдылығы: бірінші айналымда
(ротацияда) гектарына 21,8 центнерден, екіншіде 30,4 ... 32,2 ... (8. ... З. С. 1972 ... Н. ... пен И. А. ... (4) ... қарағанда, ауыспалы
егісті толық игерген колхоздар мен ... ... ... ... 7 – 10
центнер мақтаны өндіру үшін 24 пайыз су, 34 ... ... ... 20 пайыздан астам еңбек шығыны (адам – күн) аз жұмсалды. Ал Н. ... ... және ... (1974) ... ... ... – жоңышқа
ауыспалы егісін шаруашылыққа толық енгізу, оның өнімін ... ... ... жақсарту негізінде ғана 100 гектар егістен ең кемі 25 – 30
мың сом ... ... ... ... ... – жоңышқа ауыспалы егісінің
маңызы осымен ғана шектелмейді. Ол ... ... ... ... ... бірге, сортаң жер үшін тамаша мелиоратор өсімдік болып
саналады. Жоңышқа өсірген жерде топырақтағы тұздың ... 8 есе ... ... үшін аса қауіпті әрі өте зиянды ауруды – ... ... ... ... жоңышқа өсірудің мәні зор. Сонымен солдырма
ауруының зияны 3 – 4 есе кемиді, әлде ... ... ... алғы ... ... аса ... ... А. Серғазиевтің (1974) «Мақтаарал»
тәжірибе стансасының мәліметтері дәлелдей ... ... алғы ... ... ... ... ... әсері.
|Алғы дақылдар ... ... ... ц/га ... ... ... ... |43,0 ... ... ... ... |42,6 ... егіліп келген жерге еккенде |20,1 ... ... Т. ... (1974) Мақтаарал тәжірибе стансасында
жүргізілген тәжірибелерінде ... ... 122,5 ... ... жерде
егілген мақтаның өнімі 37,7 центнер болса, ал әр ... 131,3 ... ... ... ... 41,3 ... өнім ... Жоғарыдағы
келтірілген мәліметтер мақта – жоңышқа ауыспалы егісін шаруашылықтарда тез
арада толық игермейінше мақта дақылынан тұрақты мол өнім алу ... ... ... ... ... ... Сарыағаш, Мақтаарал, Ордабасы,
Түркістан аудандарының мақта өсірілетін шаруашылықтары үшін ... ... (3:5 ... ... 9 танапты (3:6 кестесі бойынша) мақта –
жоңышқа ауыспалы ... ... ... аудандарда күріш, мақта, қызылша ауыспалы егісінің ең
жақсы алғы егісі болып ... ... Д. А. ... (1959) ... ... ... үш пайдалы жағы бар деп дәлелдейді. (11. Д. Нұрымов
1981).
Біріншіден, жоңышқа топырақты сортаңдаудан сақтайтын ең ... ... ... ... ... орап ... ... бірнеше рет қайтадан өсіп
шығады, сондықтан жоңышқа ... мен көк ... мол ... ... ... ең жақсы дақыл болып табылады.
Р. Назаров қоршаған ортаны қамқорлықпен ... және ... ... ... ... білу ... бүгінгісі мен ертеңгісін
айқындайтын аса маңызды ... ... ... және ... өзі
мәселені барынша жедел түрде шешуші талап ететіндігін атап көрсетеді ... И. ... Ж. Я. ... – 1964 ... ... ... ... Н. Ф. Беспалов, Н.
И. Малабаев (2) жүргізген зерттеулер ... ... ... ... – 12,3 атм. және ... мен ... түйіндеу кезінде 13,4 – 14,6 атм.)
клеткаларының сіңіру күші бойынша суару ... ... ауыл ... ... ... әсер ... көрсетеді.
Мақтадан түсетін табыс жылдан – жылға ... ... ... ... 1973 ж. ... мақта сатудан 30631 мың сом табыс тапты.
Оңтүстік Қазақстан облысының ау райы, топырағы мен су жағдайы келешекте ... 410 мың. т. ... ... оның 1 гектардан алынатын өнімін 30 ц – ... ... ... (Б. ... Ш. К. ... 1974) (11).
Оңтүстік Қазақстан облысының ауыл шаруашылығы тәжірибе ... ...... ... егісін енгізуден жақсы нәтиже
алынады. Мұнда шитті мақтаның шығымдылығы: бірінші айналымда ... – 21,5 ... ... – 30,4 және ... – 32,2 ц болады
(11. Д. Нұрымов 1981).
Ж. Кучкаров, М. Хамраев, Ф. Саттаров (З. Үмбетаев, Батькаев Ж. ... ... ... ...... ... өз ерекшеліктері ескеріле
отырып жасалған агротехника талаптарын мұқият қарастырып, ... ... атап ... ... сорттары бір – бірінен су режимінің
тәртібіне, минералдық қоректену ... ... ... жиі
екендігіне, өсімдіктің және басқа да өсіп - өну ... ... ... ... ... қарағанда, деп атап
көрсетеді авторлар, қозаның шөлі жеткілікті қанбай қалады, дер ... ... ... ... ... да бұзылуы жиі – жиі
кездеседі. Мұның бәрі де ... ... ... ... күрт ... алып барып соғып отыр.
Ш. Ибрагимов, Ф. Верхотурцов (З. 1991). Мақта шаруашылығындағы тұқым
шаруашылығы ... ... ... ... және мақта зауыттарындағы шитті – мақта сорттарының алуан
түрлілігін, себілетін шитті әзірлеу ісіне қайдағы бір ... шара ... жеке ... ... ... ... ... ғылыми тұрғыдан негізделген тәсілдерінің жоқтығын
айрықша атап ... ... ... ... себу ... 6 ... сортты егіп көру
көзделген болатын. Оңтүстік Қазақстанда тіпті де ... «Ан ... – 2» және С – 9070 ... ... да бар еді. ... басшылары
аудандастырылмаған осы сорттардың тұқымын өз беттерінше іздестіріп әуре
сараңға түсті. Мұның өзі Р. ... пен Б. ... осы ... ... түсініп болмайтын дау туғаны туралы мақала жазуына ... ... ... тек ... пен ... ... сату ... көтеру
мүмкін емес, тек мақта өсірумен ғана шектелмеу керек. Көп ойлап, тереңірек
үңіліп дайын өнім шығаруға әрі оны ішкі және ... ... ... ... ... ... дамыту мәселелеріне ... ... ... ... елдері арасында да үлкен ... ... онда ауыл ... ... ... ... пен
қамқорлық сөздері қатар өрілген.
Ендігі мақсат: Ғалымдар және мамандарға осы жүйені жетілдіру, ал бұл ... ... ...... ... ... Президенті Үкімет пен барлық деңгейдегі әкімдер ... ... одан ... 2006 – 2007 жылдары ауыл шаруашылығы ... ... ... қажет екендігі, өндірістің тиімділігін, өнім сапасының артуы
қолданбалы аграрлық зерттеулерді ... және ... ... ... ... және ... жаңа ... беруге
тікелей байланыстылығын көрсетті.
Оңтүстіктегі Мақтаарал ауыл шаруашылық тәжірибе ... ... ... ... ... екі және үш ... бойынша атқарылады:
1. Ауылшаруашылық өсімдіктерінің генетикалық материалдарын пайдалану
арқылы жаңа мал өнім беретін, ... ... ... ... ... ... шығару және тұқымын көбейту.
2. Қысқа танапты мақта – ... ... егіс ... ... ... ... жетілдіру.
Қазіргі кезде жоғары сапалы мемлекетаралық талапқа сай жаңа отандық 7
Мақтаарал сорты соңғы 4 – 5 ... ... оның ... ... Қазақстан
облысына аудандастырылған.
Қоза өсімдігінен жоғары мол шикі – мақта ... ... ... ... ... сұрыпталған, селекциялық үлгілері
топырақтың сорлалығына және ылғалдың жетіспеушіліктеріне шыдамдылыған көңіл
бөледі. Сонымен селекциялы – ... ... шикі – ... ... одан жақсы сапалы талшық алуда кешенді факторлар – технологиялардың
қажетті рөл атқарады; солардан; топырақ құнарлылығы, ... ... ... заттармен сумен қамтамасыз етілуі режимдері, өсімдікті
аурудан және зиянкестерден сақтауы барлық агротехникалық; ... ... да ... өз ... және сапалы етіп жүргізулері. Бір
және сол сорт бірдей және ... ...... ... ... ... өнім ... Ол алғы қатардағы тәжірибелер
төңіректегі қоршаған ... ... 10 – 12 ц әлде одан ... ... ... ... фактор болып қоза өсімдігінің өніміне әсер ететін жер сорлану
мелиорациясы болып ... 1999 ж ... бар ... және ... ... ... ... .........) жер асты ............ суының
ашылуынан ұстап деңгейін 2,5 – 3,0 м ... ... ... ... сақтады.
Кезектегі аса негізгі фактор және ... ... ... ... ... ... ... суармалы
жерлерді капитал ........ – тегістеуге байланысты болады. Осыдан ... ... шикі – ... 70% өнім ... 90 – ... ... 2 – 3 мың га жерді капитал тегістеуді ... ... ... ...
бір шаруашылықтар тегістеуді өткізген, себебі мақта және ... ... ... кері ... тигізеді екен. Соның салдарынан көп
мақталы шаруалар өнімі төмендеп кетті.
Қоза қоректік заттарға аса ... ... ... мәлім. Соңғы жылдары
берілетін азотты тыңайтқыштар 50% - ғана, фосфорды соңғы 5 – 6 жыл ... ... ... ... ... ... ескі ауыспалы егіс
схемалары жоңышқаны ... көп жыл қоза ... ... 3 жыл ... 6 – ... ... ... аз тиімді болып сол қысқа ... ... ... және бір ... ... 3 – 4 ... көп болмаған
жерде мақта өсірумен салыстырғанда тиімділігі өте аздық етеді.
Интенсивті ауыспалы егісті схемасы 3 жоңышқа + 4 ... + 1 ... ... – 3 жыл ... ... бос кезде әлде қыстарда барлық технология жұмысты
атқаруға жағдай жасайды.
Ауылшаруашылықта ... ... ... зиянкестеріен
және аурулардан қорғауда аса қажетті факторлардың бірі. 1997 – 2004 ... ... ... ... ... жойылып кетуінен
химикат, препарат және т.с.с. заттардың тапшылығынан ... ... ... ... ... дамытудың келешегін оны
интенсификациялаусыз мүмкін емес, кәзір мемлекет күшті ... ... ... ... ... ... ... егіншілік тіәзіміндегі
сутетегіш ресурсатрды және ғылыми негізделген ауыспалы ... ... ... ... ... Сонда барлық бары және жаңа технологиялар іске
қосылса барлық ... ... ... үшін ... ... Ордабасы ауданындағы Қозаның өсіп жетілуіндегі жердің климаты
мен топырақ мелиорациясы және ауысаплы егіс ... ... ... және ... ... ... егіншілік жүйесін дамыту - сол аймақтағы климат
пен топырақ жағдайларына байланысты. Топырақтың ... ... ... ... ... мүмкін емес.
Климат дегеніміз - бұл жердегі ауа райының көп жылдық режимі немесе
осы жерде болуға тиіс ауа райы ... ... ... ... ... өсу ... ауа райы әр қилы болып келеді, ... үшін ... ... ... және оның төзімділігі көбіне көп осы
замандық агрономиалық жетістіктеріне және ауа райы ... ... ... ... ... ... ... агротехникалық шаралардың
қажетті комплексін таңдай білу егін өнімділігін сөзсіз арттырады. ... ... білу ... пікірі бойынша егіннен мол өнім алудың
басты шарты климат факторларын терең білуде жатыр. Тіпті, ол техникадан
да ... ... ... ... ... ... ... Жамбыл,
Оңтүстік Қазақстан, Қызылорда облыстары жатады. Бұл жерлердің суармалы
егіс көлемі 1147,8 - 8мың ... ... ... ... ... ... табиғи жағдайлары әртүрлі. Аталған облыстардың ақшыл сұр
топырақта, шөлейт ... ... ... көп ... дала шөлі, Шу өзенінің Жамбыл облысын басып өтетін тұстары,
Шымкент облысының ... ... ... ... ... Бұл аймақтың
ауа райы қуаң, өте құбылмалы келеді. Жылына 156-325 ... ... ... ... метеорологиялық стансасының №2 кестедегі мәліметіне қарай
(2006-2007) орташа көп ... ... жаз ... ... ... және
орталық Мырзашөлде 26,6С,Ордабасыда24,9С кейбір ... 41+. ... ... жетеді. Орташа көп жылдық қысқа айлардың температурасы
+0,6С. төменгі ... 3,5С ... ... ... жәй ... уақытта жылда болмайды.
№2 кесте.
Оңтүстік Қазақстан облысы материологиялық элементтер 2006 – 2007
ауылшаруашылық ... ... |
| | ... | |
| ... – 2007 ... – 2007 ... – 2007 |33 |
| |1-0,25 ... ... ... |
| | | | ... |
| | | | |р | |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 ... ... |- |- |- |- ... ... ө-к | | | | ... себу және |Есенбай Ә.А. Жер | | | | ... К2О ... 13га | | | | ... | | | | | |
| ... |10.11 ... |МТЗ ... |
| ... –Ата» ө.к. | ... 10-12 |-80 ... |
| ... Д. | |т/га көң себу ... ... |
| |Жер ... -51га | |Р2О5 -70% К2О | | |
| | | |-100% | | |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 ... ... ... |28.11. ... 25-30 см |ДТ-75 ... ... | | ... | | |
| | | ... | | |
| | |18.11 ... 2 ... |«Қазақ|ПЯ-3-35 |
| ... | ... 35 -40см ... | |
| | | ... |ДТ | |
| | | ... | | ... ... |20.12 ... ... |ДТ-75 ... |
| | | ... тәсілмен| |релшьс |
| | | ... | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| ... |28.11. ... 10-12 см ... |
| | | ... |стан» | |
| | | ... |ДТ | |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 ... ... |23.03 |Жер ... 2-4 ... ... ... | | ... ... | |
| | | | | | |
| ... |13.03 |Жер ... 2-4см ... |
| | | ... ... | |
| | | ... |«ДТ | ... ... |20.04 |14-16 см |Дт-75 ... |
| | | ... | | |
| | | ... және | | |
| | | ... | | |
| ... |8.04 ... тереңдікте|«Қазақ|КРУ -3,6 |
| | | ... және ... | |
| | | ... + | | |
| | | ... | | |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 ... ... |1-варинат |сәуір |мақта заводанда |- |- |
| | | ... шит. | | |
| | | ... ... | | |
| | ... ... ... |- |- |
| ... | ... шит | | |
| | | ... 3031» | | |
| | | ... | | ... себу |1-варинат |13.05 ... шит |Т-40 |СХН -3,6 |
| | | |30-35 ... 4-5 см| | |
| | | ... 90 см | | |
| | |5.05 ... шит 20-25 |МТЗ-8 |СХН -3,6 |
| ... | ... 3-4 см 6-7 | | |
| | | |кг см ... | | |
| | | |90см ... | | |
| | | ... | | |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 ... ... | |- |- |- |
| ... |25.05 ... |- |Қол ... |1 ... |27.05 |7-8 см ... |Т-40 |КРУ -3,6 |
|культивация | | ... 7-8 см | | |
| | | ... | | |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 ... ... мен |1 варинат |05,06 |10-15 см |Т-40 ... ... ... | | ... қатар | | ... | | ... 30-35% | | |
| | | |N1P2 O5 | | |
| ... |30.05 |30-35% N1P2O5 ... |
| | | ... ... | | |
| | | |10-15 см | | |
| | | ... | | |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 ... су» |1- ... |11.06 |600-700 М3 /га |- |қол ... ... |4.06 |700-800 М3 /га |- |қол ... |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 ... ... ... |23.06 |10-14 см |Т-40 ... |
| | | ... | | |
| ... |16.06 |10-14 см ... -3,6 |
| | | ... | | ... |2 |3 |4 |5 |6 ... |1-вариант |25,06 ... ... |- |қол ... | | ... ... | | |
| ... |18.06 ... шөптерге |- |қол күшімен|
| | | ... ... | | |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 ... ... |28,06 |Каратэ 5 % э.к. |Т-40 ... ... | | |0,5 л/га ... | | ... ... | | ... | | ... | | | | | |
| ... |12.06 ... 5% э.к. ... |
| | | |0-5 м/га ... | | |
| | | ... | | |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 ... ... ... |25.06 |10-15 см |Т-40 |КРУ -3,6 ... | | ... арық | | ... | | ... 30-35% N,P| | |
| | | ... | | |
| ... |23.06 |10-15 см ... -3,6 |
| | | ... арық | | |
| | | |алу. 30-35 % N, | | |
| | | |P2O5 ... | | |
| | | ... | | ... су ... |28.06 ... /га |- |қол |
| | | | | ... |
| ... |24.06. |750-800 м3 /га |- |қол |
| | | | | ... |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 ... кеінгі |1-варинат |7.07 |10-14 см |Т-40 |КРУ -3,6 ... | | ... топ | | |
| | | ... | | |
| ... |1.07 |14-16 см ... -3,6 |
| | | ... ... | | |
| | | ... | | |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 ... ... |14.07 ... арам |- |қол ... | | ... ... | | |
| ... |07.07 |қаза арам- |- | қол |
| | | ... ... | ... |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 ... |1- ... |- |- |- |- ... | | | | | ... ... | | | | | ... | | | | | |
| ... |18.07 ... ... ... |
| | | ... | | |
| | | ... 10% э.к.| | |
| | | |0,6 л/га | | ... тарту және|1-варинат |28.07 |30% N, ... |Т-40 |КРУ 3,6 ... | | |14-16 см | | ... | | ... | | ... | | | | | |
| ... |19.07 |30% N, ... |МТЗ |КРУ -3,6 |
| | | |16-18 см |-80 | |
| | | ... | | |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 ... су ... |29.07 |700-800 М3 /га |- |қол |
| | | | | ... |
| |2- ... |20.07 ... м3 / га |- | қол |
| | | | | ... |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 ... ... ... |14.08 ... орын |- |қол күшімен|
|орын ұшын шырлу| | ... өсу | | |
| | | ... ... | | |
| ... |5.08 ... ... |ЧХ 3,6 |
| | | ... өсуң |-820 | |
| | | ... ... | | |
| | | ... | | |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 ... кейінгі |1-варинат |24.08 |15-18 см |Т-401 |КРУ -3,6 ... | | ... | | |
| | | ... жөн. | | |
| ... |10.08 |18-20 см |МТЗ |КРУ -3,6 |
| | | ... |-80 | |
| | | ... жөн | | ... ... ... |- |- |- |- |
| ... |18.08 |18-20 см |МТЗ |КРУ -3,6 |
| | | ... ... |–80 | |
| | | ... | | |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 ... су ... | |- |- |- |
| ... |20.08 |650-700 М3 /га |- | қол |
| | | | | ... |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 ... жапырасын |1-варинат |- |- |- |- ... | | | | | ... | | | | | |
| ... |07.09 ... ... |ОВХ -28 |
| | | ... арқылы үулта|-80 | |
| | | |0,6-0,8 га 200 л | | |
| | | ... ... | | |
| ... ... ... | |- |- |- ... ... | | | | | ... | | | | | |
| ... |22.09 ... |МТЗ ... |
| | | ... |-80 | |
| | | ... ... | | |
| | | ... ... | | ... ... ... |30.09 |- |- | қол |
| | | | | ... |
| ... |27.09 ... ... |
| | | ... | | |
| | | ... | | |
| | | ... | | ... ... |1- ... |23.10 |- |Т-40 | қол |
| | | | | ... |
| |2- ... |10.10 |Механикалық |МТЗ ... |
| | | ... |-80 | |
| | | ... | | |
| | | ... | | ... Қоза ... өну динамикасы және түп санының сақталуы.
Егіс талабының дұрыс тегістеп, жоғары әрі сапалы жерді ... ... 30 – 35 см екі ... ... ... ... жер астында
қалып жақсы шіриді, ... ... ... ... ылғал мол
жиналып және ұзақ сақталады. Жер қыртысындағы қара ... ... ... түзіліп, қозаның зиянкес – насеком, жәндіктер мен түрлі ауру
көздері азаяды. Сонымен ол тұқымдық себу ... ... ... әрі ... түсуін, дүркін тез әрі сапалы өнім шығуын, қозаның вегетациялық
өсіп – ... ... ... ... ... ... ... суару режимі дұрыс ұстауға және өсімдіктердің қоректік ... ... ... оңды әсер етеді.
Мақта шиті өніп шығу үшін қажет болған минимал температура +10, +12°С
оптимал температура +25, +30°С болады, ал +13, +14°С де шит өне ... ... олар өз ... ... 60% және одан ... ... ... керек
болады.
Қоза қатарын жегенелеу кезінде қалдырған өнімдік жиілігінің мәліметі
№6 кестеде көрсетілгендегі өсімдіктің түп саны қозаны ... ... ... соңында алынған зерттеу нәтижесі анықталды.
Қозаны жегенелеу, басы артық өнімділіктерді жұлып, ширету жас өскінде
алғашқы 2 – 3 шын ... ... ... басталып, олар гүл түйіршектері
(бутондары) сала бастаған ... ... ... одан ... қатарда қалың өскен қоза өсімдіктері бір – ... ... ... ... ... ... ... өсуген, бірақ өнімадік элементтері кем
салуға бейімделеді.
Дала – тәжірибедегі зерттеулері №6 ... ... ... ... жегенеден соң оның түп саны 3 ... ... ... ... кейін ауа райының қолайсыз келуінен шитті қайта
себеді, оның қатарын тегіс ... ... ... түп ... ... (контроль) №1 тәжірибе (1 вариант) жоғарыда
айтылған себептерге байланысты гектарына 694 – 100 мың түп саны ... №2 ... (2 ... зерттеудегі жаратылған қоза қатарындағы түп саны
100 – 103 мың түп бір ... ... жас ... өну динамикасы аса
дұрыс анықталады. Тәжірибе №2 немесе 2 ... фоны 3 – жыл ... 2 – ... 3 – 6 мың түп саны артығымен жаратылды.
Қоза өсімдігі түйіршік бүршіктердің пайда болуы негізгі ... ... ... ...... бойлап өсуіне байланысты жалғасады.
Сондықтан да түйіршік бүршіктердің қоза өсімдігінде гүл ... ... ...... яғни ... ... ... болу ретіне қарай ... ... ... ... 1 – ... қоза ... шиті ... соң, оның өніп шыққананнан бастап, сол 23 – 28 ... ... ... әлде ... ... 2 – ші, 2 ... қоза ... болса бұл кезең 28 – 31 күнге
дейін созылды. ... ... ... ... ... ... жағдай
жасалғандығы, жердің дұрыс өңделгендігі себеп болды.
№6 ... ... ... ... ... түп саны және өсіп ... соңғы кезі.
|№ |Қай тарау (павторность) ... ... | ... |
| |І |ІІ |ІІІ | ... ... ... |
|1 |96 |100 |94 |96,6 |
|2 |100 |103 |102 |101,6 ... – жетілудің соңғы кезеңі |
|1 |85 |92 |87 |88,0 |
|2 |96 |96 |92 |94,1 ... ... ... жас ... алғашқы өніп шығу динамикасы.
|№ Вариант |Жеке өскіннің |Зерттеу кезеңдері |± |
| ... | | |
| | |7-10 |4-5 |2-3 |2-5 | |
|1 |0,7 |1 |2,5 |2,4 |4,5 |0 |
|2 |0,9 |1,4 |2,4 |6,3 |7,5-8 |0,1-3,5 ... ... жегенелеу кезінде қалдырған өсімдік жиілігін мәліметі
№7 өсімдіктің түп ... ... ... ... және вегетацияның
соңында алынған зерттеу мәліметі анықтайды.
Қозаны ... басы ... ... ... ... Жас ... екі – үш жапырақ шыққан кезден бастап, олар гүл түйіршіктері
(бутондары) сала бастаған ... ... Қоза ... түйіршік бүршіктенуі (буданизациясы).
Қоза өсімдігінің гүлі өзі жарылып шыққанға дейін ... ... деп ... ... ... бас ... өсіп – жетілу
мерзімін буданизация ... ... Ол ... оның пайда болуынан гүл
жаруына ... ... даму ... орта есеппен 15 – 20 күн
аралығында болады. қоза өсімдігінің ...... ... ... ... ... және оның өсу жағдайына қарап,
түйіршік ... ... ... ... ... аяқ кезі мен ... бас кезінде гүлдей
бастайды да, вегетациялық өсіп – жетілім мерзімі аяқталғанға дейін, яғни
өсімдікті суық ... ... ... өсімдігі түйіршік бүршіктердің пайда болуы негізі сабақта өнім
беретін бұтақтардың бірте – ... ... ... ... ... да ... ... қоза өсімдігінде гүл болып ашылуы да
бірте – ... яғни ... ... ... ... ... ... жүріп
жатады.
Зерттеудің тәжірибе вариант 1 – дегі ... шит ... ... ... сол 22 – 29 күн ... ... ... шаналайды. Ал
тәжірибе варианты 2 – дегі болса, бұл кезеңінде 24 – 32 ... ... Бұл ... сөз – ... ... ... ... болғандығы сезіледі.
3.5. Қоза өсімдігінің өсіп жетілуі.
Қозаның өсіп жетілуі мен пісіп жетілуі үшін қажет ең жақсы әрі ... ... өніп ... сынап бағанасы бойынша 25 – 30° болып келеді.
Мұндай 25 – 30° жылылықтан ... ... ... өсуі ... ... 17 – 22° ... жылудың жетіспеушілігі қозаның өсіп жетілуіне
зардабын ... ... өсіп ... мен шиттің әлі де болса өніп ... ... ең ... температура 10 – 12°. Ал температура сынап бағанасы
бойынша 10° - тан ... ... ... шит ... тез өнбейді. Қозаның жас
өскіндері сынап бағанасы бойынша 1 – 2° ... үсіп ... Бұл ... ... ... ... рөл ... Суықтың тигізетін
зардабына ауаның ылғалдылығы, күннің күңгірттігі, желдің соғуы ... ... да ... әсер ... ... бойынша 30° градустан жоғары температура кезінде қоза
қатты қолайсыздық сезініп, сола ... Ал ... 37° ... қоза өсуін тоқтады, өйткені оның өн бойы ... ... ... да ... ... ... қоза ... өспей, негізінен алғанда түнде
күндізгі ыстық аптап басылғаннан кейін өседі.
Жарыққа қойылатын талаптар.
Қозаның жарыққа деген сұраныстары тым ... Ол ... көзі ... ашық ... ... Оның жапырақ пластинкалары өзінің үстіңгі
бетін күні бойы өзіне күн сәулесі тік түсетіндей ... ... ... ... ... қозаның өсуі кешеуілдейді. Қоза көсекбайлар
кезінде жарықтың ... ... ... ... ... ... қалуы күшейеді, ал гүлдеу ... ... ... жас көсектер де түсіп қалады.
Суға қойылатын талаптар.
Қоза өзінің салысмтырамлы түрде ... ... ... ... ... суға ... ... да кемітпейді.
Өнім беретін органдарын қоса ... ... ... әрбір
киллограмм құрғақ салмағының пісіп жетілуі үшін қоза орта есеппен ... 600 – 700 м3 /га су ... Егер ... өсіп ... үшін ... ... жасалып егіс даласындағы агротехникалық шаралар неғұрлым
жоғары болған сайын оның әрбір киллограмм құрғақ салмағы үшін қажет ... ... де кеми ... міндеті өнімді мол беретін, әрі оның сапасын жоғары болатын
жаңа сорттарды жасап шығару болып ... ... өзі ... климат
жағдайларына топыраққа және ... егіс ... ... ... ... өнімді мол бьеретін өсімдіктердің түр – түрін
іріктеу арқылы жұзеге асады.
Селекуцияның мейлінше ... ... ... ... ... өсіруде аудандастырылған сорттардың шаруашылывқ талаптарынан
мейлінше ... ... және ескі ... ... ... ... жаңа сорттарды жасап шығару деген қажеттілікті ... ... ... ... ... технологялық сапасын жақсарта
түсетін түрлі ауруларға ... ... мол ... жаңа ... ... ... ... тәсілі қолданылады. Бұл ретте олардың ... ... ... ... ... ... ... өсімдіктердің әр түрлі сорттары жыныстық тәсілмен
(аталық және аналық тозаңдандыруды өзгерту тәсілімен), ... – ақ ... ... ... ... ... тәсілмен будандастыру арқылы
өсімдіктердің жаңа сорттарын шығару болып табылады.
А. Егембердиев ... ... атап ... ... ... С. Зайцев атындағы селекциялық және тұқым шаруашылығы ғылыми зерттеу
институты) құрылғанға дейін қоза өсімдігінің селекциясы мен ... ... ... станциялары айналыса бастаған еді. Және ... ... ... «169 – ДЕХКАН», «182 – Ақ ... «508 – ... ... ... ... алғаш рет шығарған болатын.
3.6 Қозаның гүлдену және көсек пайда болу кезеңінің ... өсіп ... 1 – ші ... әр үш ... ... 50,
62, 89 сантиметр өсіп жетіледі, ал 2 – ші вариантта болса, 53, 65 және ... ... яғни ... ... ... болған соң өнімділігі 7
см жоғары өсіп жетілді.
Қозаның өнім беретін бұтақтары 1 – ші ... 11 – 15 және 16 ... ... 2 – ші ... бұл ... 15, 18 бұтақ болып 3
– 4 бұтақ артығымен жетілді. 1 қозадан ... ... саны 1 – ... 11, 16 ... ал 2 – ші вариантта 7 көсек артығымен көсек түйді.
Қозаның қауашағының салмағы ... ... ... 1 – ші ... ... 2 – ші ... 3,9 граммға дейін жетті. Зерттелген 2 – ші
вариантта 2 терімде 0,6 – 0,8 ... ауыр ... ... ... келтірілген мәліметтер жаңа технологияларды қолданудың жоғары
болғандығы деп есептеуге болады.
№ 8 кесте. Қозаның гүлдену және көсек түйуінің ... болу ... ... ... |Қозаның биіктігі |Қозаның өнім |1 қозадағы ... |
| |(см) ... ... |орташа көсектің |орташа |
| | ... ... ... ... ... (г) |
| |1,06 |1,07 |
| |15.07. |21.07. |30.07. |31.08. |09.09. |16.09. |
|1 |30 |60 |90 |31 |63 |89 |
|2 |21 |49 |78 |26 |51 |72 ... ... шитті – мақтаны өнімі және оның өнімін жиналуы.
Ерте және мол өнім жетілдіру технологиясында ... бас ... ... өсу ... ... – ұшын шұрту аса қажетті
агротехникалық әдістердің бірі ... ... ... мәлім болғанмен
қоза аса көп өнім элементтерін жинап түйуі мүмкіңн, бірақ жаппай жемістену
дәуірінде аз ... және ... ... себебінен көп бөлігі (73-
83 пайыз) төгіледі. Бұл жағдай 20 – 27 шілдеден 5 – 10 –шы ... ... ... тура ... ... өнім ... ... алдын алуы мүмкін. Мұнда
қозаның баспаяа ұштары және жанама өсу сабақтарына (бұтақ) ұшын ... соны азық ... ... ... өнім ... ... ... өтеді. Ұшын шұрпудан кейін азырақ ... ... ... ... ... ... қарай өтеді. Ұшын шұрпу өткізілгеннен
өсімдіктерде көп көсек түйуі бір көсек шикі мақтасының салмағы асуы ... ... ... есте сақтауының қажеттілігі тез өз мерзімінде дұрыс және сапалы
өткізілген ұшын шұрпу өнім ... кем ... ... жасайды,
өнімділікті асырады. Және мақта сапасын жоғарлатады.
Орындалған дала ... №10 ... ... ... жыцл сайын қайта – қайта мақта егіліп келген даланың бірінші
вариантымен жалпы өнім ... 15 ц/га ... ... ... Ал ... ... екінші вариант орташа 23 ц/га өнім ... Сол ... ... ... екінші вариантты артығымен мақта өнімін теріп алынды.
Зерттеулердің мақта өнімін жинаудағы мәліметі ... ... ... ... вариантты 1ц/га өнім алынса, екінші вариантта өнімі ... ... ... өнім ... ... ... варианттың 4ц/га
жиналса, екінші вариантта 6ц/га, яғни екі центнерге көп өнім жиналды.
Жүргізілген ждала тәжірибелердің мақта өнімі мен оны қол ... ... ... алынды. Жиналған мақта өнімі сол екінші вариантын
жоғары өнім алу себептері: қоза ... ... ... ... ... ... ... қозаға жасалған барлық жағдайлар қозаны
жетілдіруде жоғары технологиялық ... ... ... ... дер ... ... ... ауыспалы егістің тиімділігі
арқылы жоғары өнім алуға мүмкіншілік жаратылды.
№10 кесте. Қоза ... ... ... ... ... өнімі (ц/га).
|№ |Қайталануы |Қайталанудың ... ... ... ... және ... |орташа өнімі | ... ... ... егіс| | | ... ... ... | | | ... ... ... | | | | | |
| |І |ІІ ... ... (га). |85 |85 ... ... |7717675 |7717675 ... өнім (ц). |15 |23 ... ... ... |55 |55 ... өнім (кг). |127500 |195500 ... ... (тенге). |7012500 ... ... ... ... |0 |3034825 ... ... ... ... ... егіс қолданбаған
танапта өндірілген өнім 15 ц, шыққан ... 7717675 ... ... ... өнімнің аз болуы ауыспалы егін қолданбағандықтан болып
отыр.
Ал екінші тәжірибеде өнім 23 ц, шыққан шығын 7717675 ... ... 10752500 ... таза ... 3034825 ... ... нәтижелер
ауыспалы егін жүйесін қолданғандықтан шығып ... ... ... ... ... сақтап,жердің тозуының алдын
алады және өсімдіктің жақсы өсіп-жетілуіне,жоғары өнім беруіне ... ... ... ... ... жағдайын жақсарту
үшін жаппай ғылымға ... ... егіс ... ... арқылы енгізу қажет.
Бизнес жоспар бөлімі.
Студент: Дауленов Қуандық.
Тобы: АП-04-11к.
1. Аннотация
Бизнес жоспардың ... ... ... облысында ауыспалы егісте
мақта өндіру технологиясын жетілдіру».
Фирма аты: « Батыр- Ата » ... ... ... ОҚО, ... ... ... Ата ... дайындаған: Дауленов Қуандық АП-04-11к тобы.
Жетекшісі: Байқабұлов Тілләбек.
Бизнес сферасы: Ауыл шаруашылығы егіншілік саласы бойынша.
Қызыметтің негізгі түрлері :Жіп иіру цехтарына ... ... ... ... 2008. 01. ... ... ... мерзімге есептеліп жасалған: Бизнес жоспар төрт жылға
есептеліп жасалған
2. Резюме
Қызымет түрінің сипаттамасы топырақты өңдеп,егіп,дақылды ... ... ... өнім ... ... текстил фабрикаларына шикізат ретінде
жеткізу.
Оңтүстік Қазақстан облысы, Ордабасы ауданында ... егіс ... ... ... ... өнімін жоғарылату болып табылады.
Жоба шитті мақта ... ... ... гектарына 14-15 центнерден
ауыспалы егіс қолдану арқылы гектарына 22-25 центнерге көтеріп,ал ұзақ
мерзімде 35-42 ... ... шиті ... өнімін жинауды жоспарлайды.
3. Кәсіпорын сипаттамасы
1 кг мақта ... ... ... 55 ... га мақта түсімі 23 ц.
Кестеде 85 га жердің есебі берілген.
|Уақыт мерзімі |Шығындар (тг)|Сату көлемі ... (тг) ... ... |
| | |(кг) | |(тг) ... |7717675 |195500 ... |3034825 ... |9613000 |229000 ... |4616000 ... ... |272000 ... |8939635 ... ... |314500 ... ... |
Болашақтағы ірі тұтынушыларымызға келер болсақ:
1. «Текстиль»АҚ.
2. «Ютекс» АҚ.
3.Мемлекеттік мақта ... ... ... ... |Жалақысы |
| ... | ... (тг) ... |
|1 ... ... ... |40000 |55000 |
|2 ... Қоңыратбай |Бас агроном |35000 |50000 |
|3 ... ... ... |33000 |47000 |
|4 ... Жомарт |Механик |30000 |45000 |
|5 ... ... ... |30000 |45000 |
|6 ... ... |Тракторшы |30000 |45000 |
|7 ... ... ... |30000 |45000 |
|8 ... ... |Қарауыл |20000 |35000 |
|9 ... ... ... |20000 |35000 ... ... ... |Жұмысшы |20000 |35000 ... ... ... |Жұмысшы |20000 |35000 ... ... ... ... |20000 |35000 ... ... ... ... |20000 |35000 |
14 ... Хамит ... 20000 ... Өнім ... ... ... ауыл ... ... өндіру жөнінде
республиканың аса ірі экономикалық ... бірі ... ... ... ... шитті мақта екені баршаға мәлім.
Қоза талшықты дақылдар тобына жатады.Талшықты өсімдіктер арасында қозаның
алатын орыны зор.Қоза жіп ... шикі ... 70-75 ... өңдеу кезіндемақта талшығынан лид,мақта ұлпасы,шит бүршігі
айырылып алынады.Шитті мақтада 30-40 пайыз талшық,60-70 пайыз шит болады.Ал
шитте 22-29 пайыз ... майы мен шит ... ... ... ... ... ... өнеркәсібі мен май
өңдеу,гидролиз,химия және тағы басқа салалар үшін қажетті шикі ... ... ... өнімдер өндіруге болады.Мақта майы,мал азықтық
өнімдер,фетр майы,сабын,балық аулайтын ... мен ... кино ... ... ... ... ... жоспары.
Еліміздің экономикасы даму үстінде болғандықтан ауыл ... де ... арта ... ... ... ... ... нарық
болып табылады.Басқа нарықтар бар бірақ біздің ... ... ... ... егіс ... ... ... жаңа
заманауи техникаменде толық қамтамасыз етілген.Сондықтан біздің өндірген
өніміміз басқа өнімдерге ... ... ... ... ... өндірістік кооперативті қаржыландыру «Нимекс» коорпарациясымен
жасалған келісім бойынша жүргізіледі.Есеп айырысу өндірілген өнімді сатудан
кейін қолма-қол ... ... ... ... ... ... өткізіледі.Біздің кооператив өндірген өнімді келешекте
«Оңтүстік арнайы экономикалық аймақ» ... ... ... ... ... өткізуге толық мүмкіндік бар
6. Өндірістік жоспар.
Жеке меншік:Ғимарат 1, Ордабасы ... ... ... ... 3 «КРУ-36», «ПЯ-3-36», «ОВХ-28», тіркеме 6,қосалқы
бөлшектер.
Тасымалдаушы: трактор 3 «МТЗ-80», «Қазақстан».
Қажетті құрал-жабдықтар: ... ... ... ... ... ... ... |Шикізаттың атауы |өлшем |Бағасы |Шығын |Жалпы танапқа |
| | ... ... ... |жұмсалатын құны |
| | ... ... |
|1 ... 3031 |23 |125 |2875 |244375 |
|2 ... ... |300 |40 |12000 |1020000 |
|3 ... тыңайтқышы |70 |13 |910 |77350 |
|4 ... ... |15 |1725 |146625 |
|5 ... |2 |500 |1000 |85000 |
|6 ... ... |3 |170 |510 |43350 |
|7 ... |- |- |- |1616700 ... ... сипаттамасы және олармен жасалған келісім шарт.
«Қазфосфат» АҚ мен тыңайтқыштар алу үшін төрт ... ... ... ... бойынша жеткізіп береді.
Мақтаарал селекциялық тәжірибе ... бір ... ... өнім ... ... ... ... шығындарды есептеу.
Біздің ұсынып отырған жобамызда энергетикалық ресурстарға ... ... ... өңдеу кезінде жұмсалған жанар-жағармайдың
көлемі л/га.
Б-бағасы.
Жер айдау-35 л/га.
Тегістеу-10 л/га.
Тырмалау-10 л/га.
Чизелдеу-25 л/га.
Шит себу-5 л/га.
Култивациялау-40 л/га.
Арық алу-45 ... ... ... ... ... және жинауға дайындау-1 л/гга.
Жанар-жағармай бағасы-60 тг/л.
Ш0=181*60=10860
Еңбек ақыға жұмсалатын шығындар.
|№ |Қызыметкерлердің ... |Бір ... ... айлық |
| |Категорияларының аталуы |саны ... ... ... ... |
|1 ... |1 |40000 |480000 |
|2 |Бас ... |1 |35000 |420000 |
|3 ... |1 |33000 |396000 |
|4 ... |1 |30000 |360000 |
|5 ... |1 |30000 |360000 |
|6 ... |1 |30000 |360000 |
|7 ... |1 |30000 |360000 |
|8 ... |1 |20000 |240000 |
|9 ... |1 |20000 |240000 ... ... |1 |20000 |240000 ... ... |1 |20000 |240000 ... ... |1 |20000 |240000 ... ... |1 |20000 |240000 |
14 ... 1 ... ... ... ... асыру үшін байланыс жасалған ұйымдар.Бізге ... ... ... «Қазфосфат» АҚ,Мақтарал ... ... ... ... ... АҚ, «Ю ... АҚ, ... АҚ.Бұл
аталған ұйымдармен «Батыр-Ата» ӨК директоры Жақыпбек ... өзі ... ... ... ... ... |Болашақты бағалау |
| ... | ... ... ... ... |7717675 |9613000 ... ... |3034825 |4616000 ... ... ... құны |1895325 |- ... ... ... |9366 |14246 ... жоспарды іске асыру үшін « ... ... ... ... ... ... ... кепілге қою арқылы бір жылға ... ... алу ... ... ... ... кооперативінің қысқа мерзімдегі ... ... ... ... өнім ... арқылы танымал болу.
«Батыр-Ата» өндірістік кооперативінің болашақтағы ... ... ... фабрика құрып тұтынушыларға дайын
өнім жеткізу болып табылады.
9.Жұмыстың орындалу ... ... ... ... ... ... соңы:01.02.2008 жыл.
3. Өндіріске қажетті шикізаттарға тапсырыс беру:15.02.2008 жыл.
4. Сауда ұйымдарымен байланыс:15.02.2008 ... ... ... ... ... ... ... барынша қабілетті
елу мемілекеттің қатарына енгізу мақсатымен Республикамыздың БДЖ ... ... ... кезде-бәсекеге қабілетті ауыл шаруашылық өнімдерін
өндіру,өндірістік процестерді ... ... мен ... озық ... мен ... ... істеитін машиналар мен
агрегаттарды өндіріске енгізу ... ... ... ... Бұл ... Республикамызда жүзеге асырылып жатқан мемлекеттік мақта кластері
бағдарламасының құрамдас ... ... егіс ... ... ... ... ... ауқымы зор. Ал бұл бағдарламаның ойдағыдай жүзеге
асырудың басты шарттарының бірі-егін шаруашылығын ... ... және ... ... ауыспалы егісте мақта өнімін өндіру технологиясын ... ... ... ... ... ... келді:
1. Жетілдірілген қоза өсімдігі егілетін жерлерді күзде ерте көктем
кезінде жақсы өңдеп баптау ... сара ... өніп ... ... ... ... ... алынған мәліметтер бойынша екі
тәжірибе де біршамалы болса да оның ... ... ... ... ... 01.06 – ... – 30 см, 01.07 – де 4 см,
ал 01.08. – де 7 см ... ... ... ... Мұның 2 вариантта қозасы
баптаудың барлық технологиясын қолдануынан соған ие болды.
2. Қозаның өсіп – ... ... ... ... 1 ... өнім ... симподиялық бұтақтары 01.07 – мезгілінде
11 дана, 01.08. – де 14 дана саны ... ол ... 2 де ол ... ....18 дана ... ... өсіп ... 1 – ші ... 2 – ші
вариантпен салыстырғанда 2 вариантта 4 -6 дана бұтақтары өкп дамыды. ... ... ... орташа саны 1 – ші вариантта 01.08 – де 11 дана,
01.09 – да 16 болса, ал 2 – ші ... ол ... 18, .....23 ... ... ... 2 – ші ... 7 ... көп көсек жетілді.
Қозадағы жетілдірілген өнім бір ... ... ... 1 – ... 3,8 – 4 гр, 2 – ші ... 4,5 – 4,8 ... ие ... оның
айырмашылығы 0,6 – 0,8 гр артық салмақпен көсек салынды.
Қозаның өсіп - ... 2 – ші ... ... ... ... жоғары деңгейде болғандығының ... ... анық ... ... өсіп – ... вегетациялық кезеңінде өсімдіктің 50%
гүлденуі динамикалық темпосының көрсетуінде 1 ... 15 ші ... ... 21.07 – 60% - ға 30.07 – де 90 % ... ... 2 – ші ... ... 27,49, 78 % - да болса яғни 3 - 12 % ... ... ... 50% ... ... 1 вариант, 2 вариантпен салыстырғанда ... ... ... ... 2 ... жердің барлық технологиялық
агротехника жұмыстары жоғары ... мен оның ... ... ... ... егіс жүйесінің тиімділігі – топырақ құмарлығының
сақталуынан екендігін дәлелдеді.
4. Өткізілген зерттеудегі тәжірибелердің мәліметтеріне ... ...... ... ... мақта – шитін ... қоза ... ... күзету орнынан үш қайталауында
жетілдірілген мақта өнімі бақылаудағы 1 – ші вариантта 14, 17, 19 ... ... 15 ц/га өнім ... ... 2 – де ол ... 22, 24, 23 ц/га ... 23 ц/га өнім
жетілсе, яғни бақылау 1 – вариантпен ... 8 ц/га ... ... жинап алынды. Мұның себебі жоғарыда айтылған мақта ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан мақталы аудандарында мақта – қоза өсімдігін ...... ... ... дұрыс пайдаланып қозаны өсірудің интенсивті
технологиялардың агротехника шараларды және мақташылықта ауыспалы ... ... 8 ... 3:1:4 қысқа ауыспалы егісі жүйелерін ... ... ... құнарлығын көтеріп шикі – мақта ... ... ... ... ... ғалым еңбегімен жаратылған отандық жаңа бәсекелестікке
шыдамды ПА – 3031, ПА – 3034, ПА – 3044 ... ... ... ... ... ... өз ... қолдану арқылы әр
гектардан орташа 30 – 35 ц/га өнім ...

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 71 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Болашақ заңгерлердің кәсіби ақпараттық-технологиялық даярлығын жетілдіру27 бет
Заңгердің кәсіби іс-әрекеті жайлы7 бет
"ОҚО Мақтарал ауданы Тоған ЖШС жер алқабын суғару жүйесін жетілдіру."99 бет
«Вокалдық-хор тәрбиелеу» пәнінен дәрістің қысқаша конспектісі32 бет
«Жасыл» құрылыс дамуының болашағы65 бет
«Каспиймұнайқұрылыс» АҚ – ның қысқаша тарихы22 бет
«Кондитер цехы жабдықтары» қыскаша оқу құралы40 бет
«мақташы» мектебінің құрлыс барысы16 бет
«Приречное» ЖШС-тің кәсіпорнының қысқаша сипаттамасы31 бет
«Статистика» пәнінен дәрістің қысқаша конспектісі22 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь