Салық салу ісі - кәсіпорындардың бюджетпен қатынасы ретінде

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

1 САЛЫҚ САЛУ ІСІНІҢ МӘНІ МЕН МАҢЫЗЫ,
КӘСІПОРЫНДАР ҚЫЗМЕТІНДЕГІ САЛЫҚТАРДЫҢ
ҚАЖЕТТІЛІКТЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.1 Нарық жағдайындағы салық салу ісінің мәні мен маңызы, қажеттіліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.2 Салық жүйесіндегі кәсіпорын қызметінің маңызы мен кәсіпорындардың салықтық міндеттемелері ... ... ...

2 КӘСІПОРЫНДАРДЫҢ БЮДЖЕТ ЖҮЙЕСІНДЕГІ
ҚЫЗМЕТТЕРІН ЖӘНЕ БЮДЖЕТПЕН
ҚАТЫНАСТАРЫН ТАЛДАУ ... ... ... ... ... ... ... ... ..

2.1 Кәсіпорындардың бюджет жүйесіндегі негізгі қаржылық қызметтерін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2.2 Кәсіпорындар мен ұйымдардың бюджетке төлейтін салықтарын және олардың өзгерістерін талдау ... ... ... .

3 КӘСІПОРЫНДАРДЫҢ ТАБЫСТЫЛЫҒЫН СТРАТЕГИЯЛЫҚ БАСҚАРУ.КӘСІПОРЫНДАРДЫҢ БЮДЖЕТПЕН ҚАТЫНАСЫН ЖЕТІЛДІРУДІҢ НЕГІЗГІ ЖОЛЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

3.1 Кәсіпорындардың табыстылығын стратегиялық басқару.кәсіпорындардың бюджетпен қатынасын жетілдіру ретінде ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... .
Кіріспе

Бюджетке әртүрлі кәсіпорындар мен ұйымдардан төленетін салық түсімдерінің нарықты экономика жағдайындағы маңызы ерекше. Кәсіпорындар әртүрлі салалар бойынша өнімдерді өндіріп, қызметтерді көрсетумен қатар мемлекеттік бюджетке салықтар төлеу арқылы мемлекет қаржысының көлемінің артуына маңызды үлес қосады. Сондықтан да әрбір кәсіпорынның қаржылық нәтижелері туралы көрсеткіштерін терең талдау мен олардың мәселелерін талдаудың салық жүйесіндегі маңызы зор /2,3/. Өйткені, кәсіпорын шаруашылығының нақты тиімділігін немесе кәсіпорындардың шығынға ұшырауы мүмкіндіктері кәсіпорындардың бюджетке төлейтін салықтарына тікелей әсер етеді. Белгілі уақыт мезетіндегі ағымдағы қаржы нәтижелерін көрсетудің маңызды белгісі ол - кәсіпорын табысы болып табылады. Пайданың қалыптасуы және пайдаланылуы туралы мәліметтер кәсіпорындардың салықтық және қаржылық есептерінің маңызды бөлігі ретінде қарастырылады. Табыс кәсіпорын қызметінде маңызды мәселелелердің бірі, яғни кәсіпорынның табыстылығы өзін-өзі қаржыландыру, ұдайы өндіру, еңбек ұжымдарының әлеуметтік мәселелерін шешуге мүмкіндік береді. Кәсіпорын табысының есебінен мемлекеттік бюджет, яғни салық органдарының және басқа да кәсіпорындар, субъектілер алдындағы міндеттемелер орындалып отырады. Сондықтан да табыстылық көрсеткіштері кәсіпорынның өндірістік қаржы қызметтерін бағалаудағы, корпоративті табыс көлемінің артуындағы аса маңызды көрсеткіш болып табылады. Бұл көрсеткіштер кәсіпорындардың іскерлігінің және қаржы тұрақтылығының дәрежесін сипаттайды. Табыстылық көрсеткіштері арқылы авансталған қаржылардың қайтарымдық деңгейі және кәсіпорын активтеріне салымдардың тиімділігі анықталады. Жалпы салықтық қатынастар тауар-ақша қатынастарынан маңызды ерекшеленіп отырып, кәсіпорындармен тікелей ақша қатынастарын орнатады, және мемлекеттің салық қызметі үшін кәсіпорындардың қаржылық жағдайының жақсы болуы және салықтық міндеттемелерінен уақытында әрі толық құтылуы бүгінгі нарықтық экономика жағдайындағы өте өзекті мәселе /3/. Салықтар кез-келген елдерде мемлекеттің қоғамдық-экономикалық құрылысы мен саяси іс-бағытына қарамастан ұлттық мемлекеттік кірістердің негізгі көзі болып табылады. Барлық елдерде мемлекеттік шығындар мен салық салу мәселелеріне үлкен көңіл бөлінеді. Нарықтық қатынастар қалыптасқан елдерде салықтар мемлекеттік және муниципалдық табыстарды қалыптастыруда басты рөл атқарады, экономиканы басқарудың күшті негізгі құралы болып табылады. Әсіресе олар ғылыми-техникалық прогрессті жеделдетуге, антиинфляциялық және құрылымдық саясатты жүзеге асыруда белсенді қызмет атқарады. Сондықтан мемлекет алдында салық механизмін жетілдіру өте қажетті мәселеге айналған.
Салықтар өз қызметін жүзеге асыруда мемлекет экономикасына өз ықпалын тигізеді, яғни салықтық реттеу механизмы жүзеге асырылады. Салықтық реттеудің ең басты мақсаты - өндірістің дамуына ықпал ету болып табылады, яғни өндірістің дұрыс әрі толық дамуын қамтамасыз ету. Салықтық реттеудің механизмдері тек қана өндірістің дамуын реттеп қана қоймайды. Сонымен қатар ақша және баға саясаты, шетелдік инвесторларды ынталандыру, шағфн және кіші кәсіпкерлікті дамыту жұмыстарын жүзеге асырады. Макро деңгейде салықтық реттеу экономиканы реттеу болып табылса, ал микро деңгейде шаруашылық қызметті реттеу құралы болып табылады.
Әлемдік тәжірибе көрсеткеніндей бүкіл дамыған мемлекеттердегі салықтық реттеу - несие-қаржылық реттеумен бірігіп отырып нарықтық экономиканы жүргізудің аса тиімді формасы болып табылады. Ол нарықтық қатынастардың қалыптасуы арқылы мемлекеттік экономикаға тигізетін әсерін реттеп отырады.
Қазақстанда 1991 жылға дейін экономиканы басқарудың әміршіл-әкімшіл жүйесіне, бағаларға қатаң мемлекеттік реттеуге сәйкес келетін салық жүйесі қызмет етті. Бюджеттің басты кіріс көздерінің бірі болған айналым салығы тіркелген бөлшек сауда және көтерме сатып алу бағаларын қолдануға және мемлекеттік реттеп отыруға бағытталған болатын. Қазақстан егемендікке ие болағаннан кейін 1991-1995 жылдары қабылданған бірқатар заңдарға сәйкес республикада жаңа салық жүйесі қалыптасты. Қазақстан Республикасының Үкіметі 1995 жылдың басында салық реформасының ұзақ мерзімді тұжырымдамасын қабылдап, онда еліміздің салық жүйесі мен салық заңнамасын бірте-бірте халықаралық салық салу қағидаттарына сәйкестендіру көзделді, содан бері салық қызметі үнемі жетілдіріліп отыр.
Қәзір Қазақстанда кәсіпкерлік қозғалысын дамытуды және шағын бизнестің өсуіне қолдау мақсатында Қазақстан Республикасының Салық Кодексінде шағын кәсіпкерлік субъектілеріне салық салу рәсімін оңайлатуға бағытталған бірқатар шаралар көзделген.
Оңтүстік Қазақстан облысы бойынша 1999-2004 жылдардағы соңғы кездерде бюджет табыстары табыстардың орындалуы болжамдалған жоспарларынан артық. Жылдан жылға табыстардың орындалуы экономикалық жағдайымыздың өркендеуінің көрсеткіші. Экономикалық және әлеуметтік дамудың барлық жақтары, жоспар мен болжамның мақсаты мен талаптары, қоғамдық өндірістің салалары мен құрылымдарының дамуындағы сандық және сапалық өзгерістер бірімен-бірі тығыз байланысқан көрсеткіштер арқылы беріледі.
Жұмыстың негізгі мақсаттары болып әрбір кәсіпорынның қаржылық нәтижелері туралы көрсеткіштерін терең талдау мен олардың мәселелерін талдаудың салық жүйесіндегі маңызы зор екенін ашу және кәсіпорындар мен бюджет арасындағы әртүрлі салықтық қатынастарды жетілдіру бағыттарын ұсыну болып табылады. Осыларға байланысты жұмыстың негізгі міндеттері кәсіпорын шаруашылығының нақты тиімділігін немесе кәсіпорындардың шығынға ұшырауы мүмкіндіктері кәсіпорындардың бюджетке төлейтін салықтарын талдау болып табылады.
Қолданылған әдебиеттер

1. Айтаханов Қ. Басты міндет — ел экономикасын сауықтыру // Қаржы-қаражат.-2003.-К 7.- 3-96.
2. Аудит и налогооблажение -2001 N1-12.
3. Бабкина С. Новая налоговая политика; Финансы Казакстана 1999-N6.
4. Бурабаева О. Б., Ермекбаев Б. Ж. жергілікті салықтар
5. Бухгалтерлік бюллетені, 2001ж, 1999ж №1-12
6. Гражданский кодекс РК- Алматы - Қаржы-Қаражат.
7. Дуканич Л.В. "Налоги и налогообложение" Ростов-не-Дону Феникс 2003г.
8. Деловой мир Казахстана-2001г. N3, c 20-22.
9. "Дамуды, бір кепілі салық" Заң және заман 2001 ж. N4 47-516.
10. Дербисов Е.Ж., Ержанов С.Ж. Налоги в Казахстане. Алматы, ЮКЗЭ, 1999 ж.
11. Ерманова А.А. Налоговая система: оценочные критерии развития и совершенствования.-Караганда, 1999.-ІЗЗс.
12. Егеменді Қазахстан "Салық және бюджетке түсетін басқа міндетті төлемдер туралы Салық кодексіні» жобасы", 2001.2 қараша.
13. Қаражан С. Дамудың бір кепілі салық // Заң және заман.-2003.- N 4.-476.
14. Налоговое законодательство РК. /Изд "Қаржы-қаражат"-1997г.
15. Оңтүстік Қазақстан облыстық экономикасы сандарда
16. Салыққа сауатты көзқарас керек. Зерде №3 2001ж.
17. Салық жинауда салақтық болмасын. Ашутов. Қаржы-қаражат 1998/8.
18. Статистикалық анықтамалық.-Шымкент, 2001 ж.
19. "О налогах и других обязательных платежах в бюджет и закон РК с изменениями и дополнениями" 1 января 2001 г. Алматы
20. Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы: Салық Кодексі.-Алматы: Юрист,2003.-230 б.
21. "Салық және бюджет саясаты" Қазақстан XXI ғасырға жол 2001 ж. №2 :
22. Салық-халық несібесі Егеменді Қазақстан, 200ІЖ.1 қазан
23. "Салық бюджетті» Қайнар көзі" Заң газеті 2001 жыл шілде.
24. Ильясов К.К., Идрисова Е.К. Налоги развитых зарубежных государств.-Алматы:Қаржы-қаражат, 1997.-35 с."
25. Нормативные акты по финансам, налогам, бухгалтерскому учету Алматы: "Қаржы-қаражат" 1997г.
26. Заңды тұлғаларға салық салудың оңайлатылған жүйесі туралы нұсқау // Заң.- 3.-16-196.
27. Ермекбаев Б.Ж. Жалпы мемлекеттік салықтар: Оқу құралы.-Алматы: Экономика, 1997.-1346.
28. Мән берілер мәселелер- Салық қызметі туралы, "Қаржы-қаражат" 2001ж. №24-276.
29. Юткина "Налоги и налогооблажения". Москва, Учебник М, Инфра М 1999 г.
30. А.И. Худяков, Н.Е. Наурызбаев. Налоги: понятие, элементы, установление, виды. Алматы 1998г.ТОО Баспа.
31. А.И. Худяков. Налоговое право РК. Алматы "Жеті жарғы" 1998г.
32. Экономика и право Казахстана 2001-6 6 стр. Налоговая политика.
33. "Мемлекеттік бюджет саясаты" Заң газеті. 1999 жыл 3 желтоқсан.
34. Экономикалық теория: Оқулық/ Я.І. Әубәкіров, Б.Б. Байжұмаев, Ф.Н. Жақыпова Алматы: Қазақ университеті, 1999.-2806.
35. Худяков А.И. Налоговая система РК.-Алматы, 1998.-212 6.
36. Худяков А.И. Налоговое право РК-Алматы: Жеті Жарғы ,1998.-185
Стр.
37. ҚР Президентінің заң күші бар Бухгалтерлік есеп жөніндегі жарлығы, 26 желтоқсан, 1995 ж, №2732.
38. Қазақстан Республикасындағы аудиторлық қызмет жайлы 1993 ж. бекітілген Қазақстан Республикасының заңы. №7 бухгалтерлік есеп стандарты.
        
        ДИПЛОМ ЖҰМЫСЫ ЖЕТЕКШІСІНІҢ ПІКІРІ
Студент _______________________________________________________
Салық салу ісі – кәсіпорындардың бюджетпен қатынасы ретінде тақырыбында
жазылған диплом жұмысы кіріспеден, Үш ... ... ... ... ... ... ... жұмысында кәсіпорындар мен
ұйымдардың бюджетке төлейтін салықтарының реті, оның ... ... ... ... ... талданып, салық төлеу ісіндегі
кәсіпорындар мен ұйымдардың қаржылық іс - ... жан – ... ... ... шет елдік салық жүйесі туралы мәліметтерді
пайдалана ... шет ... ... ... ... шет елдік
кәсіпорындар мен ұйымдарға салық салудың тәтібі ... ... ... ... ... ... барлық талаптарға сай келеді
және жұмысты қорғауға жіберуге болады деп ... ... ... ... ... жұмысы қаралды және студент________________________________
__________________________________________________________________
РЕЦЕНЗИЯ
Бітірушінің дипломдық жұмысына ________________________________
Жұмыстың тақырыбы Салық салу ісі – ... ... ... ... ... ________________________________«Салық салу ісі
кәсіпорындардың бюджетпен ... ... ... диплом жұмысын
жазды. Диплом жұмысы 3 нгізгі бөлімнен кіріспеден, ... ... ... ... ... жұмыста ҚР-ның қазіргі
жағдайындағы кәсіпорылдар мен ... ... ... ... және ... ... олардың бюджетке төлейтін салықтарына
әртүрлі талдаулар жасалынған. Жалпы нарыққа өту жағдайындағы кәсіпорындар
мен ... ... ... ... ... ... ... Диплом жұмысы жалпы дипломдық жұмыстарды жазу талаптары мен
міндеттеріне жауап береді, ... да осы ... ... ... деп ... ... | |
| | |
|1 ... САЛУ ІСІНІҢ МӘНІ МЕН МАҢЫЗЫ, | ... ... ... |5 ... ... | ... ... ... салық салу ісінің мәні мен |5 |
|маңызы, | ... ... | ... Салық жүйесіндегі кәсіпорын қызметінің маңызы мен | |
|кәсіпорындардың салықтық міндеттемелері----------- |21 |
| | |
|2 ... ... ... | ... ЖӘНЕ ... |21 ... ... | |
| |45 ... ... ... ... ... | ... ... | ... | ... ... мен ... бюджетке төлейтін | |
|салықтарын және олардың өзгерістерін |66 ... | |
| | |
|3 ... ... ... | |
|БАСҚАРУ-КӘСІПОРЫНДАРДЫҢ БЮДЖЕТПЕН ҚАТЫНАСЫН |66 ... ... | ... ... |70 |
| | ... Кәсіпорындардың табыстылығын стратегиялық |72 ... ... ... ... | ... ... | |
| | |
| | ... ... | |
| | ... ... | |
Кіріспе
Бюджетке әртүрлі кәсіпорындар мен ұйымдардан төленетін ... ... ... ... ... ... Кәсіпорындар
әртүрлі салалар бойынша өнімдерді өндіріп, қызметтерді көрсетумен қатар
мемлекеттік ... ... ... арқылы мемлекет қаржысының көлемінің
артуына маңызды үлес қосады. Сондықтан да әрбір ... ... ... ... ... ... мен ... мәселелерін
талдаудың салық жүйесіндегі маңызы зор /2,3/. ... ... ... тиімділігін немесе кәсіпорындардың шығынға ... ... ... ... ... ... әсер
етеді. Белгілі уақыт мезетіндегі ... ... ... ... белгісі ол - кәсіпорын табысы болып табылады. Пайданың қалыптасуы
және пайдаланылуы туралы мәліметтер кәсіпорындардың салықтық және ... ... ... ... ... Табыс кәсіпорын
қызметінде маңызды мәселелелердің бірі, яғни кәсіпорынның табыстылығы өзін-
өзі қаржыландыру, ұдайы ... ... ... ... ... мүмкіндік береді. Кәсіпорын табысының есебінен мемлекеттік бюджет,
яғни салық органдарының және басқа да ... ... ... ... ... ... да табыстылық көрсеткіштері
кәсіпорынның өндірістік қаржы қызметтерін бағалаудағы, корпоративті табыс
көлемінің ... аса ... ... ... ... Бұл ... ... және қаржы ... ... ... көрсеткіштері арқылы авансталған қаржылардың
қайтарымдық деңгейі және ... ... ... тиімділігі
анықталады. Жалпы салықтық қатынастар тауар-ақша қатынастарынан маңызды
ерекшеленіп отырып, ... ... ақша ... ... ... ... ... үшін кәсіпорындардың қаржылық жағдайының
жақсы ... және ... ... ... әрі ... ... нарықтық экономика жағдайындағы өте өзекті мәселе /3/. Салықтар кез-
келген елдерде мемлекеттің қоғамдық-экономикалық құрылысы мен саяси ... ... ... ... кірістердің негізгі көзі болып
табылады. Барлық елдерде мемлекеттік шығындар мен салық салу ... ... ... ... ... қалыптасқан елдерде салықтар
мемлекеттік және муниципалдық ... ... ... рөл ... басқарудың күшті негізгі құралы болып табылады. Әсіресе олар
ғылыми-техникалық прогрессті жеделдетуге, антиинфляциялық және құрылымдық
саясатты ... ... ... ... ... ... мемлекет
алдында салық механизмін жетілдіру өте қажетті мәселеге айналған.
Салықтар өз қызметін жүзеге асыруда мемлекет экономикасына өз ... яғни ... ... ... жүзеге асырылады. Салықтық
реттеудің ең басты мақсаты - өндірістің дамуына ықпал ету болып ... ... ... әрі толық дамуын қамтамасыз ету. Салықтық реттеудің
механизмдері тек қана ... ... ... қана ... ... ... және баға саясаты, шетелдік инвесторларды ынталандыру, шағфн және кіші
кәсіпкерлікті дамыту жұмыстарын жүзеге асырады. Макро ... ... ... ... ... ... ал ... деңгейде шаруашылық
қызметті реттеу құралы болып табылады.
Әлемдік тәжірибе көрсеткеніндей бүкіл дамыған ... ... - ... ... ... ... ... экономиканы
жүргізудің аса тиімді формасы болып табылады. Ол ... ... ... мемлекеттік экономикаға тигізетін әсерін реттеп отырады.
Қазақстанда 1991 жылға дейін экономиканы басқарудың әміршіл-әкімшіл
жүйесіне, бағаларға қатаң ... ... ... ... салық жүйесі
қызмет етті. Бюджеттің басты кіріс көздерінің бірі болған айналым ... ... ... және ... сатып алу бағаларын қолдануға және
мемлекеттік реттеп отыруға бағытталған болатын. ... ... ... кейін 1991-1995 жылдары қабылданған бірқатар заңдарға сәйкес
республикада жаңа салық ... ... ... ... 1995 ... ... салық реформасының ұзақ мерзімді тұжырымдамасын
қабылдап, онда еліміздің салық жүйесі мен ... ... ... ... салу ... сәйкестендіру көзделді, содан бері
салық қызметі үнемі жетілдіріліп ... ... ... ... дамытуды және шағын бизнестің
өсуіне қолдау мақсатында Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... салу ... ... бағытталған
бірқатар шаралар көзделген.
Оңтүстік Қазақстан облысы ... ... ... соңғы кездерде
бюджет табыстары табыстардың ... ... ... ... ... ... орындалуы экономикалық жағдайымыздың өркендеуінің
көрсеткіші. Экономикалық және әлеуметтік дамудың барлық жақтары, жоспар ... ... мен ... ... ... ... ... дамуындағы сандық және сапалық өзгерістер бірімен-бірі тығыз
байланысқан көрсеткіштер арқылы беріледі.
Жұмыстың негізгі мақсаттары болып ... ... ... ... ... терең талдау мен олардың мәселелерін
талдаудың салық жүйесіндегі маңызы зор екенін ашу және ... ... ... ... ... ... жетілдіру бағыттарын ұсыну
болып табылады. Осыларға байланысты жұмыстың ... ... ... ... тиімділігін немесе кәсіпорындардың шығынға ... ... ... ... ... ... болып
табылады.
1 САЛЫҚ САЛУ ІСІНІҢ МӘНІ MEH МАҢЫЗЫ, КӘСІПОРЫНДАР ҚЫЗМЕТІН ДЕП САЛЫҚТАРДЫҢ
ҚАЖЕТТІЛІКТЕРІ
1.1 Нарық жағдайындағы салық салу ісінің мәні мен ... ... ... ... ... және жеке ... бір мөлшерде төленетін міндетті төлемдер.
Салықтар - шаруашылық жүргізуші ... ... ... ... ... пен екі арадағы қатынасын ... ... ... асырылатын, қаржы қатынастарын сипаттайтын ... ... ... ... мәні ... ... ... субъектілер мен кәсіпорындардың, халық табысының
қалыптасуындағы қаржылық қатынастардың бір ... ... ... ... ... мен халық табысының белгілі бір мөлшерін
мемлекет үлесіне ... ... ... ... ... ... мемлекеттің құрылуымен бірге пайда болды және мемлекеттің
өмір ... ... ... ... табылады. Мемлекет құрылымының өзгеруі,
өркендеуі қашан да болса оның салық ... ... ... ... қалыптасады.
Әрбір мемлекетке өзінің ішкі және сыртқы саясатын жүргізу үшін ... ... ... көздері қажет. Салықтар - мемлекеттің ... ... ... салықтарды экономиканы дамыту, тұрақтандыру барысында қуатты
экономикалық тетік ретінде пайдаланады. Салықтардың мәнін толық ... ... ... ... ... қажет. Ал салықтардың
экономикалық маңызы олардың атқаратын қызметіне тікелей қатысты.
Жалпы салықтың ... ... ... ... бар:
- реттеушілік;
- фискалдық;
- қайта бөлу.
Жоғарыда көрсетілген негізгі қызметтерімен ... ... ... бақылау қызметтерін де атап көрсетуге болады.
Реттеушілік қызметі - салықтың ең негізгі қызметі. Осы қызмет арқылы
салықтар ел ... өз ... ... яғни ... ... ... ... реттеудің ең басты мақсаты - өндірістің дамуына ықпал
ету. Салық түрлері, ... ... ... ... салық салу
әдістері салықтық реттеудің тетіктері болып саналады.
Салық ... ... ... ... - заң ... салық төлеу
міндеті жүктелген жеке және заңды тұлғалар.
Салық объектісі — табыс, мүлік, еңбек ету түрі, ... ... ... ... ... ... ... табиғи қорларды пайдалану,
қосылған құн, айналымы және т. ... көзі - ... ... ... Салық ставкалары тұрақты немесе
процентпен белгіленеді. Тұрақты ставкілер ... ... ... ... ... өлшем бірлігіне ... ... ... ... үш түрге бөлінеді: үдемелі немесе
прогрессивті; регрессивті және пропорционалды. ... ... ... ... ... ... өсуіне сәйкес ұдайы үдеп, өсіп отырады.
Регрессивтік ставкалар, керісінше, салық салынатын табыстың төмендеуіне
сәйкес, азайып ... ... ... ... салу ... ... тұрақты бір процентпен тағайындалады. Жалпы ... ... ... ... ... ... ... немесе салық
төлеуден түгел босату. Салық жеңілдіктеріне салықтан ... ... ... ... ... ... ставкасын төмендету, салық
төлеу мерзімін ... ... Ал ... ... ... ... ... төлеу тәртібі - белгіленген мерзімде салықты төленген кезде
алдымен бюджетке қандай салықтар ... ... ... яғни ... ... бір ... белгілейді. Салық төлеудегі дәйектілік заң жүзінде
бекітіледі де, мынадай тәртіппен іске асырады:
а) бірінші кезеңде барлық реттеулікке салынатын салық төленеді, ... ... және баж ... ... ... жерлікті салықтар мен алымдар;
б) үшінші кезеңде басқа салықтар мен алымдар.
Салық төлеушілер мен ... ... ... ... мен міндеттері
салық заңдары арқылы белгіленеді және реттеледі. Қазақстан Республикасының
салық заңдарына мыналар ... ... ... ... реттейін Қазақстан
Республикасы Президентінің Заң күші бар Жарлығы ... және ... ... да ... ... ... Қазақстан Республикасы
Президенті мен Қазақстан Республикасы ... ... ... Мемлекеттік Салық комитетінің нормативтік актілері. ... ... ... ... ... ... ... Республикасының салық заңдарында бар ережелерден өзге ... ... онда ... ... ... қолданылады. Халықаралық
шартты қолдану шартын ішкі республикалық акт шығару қажеттігі ... ... ... ... ... Республикасы қатысушы
болып табылатын халықаралық ... ... ... тікелей
қолданылады. Салық салу ісі ... ... ... ... ... ... ... мен қалалық аудандардағы мемлекеттік
салық Комитеттері мен бөлімдері ... ... ... ... қызметін
Қазақстан Республикасы Мемлекеттік салық комитетінің төрағасы ... ... ... ... ... төрағасын Қазақстан
Республикасының Президенті, ал оның орынбасарлары және салық басқармасының
бастығын Қазақстан Үкіметі тағайындайды. Салық салу ... ... ... ... және ... ... өкімет органдарымен, құқық
қорғау, қаржы және басқа мемлекеттік бақылаушы органдарымен ... ... ... ... бірлескен бақылау шараларын қолданады, заңға сәйкес
өзара ақпарат алмасады. Мемлекеттік ... ... ... ... заңдары мен республикалық және жергілікті бюджеттерге
басқа да төлемдер туралы заңдардың ... ... ... ... ... ... бұзушылық пен қылмысқа қарсы күресте салық
қызметі органдарына жәрдемдесіп отыруға міндетті. Салық қызметінің ... ... ... заңдарының орындалуын қамтамасыз ету, оның ... ... ... салу ... ... ... ... шарттардың жобаларын әзірлеуге қатысу /7,8/;
- салық төлеушілерге олардың құқықтары мен ... ... ... мен ... салу жөніндегі нормативті актілердегі өзгерістер
туралы салық төлеушілерге уақтылы хабарлап ... ... ... ... ... ... төлеушілердің
құқықтары мен мемлекет мүдделерін сақтау және ... ... ... ... ... төленуіне бақылау жасау. Салық төлеушілер мен
салық ... ... ... ... алуы, салықты есептеу мен
төлеуге байланысты декларацияның жәнс ... ... ... ... ... ... уақытылы төлемеушілерге, салықты
дұрыс есептемей өз табысын азайтып көрсеткен заңды және жеке ... ... ... ... Салық төлеуден жалтарып жүрген жеке және
заңды тұлғаларды қаржы полициясының бөлімішелерімен ... ... ... салу ... салық төлеуші - заңды және жеке тұлғалар өз тарапынан
мынадай міндеттерді атқарулары тиіс:
- уақытылы салық Комитетінде тіркеліп, тіркеу ... ... ... ... ... ... есеп ... жүргізуге,
осы есеп күжаттамаларды бес жыл бойы сақтауға;
- белгіленген мерзімде салық декларациясын тапсыру;
- атқарылған жұмыс немесе көрсетілген ... үшін ... ... ... ... ... ... талабы бойынша атқарушыға төленген
сомалар туралы ақпарат беруге;
- ... ... ... төлеу тәртібін, салық төлеу ... ... ҚР ... сай ... ... ... ... құқықтарға ие:
- салық жөнінде жеңілдіктерге деген құқығын растайтын құжаттарды ... ... ... ... ... ... ... салықтарды есептеу мен төлеу және ... ... ... ... ... ... ... сәйкес тәртіппен
салық органдарының шешімдеріне шағымдануға;
- салық салуға қатыссыз деп ... ... пен ... күқы ... ... ... салу ісін жетілдіру үшін салық қызметіне
байланысты әртүрлі қағидалар жүзеге асырылуы ... олар ... ... ... ... ... ... бюджеттің кіріс көзін
құрау және салықтар мен төлемдердің тиімді түсуі дұрыс әрі толық қамтамасыз
етіледі. Жалпы салық жүйесі ... үшін ... да ... болуы қажет,
салық төлеушінің түсінуіне жеңіл болуы керек. Бұл үшін ... ... көп ... нақты да дәлелді болуы керек және ... бір ... ... ... ... ... қажет. Салық салу объектісін,
салық салынатын табысты немесе ... ... ... ... ... ... ... және түсінікті болғаны дұрыс. Салық жүйесінде
әділеттілік қағидалары тікелей және ... екі ... ... ... әділеттілік қағидалары дегеніміз - ... ... ... ... ... тікелей байланысты болып, соның негізінде
белгіленуі ... ... ... ... шегі аса жоғары
болмағаны жөн, себебі мүндай жағдайда салық төлеушіні табыс табуға ынтасы
төмен - деп, ... ... ... ал ... ... та ... азаяды. Көлденең
әділеттілік принципі дегеніміз, тиісті жағдайда бірыңғай салық төлеушіге
бірдей талап, бірдей шарт қойылу керектігін ... ... ... бір табыс немесе қызмет түрінен, мүлкінен бірдей ... ... ... ... ... ... салық ставкаларын бекіткен кезде
ол ставкалар мөлшері ... ... ... жүрген ставкалармен
салыстырылып, солардьң деңгейінде ... ... ... ... ... ... өндірісті дамытуға емес, керісінше оны тоқтатуға әсер
етеді, ... ... ... ... ... ... қаржыларын салуына л кедергі болуы мүмкін. Ал, салық
ставкаларының басқа елдерде ... ... ... ... ... ... мемлекет бюджетінің кіріс көзінің құралуына теріс ықпал
жасауы ықтимал. Қорыта ... ... ... ... ... ... мөлшері
салық төлеушіге айқын да, дәлелді болуы керек. Салық төлеу мерзімі, салықты
есептеу әдісі, ... ... ... ... ... ыңғайлы болғаны
қолайлы.
Салық салудың үш түрлі тәсілі бар: касдатрлық, ... ... ... ... табу ... Кадастрлық тәсіл бойынша салық
салу объектісін тіркеу арқылы, одан ... ... ... ... ... ... жер салығы, мүлік салығы, сияқты салықтар.
Декларация бойынша салық, салық төлеушінің декларацияларда ... ... ... және онда ... шегерістер мен
жеңілдіктерді ескере отырып анықталады.
Үшінші тәсіл, яғни табыс көзі ... ... ... ... ... ... ... бухгалтерия қызметкерлерінің есептеуімен анықталып
төленеді. Салық жүйесін мемлекет пен және заңды ... ... ... ... салықтар мен алымдар, салық салу ... ... ... ... мен ... қатысты актілер, салық салу органдары
мен салық қызметі жиынтығы құрайды.
Салық жүйесі мемлекет қаржы көздерін жасақтаудың ең ... ... ... ел ... қайта құруға, өндірістің ұлғайып дамуына
және саяси-әлеуметтік шаралардың толығымен іске асуына мүмкіндік ... ... ... ... жаңа ірі ... ... жүзеге
асырылуда, оларды атап айтсақ: шаруашылықты жүргізудің еркіндігі, ... ... ... ... ... жүргізуші субъктілер
мен мемлекет арасындағы қатынастардың құқықтық негізде жүргізілуі т. б. Бұл
заң салық жүйесін құрудың басты ... алым мен ... ... ... түсу ... белгілеген тұңғыш тарихи қадам болып
есептеледі.
Осы ... ... ... мен ... қызметі органдарының құқықтары
мен міндеттері, республикалық және жергілікті басқару органдарының да
салыққа байланысты ... ... мен ... ... ... туралы қабылданған Заңға сәйкес 1992 жылдың бірінші ... ... ... ... ... міндетті түрде
төленетін жергілікті салықтар мен алымдар және жергілікті ... ... ... ... негізін пайдаға салынатын салық, табыс салығы,
қосылған ... ... ... және тағы да ... ... ... Республикасының Салық жүйесін құруда ең алғашқы тарихи құжат
болған жоғарыда көрсетілген Заңның ел экономикасын реформалаудағы маңызы
мен алар орны ... ... ... ... ... ... ... мерзімде
төленбесе оны төлеушілердің немесе олардың дебиторлорының шоттарынан салық
айыппұл және өсім ... ... ... ... ... егер ... ... оның дебиторлары осы берешекті төлеуге келісетін болса, өндіріп
алынады.
Салықтар, айыппұл ... өсім ... ... ... ету үшін ... қызметі органдары салық төлеуші мен ... ... ... ... ... ... ... мүлкін
тәркілеуге құқылы. Берешек өтелген жағдайда мүлікті тәркілеу туралы ... Жаңа ... ... негізгі жаңалықтардың әрбірі халықаралық
салық салудың тәртібін енгізу болып табылады.
Аталып отырған жаңа салық жүйесі туралы заң өмір ... сай, одан ... ... ... ... ... Президентінің 1995-жылдың 21-
желтоқсанында қабылданған Заң күші бар «Қазақстан Республикасының кейбір
заң ... ... мен ... ... ... ... ... 1-қаңтарынан бастап салық жүйесіне бірқатар өзгерістер енгізді.
Енгізген өзгерістер мен толықтырулардың қатарына мына ... ... ... ... ... ... ең төменгі жалақы орнына
есептік көрсеткіш енгізілген;
- арнайы экономикалық аймақтарда тіркеліп, қызмет ... ... ... ... 20 проценттік ставка бойынша төлейтін болады;
- заңды ... ... ... шығындары шектеліп, белгіленген
нормадан асқан жалақы жұмсалған шығындарға салық салынады;
- жер қойнауын ... ... ... ... мен ... ... Бас салық комитетінде салықтық зерттелуден өтулері тиіс.
Біз тек ... ... ... атап ... Ал
барлық өзгеріс, толықтырулармен жоғарыда көрсетілген ... ... ... ... ... бір орнында, өзгеріссіз тұрып қалуы мүмкін емес. Ел
экономикасының дамуы, нарықтық қатынастарға көшу жолында ... ... ... ... ... ... талдап-жиынтықтау
барысында, салық жүйесі де өзгеріп, дамып, бара-бара жақсара түсуі тиіс.
Салық жүйесінде басты орынды ... ... ... ... Жаңа ... бойынша Қазақстан Республикасындағы салықтар жалпы ... және ... ... болып үлкен екі топқа бөлінеді. Қазақстан
Республикасының салық жүйесі шетелдік дамыған және озық ... ... ... ... ... сай ... етуде. Жоғарыда көрсетілген
салықтық реттеудің тетіктері тек қана өндірістің дамуын ... ... ... ... ақша және баға ... ... ... шағын және кіші кәсіпкерлікті дамыту жұмыстарын ... ... ... ... ... ... ... атқару үшін,
олардың басқа да экономикалық тетіктермен ... ... ... ... реттеуде салық ставкалары мен салық жеңілдіктерінің алатын орыны
ерекше. Себебі ғылыми негізделмеген ... тыс ... ... ... ... өндірістің қарқынын бәсеңдетеді, ал
шектен тыс төмен қойылған ... ... ... ... ... ... төмендеуіне және мемлекеттік бюджет
кірісінің азаюына әкеліп соқтырады. Осы ... ... ... ... жағы және бар. ... елдердің тарихынан салық ставкалары жөнінде
мынаны байқауға болады [10]:
а) егер ... ... ... салық төлеуші табысының 50 процентінен
асып кетсе, онда ол өндірістің тоқтап қалуына ... егер ... ... ... ... ... 45-50 ... аралығында
болса, онда жай, ұдайы өндіріске әкеледі;
б) егер салық мөлшері, салық төлеуші табысының 35-40 проценті, ... ... онда ... ... ... ... екінші қызметі - фискалдық немесе бюджеттік қызметі. Бұл
кызметі (функциясы) ... ... ... кіріс бөлімі құрылып,
салықтардың қоғамдық міндеті артады. Себебі, салықтар мемлекеттік бюджеттің
кірісін ... ... ... әскери-қорғаныс, тағы басқа да
шаралардың іске асуын қамтамасыз ... ... бөлу ... ... ... ... бір ... мемлекет пайдасына өтеді. Бұл қызметтің
іс - әрекетінің көлемі ішкі жалпы өнімді салықтардың алатын үлес ... ... ... ... мәліметтер бойынша Қазақстан
Республикасының ішкі өніміндегі салықтардың үлес ... ... ... яғни ... ... ... ... әлдеқайда жоғары. Еліміздегі
мемлекет мүддесі үшін қаржы көздерін орталықтандырудың бір айғағы осы.
Мемлекет мына ... ... ... ... ... ... еліміздің салық жүйесін анықтайды. Салық ... ету ... ... жалпы экономикалық саясатты негізге ала
отырып, салық саясатын анықтайды. ... ... ... белгілері
бойынша топтастырамыз немесе жіктейміз:
- салық салу объектісіне байланысты;
- қолданылуына қарай;
- салық салу ... ... ... ... ... салық салу объектісін бағалау дәрежесіне қарай.
Бюджетке түскен соң ... ... ... ... ... ... және арнайы салықтарға бөлінеді. Жалпы салықтар бюджетке
түскен соң, ешқандай дербессіз ... ... ... ... салықтар
заңды және жеке тұлғалардан алынатын табыс салығы, қосылған құнға салынатын
салық, акциздер, т. б. ... ... ... ... соң алдын-ала
белгіленген міндеттер бойынша, нақтылы шараларға ... ... ... ... ... Бұл ... жол қорын құрауға жұмсалады.
Салықты алатын және салыққа иелік ... ... ... ... ... ... және ... салықтар болып бөлінеді.
Табысқа салынатын салықтар салық төлеушінің кез келген салық салынатын
объектісінен түсетін табысынан ... ... ... мына салықтар
кіреді: заңды және жеке тұлғалардан алынатын табыс салығы, жер ... ... т. б. Ал ... салынатын салықты, салық төлеуші тұтынушы
ретінде тауар немесе қызмет ақысын төлеген кезде өзінің шығынынан төлейді.
Дербес ... ... ... салық төлейтін объектісінен алынатын
табысының мөлшеріне байланысты алынады. Оларға заңды және жеке ... ... ... жатады.
Мемлекеттік бюджет жүйесіндегі салықтардың экономикалық ... ... ... ... ... қаржылық түсімдердің
деңгейі арқылы ... ... ... ... ... толық жүзеге асыру үшін мемлекеттік қаржыны қажетсінеді.
Нарықтық экономиканың қалыптасу кезеңінде ... ... ... ... ... ... басты мақсаты - салық жүйесін құру және оның ... ... ... ... ... ... іске асыру.
Салық жүйесі — өзінің құрамы жағынан ... ... ... күрделі үлгі.
Салық жүйесі құрамдас бөліктерінің құрамы мынандай: қаржы қатынастары
және осы қатынасты анықтайтын салықтар; салық ... яғни ... ... мен ... ... мен ... құжаттар; салық салуды
басқару және салық қызметі органдары салық салудың әдістері мен ... мен ... ... ... ... ... салық салудың
негізгі принциптері және т. б. салық механизміне жатады. Салық ... да, ... ... ... салық салу механизмінің тигізер ықпалы өте
зор. Салық салу механизмі әр ... өз ішкі ... ... ... байланысты ерешеленеді. Европалық ... мүше ... ... салу ... өте ... ... келеді. Бір
салықтың әртүрлі мемлекеттердегі рөлі де әртүрлі ... ... ... ... ... кіріс көзінде жанама салықтар 62% алады, ал
Нидерланд мемлекетінде ол тк 41% ... ... ең ... салықтардың
қатарына пайда салықтары жатады /5/. Бұл салықтардың ... ... 52%-ке ... ... ... Ұлыбритания мемлекетінде ставканың
прогрессивті әдісі пайда ... ... ... 35%-ке ... ... ... мүше мемлекеттердің көбінде жеке ... ... ... - жеке ... ... ... жатады.
Қоғамдастыққа мүше мемлекеттердің көбінде бұл табыс салығының прогрессивті
ставка жүйесі қолданылады.
Европалық ... ... екі ... ... ... ... қоғамдастық тұлғаның басқа ... ... ... ... ... ... ... ұсталмауы керек.
Европалық экономикалық қоғамдастыққа мүше мемлекеттердегі салықтардың
үйлесімділігі ... сөз ... ... ... мемлекеттердің
фискалды саясатының басты элементінің бірі - қосылған ... ... ... ... ... ... ... салынатын салық европалық
экономикалық қоғамдастыққа мүше мемлекеттердің ... ... ... ... ... ... Қазіргі кезде қосылған құн салығ Европалық
экономикалық ... мүше ... ... ... мысалы болып табылады /6/. 1991 жылы жазда ... ... ... күн ... ... минималды ставкасын белгілеуді
ұйымдастырд. Бұған дейін қосылған құн салығының ставкасы 9-дан 19%-ке дейін
әрекет ... ... салу ... 1990 жылы 25 ... қабылданған заңға
сәйкес әрекет етеді.
Бұл заң бойынша салықтар федералды және жергілікті трлерге бөлінеді.
Федералды салықтарға келесілер ... ... ... баж ... ... ... сақтандыру салығы, жеке тұлғаның табыс салығы және
қосылған құн салығы.
Жергілікті салықтарға: мүлік салығы, жер ... ... ... ... ... сыра ... жер салығы, шіркеу салығы және ... ... ... бюджеттің табыстарын және мәселелерін бөлу федерациямен
жергілікті органдармен ерікті түрде ... және ... ... ... де өз ... ... жүзеге асырылады.
Германияда қолөнер кәсіпорындары кәсіпшілік салықтардан босатылған,
табыс салығының ставкасы жеңілдетілген, кіші ... егер ... ... маркадан аспайтын болса, айналымнан төленетін салықтарды төлемейді.
Франция ... ... ... және ... ... Орталық бюджеттің бюджеттік түсімдерінің 95%-на дейінгі мөлшерде
қосылған құн салығы, жеке тұлғаның ... ... ... ... ... кейбір тауарларға салынатын акциз салығы.
Жоғарыда көрсетілген салықтар ішінде ең енгізгілерінің бірі - ... ... ... ... ... Бұл салықтың стандартты ставкасы
-18,6%.
Жоғарылатылған ставка 22% жеңіл ... ... ... ... мех ... ... ... салық - акционерлік қоғамдрға салынатын салық. Бұл акционерлік
қоғам ретінде тіркелген кәсіпорындар, ... ... ... ... ставкасы Франция территориясында орналасқан барлық акционерлік
қоғамдарға бірдей мөлшерде белгіленген салық ставкасы - ... ... ... ... Франция мемлекетінде прогрессивті әдіспен
0%-дан 56%-ға дейін салынады.
Жергілікті салықтардың ішінде ... ... ең ... ... ... ... ... салық, құрылыс салынбаған учаскелердің
жер салығы, тұрғын үй салығы, проффессионалдық салық.
Ұлыбританияда салық салу 300 ... бәрі ... ... ... ... өзінде бұл мемлекетте гербтік алым пайда болды. Бұл салық ең алғашқы
салық түрі болып табылады. 1780 жылдан бастап, бұл ... мұра ... ... ал ... ... - 1842 жылы пайда болды.
Ұлыбритания мемлекетінің салық жүйесіне айтарлықтай өзгерістер енгізген
1973 жылы болған салық реформасы болды.
Ұлыбритания салық салу ... ... ... ... құралған:
1) Орталық салықтар;
2) Жергілікті салықтар.
Салықтар мемлекеттік бюджеттің табыстарын қалыптастыруда ... ... ... ... ... 64%-ын жеке тұлғалардан алынатын
табыс салығы, корпорация пайдасына салынатын салықтың үлес салмағы - 19%.
Ұлыбритания мемлекетінің салық жүйесінің ең ... ... ... ... ... ... корпорация пайдасына салынатын салық, ... ... ... ... ... болып табылады. Жеке тұлғалардың
табыс салығының минималды ... 60%, ал ... ... ... ... - 33%.
Ұлыбритания шағын кәсіпорындарға және тәуекелі жоғары инвестициялық
салымдарға бағытталған кәсіпорындарға табыс салығының ... ... ... ... ... салығы 33% болса, жеңілдетілген ... ... қоса ... шағын кәсіпорындарға қаржылық процестерді
барынша қарапайымдатуға тырысқан, жеке табыс ... ... ... ... құнға салынатын салық, акциздер мен кедендік баж салықтарын
жинаудың барлық ... ... ... ... ... түсімдері Италияның мемлекеттік бюджет кірістерінің негізгі көзі
есептеледі ... ... ... 1988 жылғы салық ... ... ... ... ... енгізді, яғни үш негізгі салық
түрін қозғады:
- жеке ... ... ... ... ... табыс салығы;
- жергілікті салық (жеке және заңды тұлғалардан).
Италияда қосылған құн салығы дифференциялық ... ... ... ... олар ... ... ... 2% (бірінші кажетті
тауарларға: нан, сүт, және басқа азық-түлік өнімдеріне), негізгі ставка ... ... ... ... оның ... ... ... азық-
түлік және спирт ішімдіктері, ресторан арқылы ... ... ... ставка 18% (бензин және мұнай өнімдеріне) және 38% (сәнді
заттарға: ... ... ... ... ... ол ... ... мен қызметтеріне. Италияда 2 салық түрін ... ... ... және ол ... 17 ... ... салық салу жүйесі өзінің спецификалық ерекшеліктерімен, бірнеше
өзгешеліктерімен АҚШ және Батыс Европа елдерінің салық салу ... ... ... ... және ... ... ... Салық бойынша салықтық түсімдердің 64%-ы мемлекеттік салықтар
есебінен, ал қалғаны ... ... ... ... ... ... елдермен салыстырғанда салықтық ... ... ... ... ... бюджетте салықтар 84%-ды және
салықтық емес түсімдер 16%-ды ... ... ... ... ... біріне дейін салықтық емес түсімдерге ие болады.
Жапонияда 25 мемлекеттік және 30 жергілікті салықтар бар. Оларды ірі үш
топқа классификациялауға болады ... - ... және жеке ... ... ... ... ... - тікелей мүлік салығы. ... - ... және ... ... ... ... тікелей салықтар құрайды.
Жапонияда шағын бизнестің ... өз ... бар. ... ... ... ... ... бастапқы элементі болып
саналады. Елдің 40 млн-ға жуық адамы (барлық жұмыс істеушілердің 80 пайызы)
7 млн-ға жақын ... және орта ... ... ... ... өнімдердің 60 пайызы шағын және орта бизнеске жатады. Тігін, аяқ
киім, галантерея өндіріс салаларының ішінде шағын бизнес ... кең ... ... бизесіне тән субреттік жүйе қанат жайған, онда шағын бизнес
үлкен корпорациялардан машина ... авиа ... және ... алын оны ... ... Шағын және орта бизнесті реттеудің
және ынталандырудың төрт ... ... ... ... ... билік органдары;
3. Ірі бизнес;
4. Өздігінен біріккен шағын бизнес ... ... ... орталық үкімет бағыты бойынша сыртқы ... ... ... құрамындағы шағын кәсіпорындар ... ... ... ... ... басқару органдары да шағын
бизнесті ... және ... үшін заем ... ... ... ... ... оқыту және ақпараттарды алуға еркін рұқсат беру
шараларын ... ... ... ... тіпті қайтарымсыз қаржылай көмектер
беріледі, тек, ғылыми-техникалық бағдарламаларды ойлап тауып, жүзеге асырса
болғаны. Ол бағдарламалар мынадай болса:
- өндірістің ... ... ... ... және ... технологиясын жаңартса;
- Университеттермен және мемлекеттік ... ... жаңа ... ... ... ... елі шағын және орта ... ... ... ... ... көп ... бірі болып
табылады.
Біз жоғарыда бір қатар дамыған елдердің салық салу тәжірибесімен таныс
болмақ. ... ... салу ... ... өз ішкі ... ... және ұзақ ... сипатқа ие.
Мемлекетте алынатын салық түрлерінің, оны құру мен алудың нысандары мен
әдістерінің, салық қызметі органдарының жиынтығы ... ... ... ... ... ... елде көбінесе экономиканы басқарудың әміршіл-әкімшіл
жүйесіне, бағаларға қатаң ... ... ... ... ... жүйесі
қызмет етті /10/. Бюджеттің басты кіріс дөздерінің бірі ... ... ... бөлшек сауда және көтерме сатып алу ... ... ... ... ... ... болатын.
Жалпы алғанда, Қазақстан Республикасының жаңа салық салу ісі дамып келе
жатыр және біршама болса да, нарықтық ... ... ... ... ... жақындатылған.
1.2 Салық жүйесіндегі кәсіпорын қызметінің маңызы мен кәсіпорындардың
салықтық міндеттемелері.
Салық жүйесінде кәсіпорын қызметінің маңызы ерекше, ... ... ... ... ... бөлігін кәсіпорындардың төлейтін
салықтары құрайды. Осыған ... ... ... ... және кәсіпорын табыстылығының көрсеткіштерінің кәсіпорын
қызметіндегі маңызының зор екендігін байқаймыз. Ал ... ... ... маңыздылығының зор екендігі және кәсіпорындардың салық
қызметінің алдындағы міндеттемелерінің мәні мен ерекшеліктері осы бөлімде
кеңінен қозғалады. ... ... ... ... ... сай келеді, және кәсіпорындарға салық салудың экономикалық
маңызы зор. Келесі суретте кәсіпорындар мен ... ... ... ... ... ... 1).
Кәсіпорындар мен ұйымдардың салық салудың экономикалық қағидалары
Ескерту: сурет әдебиеттердің көмегімен авторлармен жасалынған.
Сурет 1
Сонымен кәсіпорындарға салық салудың ... ... ... онда ең ... ... салу ісі ... ... саясатына сай болуы қажет.
Кез-келген ел, мемлекет нақты көлемдегі материалды-қаржылық қорларға ие
болғаннан соң ғана өмір сүріп, өзінің ... ... ... ... алады. Мемлекеттің ақша құралдарын ... ... ... ... бар. Осы ... ішіндегі ең
маңыздысы және ... ... ... ... ... ... салық жинау саласындағы мемлекеттік қызметтері бар
және оларға салынатын салықтардың көптеген түрлері бар. ... ... ... ... кәсіпорындар мен ұйымдардың төлейтін салықтарының
рөлі мен маңызы ерекше.
Жалпы өндірісті ерекше ... ... ... ... ... ... ... мынаны байқауға болады:
а) егер төленетін салық мөлшері салық төлеуші ... 50 ... ... онда ол өндірістің тоқтап қалуына соқтырады;
ә) егер салық мөлшері салық төлеуші табысының 45-50 проценті аралығында
болса, онда жай, ... ... ... егер салық мөлшері, салық төлеушітабысының 35-40 проценті, мөлшері
аралығында болса, онда үлғаймайлы ұдайы өндіріске әкеледі.
Яғни бұдан байқайтынымыз ... ... ... салу ... ең
бастысы сол кәсіпорындардың әрі қарай тоқтап қалмай жұмыс ... мән ... ... салық субъектілері ретінде бюджетке ауқымды қаржы қорларын
жинақтайды және ел экономикасында жұмыссыздық мәселесінің шешілуіне тікелей
әсер ... ... ... ... салықтық
қатынастарына терең зерттеу және анықтау осы ақша ... ... ... маңызды түрде ерекшелейді. Ол үшін біздер ең
алдымен, салықтық және тауар-ақша қатынастарының өзара ... ... ... ... ... қатынастарынан былайша маңызды
ерекшеленеді:
1) тауар-ақша қатынастары алмастыру сенімді ұдайы ... ... ал ... ... - бөлу ... ... болады;
2) тауар-ақша қатынастары А-Т және Т-А процесі арқылы тауар және ақша
деген ... 2 ... ие ... ... ... объектісі
болып - кәсіпорындардың өндірген өнімдері ... ... ... үшін ақша ... ... тән. ... да салықтық
қатынастар ақша қатынастары түрінде көрінеді.
3) Тауар-ақша қатынастары, кез-келген бөлек алмасу қатынастары ретінде
көрінеді, ал салықтық қатынастар - ... ... яғни ... ... бір бағытты қозғалысын көрсетеді.
4) Тауар-ақша қатынастары экономикалық теңдіктің қатынасы ... Ал, ... ... ... эквивалентін құндауды
қамтамасыз ету қиын.
5) Тауар-ақша қатынастарының субъектісі болып - шаруашылық субъектілері
табылады, олардың біреуі - ... ... ал ... - ... ... көрінеді. Ал салықтық қатынастардың субъектілері түрінде мемлекет
көрінеді (жалпы немесе өкілетті орган түрінде).
Салық төлеушілер мен салық қызметі органдарының ... мен ... ... ... ... және ... ... Республикасының
салық заңдарына мыналар жатады:
Қазақстан Республикасының салық қатынастарын ... ... ... Заң күші бар ... ... және бюджетке
төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» ... ... мен ... ... Үкіметінің актілері; Қазақстан
Республикасы Мемлекеттік Салық комитетінің нормативтік актілері.
Жалпы ... ... әсер ... ... ... ... ... өткізілген өнімдердің бағасының өзгеруі;
2) өнімді өткізуден түскен табыстың өзгеруі;
3) өткізілген өнімнің 1 теңгеге шаққандағы шығындарының өзгерісі.
Мемлекеттік бюджет табыстары мен ... ... ... ... ... ... ... жоғары екндігін көрсеттеді (кесте
1)
Кесте 1
Мемлекеттік бюджетте бюджеттік жүйе деңгейі бойынша табыстар мен
шығыстарды ... |2003 |
| |Млн. ... ... тен % |
|Республикалық бюджет | | ... |722034 |70,6 ... ... |603396 |63,7 ... тыс ... |39348 |87,8 ... жасалған операциялардан түскен |6256 |50,0 ... | | ... ... ... |57630 | ... қайтару |15405 |87,1 ... беру ... ... ... |773893 |72,4 ... сипаттағы мемлекеттік қызметтер |44066 |67,5 ... | | ... |40435 |85,2 ... ... және ... |73822 |80,6 ... беру |23241 |15,6 ... сақтау |19105 |21,3 ... ... және ... |202043 |84,5 ... | | ... ... ... |10321 |29,9 ... ... ... және ақпараттық |12879 |38,1 ... | | ... ... және жер қойнауын |8486 |100,0 ... | | ... су, ... ... ... ... |91,2 ... қорғау | | ... және ... |1395 |35,8 ... және ... |59663 |72,4 ... |68345 |79,1 ... ... ... ... |34338 |96,9 ... трансферттер |93630 |749,2 ... беру |39084 |94,3 ... ... | | ... |486298 |47,6 ... ... |343855 |36,3 ... тыс түсімдер |5575 |12,4 ... ... ... ... |6245 |50,0 ... | | ... ресми трансферттер |122926 | ... ... |7696 |43,5 ... беру ... алынған шығыстар |479992 |44,9 ... ... ... ... |21220 |32,5 ... | | ... |7153 |15,1 ... ... және ... |17771 |19,4 ... беру |130976 |87,9 ... сақтау |74111 |82,5 ... ... және ... |40145 |16,8 ... | | ... үй-комуналдық шаруашылық |34544 |100,0 ... ... ... және ... |20910 |61,9 ... | | ... кешен және жер қойнауын |783 |9,2 ... | | ... су, ... ... шаруашылығы, қоршаған|7036 |14,9 ... ... | | ... және құрылыс |2501 |64,2 ... және ... |25887 |31,4 ... |30973 |35,8 ... ... ... ... |1170 |3,3 ... трансферттер |57650 |461,3 ... беру |7162 |17,3 ... ... ҚР ... бюллетенінен алынған:
Келесі кестеден Қазақстан Республикасының ... ... ... мен ... ... деңгейінің ерекше
маңыздылығын байқаймыз (кесте 2). U
Кесте 2
Қазақстан Республикасының мемлекеттік бюджеті Жалпы ішкі өнімге
пайызбен
|Көрсет|2000 |2001 |2002 ... | | ... ... ... өзіндік құнының өсуі |+9888 |+ 4,3 ... ... ... ... өсуі |+ 3562 |+77,7 ... ... өткізу көлемінің артуы |+ 20204 |+ 4,1 ... ... өнім ... ... |-662 |- 12,7 |
| ... | | |
| ... |+ 3254 |+73,4 ... Мәліметтер Табыс ЖШС жылдық есебі бойынша жасалған
Кестеден көріп отырғанымыздай кәсіпорын ... ... ... ... құны т.с.с факторларда ... көп. ... ... ... әсер етті:
1) өткізілген өнімнің өндірістік құны;
2) өнім бірлігінің бағасы;
3) өткізілген өнім көлемі (саны);
4) өткізілген өнім құрамындағы құрылымдық өзгерістер.
Жоғарыда ... ... осы ... ... ... ... өндірістік өзіндік құнының өзгерісінің әсері, өткізілген өнімнің
нақты өзіндік ... ... ... ... ... жоспарлы өзіндік
құнын алып тастау жолымен мына формула арқылы табылады. ... ... ... ... ... өнім ... ... нақты түсімнен
жоспарланған мөлшерді алып тастау жолымен анықталады. ;
Өткізу көлемінің ... ... ... ... ... ... ... өткізу көлемі бойынша жоспардың орындалу дәрежесін анықтау керек.
Табыс көлемі осы ... ... ... ... ... ... ... көлемі бойынша орындалу пайызына көбейту керек.
Салықтық есептеулерді жүргізу үшін өткізілген өнімнің көлемін әр ... ... ... ... ... ... ... құны
бойынша. Өткізілген өнімнің көлемі ... ... ... ... ... әр қалай бағалау, ... ... ... ... ... ... Бірінші әдіс экономистермен теріске
шығарылған, өнімді өткізуден түсетін табыстың өзгеруі өткізудің ... ғана ... ... ... өзгерістерге байланысты
өткізілген рентабельділігіне де әсер ... ... ... ... ... өзгерістерді бастан кешіруде, ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Біз талдап отырған кәсіпорын тауарлы өнімді өткізу бойынша жоспарды
4,1%-ға асыра орындады.
Талдау ... ... мен ... ... ... ... ... жалпы табысқа әсерін есептеудің екі
тәсілі бар:
1) "Өткізілген өнімнің нақты көлеміне жоспар ... ... ... ... ... ... ... көлемі бойынша жоспардың орындалу
коэффициентіне түзетілген жалпы табыстың жоспарлы мөлшерімен салыстыру
арқылы;
2) "Өткізу ... ... ... әсер ету ... ... нақты көлемінің жоспар бойынша" есептелінген және алынуға тиісті
табысының ... ... ... шегеру арқылы (қалдық тәсілі).
Біздің ойымызша, бұл фактордың әсерін нақты өткізілген өнімнен ... ... ... ... ... жылы ... өткізу көлемі бойынша
жоспардың орындалуын ескере отырып, жоспарлы құрылым жағдайында ... ... ... ... ... ... ... тыс жалпы табыс келісім бағалары мен өнімді өткізу көлемінің
өсуі нәтижесінде алынып отыр. Егер ... ... ... ... ... ... болса және де бизнес ... ... ... құрамындағы құрылымдық өзгерістер болмаған жағдайда жалпы табыс 561
өсетін еді. Жалпы табыстың өндірістік өзіндік құнының өсуі ... - ... ... жағымсыз құбылыс ретінде сипаттауға болады.
Елеулі кемшіліктерге 2003 жылы талданып отырған кәсіпорынның ... ... ... ... ... жатады. Сондықтан талдаушы,
шығарылатын өнім сұрыпталымы мен өндірілетін және өткізілетін өнімдердің
құрамында болатын ... ... ... ... назар аударуы
қажет. Егер әрине нарықта оларға деген сұраныс болса, кәсіпорынға өнімнің
жоғары рентабельді түрлерін өндіру мен сату ... ... ... ... ... және ... ... бағаның қозғалысы туралы,
олардың тек ... ғана ... ... ... одан да қысқа мерзім
аралықтарына, яғни ай, тоқсан, ... ... ... ... болу ... ... ... мәліметтер ең алдымен
кәсіпкерлерге, салық ... және әр ... ... ... ... ... болып табылады.
Біздің мысалымызда өткен жылмен салыстырғанда баға ... ... ... өсуі ... ... әсер етуі ... Жалпы қәзіргі таңда ҚР-
ның әртүрлі өңірлері бойынша кәсіпорындар мен ... ... өсіп отыр ... ... 4
Өңірлер бойынша кәсіпорындар мен ұйымдардың табысы (млн. теңге)
| |2000 |2001 |2002 |2003 |2004 ... ... |422046 |353803 |512044 |750783 ... |-5941 |-3996 |507 |-3442 |2616 ... |2222 |18768 |24624 |48816 |83874 ... |-3473 |670 |2505 |4219 |6243 ... |44029 |142493 |127125 |127963 |182834 ... Қазақстан |5486 |12630 |13318 |7228 |12367 ... |-2968 |-5445 |-1311 |-1134 |5502 ... ... |-2307 |3387 |1448 |1908 |5440 ... |10095 |78232 |55743 |88607 |115129 ... |7228 |2410 |4707 |4794 |15810 ... |6180 |29191 |39489 |43729 |70754 ... |25558 |61775 |28085 |77224 |89886 ... |6428 |3889 |2812 |-3615 |9738 ... ... |201 |1881 |211 |-4517 |-1129 ... ... |7853 |19030 |4529 |12606 |15363 ... ... |8117 |41703 |10983 |64882 |102649 ... ... |-7200 |15428 |39028 |42776 |33707 ... ... ҚР ... ... ... қатар кәсіпорындардың бюджетке төлеген салықтарынан басқа сол
міндеттемелерді орындамайтын субьектцгердің бар екендігін де атап ... ... ... ... қызметтің негізгі түрлеріндегі
кәсіпорындар мен ұйымдардың бюджет алдындағы берешектері көрсетілген (кесте
5).
Кесте 5
Экономикалық ... ... ... ... мен ... аяғына, млн. теңге)
|Көрсеткіштер |2000 |2001 |2002 |2003 |2004 ... ... ... ... ... ... | | | | | ... ... ... |518922 |357402 |259722 |207320 |177354 ... ... ... | | | | | ... | | | | | ... және |451688 |465597 |462847 |522727 |664696 ... есеп ... | | | | | ... | | | | | ... ... салықтар |157265 |156861 |107108 |124010 |144627 |
|және басқа міндетті төлем | | | | | ... | | | | | ... ... ... |183911 |194694 |348797 |519908 |753602 ... тыс мекемелердің |664021 |641610 |689963 |855574 |852136 |
|қарыздары бойынша | | | | | ... ... |32131 |36024 |26337 |28460 |31907 ... ақы төлеуге арналған | | | | | ... беру ... ... | | | | ... ... |699457 |735617 |770502 ... ... ... ... |313718 |192997 |139496 |130521 |104960 ... ... ... | | | | | ... ... мен ... |475884 |424083 |383967 |525254 |681153 ... ... | | | | | ... ... ҚР статистикалық бюллетенінен алынған.
Жалпы кәсіпорындар мен ұйымдардан төленетін ... ... ... ... өсуінің әсерінен бюджеттің әртүрлі
салаларына бөлінетін шығындардың өсуін, яғни ... ... ... ... көрсетеді (кесте 6).
Кесте 6
Облыстық бюджет және аудандық, қалалық бюджеттер арасында шығындардың
бөлінуі (%)
| |01.01.2C |301 жыл ... ... ... ... ... ... |557516 |468020 |
| ... | | ... ... ... (жұмыс, қызмет) |116827 |116478 |
| ... ... құны | | ... ... ... (1 ... - 2қатар) |30689 |31542 ... ... ... |1,00 |1,05 ... ... ... ... қызмет) |245253 |255257 |
| ... ... ... ... | | ... ... ... ЖШС жылдық есебі бойынша жасалған
Осы мәліметтерге сүйене отырып, жоғарыда көрсетілген факторлардың жалпы
табыстың өзгеруіне тигізген әсерін анықтайық:
1. Бағаның өсуі табысқа калай әсер ... ... ... ... ... ... түскен табысты өткен жылдың еркін сатылу бағасымен (ҚҚС
және акцизсіз) қайта есептеп, содан кейін оны ... ... ... ... (ҚҚС және ... ... өнімді өткізуден түскен табыспен
салыстыру ... ... ... ... ... ... өзгергендігін
(өскенін немесе кемігендігін) және ... ... да ... ... сату ... өсуі ... түскен есепті жылдағы
қосымшы табыс 12763 мың теңгені құрайды.
2. ... ... ... ... ... жолмен анықтаймыз.
Өткен жылғы өткізілген өнімнің 1 теңгесіне ... ... ... алатын болсақ, онда оның абсолютті сомадағы өсімі немесе азаюы
өнімді өткізуден түскен табыстың өсуі немесе ... ... ... ... ... ... ... салыстырғанда өнімді өткізудеи түскен
табыс 2,8%-ке ((31542/30689*100=102,8); ... = 2,8) ... ... өткізуден түскен табыстың өсуі есебінен жалпы табыстың
853 мың теңге көп алынуына әсер ... ... ... ... ... ... 1 теңгесіне шаққандағы жалпы табысты, өнімді сатудан ... ... ... ... ... ... ... болады.
3. Өткізілген өнімнен алынған табыстың 1 теңгесіне шаққандағы шығындар
деңгейінің ықпалы, есепті жылы өткізілген ... ... ... ... ... ... ... деңгейі мен өткен жылғы ... ... ... ... анықталады және бұл айырманы ... ... ... ... ... ... алынатын нақты
табысқа көбейтеді. Нәтижесі шығынның кемуі немесе артуы кему есебінен жалпы
табыс көлемінің қаншалықты өзгергенін көрсетеді. ... ... ... ... =-1728 мың теңге.
Өткізілген өнімнен алынатын ... 1 ... ... ... ... жалпы табыс 1728 мың теңгеге өсті. Жалпы табысқа
шығындардың тигізетін ықпалының дәл осы ... ... ... ... өнімді өткізуден алынған табыстың өсу (кему) индексіне қайта
есептелген, өткен жылдың нақты шығындарымен салыстыру арқылы ... ... ... құны осы сомаға кеміген және сәйкесінше бұл жалпы ... ... ... ... ... — негізгі қызметтен алынған
(түскен) табыс. Жалпы табыс көлемі қаншалықты көп және өткізілген өнімнің
өндірістік өзіндік ... ... ... ... ... ... ... аз болса негізгі қызметтен алынатын табыс соншалықты
жоғары болады. Сондықтан да негізгі ... ... ... ... ... ... көрсеткіштермен, сондай-ақ маржиналды табыспен
үздіксіз байланыста жүргізу қажет.
Өндірістік өзіндік құнның ... ... ... ... ... ... ... және де сырткы пайдаланушылар
шығындарды тұрақты және ... ... дәл бөле ... ... ... көлемін маржиналды табыс көлемімен теңестіруге және
оны талдаудың прогрессивті әдісін қолдануға ... ҚР ... ... мен ... үшін нарықтық экономикасы дамыған елдердегі
шығындарды есепке алуда "директ-костинг" ... ... ... ... ... Бұл жүйе ... пайда болған.
Кәсіпорындардың әнеркәсіптік фирмалардың табыстары туралы көп сатылы
зерттеулер негізгі келесі көрсеткіштерді бөліп көрсетуге әкелді:
- Өнімді өткізуден түскен ... ... ... ... ... ... шығындар
- Негізгі қызметтен алынған табыс
Маржиналды табыс - бұл өнімді ... ... ... пен ... ... айырма. Екінші жағынан, ол - тұрақты шығындар мен
негізгі ... ... ... ... ... Бұл жағдай көп сатылы
есеп ... ... ... оның ... ... үшін ... зор.
1) өнім бірлігінің бағасы;
2) Өнімнің бірлігіне шаққандағы айнымалы шығындар;
3) тұрақты шығындар.
Өткізілген өнім бірлігінің бағасының төмендеуі нақты ... ... ... ... ... яғни ... өтеу үшін орнын
толтыру нүктесінің көтерілуін анықтайды.
Егер қарастырылып отырған мысалда бағаны 24 теңгеден 21 теңгеге ... онда ... ... ... 37 500 ... () тең болады.
10 мыңнан 70 мың бірлікке дейін мүмкін болатын өткізудің релеванттық
интервалын ... ... ... аймағы тарылады және 40 мың ... мың ... ... (70 000 - 37 500), яғни ... ... кәсіпорын
тек 37501 бірліктен бастап негізгі қызметтен табыс алады. Бағаның ... ... ... кері ... тигізеді. Ол зиянсыздық деңгейін
төмендетеді. Мысалы, егер кәсіпорын өнім бірлігін 29 теңгеден сатса, яғни ... ... ... әсіресе, онда өндірістің қауіпті көлемі 22 500
бірлікті құрайды. ... ... егер ... ... ... 5 теңгеге кетерсе кәсіпорын 7500 бұйымға аз сатады. Өнім бірлігіне
шаққандағы айнымалы ... ... мен ... ... қауіпті
нүктесі тікелей өзара байланысты: осы шығындардың өсуі "Өлі ... ... Егер ... ... ... енім ... айнымалы шығындар 9 теңгенің орнына 12 теңгені құраса, яғни 33,3
%-ға өссе, онда өндірістің қауіпті көлемі 37500 бірлікке тең болады.
Табыстылықтың ... ... ... ... кәсіпорынның қаржылық қызмет жасау, қаржыландыру көздерін
ынталандыру және оларды тиімді пайдалану сияқты мүмкіндіктерін ... ... ... ... сипаттайтын көрсеткіштері жатады. Олар
кәсіпорын қызметін түрлі бағытта белгілейді және олар ... ... ... сай ... ... ... талдау мен кәсіпорынның қаржы жағдайын ... ... ... ... ... олар ... табысын қалыптастырудың
факторлық ортасын сипаттайтын маңызды көрсеткіштер.
Жалпы кәсіпорындардың табыстылық көрсеткіштері 3 топқа бөлінеді:
1) жалпы активтер ... ... ... және ... элементтері;
2) өнімдер;
3) ақша қаражаттарының таза ағымы (немесе түсімі) негізінде есептелетін
табыстылық көрсеткіштері.
Кәсіпорын активтерін (мүлкін) ... ... - ... қаражаттар салудың дұрыстығы туралы шешімдер қабылдауда қажетті
әрі маңызды белгілердің бірі болып саналады. ... ... ... өлшеудің бірден-бір дұрыс, танылған әрі кең
тараған қорытындылаушы көрсеткіштерінің бірі - табыстылық коэффициенті, ... ... ... ... ... ... ... көрсетеді.
Активтердің табыстылық деңгейін капиталды пайдаланудың таңдау жолдарымен,
мысалы, кәсіпорынның алған табысымен салыстырған жөн.
Табыстылық коэффициентіне талдау ... ... ... ... ... ... ... қажетті табысты жеткілікті
түрде ала алу қабілетік көрсететін өлшеуіш;
• табыс болжау әдісі;
• шешім қабылдау және ... ... ... ... ... ... ретінде, авансталған капиалдың
табыстылық ... оның ... ... ... табылады. Кәсіпорынның
инвестициялауға қажетті табысты жеткілікті кәлемде алу ... ... ... ... ... капиталдың табыстылық
деңгейі кәсіпорынның ұзақ ... ... ... ... ... саналады. Осыған байланысты ол, ... мен ... ... заем ... ... назарына ие болады.
Жалпы әрбір кәсіпорынның өзіндік ерекшеліктеріне байланысты ... ... ... дейінгі жиынтық табыстары әртүрлі ... Осы ... одан әрі ... ... мысалы жал телемінің
өсуіне байланысты тұрақты шығындардың 10%-ға өсуі қауіпті көлемге қалай
әсер ететінін ... ... ... ... ... ... салынғанға дейінгі жиынтық табысы керсетілген (кесте 8).
Кесте ... ... ... салынғанға дейінгі жиынтық табысы
(залалы)
(млн. теңге)
|Кө|2000 |2001 |2002 |2003 ... | | | ... | | | ... | | | ... | | | ... | | | ... ... мың теңге |13187 |-13059 |-26246 ... ... ... |182963 |425973 |+243010 |
| ... ... валютасы) | | | ... ... ... |0,07 |* |* |
| ... ... ... % | | | ... Мәліметтер Табыс ААҚ жылдық есебі бойынша жасалған
Кәсіпорындар қызметінде бұл көрсеткіштің деңгейін білу жеткіліксіз,яғни
оның қандай факторлардың ... ... және ... ... өсіру және сақтау үшін бұл факторлардың ... ... ... ... ... ... ... коэффициентін алып таста)' аркылы, жалпы
активтер өзгерісінің ықпал ету ... ... Бұл екі ... ... ... ... мәнімен салыстырғанда жалпы активтердің
табыстылық деңгейінің оң нәтижелі ... ... отыр ... айта ... жөн, ... ... бұл ... бойынша өлшеу
біршама қате, себебі оны есептеудің математикалық формуласы ... ... ... ... ... ол ... экономикалық
мазмүнына жауап бермейді. Таза табыс бойынша барлық активтердің табыстылық
деңгейі - ... ... ... ... ... құнының бірлігінен
(1 теңге) табыстың қанша ... ... ... ... Осыған
қарағанда, неғүрлым кәсіпорын кеңейген ... жәие оның ... ... ... ... активтер тиімділігі төмен болады.
Керісінше, ... ... ... ... жалпы активтерді
пайдалану тиімділігіне тәуелді болуы ... Осы ... ... ... екінші көзқарас әлдеқайда ғылыми негізделген және дұрыс деп есептейміз.
Және оның ... ... ... ... кең ... кездейсоқ емес.
Таза табысты қалыптастыру барысында, іскерлік белсенділігі көрсеткіштерінің
бірі ... ... ... өткізуден алынған табыс маңызды роль атқарады.
Сондықтан да ... ... ... мамандар, жалпы активтердің
табыстылық деңгейінің өзгерісі келесі ... ... ... ... деп ... кәсіпорын табыстылығының салыстырмалы көрсеткіштерінің ... ... ... деңгейі;
2) жалпы активтердің айналымдылығы.
Бұл көрсеткіштердің арасындағы өзара байланыс келесі түрде берілуі
мүмкін: Жалпы ... ... ... - ... ... ... - активтер айналымдылығы. Шынында:
Басқаша айтқанда, кәсіпорынның активтерге салынған қаражаттарыпың әрбір
теңгесінен алынған таза табысы, өнімді өткізу ... ... ... ... ... жылдамдығына байланысты болады.
Формула жалпы активтердің табыстылық деңгейін жоғарылату жолдарын
көрсетеді: сату табыстылығы төмен болғанда капитал мен оның ... ... ... керек және керісінше, сол ... ... ... ... ... ... ... өнімді
өндіру шығындарын азайту немесе өнім бағасын өсіру, яғни сату табыстылығын
өсіру негізінде теңестірілуі (орны ... ... ... ... ... табыстылык деңгейінің
өзгеруіне жоғарыда аталған факторлардың тигізетін әсерін талдау үшін келесі
аналитикалық кестені құрамыз.
Авансталған капиталдың ... ... - ... ... табыстылық
деңгейіндегі болған ауытқуға, активтер ... мен ... ... ... ... ... ... (кесте 10).
Кесте 10
Авансталған капиталдың (жалпы активтердің) табыстылық деңгейінің
өзгеруіне әсерм ететін факторлары
|№ ... |2004 ... ... ... |
| |р | | ... ... |
| | | | ... |коэффицие|
| | | | | ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... ... ... |357349 |268020 |-89329 |75% ... түскен| | | | | ... | | | | | ... ... |308046 |236478 |-71568 |77% ... құны | | | | | ... ... ... |49303 |31542 |-17761 |63% ... ... |36908 |44746 |7838 |122% ... | | | | | ... ... |12395 |-13204 |-25599 |: 06% ... | | | | | ... табыс | | | | | ... ... ... ... ... ақша қоры құрылып,
қолданылады.
Мемлекеттік бюджет құрылу барысында төрт сатыдан өтеді:
1. ... ... ... ... ... ... ... айқындағы
4. Бюджеттің шынайылығы
Бірінші сатыда - бюджеттің және салықтың заңдылықтарға сай бюджеттің
кіріс және шығыс бөлігіне барлық ... мен ... ... ... ... - ... ... процесінің бір белгіленген түрі
бойынша, бір бюджеттік құжат бойынша жүргізілуі қажет.
Үшінші ... - ... ... ... және ... ... толық
негізделген және дұрыс жүргізілуі қажет.
Төртінші сатыда - бюджеттің ашық түрде ... ... ... ... ... етіледі. Қазақстан Республикасыныда
бюджет ... ... 2003 ... ... - ... жоспарлау және
экономика Министірлігі айналысады.
Қазіргі ... ... ... және ... есептеу барысында
келесідей әдістер қолданылады:
1. ... ... ... және ... ... ... ... әдіс барысында алдынғы жылғы кіріс және шығыс ... ... ... ... ... және ... ... - 10-15 жылдың динамикалық қатарын
статистикалық өңдеуден өткізіледі. Ауытқулар, түрлі даму ... ... ... ... бюджеттің бір бөлік кіріс және
шығыс баптары ... ... ... ... коньюнктураны зерттеу барысында қолданады. Бұл әдіс
барысында бюджет жобасын құрушылар келіп түсер түсімдерді және ... ... ... ... ... ... толық бекітілген бюджет ... ... ... орындалуы екі әдіс арқылы жүзеге ... және ... ... ... мен ... ... ... млықтарын және
олардың өзгерістерін талдау
Сонымен бюджеттің барлық түрлерінің жиынтығы – ... ... ... Жалпы Қазақстан Республикасы бюджеттік құрлымы екі сатыда
тұрады:
1. Республикалық бюджет
2. Жергілікті бюджеттер
Қазақстанда жаңа Салық кодексінің қабылдауына байланысты елімізде ... ... ек ... яғни ... және салықтық есепті енгізу
қажеттілігі пайда болды. Бухгалтерлік есептің басты мақсаттарының, бірі
-кәсіпорын ... ... ... ... мен ... өзіндік құнын
анықтау болса, ал салықтық есеп - салық салынатын табыстар ... ... ... ... бухгалтірлік есеп өздеріне
тән айырмашылықтарына қарамастан бір-бірімен өте тығыз байланыста, ... ... ... ... бойынша заңды тұлғалар бухгалтерлік есеп
көрсеткіштері бойынша құралған қаржылық нәтижелеріне сүйене отырып ... ... ... есеп ... есебінің көрсеткіштері негізінде
шығарылады.
Салық есебінің негізгі мақсаты - алынатын соммалардың ұлғаюы емес, ... ... ... ... ... ... ... салық салаларын есептеу кезінде бухгалтерлік және салық
есебінің көрсеткіштер арасында теріс айырма пайда болады. яғни салық ... ... Бұл ... ... ... ... яғни ... есебінде амортизация нормасы ... ... ... біршама артады.
Бухгалтерлік және салық есебінің арасындағы айырма - заңды тұлғалардың
өзінің қызметкерлеріне көрсететін ... және ... ... ... ... ... шегеріске жатқызуға әкеледі. Өндірістің
негізгі ... ... және ... ... ... ... бұл шегеріс кәсіпорындарды өзінің қызметкерлерін материалды
қолдауына ынталандырады.
Салық заңдылықтары мен жылдық жиынтық ... ... ... ... бойынша шығындар жатқызылғандығы, бұрын бұл шығындар -
жалға берілген негізгі құралдарға амортизациялық ... ... ... ... ... ... ... жиынтық табысы, яғни салық саласын
азайтатын жасырын салық жеңілдіктері болып ... ... ... ... ... ... ... ендіреді. Мысалға: ремонтқа
шығындар 10 процент мөлшерінде құндық баланс топтарынан шегеріледі.
Салық төлеушілерге ұсынылған ең негізгі ... ... ... ... ... бес жыл ... ... шығынды ауыстыру
құқы және оларды жылдық жиынтық табыс есебінен қту болып табылады.
Салық төлеушілер мен бұл ... ... ... ... екі есе ұлғайған көлеміне айтарлықтай әсері ... ... сол ... ... ... ... салығы бойынша Сюджтке
көптеген шығындар әкеледі (кесте 12).
Кесте 12
Бухгалтерлік және салықтық есеп түрлерінің ... ... ... ... есеп ... есеп |
|1 |2 |3 |4 |
|1 ... ... |«бухгалтерлік есеп |Салық кодексі, салық |
| ... ... заң, ... жалпы ережелері |
| | ... | |
| | ... eесп | |
| | ... (БЕС) | |
|2 ... ... мен ... салуға қажетті |
| | ... ... ... алу |
| | ... ... алу | |
|3 ... |Кәсіпорын басшылары |Салық ... |
| ... ... ... | |
| | ... ... | |
| | ... ... да| |
| | ... ... | |
| | ... | |
|4 ... ... шот ... сәйкес |Екі жақты жазу әдісінсіз, |
| |тәсілі ... ... ... |
| | |екі ... жазу ... ... арнайы |
| | | ... ... |
|5 ... ... ... алу ... ... алу әдісі |
|6 ... беру ... ... баланс, |Салық деклара чия жоне |
| | ... ... ... ... ... |
| | ... туралы есеп | |
| | ... ақша ... | |
| | ... туралы есеп | |
| | ... | |
|7 ... беру ... ... бір ... ... ... жыл |
Ескерту: ... ... ... ... ... жағынан бұл көптеген кәсіпорындар мен ұйымдардь: тұрақсыз қаржылық
жағдайының нәтижесі болды, олардың көпшілігі шығынды болып келеді.
Екінші жағынан психологиялық факторды да ... ... ... айтсақ
потенциалды салық төлеушілері салықтардың төлеушіге қалай қарайтыны ескерту
қажеттілігі қазіргі кезде халық үшін маңызды міндет болып ... ... ... көпшілігі табыстарды азайтып көрсетуге, ... ... ... ... ... ... есептелуінің
әдістемесінің өзі ықпалын тигізеді. Бұған дәлел болып келесілер табылады:
Қазіргі ... ... ... ... ... ... келесі
түрде көрсетіледі:
ЖЖТ-Ш = ССТ
Мұндағы: ЖЖТ - жылдық жиынтық табыс ТТТ - шегерістер салысы ССТ - ... ... - СС = ... СС - бюджетке түсуге тиісті салық саласы.
ТТ - салықты төлеуден кейін заңды тұлғалардың ... ... ... шегерістер саласы арасындағы айырма-салықты ... ... мен ... иелігінде, кәсіпорын мен ұйымдадардың ... ... ... таза ... ... салық төлеушінің өз алдына қойған мақсаты бюджетке неғұрлым
аз салықты төлеу болып табылады. Бұл ... жету оңай ... оған ... ... ... ... суммалық мөлшерінің азайтылуы кезінде және
шегерістердің суммалық мөлшерінің біркелкі ... ... ... ... ... ... ... яғни табыс салығының сомасы ... ... ... ... ... салығының әрекет етуші
механизмі табыстардың емес, шығыстардың өсуін ынталандырады, өйткені салық
төлеушіге шығындарды көбейту тиімді ... және оның ... ... ... ... ... ... табылад.
Заңды тұлғалардың табыс салығының салық салу объектісін анықтаудың
соңғы қорытынды сатысы болып ... ... ... ... шығару
болып табылады.
Жылдық жиынтық табыстан оны алуға ... ... ... ... ақы ... ... ... және әлеуметтік игіліктерді
беру жөніндегі міндетті зейнетақы жарналары мен міндетті зейнетақы жинақ
қорларына ... ... ... Бұл шығындар бойынша ... ... ... сай жасалынады және ... ... ... ... байланысты шығындарды дәлелдейтін
құжаттар нақты бар ... ғана ... ... ... ... ... ... шегерістерді жасау. Банктер
және басқа ұйымдар берген кредит үшін алынған процент нақты
мөлшері ... ... ... ұлттық банкі белгіленген
қайта ... ... ... ... осы ставканың 50%-не
көбейтілген процент сомасы шегінде, ал шетелдік валютамен ... ... ... ... ... ... 100%-ке көбейтілген
ставкілер шегінде шегеріледі.
2. Күмәнді талаптар ... ... ... ... төлеушілер
кәсіпкерлік қызметтен алынған жылдық жиынтық табысқа кіргізілген өнімді,
қызметті, жұмысты өткізудегі күмәнді талаптарды ... ... құқы ... егер де ... ... ... ... күмәнді талаптарды 20
еселік айлық есептік ... асып ... ... ... ... ... құқылы.
3. Резервтік қорларға аударымдар бойынша шегерістер, сақтандыру
қызметімен айналысатын ... ... ... ... ... ... ... құқы бар және де жер қойнауын пайдаланумен
айналысатын заңды тұлғалардың ... ... ... ... ... Табыс алуға байланысты ғылыми-зерттеу, жобалау және ... ... ... ... ... ... бірақ
бұған негізгі құрал-жабдықтарды сатып алуға, оларды орнатуға жұмсалған
шығыстар мен күрделі сипаттағы басқа шығындар ... ... ... және негізгі құрал-жабдықтар бойынша
шегерістер жасау.
Амортизацияны есептеудің объектісі болып өндірісте пайдаланылатын және
тозуға ұшыраған ... ... ... ... ... және тозығы жеткен негізгі құрал жабдықтар
бойынша амортизациялық аударымдар шегерілуге жатады.
Амортизациялауға жататын ... ... ... ... ... жер;
б) тауарлы-материалдық қорлар;
в) ағымдағы жылғы табысқа салық салу ... ... құны ... мүлік.
Амортизацияға жататын негізгі ... ... ... ... мен ... ... (кесте 13).
Кесте 13
|№ |Мүліктің атауы ... ... |
| | ... процент |
| | ... |
|1 ... ... ... және ... |30 |
| ... ... жабдықтар | |
|2 ... ... ... ... ... |25 |
| ... өндіру мен өңдеу үшін пайдаланылатын | |
| ... ... ... | |
|3 ... пайдалануға арналған авторактар техникасы,|20 |
| ... ... ... мен ... |
|4 ... ... ... Автомобиль көлігінің |15 |
| ... ... Жүк ... автобустар, | |
| ... ... мен ... ... |
| |мен ... ... барлық салалары, құю | |
| ... ... ... ... ... | |
| ... ... ... мен | |
| ... ... ... жиһаздар. | |
|5 ... ... ... амортизациялық активтер|10 |
|6 ... жол, ... және ... ... Қуат |8 |
| ... мен ... ... | |
| ... ... ... ... | |
| ... және ... ... ... | |
| ... және ... ... | |
|7 ... ... ... |7 ... ... ... ... ... жасалынған
Салық төлеушілер өздерінің қалаулары бойынша кез-келген салық жылында
амортизацияның өзге нормаларын қолдана ... ... бұл ... ... қажет.
Әрбір топ бойынша амортизацияға аударым салық салынатын жыл ... ... ... ... ... ... ғимараттар және
құрылыстар бойынша амортизация әрбір құрылысқа жеке есептеледі.
Қазақстан Республикасы ... ... ... тұрақты мекемен
арқылы жүзеге асыратын, сондай-ақ тұрақты мекеме ... ... ... алатын шетел заңды тұлғалары -резидент емес салық
төлеуші болып табылады.
Резидент емес салық төлеушілердің ... ... ... ... ... ... емес ... тұлғалары алған табыс.
Салық мақсаттарына «тұрақты мекеме» термині ... ... ... есеп айырысу тәртібін анықтау үшін қолданады. Бұл термин резидент
еместер жүзеге асыратын қатысу және контрактілердің ... ... ... оны ... ... көздерден табыс салығын
төлеуге тартуға мүмкіндік береді.
Тұрақты мекеме - ... ... ... арқылы жүзеге асырылатын
қызметті толық немесе төлеушінің сол арқылы кәсіпкерлік қызметті ... ... ... ... ... ... ... қызмет орны дегеніміз - бөлімше; офис; ... ... ... газ бүрғылау, көмір кешені немесе табиғат ресурстарын
өндірудің ... ... Егер ... қызметін бас кәсіпорыннан
нүсқау алатын және өз жұмысы үшін одан сыйақы алатн уәделк беріммен тұлға
жүргізілсе ... ... ... ... қызметі тұрақты мекеме құруға
әкеледі.
Егер шетелдік заңды тұлғаға тәуелсіз мәртебесі агент қызмет көрсетсе,
осы агенттің ... ... ... тұлғаның тұрақты мекемесін құрмайды.
Тәуелсіз мәртебесі бар агент деп - өзінің әдеттегі қызметі ... ... ... ... ... шетелдік заңды тұлға тұрақты мекеме құрмай, тұрақты ... ... ... төлем кезінде ұсталады.
Егер Қазақстанда тұрақты мекеме көрсеткен қызметтері үшін табыстары
тұрақты мекеменің шотына соқпай ... ... ... ... бұл ... ... ... салық ұсталынады.
Тұрақты мекеме арқылы кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын резидент
емес ... ... ... ... ... ... ... көздерден табысы бойынша табыс салығын төлейді.
Қазақстандық көздерден алынатын табыс ... ... ... ... ... ... ... пайда болатын
табыс;
- Қазақстанның тұрақты мекемесі немесе резидентті ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының аумағында тұрақты
мекемесі немесе мүлкі бар адамнан алынған, егер бұл адамның ... ... ... ... ... қатысты болса, проценттер нысанындағы
табыс;
- Қазақстан Республикасында құқықтар мен мүліктік ... ... ... пайдалану немесе беру кезінде пайда болатын роялти нысанындағы
табыс;
- ... ... ... ... ... ... Резиденттің мүлікті сатудан түсірген өзге табыстары;
- Зейнетақы, егер оны ... ... ... ... ... ... ... тәуекелді қайта
сақтандыру шарттары бойынша төленетін сақтандыру көлемдері санындағы табыс;
- Қазақстан ... ... ... ... халықаралық
байланыста немесе тасымалдағы телекоммуникациялық немесе көлік қызметін
көрсетуден алынатын табыс.
Қазақстан Республикасы тәуелсіздк ... ... ... ... ... ... ... Инфляциялық процестердің ұстамлығын
реттеу, өндіріс ... ... және ... бюджет дифицитін төмендету
мақсатында жаңа салық жүйесі қалыптасты.
1992 жылы бағалардың ымрашылдануы, 1993 жылы Ұлттық ... ... ... ... қолдау, инфляциялық процесс осының барлғы соңғы
жылдардағы мемлекеттік бюджеттегі ... ... ... жылы ... ... бюджеті 2000 жылы түсімдер
программасында анықталғандай 7,4 ... ... ... ... ... ... ... тапшылығы 3,3 млрд. теңге сомасында анықталды.
Өткен жылмен салыстырғанда бұл көрсеткіш айқын төмендеді және ... ... ... 0,1 ... ... ... ... түсім көлемі (598 млрд.
теңге) және шығын көлемі (602 млрд. теңге) жалпы Ұлттық өнімде ... ... 23 ... ... ... 2001 жылы ... мемлекеттік бюджет кіріс
бөлігі шығыс бөлігінен артқаны байқалды. Қазақстан ... ... ... ... ... жыл ... ... профициті 47,5 млрд. теңге сомасында құрылды және ол берілген кезең
ішінде жалпы ... өнім ... 3,3 ... ... 2000 жылы ... салыстырғанда түсім көлемі 41,1 пайызға көбейіп, 375,1 млрд.
теңгені құрады және ... ... ... 327,6 ... ... ... бюджеттің кіріс бөлігін ... ... ... ... 1995 жылы ... ... ... байланысты болған
салық түсімдерінің жоғарлағанын, кәсіпорынның каржылық ... ... ... ... есеп ... ... ... тәртібімен не соттан тарату рәсімдерін өткізумен борышкерді банкрот
деп жариалауға оның дәрменсіздігі ... ... ... ... факторын
анықтау кезінде борышкердің орындау мерзімі жеткен, ... ... және ... ... ... ... ескерілуге тиіс.
Кредиторлардың борышкерді банкрот деп тану туралы сотқа не соттан тыс
тарату рәсідерін өткізу ... ... ... ... табылады. Егер
борышкер міндеттемесін орындау мерзімі жеткен кезден бастап үш ай ішінде
орындамаса, ол төлеуге ... деп ... ... өзін ... тану ... сотқа не соттан тыс тарату рәсмдерін өткізу туралы
уәкілетті ... арыз ... ... ... оның дәрменсіздігі негіз болып
табылады.
Әдейі және жалған банкроттық. Әдейі банкроттық - борышкердің мүлкі
иесінің немесе борышкер - ... ... ... жеке өз ... өзге ... ... көздей отырып жасаған борышкерді
дәрменсіздікке қасақана душар етуі.
Жалған банкроттық - ... ... ... ... мүмкіндігі бола тұрып, кредиторларға тиесілі ... ... ... ... ... немесе борыштарға шегерім алу, сол
сияқты борыштарды төлемеу үшін кредиторларды ... ... ... мүлкі иесінің сотқа немесе уәкілетті органға өзін банкрот деп ... ... ... ... ... ... мүлікінің иесі (ол уәкілдік берген орган), заңды тұлға
-борышкердің құрылтайшысы ... ... ... ... ... ... жеткізгені үшін дәрменсіз борышкер кредиторлар алдында өзіне
тиесілі мүлікпен субсидиялық жауапқа ... ... ... ... ... адамы борышкерді төлем қабілетсіздігіне әдейі жеткізгені
үшін оның мүлікінің меншік иесіне шығындарды өтейді.
Егер банкроттықты тану ... ... ... ... ... ... көлемінде қанағаттандыруға мүмкіндігі болған кезде берсе
кредиторлар борышкерден осы арқылы келтірілген шығындарды ... ... ... ... алынатын салық үлесі 31,2 пайызға ұлғайды. Салық
түсімдері құрылымында қосылған құн салығының салық ... ... әрі ... табылады және ол 22 пайыз құрайды. Дербес салық жүйесі үшін 14 жыл
деген көп мерзім ... ... осы ... ... ол жүйе ... үлгерді. Сонымен салықты уақтылы төлемеген ... ... деп тану ... ... ... өндіріп алу жолдары бар.
Салық кодексіне көзделген барлық шаралар қолданылғаннан кейін салық
берешегі сомасын заңды ... жеке ... ... жағдайда, салқ органы
Қазақстан Республикасының заң актілеріне сәйкес оны банкрот деп ... ... ... құқылы. Банкрот деп танылған заңды тұлғаны тарату
тәртібі Қазақстан Республикасының банкроттық ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының
Конституциясына негізделеді және Қазақстан Республикасының ... Заңы мен ... ... өзге де ... ... тану. Банкроттықты борышкердің сотқа ... ... сот ... ... ... ... ... Заңмен уәкілдік берілген өзге адамдардың сотқа ... ... ... етіп белгіленеді. Осы Заңда белгіленген жағдайларда
борышкер өзін банкрот деп тану туралы сотқа ... ... ... ... ... ... ... жиынтығында жүз ел айлық есептік
көрсеткіштен кем болмаса банкроттық туралы істерді сот қарайды. ... ... ... ... ... бөлім) 49-бабының 1 -ші
тармағында белгіленген тәртіппен тарату ... ... ... ... ... құны ... ... қанағаттандыруға жеткіліксіз
болса, мүндай заңды тұлға ... ... ... ... ... сот ... не ... тыс тәртіппен таратылуға тиіс.
Мүлікті қайтару және борышкердің мәмілелерін жарамсыз деп ... өзін ... деп ... ... не соттан тыс тарату
рәсімін өткізу туралы шешім ... ... ... ... ... ... заңдарда көзделген негіздер болғанда;
2. Егер борышкердің жеке кредиторлармен немесе өзге тұлғамен ... ... ... іс қозғалғаннан не соттан тыс тарату рәсімін
өткізу туралы шешім қабылданғаннан ... бір ... ... ... ... ... қанағаттандыруға әкеп соқса,
уәкілетті органның, ... ... ... ... ... ... актілерінде көзделген өзге негіздер болған кезде ... ... ... және ... ... ... ... уәкілетті
органның мәлімдемесі бойынша санацияға қатысушы банкроттық туралы істі
қозғауға немесе ... тыс ... ... ... ... екі жыл
кезең ішінде мәмілелерді жарамсз деп тануды және борышкер берген, соның
ішінде жалға ... ... ... ... ... бойынша орындалуын
қамтамасыз етуге берген мүлікті қайтаруды бұл мүлікті өтеусіз, ... ... ... ... не ... мүдделеріне нүқсан
келтіріле отырып жеткілікті ... ... ... ... етуге
міндетті.
Өз өкілеттіктерін жүзеге асырған кезде оңалтуды ... ... ... ... ... заң ... көзделген
негіздер бойынша борышкердің мүлкін үшінші тұлғалардан талап ету ... ... ... бұзу ... талап қоюға жеке азаматтың заңдарда
көзделген, борышкердің мүлікін қайтаруға бағытталған өзге де ... ... ... ... не оны кейіннен үшінші тұлғалардың адал
жолмен сатып алуына байланысты жоғарыда көзделген ... ... ... ... ... ... ... етілетін мүліктің бастапқы сатып алушылары
борышкердің алдында осыған байланысты туындаған зиянды ... ... ... тұлғалар адал жолмен сатып алған ... құны ... ... ... ... ... істерді соттар борышкердің заңға сәйкес белгіленетін
тұрған жері бойынша қарайды.
Оңалтуды және конкурсты басқарушылар. Оңалту ... ... ... не ... тыс тарату рәсімін ... ... ... ... ... және ... тыс ... рәсімін жүзеге асыру
мақсаттарына қол жеткізу үшін дәрменсіз борышкердің барлық органдары ... ... және ... ... мен істерін ... ... не ... ... ... ... және
конкурсты басқарушы борышкерді басқарудың ... ... ... ... ... ... ... тағайындаудың тәртібімен ережелері,
олардың кандидатураларына ... ... ... ... мен
міндеттері, оның ішінде сыйақы алуға құқығы, дәрменсіз борышкердің істері
мен мүлкін басқару ... ... ... ... Республикасының
«Банкроттық туралы» Заңымен және уәкілетті органның ... ... ... ... ... ... ... рәсімдерінде төлем қабілеті жоқ борышкерлердің мүлкі мен
істерін басқару жөніндегі қызметті жүзеге асыруға ... ... ... бар жеке ... - жеке ... ... ... басқарушылар
болып тағайындалады. Жеке кәсіпкерлердің оның ішінде шаруа қожалықтарынң
және табиғи монополиялар субъектілері ... ... ... ... жағдайға ие болған нарық субъектілері болып табылатын
ұйымдардың банкроттығы ... ... ... ... ... ... басқарушыны тиісінше тауар нарығында үстем монополиялық жағдайға
ие болған табиғи ... ... ... ... ... болып
табылатын ұйымдардың қызметін реттеуге уәкілетті органмен және тиісті
орталық атқарушы ... ... ... ал қала ... ... ... ... облыс әкімімен келісім бойынша тағайындалады.
Банкроттық рәсімдерінде төлем қабілеті жоқ борышкерлердің мүлкі мен
істерін ... ... ... ... ... ... ... бекітеді.
Мыналарды оңалтуды және конкурсты басқарушылар етіп тағайындауға
болмайды:
... ... ... ... ... ... ... банкрот деп танылған кәсіпорынның басшысы;
❖ Егер ... ... ... қоғам некооператив
дәрменсіз борышкер ... оның ... ... ... ... акционерлік қоғамдардың акционерлері
кооператив мүшелері.
Жұбайы, тікелей өзінен ... және ... тегі ... туыстары,
сондай-ақ борышкер немесе кредиторлар әкімшілігінің лауазымды ... аға ... апа ... және ... ... мынадай жағдайларда аталған
міндеттерді жүзеге ... ... ... ... ... ... ... орындамаса немесе тиісті дәрежеде
орындамаса, жекелеген кредиторлардың мүдделеріне ... не ... ... ... әрекеттер жасаса,
басшыны жұмыстан шығаруға негіз болып табылатын өзге де әрекеттер
жасаса;
❖ лицензиялау туралы заңдарда көзделген негіздер ... ... ... не оның ... ... ... өздеріне жүктелген міндеттерді ... ... ... істерімен мүлкін басқарудан шектелуі тиіс.
Кредиторлар талаптарының ... ... ... және ... мүдделерін банкроттық рәсімдеріне және
борышкерді соттанттыс тарату рәсіміне ... ... ету ... ... ... ... ... талаптарының тізіміне
кредиторларнң даусыз болып табылатын талаптары кіреді. Мыналар:
- борышкерден аөқша ... ... алу ... ... ... ... ... атқарушы құжаттар барларға қатысты;
- борышкер мойындаған не өзіне қойылған талаптар бойынша ... ... ... ... ... ... табылады;
Банкроттық рәсімдерін немесе соттан тыс тарату рәсімін ... ... ... ... деп тануды тиесінше оңалтуды не
конкурсты басқарушылар жүзеге асырады.
Бюджеттік жүйе мемлекеттік қаржы саясаттың жүзеге асыруда ... ... ... Республикасында қазыналық жүйе енгізілген. Қазыналық
басқармада кірістерді қабылдап, ... ... ... ... ... ... ... шоттарға өткізіледі.
Осы кезге дейінгі келтірілген мәліметтерде Қазақстан Республикасындағы
бюджеттің ... ... рөлі ... ... ... ... ... пен және заңды тұлғалар ... ... ... ... мен ... ... салу әдістері мен
тәсілдері, салық заңдары мен салыққа қатысты актілер, ... салу ... ... қызметі жиынтығы құрайды.
Салық жүйесі мемлекет қаржы көздерін жасақтаудың ең негізгі ... ... ел ... ... ... ... үлғайып дамуына
және саяси-әлеуметтік шаралардың толығымен іске асуына ... ... ... ... болмаған жаңа ірі құбылыстар нақты жүзеге
асырылуда, ... атап ... ... ... ... ... ... өзара тепе-теңдігі, шаруашылық жүргізуші субъктілер
мен мемлекет арасындағы қатынастардың ... ... ... т. б. ... салық жүйесін құрудың басты принциптерін, алым мен ... ... ... түсу тәртібін белгілеген тұңғыш тарихи қадам болып
есептеледі.
Осы бойынша салық төлеушілер мен ... ... ... ... ... ... және ... басқару органдарының да
салыққа байланысты қызметтері, құқықтары мен ... ... ... туралы қабылданған Заңға сәйкес 1992 жылдың бірінші ... ... ... ... ... ... ... жергілікті салықтар мен алымдар және ... ... ... енгізілді. Салықтар негізін пайдаға салынатын салық, табыс салығы,
қосылған құнға салынатын ... және тағы да ... ... ... ... ... жүйесін құруда ең алғашқы тарихи құжат
болған жоғарыда ... ... ел ... ... ... алар орны ... ... ағымдағы төлемдер бюджет кірісіне белгіленген мерзімде
төленбесе оны төлеушілердің ... ... ... ... ... және өсім ... ... болған берешек шегінде, егер салық төлеуші
немесе оның ... осы ... ... ... ... өндіріп
алынады.
Салықтар, айыппұл немесе өсім түріндегі берешектердің ... ету үшін ... ... ... ... ... мен ... шотында қаражат болмаған жағдайда, салық төлеушінің мүлкін
тәркілеуге ... ... ... ... ... ... туралы шешім
жойылады. Жаңа салық жүйесіндегі негізгі жаңалықтардың әрбірі ... ... ... енгізу болып табылады [26.27].
Аталып отырған жаңа салық жүйесі туралы заң өмір талабына сай, одан әрі
қарай өзгеріп, дамуда. Қазақстан ... ... ... ... ... Заң күші бар «Қазақстан Республикасының ... ... ... мен ... ... ... ... 1996
жылдың 1-қаңтарынан бастап салық жүйесіне бірқатар өзгерістер енгізді.
Енгізген өзгерістер мен толықтырулардың қатарына мына ... ... ... ... минимумды анықтауда, ең ... ... ... көрсеткіш енгізілген;
- арнайы экономикалық аймақтарда тіркеліп, қызмет жасайтын ... ... ... 20 ... ставка бойынша төлейтін болады;
- заңды тұлғалардың жалақыға жұмсалатын шығындары шектеліп, белгіленген
нормадан асқан жалақы ... ... ... ... жер ... ... барлығы Қазақстан Үкіметі мен келсімге
түрар алдында Бас салық комитетінде салықтық зерттелуден өтулері тиіс.
Біз тек енгізілген өзгерістердің басты-бастыларын атап ... ... ... ... ... көрсетілген құжат арқылы кеңірек
танысуға болады. ... ... бір ... ... тұрып қалуы мүмкін
емес. Ел экономикасының дамуы, нарықтық ... көшу ... ... ... ... ... ... барысында, салық жүйесі де өзгеріп, дамып, бара-бара
жақсара түсуі тиіс. ... ... ... ... ... ... сөзсіз. Жаңа салық жүйесі бойынша Қазақстан Республикасындағы
салықтар жалпы мемлекеттік салықтар және ... ... ... ... ... бөлінеді. Қазақстан Республикасының салық жүйесі шетелдік дамыған
және озық үлгілерді жинақтай отырып, өзіндік жүйелі бағыттарға сай ... ... бұл - ... ақша ... құру ... және барлық меншік формасындағы субъектілер ... ... ... арқылы орталықтандырылған ақша қоры құрылып,
қолданылады.
Мемлекеттік бюджет құрылу барысында төрт сатыдан өтеді:
1. Бюджеттің ... ... ... ... ... ... ... Бюджеттің шынайылығы
Бірінші сатыда - бюджеттің және салықтың ... сай ... және ... ... ... ... мен шығындар түгел енгізілуі
қажет.
Екінші сатыда - бюджеттің құрылу процесінің бір ... ... бір ... ... ... жүргізілуі қажет.
Үшінші сатыда - бюджеттің барлық кіріс және шығыс операциялары толық
негізделген және ... ... ... ... - бюджеттің ашық түрде талданып, мемлекеттік заң
органдарымен бекітілуі қамтамасыз етіледі. ... ... ... ... 2003 жылдан бастап - бюджеттік жоспарлау және ... ... ... бюджеттің кірісін және шығысын ... ... ... ... ... әдіс.
2. мажорация және минорация әдісі.
3. бағалау әдісі.
Автоматты әдіс барысында ... ... ... және ... ... ... бюджеттік кезеңге енгізіледі.
Мажорация және Минорация әдісінде - 10-15 жылдың динаминалық ... ... ... ... ... даму ... анықталған көрсеткіштер негізінде бюджеттің бір бөлік кіріс және
шығыс баптары коррекцияланады, талданады.
Бағалау әдісі нақты коньюнктураны зерттеу ... ... Бұл ... ... ... ... ... түсер түсімдерді және шығындар
өзгерісін анықтауға тырысады.
Осы әдістерді қолдана отырып ... ... ... ... ... кассалық орындалуы екі әдіс арқылы жүзеге асырылады
-қазыналық және ... ... ... ... жиынтығы - мемлекеттік бюджет жүйесін
құрайды.
Қазақстан Республикасы бюджеттік құрлымы екі сатыдан тұрады:
1. Республикалық бюджет
2. ... ... жүйе ... ... ... жүзеге асыруда маңызды рөлді
атқарады. Қазақстан Республикасында қазыналық жүйе енгізілген. ... ... ... ... жүзеге асырып, қалдық қалған
жағдайда банктегі арнайы шоттарға өткізіледі.
Меншікті капиталдың табыстылық факторларын ашып көрсететін Жак ... ... ... ... ... онда олар онша ... емес, себебі
активтер құнының меншікті капиталға қатынасымен () ... ... ... ... ... капиталдың құрылымын сипаттамайды,
ол жиынтық капиталдың меншікті капиталдан қанша есеге көп ... ... ... ... табыстылық коэффициентінің осы қатынасқа тура
пропорционалды тәуелділігін көруге болады: ол ... ... ... ... ... ... соғұрлым көп болады. Бірақ,
жиынтық және меншікті капиталдың арақатынасы ... ... ... коэффициентімен шектелуі тиіс, оның мөлшері 0,5-
тен кем болмауы тиіс (2). Олай ... ... ... ... ... ... алуы ... Біздің ойымызша, меншікті
капиталдың табыстылық деңгейінің өзгеруіне әсер етуші факторларды талдау
үшін ... ... ... ... ... ... ... "тетік нәтижесінің" формуласы жеткілікті болады.
Біз жиынтық капиталдың ... ... ... ... ... ... табыстылық коэффициентінің өзара байланысын анықтау
қажет деп ойлаймыз. Осы ... ... ... ... ... ... ұсынамыз:
Мұнда: - авансталған капитал құрылымын сипаттайды, оның мөлшері 1-
ге тең, ал - қатынасы меншіктің ... ... ... деңгейін көрсетеді. Кәсіпорын активтернінің табыстылығы -
бұл өнімді өткізуден алынған табыстылық пен () ... ... ... () ... ... ... тәуелсіздік коэффициенті болып табылады. Тәуелсіздік
коэффициенті неғұрлым жоғары болса, активтердің ... ... ... көп ... ... ... капиталдың қаржылық құрылымына
тура пропорционалды тәуелді.
Табыстылықтың ... ... ... бірі бұл ... ... ... болып табылады. Ол таза табыстың материалдық
айналым қаражаттарының ... мен ... ... орташа құнына
қатынасы ретінде есептеліп шығарылады. Сонымен, өндірістік қорлар құны,
сәйкесінше жыл ... және жыл ... ... айналым қаражаттары және
негізгі құралдар құндарын қосып, 2-ге бөлу ... ... ... ... деңгейін талдау барысында А.Д. Шеремет ұсынған
факторлық талдау әдістемесі, көрсеткіштің ... ... ... қалыптастырушы, шаруашылық қызмет ... ... ... интенсивтендірудің барлык сапалы сипаттамасы бойынша жіктеуді
қарастырады. Кәсіпорындар қызметіндегі маңызды көрсеткіштер;
- ... ... ... ... ... өнімнің материал сыйымдылығы;
- өткізілген өнімнің амортизация сыйымдылығы;
негізгі өндірістік қорлар бойынша өнімнің қор сыйымдылығы;
- айналым қаражаттары бойынша өнімнің қор ... ... ... ... табыс;
- негізгі құралдардың орташа құны;
- материалдық айналым қаражаттарының орташа қалдықтары;
- өткізілген өнімнің (сатудың) табыстылық деңгейі;
- толық өзіндік құн ... ... ... ... ... 1
теңгесіне шаққандағы шығындар.
Өнімнің табыстылығы неғұрлым жоғары болса (негізгі қорлардың қор
қайтарымдылығы мен ... ... ... ... неғұрлым жоғары
болса, өнімнің 1 теңгесіне шаққандағы шығындар мен экономикалық элементтері
бойынша ... ... ... ... ... ... неғұрлым
төмен болса), өндірістік құралдардың табыстылық деңгейі де соғұрлым жоғары
болады. Жекеленген факторлардың өндірістік ... ... ... ... ... ... тізбектеп ауыстыру әдісі бойынша
анықталады (кесте 14).
Кесте 14
Өндірістік қорлардың табыстылық деңгейінің өзгеруіне әсер ... ... ... мың тг. ... |өткізуден алынған табыс (түсім) (акциз және қосымша құн |
| |салығынсыз), мың тг. ... ... ... жылдық орташа құны, мың тг. ... ... ... қаражаттарының орташа жылдық |
| ... мың тг. ... ... ... жылдық орташа құны (3 қатар+4 қатар),|
| |мың тг. ... ... қор ... ... (3 ... қатар) |
|7. |өткізілген өнімнің 1 теңгесіне шаққандағы табыс өткізілген|
| |өнімнің табыстылық ... (1 ... ... |
|8. |өндірістік қорлардың табыстылық деңгейі (1 қатар: 5 |
| ... ... ... ... ... ... жылы 6 %-ды құрады.
Өндірістік қорлардың табыстылық деңгейінің ... ... ... ... ... ... ... бойынша тізбектеп ауыстыру
әдісімен анықталады:
1) өткізілген өнімнің 1 ... ... таза ... ... осы
көрсеткіштің 2,82 пунктке өсуіне әкеледі;
2) қор сыйымдылығының көбеюі, яғни негізгі өндірістік ... ... ... ... ... ... 1,27 пунктке
төмендеуіне әкелді мұндағы материалдық айналым ... ... ... яғни ... ... жылдамдауы өндірістік
қорлардың табыстылық деңгейінің 0,02 ... ... ... ... ... ... ... табыстылық деңгейінің жалпы өсімі
1,57 пунктті ... ол ... ... ... ... ... ... жалпы өзгерісіне сәйкес келеді.
Өнім бірлігінің табыстылығы, жекелеген өнімдерді өндіру мен өткізудің,
өткізілген өнімдердің қалыптасқан құрылымы ... ... ... ... ... ... сату құрылымының тиімділігін
бағалауға мүмкіндік береді. Бұл көрсеткіш коммерциялық құпия болып табылады
және де ол, ... ... ... ... қолданылады.
Негізгі қызмет табыстылығының (табыс нормасы) тағы бір көрсеткіші - бұл
өткізілген өнімнің ... Бұл ... ... өнімнің 1
теңгесіне шаққандағы таза ... ... ... ... ... ... ... өнімнің құрылымының,
оның өзіндік құнының және өнімді сату бағаларының ... ... ... ... табыстылығының сату көлемінің жалпы табыстылығына
әсер ету ... ... ... ... және ... ... ұсынған талдау әдістемесін қолдану арқылы
белгілеуге болады (9), ол ... ... ... ... жүргізіледі:
1) жалпы өткізу көлеміндегі әрбір өнім түрінің үлес ... ... ... ... ... ... жеке ... жеке бұйымдар табыстылығының, оның орташа деңгейіне ықпалы, барлық
өткізілген ... ... жеке ... ... ... ... үлесіне көбейту арқылы анықталады;
4) шығарылатын бұйымның жеке табыстылығының өзгеруімен байланысты
ықпал, есепті кезең табыстылығы мен ... ... ... арасындағы
айырманы есепті кезеңдегі бұйым үлесіне көбейту арқылы анықталады;
5) құрылымдық ... ... ... ... ... есепті кезең мен базистік ... ... ... ... ... көбейту арқылы анықталады.
Талдау жүргізудегі негізгі ақпарат базасы - ... ... ... ... бұл түрі тек өнім түрлері бойынша
шығындардың аналитикалық есебін жүргізу ... ғана ... ... ... ... ... қалыптасқан құрылымы жағдайында жалпы
табыстылыққа жекелеген өнімдерді өндіру мен ... ... ... ... сату құрылымының тиімділігін бағалауға мүмкіндік
береді.
Жекелеген бұйымдардың табыстылығының (рентабельділігінің) өзгеруіне
өзіндік құн ... мен сату ... әсер ... Бұл ... ... ... әдісімен есептеледі.
Жеке бұйымның табыстылығын арттырудың ... ... оны ... ... төмендету болғандықтан, оның калькуляция ... ... ... ... ... ... ... тиіс, сонымен бірге баға
қалыптасуының дұрыстығын зерттеуге де ... ... ... ... тобы ақша ... ... құйылуы негізінде есептеледі. Мысалы,
Соңғы көрсеткіштер кәсіпорынның кредиторлар, қарыз беруші ... ... ... ақша қаражаттарымен өз міндеттемелерін
орындауы ... ... ... ... ақшалардың ағымы негізінде
есептелетін табыстылық нарықтық экономикасы ... ... ... Оның ... бар, себебі ақша ағымдарымен ... ... ... ... маңызды белгісі және кәсіпорынның
қаржылық жағдайы мен экономикалық "кінәратсыздығының" басты нышаны болып
табылады.
Қазақстан Республикасының ... және ... ... ... ... ... ... кодексі (салық кодексі) және тексеруге №515-3003
03.05.2005 жылы берілген нұсқама негізінде, біз, Шымкент ... ... ... ... ... бас ... Сарсенбаев Б. Және осы бөлімнің
жетекші маманы Жаманбай Ә., «Табыс» ... ... ... ... ... ... салық және бюджетке төленетін
басқа да міндетті төлемдердің есептелуінің дұрыстығын, уақытылы және толық
төленгендігі ... ... ... ... ... жылы ... 15.05.2005 жылы аяқталды.
Салық төлеушінің мекен-жайы: ОҚО, Сайрам ауданы, ... ... ... ЖШС ОҚО ... ... 2 ... 2002 жылы 16007-1958-ЖШС
санымен тіркелген.
Салық комитетінде салық төлеуші ретінде 2 ... 2002 ... ... есепте тұрады.
Меншік түрі: жекеменшік жауапкершілігі шектеулі серіктестік.
Серіктестіктің «Казкоммерцбанкіі» ААҚ ШФ ... ... есеп ... барысында келесі құжаттар қолданылады:
- салықтар мен төлемдердің декларациялары мен есептеулері;
- бас және кассалық кітаптар;
- журнал-ордерлер мен ... ... және ... ... ... және ... да ... құжаттар.
Серіктестіктің жарғылық қызметі: көтерме түтыну сауда-саттық ... ... ... ... ... ... аралығында серіктестіктің салық ауыртпалығы ол (мың ... ... ... айналмы көлемі (мың теңге)
Бюджетке есептелген салықтар мен басқа да міндеттер төлемдер сомасы
(мың теңге)
Ауыртпалық ... олар ... ... ... айналмы көлемі
-Бюджетке есептелген салықтар мен басқа да міндеттер төлемдер сомасы
(мың теңге)
Келесі ... ... ... ... мен ... 15
ЖШС-ің жарғылық қорының нақтылай құрылымы
(мың теңге)
|№ ... ҚР ... ... жарнасы |Жарғы қорына |
| | ... (мың ... |
| | | ... % |
|1 ... К |66,2 |100 ... ... комитетінің есеп беруі 2004 ж
Келесі кестеде тексеру кезеңіне .2005 ж) ... ... ... ... (кесте 16)
Кесте 16
Тексеру кезеңіне .2005 ж) бюджет төлемдері бойынша көрсеткіштер
(мың теңге)
|Төлем коды ... түрі ... (+) ... (-) ... |ЗЖҚ |3,9 0,1 |3,8 ... |КТС | |4,1 ... |ҚҚС | |18,7 ... |ЖТС | | ... ... ... | | ... ... ... | | ... ... ... есеп ... 2004 ... ... Салық Комитетіне 2004 жылға табыс ... ... ... ... ... 205000 мың теңге, барлық ... мың ... ... ... (-) мен өткізілген шығындарды (-)
есептегенде ... ... ... ... 402,0 мың ... есептелген
корпорациялық табыс салығы 118,0 мың теңге көрсетілген/24/.
Тексеру барысында анықталғаны, 2004 жылдың ... ... ... мың ... ... шегерімдері 10130,0 мың теңгені, берілген
жеңілдіктер (-) мен өткізілген шығндарды (-) есептегенде ... ... ... 573,0 мың теңгені, есептелген табыс салығы 171,9 мың теңгені
құрады немесе бюджетке ... 13,9 мың ... ... салығы есептелінді.
Айырманың шығу себебі: 2004 жылдың шегеріміне 46,0 мың теңге жал шығыны
сомасы дәлелденетін құжаттарсыз негізсіз апарылған.
Қазақстан Республикасының ... ... 46 ... ... сйкес
қосымша есептелген табыс салығының төлеу мерзімі өтіп кеткен әр ... ... ... ... есептелінеді.
Серіктестіктің Салық Комитетіне 2004 жылға табыс еткен декларациялары
бойынша салық салынатын айналым 12102,9 мың теңге, есептелген ҚҚС ... ... ... айналымы 10633,8 мың теңге, шегеріске жатқызылған ҚҚС
сомасы -1701,4 мың теңге, ... ... тиіс ҚҚС 11,1 ... Тексеру барысында анықталғаны, 2004 жылғы ҚҚС салынатын жалпы
айналым 10702,9 мың теңгені, есептелген ҚҚС 1712,5 мың ... ... 10601,0 мың ... ... ... тиіс ҚҚС 16,4 мың ... ... ... ... 5,3 мың ... ҚҚС ... шығу себебі: 2004 жылы шегеріске 32,8 мың теңге (ҚҚС - 5,2
мың теңге) ішкі рыноктан алынған тауар ... ... күны ... ... ... САлық кодексінің 46 бабының 3 тармағына сәйкес қосымша есептелген
ҚҚС төлеу ... өтіп ... әр ... барлығы 0,2 мың теңге ... ... ... ... 2005 ... 1 - тоқсанына табыс еткен
декларациясы бойынша ҚҚС салынатын жалпы ... 1880,5 мың ... ҚҚС 300,9 мың ... шегеріс айналымы 1107,9 мың ... ... ҚҚС 177,3 мың ... ... ... тиіс ҚҚС ... ... көрсетілген /24/.
Тексеру барысында анықталғаны, 2005 жылдың 1 - тоқсанында ҚҚС салынатын
жалпы айналым 1880,5 мың ... ... ҚҚС 300,9 мың ... ... 1017,2 мың ... шегеріске жатқылылған ҚҚС 163,0 мың ... ... тиіс ҚҚС 137,9 мың ... құрады немесе бюджетке қосымша
14,3 мың теңге ҚҚС есептелінеді.
Айырманың шығу себебі: ... ішкі ... ... 90,7 мың ... ... ... құны (ҚҚС - 14,3 мың теңге) дәлелденетін құжаттарсыз
негізсіз апарылған.
ҚР Салық кодексінің 46 бабының 3 ... ... ... ... ... өтіп ... әр күніне, барлығы 0,4 мың теңге өсімпұл есептелінеді.
Серіктістіктің Салық Комитетіне 2004 жылға ... ... ... есептелген салық салынатын төлем көзі 166,1 мың теңге, үлес салмағы
бойынша бюджетке төленуі тиіс жеке табыс салығы 8,2 мың ... ... ... ... ... 2005 ... 1 - ... табыс еткен
есептеуі бойынша есептелген салық салынатын төлем көзі 99,0 мың ... ... ... ... ... тиіс жеке ... салығы 4,0 мың теңге
көрсетілген /25/.
Тексеру барысында қателіктер мен ауытқулар анықталмады.
Серіктестіктің ... ... 2004 ... табыс еткен декларациялары
бойынша әлеуметтік салық салынатын ... ақы қоры 187,2 мың ... ... ... 39,3 мың ... КӘСІПОРЫНДАРДЫҢ ТАБЫСТЫЛЫҒЫН СТРАТЕГИЯЛЫҚ БАСҚАРУ - КӘСІПОРЫНДАРДЫҢ
БЮДЖЕТПЕН ҚАТЫНАСЫН ЖЕТІЛДІРУ ... ... ... ... ... ... жетілдіру ретінде
Бағалар стратегиясын үлгілеу ... ... ... ... үлгілеу қаржылы бағалармен басқару ... ... ... бағдарламалардың нақты мөлшерлері ... ... ... ... ... талдауы жүргізіледі және
мүмкін болатын нарық өзгерістеріне ... ... ... ... ... үлгілеудің басында нарық бәсекелестер бағасын талдау ... ... ... ... ... және ... нарықтық
бағаны байқау негізінде құрастырады. Нарықта көптеген ұсақ ... ... ірі ... жеке ... ... ... ... тартымды болуымен қызықтырады. Осы ... ... ... құру ... үшін ... ... тиісті, себебі
бұның негізінде сұранысты, шығындарды, пайданы алдын ала ... ... ... үлгілеу ассортименті дамыған кәсіпорындар үшін өте ... ... ала ... ... ... ... есептеуге тиісті.
Кәсіпорын табыстарын көбейту әдісі ретінде бағалар стратегиясын
үлгілеудің үш кезеңдері бар: жабу ... ... ... ... ... ... ... және сызу; тік және көлденең дифференциялдық өзара
байланысты бағалар жүйесін есептеу. Бұл кезеңдер ... үшін ... ... көлденең дифференциациялау нарықтың түрлі сегменттерінде
тауардың бір түріне түрлі ... ... ал тік ... мен ... бар ... тауар түрлері бойынша түрлі мөлшерде
таратылады, нәтижесінде пайданы олар ғана әкеледі, ал ... ... ... ... ... тартады және кәсіпорынның анықталған
имиджін қалыптастыруға мүмкіндік береді. Бірінші кезеңде жабу сомасы ... ... ... ... ... байланысты біртіндеп, өз
уақытында шығындарды жабуға мүмкіндік береді және кәсіпорынға өтімділіктің
барлық түрлері мен ... ... ... ... ... ... ... Жабу әдісін қолданған жағдайда тұрақты шығындар
пайда болу орындары бойынша қалыптасады, ал ... ... әр ... ... ... ала ... емес, нақты өткізулер нәтижесінде ғана
калькуляциялау және пайда есептеледі.
Нарықтық бағаның қалыптасуында жабу ... ... ... аралық
қорытындылар арқылы кәсіпорын қызметінің нәтижелерін және тұрақты ... ... бар ... Әсіресе қуаттылықтардың өзгеруінде жабу
сомалары негізінде күтілетін ақшалай түсімнің және түрлі деңгейлердегі ... ... ... ... ... жоспарлануы маңызды болып
табылады.
Есептеу тәртібі өндіріске сүйене отырып, оның қорытындыларына, нарықтық
бағаларына әсер ету нәтижесінде пайда алуды ... ... ... ... ... өндірістік және қаржылық қызметінің тиімділігіне
оңтайлы әсер етеді Көптеген мемлекеттерде осы әдіс өндірістік бағдарламамен
бағалармен басқару үшін қолданылады.
Түрлі жағдайдларда үлгілеу ... ... ... іске ... шаруашылық аймақтың мүмкін болатын өзгерістерін алдын ала ... ... ... ... ... ... ... жабу әдісін
қолдану арқылы кәсіпорын ... ... баға ... ... ... нарықтың басым бөлігін жаулап алу мүмкіндігі туады. Бұл әдістің
кемшілігі: сатып алушылардың төмен ... ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Жабу сомасы әдісін қолдану өнім бірлігінің ... ... ... ... және әр ... ... деңгейлерімен сатып
алушылар санын көбейтеді.
Сондықтан: бағаларды үлгілеу Қазақстандық кәсіпорындардың ... ... Ол ... үшін жаңа сатып алушыларды тартып,
болжанған тауар айналымын жоғарылатып, пайданы өсіруге мүмкіндік ... бұл ... біз де ... ... ... ... оңтайлы стратегияны таңдауда
кәсіпорын дамуын болжау үшін маржиналдық табыс, өнім ... ... ... ... ... қауіпсіздік жиегі, маржиналдық табыс
коэффициенті, қауіпсіздік аймағы, операциялық түтқаның ... ... ... ... ... Өнім ... және ... алу бойынша
шаруашылық қызметтегі өндіріс факторлар ... ... ... ... ... жеке бөлшектелген субъектілерінің шегінде
жекешеленген қайта өндірісінің үдерісін ... ... ... ... ... ... ... капитал айналымы табылады, яғни ақшалай,
өндіріс және тауарлық нысандардың жүйелі ауысуы ... ... ... ... арқылы өндіріс факторлар құнының қозғалысы. Кәсіпорында
капитал бір уақытта осы үш нысандарда да, яғни ... ... ... ... ... өнімде іске асырылады.
Капитал айналымының кезеңдерін мына үлгі бойынша көрсетуге болады:
онда
Д - алғашқы авансталған ... ... - ... - ... күші;
СП - өндіріс құралдары;
Т/ - өндрістік өнім;ъ
Д/ - алғашқыда авансталған көбейген капитал;
1,2,3 - айналымның жеке кезеңдері (1 - ... ... ... - ... ... факторларының қосылуы;
3 - тауарларды өткізу мен табыс алу).
Капитал айналымының үдерісін бағалауда «капитал ... ... ... ... ... ... капиталдың айналымының үн кезеңінен
өтуі, бұл үздіксіз қайталана беретін үдеріс. ... ... ... беретін болса бұл ... ... және ... ... оң ... әсер етеді. Маржиналдық табыстың капитал
табыстылығының деңгейіне әсер үлігісі төменде ... ... ... табыстың капитал табыстылығына әсер ету үлгісі
Сурет 2
Сонымен қатар айналым уақыты деген ұғым бар; бұл ... ... ... ... және ... айналым өндіріс және ... ... ... ... ... ... уақыты (кезеңі); айналым уақыты
өндіріс уақытынан және айналым уақытынан тұрады. Маржиналдық ... ... ... пен ... ... ... ... үшін
айналым уақытын төмендету бойынша шаралар қолдану керек.
Капитал айналымын көлем бойынша сипаттау үшін (айналымның ... ... ... ... жылдамдығы ресурстар айналымының бір жыл
ағымында іске ... ... ... ... саны мына ... ... = O/t, ... - бір жылдағы айналымдар саны;
О - қабылданған уақыт бірлігі (мысалы, бір жыл = 12 ... - ... ... ... ... жылдамдығы айналым уақыты арқылы есептеле алады.
Кәсіпорынның капиталы тиімді пайдалынылып оған пайда ... ... ... жылдан жылға көбейтуге тиісті кәсіпорын басшылығы шаралар
қолдану керек. Бұны ... ... ... бақылау жүргізу арқылы іске
асыруға болады. Капитал табыстылығының деңгейі өткізулердің ... ... ... тәуелді. Осы екі факторлардың ... ... ... ... ... де өсе ... Кәсіпорынның
ауыспалы, тұрақты шығындарының, ақшалай активтеріның, айналым және ... ... ... ... ... ал ... кезеңі қысқаратын
болса, бұл кәсіпорынның қаржылық-шаруашылық ... ... ... табыс әдісте негізінде кәсіпкерлік қызметі нәтижелерінің
тиімділігін жоғарылату ... ... ... оның ... ... ... өндіріс шығындарын азайту, ресурстар айналымының
жылдамдығын ... бүны ... пен ... ... арқылы, негізгі
өндірістік қорларды және айналым қаражаттарын тиімді пайдалану, ... ... ... ... ... ... арқылы іске асыруға болады.
Тәжірибеде шешімді қабылдау әс әрекеттердің бәсекелестік ... бір ... ... бағалау және ұйымның мақсаттарына
жоғары деңгейдесәйкес келетін ең оңтайлы нұсқасын таңдау ... ... ... ... ... ... ... қызметінің маңызды
бағытн және мақсатын анықтау қажет. Дұрыс шешімді қабылдау үшін ... ... ... ... ... ... ақпарат болуға тиісті.
Маржиналдық табыс бойынша ақпаратты ... ... ... пеы перспективтік мақсаттар шешіледі:
- залалсыздық нүктені анықтау;
- өнім шығысын жоспарлау;
- бағаны анықтау бойынша шешімдерді ... ... ... жөнінде шешімдер қабылдау;
- өнімнің жаңа түрлерін игерудің тиімділігі туралы шешім қабылдау.
Кәсіпорынның маржиналдық табысқа байлансты негізгі ... ... ... ... жасау үшін кәсіпорынға осы стратегиялардың
бірін таңдауға мүмкіндік бар.
Кесте 17 і
|Стратегия ... ... ... ... |
| ... кг ... кг ... | |
| | | ... ... ... ... ... |182951 |129012 |- |- ... ... 10%-ке ... |162387 ... |+ ... ... |162896 |149067 ... |- ... ... | | | | ... шығындарды 10%-ке|164656 |147307 ... |- ... | | | | ... ... 10%-ке |182951 ... |-4173441 |- |
|көбейту | | | | ... ... ... ... ... ... табыс потенциалы, табыс факторы, шешуші компетенция, ... ... ... ... талқыланып жүр. Бірақ та оларға ... ... ... ... ... ... ... бір-бірінен ажыратылып ... ... ... ... алу және ... ... ... басқарудың
шешуші функциясы болып табылатындығы ... ... ... ... қол жеткізу маңызды, ол жерлердегі сұранысты ... ... ... нәтижесі кәсіпорындардың мақсатты жүйесіндегі
бәсекелестік қабілеттің басым жағдайын анық ... Бұл ... ... және ... ... табысы арасындағы эмпитикалық
дәлелденген байланыспен дәлелденеді. Бұл жұмыстағы ... ... ... ... ... жүргізіледі. Тұтыну
нарықтарында бұл деңгей тауар маркасы деңгейімен теңестіріледі. ... ... ... бағалау кәсіпорынның ... ... ... және әлсіз жақтарын ... ... ... ... ... жетістіктерді қамтамасыз етуші факторлар
табыстың страгтегиялық ... ... ... ... ... ... мынада, яғни кәсіпорын ұзақ мерзім ішінде
бәсекелесуші жабдықтаушыларымен салыстырғанда тауар өндіруші ретіндегі ... ... және ... ... ... ... кәсіпорындардың
бюджетке төлейтін салықтық міндеттемелерінің маңыздылығы ерекше және оларға
көптеген факторлар әсер етеді.
Қорытынды
Кез-келген мемлекетте кәоіпорын табыстарының көп ... ... мен ... төлейді. Ал кәсіпорынның нарықтық ... ... ... ... ... табыс табумен
анықталады, яғни ... ... ... және ... ... ... ... айтарлықтай қомақты табыспен аяқтаса, сол жылы
кәсіпорындардың бюджетке төлейтін салықтық міндеттемелері де ... ... ... ... ... ... бұл ... деңгейін
білу жеткіліксіз. Салықтық заңдылықтар бойынша оның ... ... ... және ... табыстылық деңгейін өсіру және сақтау
үшін бұл факторлардың сенімділігін талдау, кәсіпорынның алдағы уақыттардағы
салық ... ... ... білу әлдеқайда маңызды болып
табылады. Арнайы салықтық әдебиеттерде табыстылық ... ... әсер ... ... және ... есептеуге қатысты әртүрлі
көзқарас кездеседі. Факторларды сандық және сапалық етіп бөлу және ... ... ... ... үшін де ... үшін де аса ... ... өндірістік ... ... ... ... ... ... ... әсері міндетті түрде
салықтық қатынастарға әсер етеді. Сондықтан да ... ... ... ... таза ... ... осы тауар бойынша төленетін
салықтық көрсеткіштердің де ... ... ... ... ... ... төлйтін салықтарының мөлшерін де
төмендетеді.
"Табыс" ААҚ ... ... мен ... ... ... талдай
келе біз кәсіпорынның табыстылық деңгейін жоғарлату және бюджетке төлейтін
төлемдерін ... үшін ең ... ... ... ... ... пайданың өсу резервтерін есептеу қажет және ... ... ... - ... ақау мен ысырапты азайту,
болдырмау ... деп ... ... ... ... ... кәсіпорындар
мен ұйымдардың салықтық қатынастарын жетілдіру үшін ең ... ... ... ... жаңа ... ... ... енгізу
қажет деп есептейміз.
Қолданылған әдебиеттер
1. Айтаханов Қ. Басты міндет — ел ... ... // ... 7.- ... ... и ... -2001 N1-12.
3. Бабкина С. Новая налоговая политика; Финансы Казакстана 1999-N6.
4. Бурабаева О. Б., ... Б. Ж. ... ... ... бюллетені, 2001ж, 1999ж №1-12
6. Гражданский кодекс РК- Алматы - Қаржы-Қаражат.
7. Дуканич Л.В. "Налоги и налогообложение" Ростов-не-Дону Феникс 2003г.
8. Деловой мир ... N3, c ... ... бір ... ... Заң және ... 2001 ж. N4 ... Дербисов Е.Ж., Ержанов С.Ж. Налоги в Казахстане. Алматы, ЮКЗЭ, 1999
ж.
11. Ерманова А.А. Налоговая система: оценочные критерии ... ... ... ... Қазахстан "Салық және бюджетке түсетін басқа ... ... ... ... ... 2001.2 ... ... С. Дамудың бір кепілі салық // Заң және заман.-2003.- N 4.-
476.
14. Налоговое законодательство РК. /Изд "Қаржы-қаражат"-1997г.
15. ... ... ... экономикасы сандарда
16. Салыққа сауатты көзқарас керек. Зерде №3 2001ж.
17. Салық жинауда салақтық болмасын. ... ... ... ... ... 2001 ...... и других обязательных платежах в бюджет и ... РК ... и ... 1 ... 2001 г. ... Салық және бюджетке төленетін басқа да ... ... ... ... ... ... "Салық және бюджет саясаты" Қазақстан XXI ғасырға жол 2001 ж. №2 ... ... ... ... ... 200ІЖ.1 қазан
23. "Салық бюджетті» Қайнар көзі" Заң газеті 2001 жыл шілде.
24. Ильясов К.К., Идрисова Е.К. Налоги развитых зарубежных государств.-
Алматы:Қаржы-қаражат, 1997.-35 ... ... акты по ... ... бухгалтерскому учету Алматы:
"Қаржы-қаражат" 1997г.
26. Заңды тұлғаларға салық салудың оңайлатылған жүйесі туралы нұсқау //
Заң.- ... ... Б.Ж. ... ... ... Оқу құралы.-Алматы:
Экономика, 1997.-1346.
28. Мән берілер мәселелер- Салық қызметі туралы, "Қаржы-қаражат" 2001ж.
№24-276.
29. Юткина "Налоги и налогооблажения". ... ... М, ... М ... А.И. ... Н.Е. Наурызбаев. Налоги: понятие, элементы,
установление, виды. ... ... ... А.И. ... ... право РК. Алматы "Жеті жарғы" 1998г.
32. Экономика и право Казахстана 2001-6 6 стр. Налоговая политика.
33. "Мемлекеттік бюджет ... Заң ... 1999 жыл 3 ... Экономикалық теория: Оқулық/ Я.І. Әубәкіров, Б.Б. Байжұмаев, Ф.Н.
Жақыпова Алматы: Қазақ университеті, 1999.-2806.
35. Худяков А.И. Налоговая система ... ... ... ... А.И. ... ... ... Жеті Жарғы ,1998.-185
Стр.
37. ҚР Президентінің заң күші бар Бухгалтерлік есеп жөніндегі жарлығы,
26 желтоқсан, 1995 ж, ... ... ... ... қызмет жайлы 1993 ж.
бекітілген Қазақстан Республикасының заңы. №7 бухгалтерлік есеп стандарты.

Пән: Салық
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 69 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Қазпочта» АҚ құрылымдылық ұйымы30 бет
Бизнес аңыздары(әлемнің бай адамдары) жайлы7 бет
Жалпы психологияның дамуы7 бет
Корпорациялық табыс салығының қалыптасу тарихы6 бет
Тікелей салықтар: корпорациялық табыс салығы13 бет
Бюджетпен бухгалтерияда есеп айрысу24 бет
Бюджетпен есеп айырысу операцияларының есебі34 бет
Ұйымның кредиторлық борыштарының есебі20 бет
1 Стресс,анықтамасы,жіктелуі,себебі. 2 Домбығу немесе ісіну18 бет
1998-2006 жылдардағы мұрағат ісін дамыту проблемалары47 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь