Ұмыссыздықтың теориялық негіздері

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 3

1 бөлім. Жұмыссыздықтың теориялық негіздері.
1,1. Жұмыссыздық және жұмысбастылық ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 5
1,2. Жұмыссыздық түрлері және олардың себептері ... ... ... ... ... .. 11

11 бөлім. Қазақстан Республикасындағы жұмыссыздықты талдау .
2,1.Жұмыссыздық көрсеткіштері .Жұмыссыздық ұзақтығы ... ... ... ..15
2,2. ЖҰӨ және Оукен заңы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 19
2,3. Еңбек нарығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 21

111 бөлім. Халықты жұмыспен қамту саясаты .
3,1. Жұмыспен қамтудың қазіргі және бұрынғы теориясы ... ... ... .25
3,2 Халықты жұмыспен қамту туралы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 29

Қортынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...32

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .34
Кіріспе
Қашанда өзекті мәселелердің бірі жұмыссыздық – еңбек нарығының бөлінбес элементі . Дегенмен , экономиканың тұрақтылығы еңбек нарығында жұмысқа деген сұранысты тудырады . Жылдан – жылға жұмыссыздық деңгейі әр қилы болып келеді .Бір жылы жұмыссыздық деңгейі жоғары болса , келесі жылы төмен болады . Бұған себеп не ? Бұл мәселеде көптеген себептерді алға тартуға болады . Ол :мемлекеттің экономикалық деңгейі , халқымыздың әлеуметтік жағдайы , білім деңгейі , инфляция , жұмыс орындарының аздығы немесе жұмысшыларға қойылатын талаптардың жоғарылығы , қатаңдығы , тіптен еңдек шартының өзі де жұмыссыздықтың туындауына әсер етпек .
Қазіргі таңда жоғары білімі бар немесе жоғары оқу орнын тамамдап , өз мамандығы бойынща қызметтерге орналаса алмай жүрген азаматтар қаншщама . Бәрінен де күрделі жағдайға келіп тірелетін оқу орнын жаңа бітірген жас мамандар . Өз мамандықтары бойынша жұмысқа орналасқан болса , бұрын соңды жұмыс істеген өтілі қажет етіледі . Осыдан барып адамдардың ағайын – туыс , жора – жолдас арқылы пара беру көмегімен жұмысқа орналасу жолдары пайда болады .
Басқа қаладан немесе ауылды жерлерден келгендері жұмыс таба алмаса өз жерлеріне қайтып , бірнеше жыл бойы оқып , ауыр еңбекпен алған дипломдары жарамсыз болып қалады . Ал енді біреулері өз мамандықтары болмаса басқа жұмыстарға орналсып , өлместің күнін көреді . Осыдан барып жоғары арнайы мамандығы бар жастардың мейрамханаларда ,
автокөлік жуу , тағы сол сияқты жерлерде жұмыс істеп жатқандары жиі кездесті .
Нарық жағдайындағы күрделі мәселелердің бірі жастардың еңбек нарығына тез қалыптаса алмауы . Жалпы жұмыссыздық деңгейінің азаюына қарамастан , кейбір мәселелер шешімін таба алмай отыр .
Жұмыссыздық әр мемлекетте бар және нарықта белгілі бір көлемде болып табады . Жұмыссыздықтың шамадан тыс болуы халықтың әл – ауқатына кері әсерін тигізері хақ . Ал бұл жағдай мемлекеттің араласуын талап етеді .
Жұмыссыздықтың мынадай саналуан түрлері болады: жасырын, фрикциондық, маусымдық , құрылымдық , техналогиялық және т. б .
Жасырын жұмыссыздық - Өндіріс пен мемлекеттік аппаратта артық жұмыскерлерді қолданған жағдайда орын алады . Шын мәнінде , олардыңжұмысына аз ғана жұмыс күшімен орындауға болады .
Фрикциондық жұмыссыздық –еңбек нарығында бос жұмыс күші туралы ақпарат жорқтығының нәтижесінде болады .
Маусымдық жұмыссыздық – ауыл шаруашылығының кейбір салалағында ,
әсіресе қайта өңдеу өнеркәсібінде жұмыс күші тек маусымдық кезеңдері қолданылғанда болады .
Құрылымдық жұмыссыздық - өндіріс қуатының жетіспеуінің нәтижесінде ,
сондай – ақ жынысының , жасының , ұлтының , мамандығының және басқа жеке қасиеттерінің ерекшеліктеріне байланысты жұмыс таба алмаған жағдайда болуы мүмкін .
Техналогиялық немесе өтпелі жұмыссыздық адамдарды машинамен ауыстру нәтижесінде болады , ол жұмыскерден кәсібін өзгертуді немесе мамандықта игеруді қажет етеді .
Жұмыс істейтіндер өндіріс тауарлары мен көрсетілген қызмет түрлеріне байланысты жұмыстарды атқарады , ал жұмыссыздар атқармайды , осыған байланысты жұмыссыздық деңгейінің жоғарылауы нақты ЖҰӨ көлемінің төмеңдеуіне әсерін тигізеді .Бұл жұмыссыздық деңгейі мен ЖҰӨ көлемі арсындағы жағымсыз тәуелділік , бірінші болып осы тәуелділікті зерттеуші , экономист Артур Оукеннің есімімен Оукен заңы деп аталады .
Енбек нарығы бұл нарықтың ерекше түрі , онда жұмыс күші тауарын сату және сатып алу жүзеге асады .Осы жерде оның құны мен жалдану жағдайы бағаланады . Еңбек нарығы – экономикаға жағдай көрсетудің айнасы , тұрғындарды жұмыспен қамту көлемі мен динамикасын ,
жұмыссыздықтың сала бойынша , кәсіби біліктілік , демографиялық және басқада көрсеткіштерінің құрылымын байқатады . Осы құбылыстар АҚШ тағы еңбек рыногында айқын көрінеді . Осындағы салалық құрылымда екі тенденция байқалады : ауыл шаруашылығымен айналысатындар санының тез қысқаруы және олардың қызмет көрсету саясатында артуы . Себебі бұл сала бойынша ұлғая түсті және ол қоғамдық еңбекті қолданатын басты салаға айналды .
Жұмыссыздық мәселесін шешуде ерекше орынды еңбек биржалары ( тұрғындарды жұмыспен қамту орталығы ) алады . Еңбек биржасы – бұл тұрақты негізде қызмет жасайтын мекеме , мұнда еңбекті жалдау кезінде жұмыскер мен кәсіпкер арасындағы делдалдық іс - әрекет жүзеге асады
Қазақстан Республикасы ˝ Тұрғындарды жұмыспен қамту туралы ˝ жұмыссыздығы үшін олардың , негізгі жалақысының 50 % - нан төмен емес мөлшерде кепілдікпен ақы белгіленді . Ол төлем республикадағы қалыптасқан жағдайға , күн көру деңгейімен төмен болмауы қажет . Салыстыру үшін жұмыссыздық бойынша ақы мөлшерін келтірейік : АҚШ – да жалақының 50 % - ын құрайды , Жапонияда жұмыссыздардың жас ерекшелігі мен басқада көрсеткіштеріне байланысты 3 – 12 айдың жалақысының - 60 – 80 % құрады , Францияда – 1 – 2,5 жылдағы жалақының 42 % - ын құрап , қосымша күніне 40 франк төленеді , ал 3 жыл бойы ерекше ақы төленеді . Ұлыбританияда 52 апта бойы 28,5 фунт стерлинг төлейді . Жұмыс істейтіндердің жалақысынан шегеріліп , сол жиналған соммалардан арнайы қор пар құрылады .
Қалай десек те , жұмыссыздық дерті – ауыр дерт . Осыншама жастарымыздың жұмыссыз болып , олардың арасында нашақорлық , түрлі қылмыс көбейе түскендігіне түк тандануға болмайды .
Пайдаланылған әдебиеттер :
1. Я. Әубәкіров, К. Нәрібаев, М. Есқалиев, Е . Жатқанбаев, Е. Байжұмашев ,
˝ Экономикалық теория негіздері ˝ Алматы ˝ Санат ˝ 1998 ж .
2. Шәденов . Ө. Қ, Байжомартов. Ү.С, Жүнісов. Б. А, Комягин. Б. И. ˝ Жаппы экономикалық теория ˝ Алматы – Ақтөбе 2002 ж
3. Мамыров , Тілеужанов . Макроэкономика 2001 ж
4. Әубәкіров . ˝ Экономикалық теория негіздері ˝ Оқу құралы . Алматы 1999ж
5.САЯСАТ – POLICY № 4 2005ж
7. Егемен Қазақстан ˝ Жұмыссызы жоқ аудан ˝ 28 сәуір 2001 ж № 85 4 бет .
8. Шымкент келбеті ˝Тіршілік жанданса , жұмыссыздық азаяды ˝ 6 ақпан
9. Шымкент келбеті ˝ Жұмыссыздық жайы әлі де жай таппай тұр ˝ 20 желтоқсан 2002 ж
10.Егемен Қазақстан ˝ Жұмыссыздық берті – ауыр дерт ˝ 24 сәуір 2004 ж 2 бет № 105 – 106 ( 23742 )
11. Оңтүстік Қазақстан ˝ Жұмыссыздық жұлынын үзуге бола ма ? ˝ 26 маусым 2001 ж № 47 ( 17234 )
12. Оңтүстік Қазақстан ˝ Жұмыссыздық – дерек пен дәйек не дейді ? ˝ 31 наурыз 2001 ж
13.ҚҰУ хабаршысы . Экономика сериясы . № 2( 48 ) 2005 ж
14. САЯСАТ – POLICY № 9 – 10 2002 ж
        
        Мазмұны .
Кіріспе.....................................................................
................................ 3
1 бөлім. Жұмыссыздықтың теориялық негіздері.
1,1. Жұмыссыздық және ... ... ... ... және ... ... ......................
11
11 бөлім. Қазақстан Республикасындағы жұмыссыздықты талдау .
2,1.Жұмыссыздық көрсеткіштері .Жұмыссыздық ... ... ЖҰӨ және ... ... ... Еңбек нарығы
............................................................................
..... 21
111 бөлім. Халықты жұмыспен қамту ... ... ... ... ... және ... теориясы .............25
3,2 Халықты жұмыспен қамту
туралы............................................... 29
Қортынды....................................................................
...............................32
Пайдаланылған
әдебиеттер..................................................................
...34
Кіріспе
Қашанда өзекті мәселелердің бірі жұмыссыздық – ... ... ... . ... , ... тұрақтылығы еңбек
нарығында жұмысқа деген ... ... . ...... ... әр қилы болып келеді .Бір жылы ... ... ... , ... жылы ... ... . Бұған себеп не ?
Бұл ... ... ... алға ... болады . Ол :мемлекеттің
экономикалық деңгейі , ... ... ... , ... деңгейі
, инфляция , жұмыс орындарының аздығы ... ... ... ... , ... , ... еңдек шартының өзі де
жұмыссыздықтың туындауына әсер етпек .
Қазіргі ... ... ... бар ... жоғары оқу ... , өз ... ... қызметтерге орналаса алмай жүрген
азаматтар қаншщама . Бәрінен де ... ... ... ... орнын жаңа бітірген жас ... . Өз ... ... ... ... , ... ... жұмыс істеген өтілі қажет
етіледі . Осыдан барып ... ... – туыс , жора – ... ... беру ... ... орналасу жолдары пайда болады .
Басқа қаладан ... ... ... келгендері жұмыс таба
алмаса өз ... ... , ... жыл бойы оқып , ауыр ... ... жарамсыз болып қалады . Ал енді біреулері ... ... ... ... орналсып , өлместің күнін
көреді . ... ... ... ... ... бар ... ,
автокөлік жуу , тағы сол сияқты ... ... ... ... ... .
Нарық жағдайындағы күрделі ... ... ... ... тез ... ... . ... жұмыссыздық
деңгейінің азаюына қарамастан , кейбір мәселелер шешімін таба ... ... әр ... бар және ... белгілі бір
көлемде болып табады . Жұмыссыздықтың шамадан тыс ... ... ... ... кері ... тигізері хақ . Ал бұл жағдай ... ... ... ... ... ... ... болады: жасырын,
фрикциондық, маусымдық , құрылымдық , техналогиялық және т. б .
Жасырын ... - ... пен ... ... ... ... ... орын алады . Шын ... ... аз ғана ... ... орындауға болады .
Фрикциондық жұмыссыздық –еңбек ... бос ... ... ... ... нәтижесінде болады .
Маусымдық жұмыссыздық – ауыл шаруашылығының ... ... ... ... ... жұмыс күші тек маусымдық ... ... ... ... - ... ... жетіспеуінің
нәтижесінде ,
сондай – ақ жынысының , жасының , ұлтының , мамандығының және ... ... ... байланысты жұмыс таба ... ... ... ... ... өтпелі жұмыссыздық адамдарды
машинамен ... ... ... , ол жұмыскерден кәсібін
өзгертуді немесе мамандықта ... ... ... ... ... өндіріс тауарлары мен ... ... ... ... атқарады , ал жұмыссыздар
атқармайды , ... ... ... ... ... ЖҰӨ ... төмеңдеуіне әсерін тигізеді .Бұл ... мен ЖҰӨ ... ... ... ... , бірінші
болып осы тәуелділікті зерттеуші , экономист ... ... ... заңы деп ... ... нарығы бұл нарықтың ерекше түрі , онда жұмыс
күші тауарын сату және ... алу ... ... .Осы жерде оның
құны мен жалдану жағдайы бағаланады . ... ...... көрсетудің айнасы , тұрғындарды жұмыспен ... ... ... ... сала ... , ... ... , демографиялық және
басқада көрсеткіштерінің құрылымын байқатады . Осы ... АҚШ ... ... айқын көрінеді . Осындағы салалық құрылымда екі
тенденция ... : ауыл ... ... ... ... және ... қызмет көрсету саясатында артуы . Себебі бұл
сала бойынша ... ... және ол ... ... ... ... айналды .
Жұмыссыздық мәселесін шешуде ерекше орынды еңбек биржалары (
тұрғындарды жұмыспен ... ... ) ... . ... ...... негізде қызмет жасайтын мекеме , ... ... ... ... мен кәсіпкер арасындағы делдалдық іс - ... ... ... ˝ ... ... қамту туралы ˝
жұмыссыздығы үшін олардың , негізгі ... 50 % - нан ... ... ... ақы ... . Ол төлем ... ... , күн көру ... ... болмауы қажет .
Салыстыру үшін ... ... ақы ... келтірейік : АҚШ – да
жалақының 50 % - ын құрайды , ... ... жас ... ... ... ... 3 – 12 ... жалақысының - 60
– 80 % ... , ... – 1 – 2,5 ... ... 42 % - ын ... қосымша күніне 40 франк ... , ал 3 жыл бойы ... ... . ... 52 апта бойы 28,5 фунт ... төлейді .
Жұмыс істейтіндердің жалақысынан ... , сол ... ... қор пар ... ... ... те , ... дерті – ауыр дерт . Осыншама
жастарымыздың жұмыссыз болып , олардың ... ... , ... ... ... түк ... ... .
1. Жұмыссыздықтың теориялық негіздері .
1,1. ... ... ... халықтың тұрмысына , ... ... ... болуы сол елдің экономикасының артып ,
барлық ... дер ... ... дамып келе ... . ... ... ... ... ... ... әділеттік негізіндегі жоғарғы ... ... құру ... ... оқиғаларды басынан ... ... ... ... ... мақсаты мемлекеттегі
әрбір азаматтың бақытты өмірін және мұң ... ... ... ету . ...... кедейшіліктің басты
себебінің бірі ... отыр . ... ... ... қатар халықтың шағын бизнеске қатысуының шектеулі қол
жеткізуінің , ... ... ... жалақысының төмен деңгейін ,
комуналдық және білім ... ... қол ... ... қорғаудың қазіргі ... ... ... жекелеген санаттарының масылдық , ... ... , ... – ақ кедей халықтың төмен хабардарлығын және ... ... ... ... ... жөн .
Жұмыссыздық деңгейі – экономикалық белсенді халық ... ... ... ... ... ерекше тауар болып табылады. Оның
тауарлық формасының ерекшелігі ... ... :
1. Бұл ... ... ... ... көлемде сатылу объектісі
болып
шықпайды.
2. Жалдау формасындағы сату.
3. Шамалы жинақылық (аймақтық, өндірістік және ... ... ... ... ... ... ... өтімді
таппайды. Қорытындысында тұрақты құбылыс - ... ... ... ... ... ... теорияда “жұмыссыздықтың табиғи деңгейі деген ұғымды
” пайдалану қалыптасқан. Оның ... ... ... Әр ... ... 2-ден 7 ... дейін әртүрлі деңгейге жетеді.
Мемлекеттің міндеті – жұмыссыздықтың іс ... ... ... асып ... ... болып табылады.
Америкалық экономист А.Оукен (Оукен заңы ) ... ... іс ... ... оның ... деңгейінен 1% -ға жуық
артуы , іс жүзіндегі ЖҰӨ ... ... ... ... ... ... замандағы жұмыссыздықтың сипатына бірнеше факторлар
әсер ... :
- ...... ... ... ... және ... ілгері басушылық;
- сыртқы экономикалық бәсекелестіктің күрт ... ... ... рыногы мынаған міндетті:
1.Өте жоғары жинақылыққа ... ( ... ... және ... ... ... ... икемділікке барып, қазіргі заманғы ... ... ... ... ... ... ... дараландыру ( еңбекақыны нақтылы
жұмыскердің ... ... ... ғана емес, сонымен бірге адамның
жұмысқа ... , ... ... және біліктілігінің
өсуін есепке ала отырып құру ... )
1 – ші ... ... ... ... реттеу формасы болып тек ... ... бар ... ... ... ғана емес,
қайта еңбек келісімдер институты болуға ... ... ... ... аса бір ... ... істердің бірі болып табылады. Республика ... ... ... ал ...... қатынастары 2000 жылдың 1
қаңтарына дейін Кеңес ... ... ... ... ... жылдың 1 қаңтарынан бастап ... ... ... ... ... ” жаңа Заңы , сондай-ақ
Қазақстан Республикасының “ ... ... ... ...... заңдары күшіне енді . Ол ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру барысында туындайтын еңбек қатынастарымен,
жұмыссыздарды ... ... ... қоса халықтың
жұмыспен қамтылу сферасындағы ... ... ... ... әсіресе, экономиканың мемлекеттік емес
секторларында ... ... , ... ... ... немесе кәсіптік сырқатқа ұшырағандағы көптеген ... ... ... ... барады.
1998 жылы Халқаралық ... ... ( ХЕҰ ) ... ... рет ірі ... жүргізілген мынаны көрсетті ,-
еңбек қауіпсіздігі болуға тиісті тексерілген кәсіпорындардың 30 ... ... ... ... , ... ... ... өзінде , тіпті әуелі олардың ... ... ... ... есеп беру ... ... 1998 ... Қазақстандық
өнеркәсіптегі жұмыссыздық елдегі ... ... 41 % ... ... . Ал ... ... ... жағдайын
ХЕҰ дабыл ... деп ... ... деңгейіндегі және әлеуметтік ... ... ... , ... көрсеткіштердің ... - ... ... ... ... және Қазақстанның бірқалыпты әрі орнықты ... ету үшін ... ... ... ... ... ету үшін еңбек ресурстарының өндіргіш ... ... ... ... және ... ... ... болды.
1,1. Толық жұмысбастылық ұғымы .
Толық жұмысбастылық жұмыссыздықтың ... ... емес ... ... және құрылымдық жұмыссыздықты ... ... ... , ... толық жұмысбастылық ұғымы еңбек күшінің ... - нан аз ... ... жұмысбастылық кезіндегі ... ... және ... ... деңгейлерінің қосындысына
тең .
Басқа сөзбен айтқанда , ... ... ... ... ... ... нөльге тең болған жағдайда
ғана ... . ... ... ... ... ... табиғи ( шынайы ) ... ” деп те ... ... деңгейімен қосарланған ішкі өнімнің ...... ... ... ” деп ... . Бұл ... ... экономика өндіре алатын ... ... ... ) көлемі . Толық жұмысбастылық кезіндегі ... ... ... ... ... еңбек күші нарықтары тепе –
теңдік жағдайында ... , яғни ... ... мен бос
орындардың саны сәйкес келген ... ... . ... ... дегеніміз - өң өлшем , өйткені ... ... бос ... табу үшін ... ... . Құрылымдық
жұмыссыздарға да жұмысқа ... үшін ... ... . Егер ... жүрген адамдардың саны бос жұмыс орындар санынан көп болса ,
онда ... күші ... ... ... ... сөз ; ... ... сұраныс тапшылығы мен циклдік жұмыссыздық пайда
болады . ... ... ... , жиынтық сұранысы ... ... , ... ... ... байқалады , яғни бос жұмыс
орындардың саны ... ... ... ... ... артық болады ... ... ... ... ... ... деңгейінен төмен
болады . Еңбек күші ... ... ... ... ... ... ... ” термині экономика жұмыссыздықтың табиғи
деңгейінде жұмыс ... , ... ... ... ... ... ұғым ... . Біздің іскерлік ... ... ... ... ... ... ... жоғары
болады деп айтып кеттік . Бірақ кейде экономикадағы ... ... де ... ... ... ... деңгейі де өз ... ... . Ол ... ... ... күші мен институционалдық
өзгерістерімен байланысты демографиялық қозғалыстар әсеріне ... ... ... ... ... жұмыстан шығады немесе
оларды жұмыстан ... , ал ... ... жаңа ... ... ... ... жұмыссыздар қатарына кіру және шығу жұмыссыздық
жағдайдағы ... ... ... ... ... ... күші динамикасының үлгісін құрамыз .
L – ... күші , E – ... саны , ал U – ... . ... ... ... адам не ... , не жұмыссыз
болатындықтан, онда :
L = E + U
Ендеше , ... ... ... ... мен ... ... береді . Жұмыссыздық деңгейі U / L тең болады .
Жұмыссыздық ... ... ... бар зейінді шоғырландыру
үшін , жұмыс күшінің ... ... деп ... ... қатарынан жұмыссыздарға және керісінше ауысуы 2 – ... ... . s – ... ... шығу ... , яғни әр ай сайын жұмыс ... ... ... , f – ... ... ... ... , яғни әр ай
сайын жұмыс табатын жұмыссыздар үлесі .
Егер ... ... ... ... , яғни ... ... , онда жұмысқа жалданғандар саны ... ... тең ... ... . fU – ... жалданған адамдар
саны , ал sE – ... ... ... саны және бұл екі ... ... ... :
fU ... теңдеуді түрлендіру арқылы жұмыссыздықтың ... ... ... . E=L – U , яғни ... ... саны
жұмыс күшінің жиынтығынан жұмыссыздар санын азайтқанға тең . Бұл fU =
s( 1 – U/L) ... ... . ... екі ... да L – ға
бөлеміз , сонда :
f ( U/L ) = s ( 1 + U/L ) ... ... ... ... = s/s + ... ... U/L жұмыссыздық деңгейінің жұмысқа жалдану
мен ... ... ... ... ... ... . Жұмыстан шығарылу деңгейі қаншалықты жоғары болса ,
жұмыссыздық та ... ... . ... ... ... қаншалықты
жоғары болса , жұмыссыздық деңгейі соншалықты төмен ... ... . ... , ай ... 1 % ... ... ... (
s = 0.01 ) ,
ал жұмыс істейтіндер қатарында болудың орташа кезеңі 100 ай ... жыл ... ... . шамамен 20 % жұмыссыздар ай ... ... ... ( f = 0.20 ) . Бұл ... ... орташа
беңгейі 5 айға созылатынын ... . ... ... ... ... ... = 0,01/( 0,01 + 0,20 ) =0,0476
Демек , берілген ... ... 5 ... ... ... табиғи деңгейінің үлесі қарапайым , ... ... ... . Кез ... жұмыссыздықтың табиғи
деңгейін ... ... ... ... не ... деңгейінің төмендеуіне , не ... ... ... себепші болуы керек . Осыған сәйкес көрсеткіштерге ... кез ... ... ... ... ... ... .
Бұл үлгі жұмыссыздық деңгейінің көрсеткіші және ... ... ... орналастыру деңгейлерінің көрсеткіштері арасындағы
байланысты ... де , ол ... ... ... ... . ... кез келген уақытта тез жұмыс ... ... , ... олналасу
деңгейі өте жоғары , ал жұмыссыздық деңгейі нөлге ... ... ... ... ... жұмыссыздық деңгейі ... ... ... да бір ... жалғасатынын болжайды . Келесі екі бөлімде
жұмыссыздық орын ... екі ... ... қарастырамыз , олар:
жұмыс іздестіру ... мен ... ... .
Жұмысы барлар қатарынан жұмыссыздар қатарына ауысу және
керісінше . Белгілі уақыт аралығында ... ... ( s ) ... жұмыс орындарын жоғалтады , ал
жұмыссыздар
бөлігі ( f ) ... ... . ... орналасу мен
жұмыстан шығу
көрсеткіштері жұмыссыздық деңгейін ... ... ... және ... ... ... біріне жұмыс күші құрылымы ... ... ... ... сәйкестікті орнату үшін ... ... ... ... . ... нарығының тепе – ... ... ... ... бос ... орындарына
сәйкестігін болжайды , жұмысшы кез келген жұмыс ... ... ... ол шынында солай ... , ... ... тепе – ... ... , онда ... орнын жоғалту жұмыссыздықты тудырмайтын
еді : ... ... ... тез ... ... ... бар жаңа жұмыс табар еді .
Уақытша жұмыссыздықтың белгілі бір ... ... ... нарықтық экономиканың жағдайында шарасыз . Әр түрлі
тауарларға ... ... ... тербелісте , ал ол осы тауарларды
өндіретін жұмасшылар ... ... ... ... . Мысалы , дербес компьютерді ... жазу ... ... , ал ол жазу ... шығаратан өндірістегі
еңбекке сұранысты төмендетті . Сол уақытта электронды ... ... ... . Сол ... ... өнеркәсіптегі
еңбекке сұраныс өсті . Одан ... , ір ... әр ... ... еңбекке сұраныс бір ... ... бір ... , ал ... ... мүмкін . Мысалы , ... ... ... сияқты мұнай өндіретін жерлерде жұмыс күшіне сұранысты
арттырады . ... ... ... мен салалар бойынша
еңбекке сұраныс құрылымындағы ... ... ... ... ... ... ... болғандықтан және жұмысшыларға
жұмыс ауыстыру үшін ... ... ... ... ... сипатта болады .
Құрылымдық ығыстырулар жұмысшылардың ұдайы босатылуы
мен ... ... ... себебі емес . Одан ... егер ... ... , егер ... ... ... ... немесе олардың нақты мамандығы қажет етілмесе жұмысшылар
аяқ астынан ... ... . ... ... мамандық
қызығушылығын өзгерткен жағдайда немесе елдің басқа ауданына ... өз ... ... ... . ... ... фирмалар
арасындағы сұраныс пен ұсыныстың ... ... ... ... ... ... және оның ... ... ... ... талдай отырып
, оның ... ... ... ... ... ... мынадай саналуан ... ... ... ... , ... , техналогиялық және т. б .
Жасырын жұмыссыздық - ... пен ... ... жұмыскерлерді қолданған жағдайда орын алады . Шын ... ... аз ғана ... ... ... ... .
Фрикциондық жұмыссыздық –еңбек нарығында бос ... ... ... ... ... болады .
Маусымдық жұмыссыздық – ауыл ... ... ... ... ... ... жұмыс күші тек маусымдық кезеңдері
қолданылғанда болады ... ... - ... ... ... ... – ақ жынысының , жасының , ұлтының , мамандығының және ... ... ... байланысты жұмыс таба алмаған
жағдайда болуы ... ... ... ... ... ... ... нәтижесінде болады , ол жұмыскерден ... ... ... ... ... ... ... Конгресінің , экономикалық статистика комиссиясының
жұргізген зерттеуінің ... ... ... шет елдерде
жұмыссыздықтың 70 – ке жуық ... және ... ... ... бар екен . ... ... мамандары жұмыссыздық
нысандарын 2 үлкен ... ... ... . ... - ... ... ... болатын , соның ішінде ... ... ... жатқызады . Екіншісіне - жиынтық
сұранымын өзгеруіне ... ...... ( ... ... ... және ... нысадары ) жатқызады .
Біздің ... ... ... ... ... ... ... болып табылады . Нарық қатынастарының
қалыптасу барысында жасырын ... ашық ... ... .1992 жылы ... ... ... кеңи ... . Осы
аталған жылдың желтоқсан айының өзінде – ақ 138 ... таяу ... 160 ... ... тоқтап тұрды . Осындай ... ... ... ... ... босатылды , 25 мың адам еріксіз
демалысқа ... ... ... ... факторлардың бірі
ғылыми – техникалық ... . ...... прогрес , жаңа
қосымша жұмыс күшін қажет ... жаңа ... ... ... ... ... , ол материалдық өндіріс саласында
еңбек етуге қабілеті бар ... ... ... ... ... , ғылыми – техникалық ревалюция ... ... ... ... ... , негізінен, өндірістік емес салалардың ... ... ... . Оның ... , ... ... қызмет
тұрлеріне деген шығынның тез өсуімен және ... ... ... қарағандағы жоғары еңбек ауқымдылығымен
сипатталады . Мысалы , 80 – шы ... ... ... ... емес ... ... АҚШ пен Жапонияда 80 -90 % , ал ... 100 % ... ... ... ... ... аса ауыр
экономикалық және әлеуметтік қайшелық . Батыс елдерінде ... ... тек қана ... ... ғана емес , сонымен ... адам ...... , ...... ... деп те ... .
Шетелдердегі бағалау бойынша , жұмысты жоғалту ,
өзінің қасірет – ... ... туыс ... ... ... түрмеге
түсуден ғана кейін тұрады екен . Кәсіпорынның ... ... ... , жаппай жұмыспен қамту ... ... ... ... жеке ... кері әсер етті ... ... ... ... әкеліп соқтырды . Осының
бәрі еңбек ... ... ... ... ... жол ... ... тиімді түрдегі жұмыспен қамту жолы еңбек ... ... бола ... . ... ... – бұл ... ... (
адамның еңбек ету ... ) ... ... сату – ... ... ... экономикалық қатынастар жүйесі . Еңбек нарығы
жоғары ... ... ... ... ... ... , ... арқасында әрбір жұмыс ... ... ... ... және ... ... ... деген талап күшейеді.
Еңбек нарығына барынша ... және ... ... , аяусыз түрде іріктеу тән . Олар ... ... және ... етуге қабілетсіздерді аямайды . Еңбек нарығы
жұмыс ... ... ... ... етеді , оның жоғары
жылжымалылығына , қозғалысына , ширақтығына ... ... , ... ... ... . Нарықта жұмыс күшіне ... ... заңы ... ... , ол ... ... ... шамасын
белгілейді . Бұл жерде жұмыс күшін сатушылар мен ... ... . ... ... күшін , яғни еңбек ету ... ... ... болып табылады . еңбек ұжымдары ... ... ... ... ... ... . Бір ... , еңбек нарығын мойындау ... ... ...
экономикалық табиғатын және оның өндіріс құрал жабдықтарымен ... ... ... . Қазіргі біздің экономикамызда ... ... ... ... ... деуге болады . Еңбек нарығының ... ... ... күші ... ... , ал оны ... құрал
жабдықтарымен қосу нарықтық ... – сату – ... алу ... жүзеге
асады .
Егер де жұмыс күші ... ... , онда оның ... ... ... . Ол ... анықталады және қазіргі кездегі
оның шамасы қандай ? ... ... құны , оны ... ... өмір сүру ... ... анықталады . Әзірше , ... ... ... ... ... ... ... еңбегі ,
оның ... күші ... ... . Мысалы , Швейцарияда ... ... – 30 , ... – 28 , ... – 22 , ... – 15
доллар тұрады . Біздің есебіміз бойынша бұл ... , ... ... , орта ... 0,10 ... ( ... деңгейін
ескеру керек ) құрады .
Толық жұмысбастылық ұғымына анықтама ... ... 3 ... ... керек . Олар : уақытша , ... ... ... ... ... өз ... ... қызмет түрлерін
таңдау мүмкіншіліктері бар кезде “ жұмысаралық ” жағдайда ... ... ... ... ... , олар басқа жұмыс орнын
іздеп ... ... ... ... ... ... уақытша
жұмыссыз болады
( мысалы , ... ... ... ) . ... ... жастар
арасында алғаш рет жұмыс іздеп жүрген адамдар ... ... ... ... ... жаңа жұмыс орнына немесе уақытша
жоғалтқан жұмысқа қайтып келген ... , ... ... ... басады . Сондықтан , әр түрлі себептермен жұмыссыз ... ... ... ... де , осы ... типі ... . Жұмыс іздеп жүрген немесе ... ... ... ... ... ... « ... жұмыссыздар » деген термин
қолданылады ( Ол ... ... ... ... іздеумен
байланысты )
Уақытша ... ... бұл ... ... ... : ... ... жұмыс орны мен жұмыс күші арасындағы
сәикестілік ... . ... ... ... ... ... » бар деп есептелінеді .
Уақытша жұмыссыздық міндетті және ... ... . ... ... жұмысаралық жағдайға өз еркімен
түседі , олар - өздерінің ... ... ... ... ... ... . Бұл ... өздеріне үлкен табыс
әкеледі және ... ... ... ... ... ... . Яғни , ... экономикадағы нақты ... ... ... жұмыссыздық ... ... ... ... жұмыссыздық ”
деп аталатын екінші санатқа ауысады . Экономистер “ ... ... ... ... ... ... Уақыт өте келе технология
мен
-сұраныс құрылымында өзгерістер болды , олар өзалдына ... ... ... ... ... . Осы ... нәтижесінде
кейбір мамандықтарға деген ... ... ... ... ... ... ... , соның ішінде жаңаларына ... ... . ... ... күші ... ... ... жаңа жаңа
өзгерістерге бірден және толық жауап бере ... ... ... . ... қызметкерлердің ... ... ... сұранысына сәйкес келмейтіндігіне көздері жетеді ... ... мен ... ... мен сұраныс ... ... ... ... , ... ... қалады .
сонымен ... ... ... ... ... ... . Бұдан соңғы 10 жылда ... ... ... ... ” - “ ... ...... мысал бола алады
.
Уақытша және ... ... ... анық емес . ... жұмыссыздар да “ сатуға болатын ... бар , ал ... ... жаңа ... орнына орналасуы
үшін арнайы оқу курсын өтуі ... , ал ... ... ... ... ... . Уақытша жұмыссыздық қысқа мерзімді , ал құрылымдық
жұмыссыздық ұзақ мерзімді , ... ол ... ... снылады .
Циклдік жұмыссыздық .
Циклдік жұмыссыздық ... ... , яғни ... ... шығындардың жетіспеушілігімен ... ... . ... мен қызметтерге жиынтық сұраныс ... ... ... , ... ... . Сол ... циклдік
жұмыссыздықты кейде “ сұраныс тапшылығына байланысты жұмыссыздық ” ... .
2 ... ... ... ... ... саясат және уақытша
жұмыссыздық .
Уақытша ... ... ... жұмыссыздықтың
табиғи деңгейін төменднту көптеген ... ... ... ... . ... ... ... жұмыспен
қамтылмаған еңбекке жарамды халықты жұмыспен ... ... үшін бос ... туралы хабарлама тарады . ... ... ... бағдарламалар жұмысшылардың кейбір
салалардан тез ... ... ... ... . Бұл
бағдарламалар жұмысқа орналасу деңгейінің өсуіне ... ... , ... олар жұмыссыздықтың табиғи деңгейін төмендетеді
.
Керісінше жұмыссыздықтан ... ... ... ... мемлекеттік бағдарлама болып табылады
. Осы ... ... ... ... ... ... шамалап жалақы алуы мумкін . Бірақ жұмыссыздық ... ... ... шарты жылдан жылға өзгеріп отыратындықтан
жұмыссыздықтан ... ... ... ... ... ... ... .
Жұмыссыздықтан сақтандыру ... ... ... ... , бір уақытта ... ... және ... табиғи деңгейін көтереді .
Жәрдем алатын ... ... ... ... және ... ... ... көрсеткішін түсіретін көзқарасы бойынша
ұнамсыз ұсыныстарды ... . Одан ... ... ... болуы кәсіпкерлердің жұмысшыларды жұмыстан
шығару шешімін тез ... әсер ... , ал ол ... қарқыны көрсеткішінің өсуіне әкеледі .
Жұмыссыздықтан сақтандыру ... ... факт , бұл ... ... ... . ... жағымды
жағы – жұмысшылардың нақты табыс алатындығына сенім тудырады . ... ... ... ... ... ... жағдай жасап ,
бұл ... ... ... күші мен ... ... ... ... тура сәйкестікті орнатуға жағдай тудырады .
Салыстырмалы ... пен ... ... әр ... ... бағалау қиын проблема
Жұмыссыздықтан сақтандыру мәселесін зерттейтін экономистер
, ... ... ... ... үшін бұл ... реформалау
жолдарын ұсынады . Сондай ... бірі ... ... ... ... жөніндегі жәрдемақыны ... ... ... . ... жүйе жүз ... өтем ... ... , себебі әр фирманың жұмыссыздықтан сақтандырудағы жарнасы
жұмыссыздықтың масштабын ... . ... ... ... ... .Осығансәкес жұмысшыны - жұмыстан
шығаратын фирмадан осы жұмысшыға ... үшін ... тек бір ... ғана ... ... жұмыстан босатылған
жұмысшылардың өмір сүру ... ... ... бір ... , оған уақытша сұраныстың төмендеуі кезінде артық
жұмысшалардан ... ... . ... ... ... ... босатуды шектеуге мүмкіндік туғызады .
Нақты жалақының ... және ... күту ... екінші себебі – жалақының қатаңдығы , яғни
оның икемді ... ... . Тепе – ... ... нарығының
үлгісіндегі нақты жалақы сұраныс пен ... ... ... . ... шын мәнінде жанақы әрқашан ... ... . ... ... тепе – ... жоғары деңгейде болады .
Бұл ... ... ... не ... ... көрсетеді . Жалақы сұраныс пен ұсыныс тепе – ... ... ... ... ... , нарықтағы ... ... ... ... ... . Фирмалар тапшы орын ... ... ... таратуға мәжбүр ... . ... , ... ... ... ... ... көрсеткішін
төмендетеді және жұмыссыздық деңгейін ... ... ... салдарынан болатын жұмассыздық
және осыдан шығатын жұмыс ... ... ... ... ... . ... жұмыссыз болуының себебі олардың
мамандығына сәйкес ең ... ... ... ... емес ,
берілген жалақы деңгейінде еңбек ұсынысынан фирмалар ... ... ... ... . ... тек ... алу мүмкіндігін
күтеді .
Жалақы ... және ... күту ... үшін , ең ... ... ... неге тепе – ... ... білу ... . Жалақының нақты деңгейі тепе – теңдік
нүктесінен ... ... , ал ... ... ... көп ... ... берушілердің жалақы төмендетулерін күтуге болатын ... күту ... ... , ... ... артық болса да
, фирмалардың жалақы деңгейін ... ... ... ... ... саны ... ... қатаңдығының үш есебін қарастырайық : ең
төменгі жалақы ... заң ... , ... ... ... және ... ... жалақы тағайындауы .
Үкімет жалақы қатаңдығын сақтауды , оны тепе – ... ... ... ... ... мүмкіндік туғызады . Ең
төменгі жалақы туралы заң барлық ... үшін ... ... ең ... ... ... ... : 1938 жылы әділетті ... ... ... кезде , АҚШ – тың федеральді үкіметі өнеркәсіптегі ... 30 бен 50 ... ... ... ... ең ... тағайындайды . Көп жұмысшыларға бұл ... ... ... , ... олар ... ... ... анағұрлым
көп табады . дегенмен кейбір ... , ... ... ... жоқтарға белгіленген төменгі шек тепе – ... ... ... , ал ол ... ... еңбекке
суранысын қысқартады .
Есеп бойынша , ... ... ... ... ... әсер ... , ... әдетте
жасөспірімдер жалақысының тепе – теңдік ... өте ... . Оған ... бар ... , ... ең аз ... және
тәжірибесі аз жұмыс күшіне ... , ... ... ... де үлкен болмайды .
Екіншіден , ... ... ... түрде
емес, белгілі бір « өтем » ... ... ... ... ... оқып - үйренуге мүмкіндік беріледі . Оқыту ... ... ... ... . ... жасөспірімдер үшін
жалақының тепе – теңдік деңгейі төмен ... ... және ... ... ... осы тобы үшін үлкен мәні бар .
Көптеген ... ... ... ... ... әсерін зерттеген . ... ... ... ... ... ... ... мен ең төмен ... ... ... . Бұл
зерттеулер ең төмен жалақының 10 ... ... ... ... шамамен 1 – 3 пайызға төмендегенін ... ... ... ... ... туралы
заңның әсерінен жеңілдету үшін кейбір экрномистер мен ... ... жас ... ... ... таратылуына қарсы шығады
. Бүл жасөспірімдер ... ... ... және ...... және ... тәжірибесін алуға мүмкіндік береді ... ... ... ... ең ... ... ... заңға
түзету 1990 жылы шықты . Алайда бұл ... ... ... ... ... жасөспірімдермен ауыстыруды
туғызатындығын , соның ... ... ... ... ... ... әкелетінін ... ... ... ... ... ... жүгінейік . Олар жоғарыда ... ... және оны ... ... мемлекеттік саясаттың
шараларын бағалауға көмектеседі .
Айталық , сіз жұмыстыңыз деп ... , ... ... бойы ... ... ықтималдылығы қанша ? Жауабы өте
маңызды , ... ол ... ... және ... ... шараларын көрсетеді . Бір ... ... ... ... ... ... , оның уақытша және
мүмкін шарасыз болуын болжауға ... . ... ... ... ... ... сай келетін жаңа жұмысты табу үшін ... ... . ... ... , ұзақ ... сипат алатын
жұмыссыздық - өзге құбылыс , ... ... ... табу ... ... ... . Ұзақ мерзімді жұмыссыздық ... ... ... . Осыдан , жұмыссыздық
ұзақтығы туралы мәліметтер біздің оның ... ... ... етуі ... ... соңғы көрсеткішітері ... 15–24 ... ... ... саны 19.106 мың ... ( 29 % ... . Бұл ... 2003 жылмен салыстырсақ 3 мың адамға , ... % - ға ... ... көрсетті . Жастардың арасындағы жұмыссыздық
деңгейі 14,3 % - ды ... отыр , яғни бұл ... ... ... 5 – 9 % - ын ... ... ... жылдан ... әр ... ... . 2004 ... ... ... 8,4 % -
ға дейін жетті , егер бұл көрсеткішті 2000 ... ... ... ... ... деңгейінің 4,4 % - ға ... ... . ... ... саны 658,8 мың адам , яғни ... ... ... 247,6 мың адамға , яғни 24,3 % - ... де 13,3 мың ... 2 % - ға ... . ... ... ... саны 416,7 мың адам ( 63,3 %) , соның ішінде
жұмыссыздар ... 9,4 % , ал ... ... ... ... адам ( 36,7% ) және 7,1 % ... облысымыздағы статистикалық мәліметтерге қарасақ
өткен жылы 11868 жаңа ... орны ... ... ... , ... тұрған 2 мекеме , 21 жаңа ... ... , 18 ... ... , жаңа өнім ... шығару жолға
қойылды .
Жұмыссыздарға көрсетілетін келесі ... ...... ... . ... бойынша межелеген 8000 жұмыссызды осы
жұмыстарға тартуға облыстық бюджеттен 54,8 млн ... ... . ... 9530 адам ... ... , бөлінген қаржы толығымен
игерілді . ... жоқ ... ... 119,1 ... . Бұл жұмыстарды ұйымдастыруда тек бюджет қаржысынан ғана
емес , ... ... ... 1000 – нан аса ... ... 3,6 млн ... қаржысы игерілді .
Қоғамдық жұмыстардың әлеуметтік маңызын арттыру ... ... жоба ... асырылды . ˝ Тәртіп ˝ жобасы ... ... ... ... ... ... . Оған 2,2 млн ... . Екінші әлеуметтік маңызы бар .˝ ... ... ... ˝ жобасының ерекшелігі , нысаналы ... 150 ... 6 ... ... қоғамдық жұмыстарға жібере отырып , нәтижесінде
тұрақты ... ... . Бұл ... 4,5 млн ... ... ... мамандарға деген сұраныстың ... ... ... ... арттыру , негізгі бағыттардың бірі .
Жұмыссыздарды ... ... үшін оқу ... ... ... ... сатып алу басқармасы арқылы жүргізіліп , 10 оқу
орны жеңімпаз деп танылды ... ... ... ... ... 15 мамандық
бойынша
оқып шықты . Осы бағдарлама ... ... ... ... ... ˝ ... өмір ˝ ... бойынша еңбек рыногында жұмыс
іздеу, оның ішінде интернет ... және өзін ... ... ...... ... оқытылды . ... , ... ... 54 ... өздеріне жұмыс тапқан
.
Дей тұрсақ та , ... әлі де ... ... жұмассыздар
санының кему деңгейі ... . ... саны 75000 – ға жуық адам ... ... 7,6 ... ... оқу бітірушілердің тұрақты жұмысқа орналасуы қиынға
соғуда . Жыл ... ... ... ... 2 пайызы
ғана тұрақты жұмысқа орналасты .
Оралмандарды ... ... ...... ... . Жұмыс іздеген 242 ... 93 – і ... ... . Бұған олардың сауатының және кәсіби
біліктілігінің ... де әсер ... ... ЖҰӨ және ... заңы ... пен ... ЖҰӨ ... ... ... бар ? Жұмыс істейтіндер өндіріс тауарлары мен ... ... ... жұмыстарды атқарады , ал ... , ... ... ... ... ... ЖҰӨ көлемінің төмеңдеуіне әсерін ... .Бұл ... мен ЖҰӨ ... ... ... ... , ... осы тәуелділікті зерттеуші , экономист Артур Оукеннің ... заңы деп ... ... ... заңы ... ... деректері бойынша
көрсетіледі . Суретте пиктограмма ... ... , ... ... бір ... нәтижесі болып табылады ( бұл жағдайда ... бір жыл ... ) . ... ось ... өткен жылмен
салыстырған ... ... ... ... , ал
вертикаль ось бойынша – пайыз түріндегі ... ЖҰӨ ... ... көрсетілген . Суретте жұмыссыздық деңгейінің өзгерісі ... ... ... ... ... анық ... ... өзгермейтін деңгейінде заң ... ... , ... ... ЖҰӨ ... өсім қарқыны тұрғын ... ... ... ... және ...... прогрестің өсімімен
белгіленіп , 30 пайызды құрады . ... ... , ... ... ... 1 ... , ... ЖҰӨ көлемінің өсім қарқынын
2 пайызға төмендетеді . Сол ... , ... ... ... 8 ... ... ... ЖҰӨ көлемінің өсімін былай құрайды :
3 – 2 х ( 8 – 6 ) = - 7 ... ... , ... заңы ... , ... ... ЖҰӨ көлемі 1 пайызға төмендейді .
Оукен заңы ... ... мен ЖҰӨ ... ... :
Y – Y * - β (U –U* ... Y - ... өнім ... ... потенциалды ЖҰӨ ;
U- нақты ... ... ... жұмыссыздық деңгейі;
β ... ... ... ... ... ... Сурет пиктограмма болып табылады, мұнда горизонталь
ось бойынша жұмыссыздық деңгейінің өзгерісі көрсетілген, ал вертикаль ... ... ЖҰӨ ... ... ... ... ... Әрбір
нүкте белгілі бір жылға сәйкес. Осы екі ауыспалылардың арасында ... әр ... ... ... ол ... жұмыссыздықтың нақты ЖҰӨ
көлемінің төмендеуімен ... ... ... ... ... ... бұл ... ... түрі , онда жұмыс
күші тауарын сату және ... алу ... ... .Осы ... оның
құны мен жалдану ... ... . ... ... – экономикаға
жағдай көрсетудің айнасы , ... ... ... ... ... ... сала бойынша , кәсіби біліктілік , демографиялық және
басқада көрсеткіштерінің құрылымын ... . Осы ... АҚШ ... ... айқын көрінеді . ... ... ... ... ... : ауыл ... ... санының тез
қысқаруы және олардың қызмет көрсету саясатында артуы . ... ... ... ... ... және ол қоғамдық еңбекті қолданатын
басты ... ... ... ... тәжірибесі , адамның еңбекке деген
ең жақсы ынтасы , яғни , ... , тек ... , оның ... ... ... ғана іске ... көрсетті . Еңбек ... бұл ең ... ... ... ... мен ... . Әрине ,
бұл тым ерекше , өзгеше нарық . Жұмыс күшін реттеуде оны ... ... ... ...... әдіс деп қарауға болады . Еркін
еңбек – бұл ... ... ... ... ... дейін біздің елімізде еңбек ... . ... ... ... тым ... ... ... тұрғындарды толық , біреқ тиімсіз түрде жұмыспен қамтуға ... , өмір сүру ... ... ... жол берілді
, ал ол белгілі бір дәрежеде ... ... ... ... . Әкімшілдік - әміршілдік басқару жүйесі ... ... ... ... ... ... өндіргіш күштерді орналастыру
бағдарламасына ... ... ... ... ... ... аймақтарына бөлу арқылы шешіп отырды . Жаңа ... ... ... ... ... бар ... санына асып кетіп
отырды , ал ол өз ... ... ... ... ... ... де , бұл кардарлық ... ... ... механизмінен
қолдау тауып отырды : ... ... қоры ... тәуелді болды , олардың санының ... ... ... ... және ... өндірістегі негізгі
жұмыстарынан ауыл ... және ... ... ... толтыруға тиіс еді .
Оның есесіне жұмыскерлерге , белгілі жұмыс орнына ... ... ... ... және оны ... ... іс
жүзінде мүмкін болмайды . Соның ... ... ... деген
сұраным еркіндігі мен ұстаным еркіндігі ... ... . ... ... мен ... ... бақылау жасап
отырды , олардың өздерінің жұмыс күшін қолдануына тек қана ... ... ... шеңберінде ғана рұқсат етілді ... ... “ жас ...... ... бір ... мерзімдік шартқа қол қою сияқты ... , ... ... уақыты өтелгеннен кейін пәтер ... ... , бір ... ... ... ... ... жоғалту
қатері сияқты жанама әдістер де қолданылады . ... ... ... және лайықты өмір ... ... ... беретін жұмыс іздеу ұмтылысы – қалада ... ... , елде ... ... ... бермеу , жұмыстан
шығаруға кедергілеріне тірелетін . Бір ... ұзақ ... ... ... ... да және ... тұрғыдан да
ынталандырды . Соның ... ... ... ... заңы
бұзылды . Оның мәні – адам ... ... ... жақсарту
үшін белсене жұмыс ... ... , ал ол , ... өзін - ... ... ... , соған сәйкес жұмыс істейтін өмірінің
барлық кезеңі ... ... ету ... ... отырады .
Мысалы , аметикандықтар еңбек ететін өмір ... ... 7,5 рет ... ... . ... , бір ... өмір бойы
жалдаумен қамтылған жұмысшылар 206 рет жұмысын ... екен ... бұл ... ... ... жоғары болды , бірақ
АҚШ – ... ... . Бұл ... , ... ... көшіп жатқан
экономикаға тән көрініс . Мысалы Финляндияда ... және ... ... ... ... бірі мамандықтарын ауыстырады
немесе басқа жұмысқа ауысады .
Қазірде ... ... ... , ... ... күші мен олардың жұмыстың жағдайына қоятын ... ... ... бар . Оның ...... ... . ... ... , ... экономикалық және
әлеуметтік жағдайын жақсартам деп біраз ... ... ... . ... 2 ... 6 айға ... . ... бірге миллиондаған
дипломы бар ... да ... ... ... талап етпейтін
қызметтерде жұмыс жасайды , ал бұл ... , яки ... орын алып ... көрсетеді .
Бұл жағдайлар , ... ... ... өту ... кешіріп жатқан біздің елімізге де тән бола ... . ... ... – бұл ... өте ... жағдайда өтуде .
Мемлекетсіздендіру мен ... ... көп ... ... , ал ол , өз ... ... ... ... түрде қамтылған жұмыскерлердің босауын жеделдетуде .
Кәсіпкерліктің және де басқа ... ... баяу ... жұмыстан босап қалған жұмыскерлерді жұмыспен қамтуға ... ... ... ... байланысының үзілуі , соның
салдарынан шикізаттың және ... ... ... ... , ... кәсіпорындардың банкротқа ... ... . ... ... ... нарықтық экономикаға
тән құбылыс болып табылады . Бірақ оның әр ... ішкі ... ... бір ... ... . Егер жұмыссыздар сол
мөлшерден асып ... ... ... ... ... ... келтіреді . Ал қажетті деңгейдк тұрса , онда ... ... ... жағдай жасайды .
Нарықта сұраным мен ұсыным заңы ... ... ... ... ... әсер етеді . Мұнда жұмыс күшін сатушылар мен сатып
алушылар ... . ... ... ... ұсынатын жұмыскерлер , яғни
өзінің жұмысқа ... ... ... ... . ... еңбек рыногын мойындау үшін жұмыс күшінің әлеуметтік ... ... мен оның ... ... ... қосылу
әдісін түбегейлі ... ... . ... ... ... ...... қосылуын нерықтық әдіспен – сатып алу – сату ... ... ... ... ... ... ... десек , онда оның құны ... ... . Шын ... , ... күші ... өмір ... қажетіліктер құнына теңестіруге болады , яғни жұмыскер ... ... ... өмір ... осы ... құнына пара
пар болады .
Қазіргі ... ... ... ... ... ... адамның еңбегі ... ... . ... ... – 30 , ... – 28 , ... – 22 , ... – 15
долларды құрайды . Ал Қазақстанда 0,10 доллар .
Қазақстан ... ... енді ... жұмыспен қамтудың нарықтық механизмге өтуі қарастырылуда .
Қазіргі ... ... ... қатынастары терең дағдарысты басынан
кешіруде . Оның ... ... ... ... ... ... ... орталықтан жоспарланған еді . ... ... ... жұмыспен қамту ... және ... ... ... шеше ... ... ... нарық түрінің ішіндегі ең жетілмегені
болып табылады . Өзінің жұмыс ... ... ... , әдетте ,
олардың еңбегіне сұранымның бар немесе жоқтығы туралы ... ... . Олар ... қаласының шеңберіндегі бос жұмыс
орнының барлығын толық білмейді . Ал ... ... ... ... ... ... ... . Нарық жағдайында ... ... заңы ... ... ... ... ... : өзінің
экономикалық жағдайын жақсарту үшін ... ... ... ... , ... ... ... қажет етеді және бүкіл өмір бойы ... ... ... сапасы түрін өзгерткені абзал .
Мысалы американдықтар өмірінің еңбек еткен ... ... ... 7,5 рет , ... 2,6 рет , ал ... бұл ... Жапонияға қарағанда жоғары . Дамыған
елдердегі ... ... ... коньюктурасына қарай , жұмыскерлердің
үштен екісін үнемі оқуға итермелейді . ... ... , ... ... әйтеуір бір жерде оқиды . Осы елде сапа ... ... ... тобы , жаңа ... және ... ... ... кең тараған . Швецияда ... ... ... ... . Заң ... сай ,
әрбір жұмыскерге жұмыс уақытының есебінен кез ... ... ... және ... ... ... . Сондықтан да ... мен ... ... ... ... . Бұл ... – нарықтық
принципке көшетін экономика үшін қажетті ... . ... ... ... ... ... ... мамандық та өзгертіледі немесе
халық шаруашылығында айналысатындардың ... бір ... ... ... .
Еңбек нарығында тепе – теңдік сұраным мен ... ... . ... ... ... ... жалақы
мөлшерінен кері пропорционалды байланыстылықта ... . ... ... ... фирмалар тарықтық тепе – теңдікті сақтау
мақсатында жұмыс күшіне сұранымды ... ... , ал ... ... ... ... артады . Жұмыс күшіне деген
ұстаным нақты ... іс - ... ... ... ғылым экономисі П. Самуэльсонның ойынша ... ... ... ... ... ... ... тұрғындардың жалпы санымен ;
- жалпы тұрғындар санындағы өз ... ... ... ;
- жыл ... апта ... ... ... орташа
санымен ;
- жұмысшының ... ... ... , саны ... ;
3. Халықты жұмыспен қамту ... ... ... ... ... және ... ... – экономикалық теорияның бұрынғы және қазіргі
тарихындағы ең өткір ... ... ... әр ... мектеп
өкілдері әр түрлі түсіндіреді. Мысалы, мальтузиандық теория жұмыссыздықтың
пайда болуын тұрғындардың тым артып кетуімен түсіндіреді. ... ... ... ... ... ... түсіндіреді, еркін
кәсіпкерлік мектебінің теориясы- жұмыссыздық жалақы ... ... ... яғни ол ... ... табылады. Еркін
кәсіпкерлік теориясы қазіргі өкілдері- «монетаристер»- осы ... ... ... ... мен ... ... теория
жұмыссыздықтың болуын біріншіден- капиталдың қорлануымен, екіншіден,-
техника прогрессімен ... ... ... ... экономисі Томас Роберт Мальтус (1766-
1834ж.ж) жасаған. Ол 1798жылы ˝ Халық саны туралы заңның ... ... ... Онда ол ... ... Жер ... тұрғындар
геометриалық прогрессиямен өседі: яғни әрбір 25 жылда 2 есе өседі; ал өмір
сүру ... тек ... ... ... : ... ... ал өмір сүру жабдығы 1,2,3,4,5ж.т.б.
Ол халық санының және өмір сүру әдісінің өсу ... ... ... ... отырып мынадай қорытындыға келген:
тұрғындардың жоғары қарқынмен өсуі қайыршылық пен жұмыссыздықтың себеп-
салдары ... ... ... ... ... ( ... 25жылда 2 есе өсуі)
17-ші ғасырда АҚШ-да тұрғындар саны тек ... ... ғана ... ... ... келуімен де өскенің ескермеді.
Қазіргі жағдайда адамзаттың өмір сүру әдісінің ... тез ... ... үшін ... көп. Бұл ... ағылшын
экономисі Джон Бернал өзінің 1954 жылы шыққан ˝ Қоғам тарихындағы ғылым ... ... ... : ... ... атом ядросының бөлінуі
негізіндеге ядролық энергия алынды және оны ... ... ... ... күтуге толық негіз бар , себебі ... ... ары ... екенін көрсетеді.
Ағылшын экономисі Джон Кейнетің баяндауынша, жұмыссыздық дұл тауарға
сүранымның төлем қабілеттілігінің жеткіліксіздігі мен ... ... ... деп ... ... ... ... ол
адамдардың қор жинауға бейімділігімен және күрделі ... ... ... Оның ... ... ... ... етуге
болады, ол үшін адамдардың қор жинауға бейімділігін жою ... және ... құру үшін ... ... ... ... қарастырған дұрыс.
Батыс мектебінің өкілдері ХХ-шы ... 30-шы ... ... дәстүрлі түсіндірумен, яғни жұмыссыздық –жолдамалы
жұмыскердің өзінше еркін талдауы деп ... ... ... ... ... талап етеді, сондықтан жұмыс күшіне сұраным төмендейді.
Бұл ... ... ... ... ... професоры
А. Пигу өте дәйектілікпен жасады . Ол өзінің ойын 1923 жылы ... ... ... ˝ ... ... . Алайда ХХ- шы ғасырдың
30- шы жылдарындағы жаппай ... ... бұл ... дұрыс
еместігі барынша ... ... ... ...... ... ” өзі ... айқын көрсете білуде . Осы ... ... ... мемлекеттің ақша саяасатын дұрыс жүргізбеуінде екендігімен
түсіндіреді. Ақша ... ... ... ... ... процессін
реттеуге болады. Олардың ойынша, түзу ... ... және ... ... ... , Жаңа ... ... Филлипс ( 1914ж.ж) осы тәуелділікті ... ... ... ... ... ол “Филлипс қисығы ” ... ... ... жұмыспен қамту АҚШ- да 1955 жылы 6,5
млн ... 1990 жылы ... ... ... , ал ... ... 1955 жылы 30,1 млн ... 1990 жылы 85,3 млн ... , ... ... ... 75 ... ... . ... ой еңбегімен айналысатын жұмыскерлер арта ... . ... жылы ... ... ... ... күшінің 51 пайызын
құрады ... ... ... күші ... ... ... АҚШ- да 1970 -1992 жылдардың ... ... ... адамдардың саны өсті және жұмыс күшүінің ... ... мен ... ... 21% - дан 38 % - ға ... ... құрылым бойынша әйелдерді ... күші ... ... ... . АҚШ – да ... ... ... 1980 жылы 34% - дан 1992 жылы 60% - ке өсті ... –да осы ... ... ... ... ... жоқ ... экономикаға көшу ... ... ... ... ... ... жұмыс күшін тауар ретінде сату - сатып алу ... ... ... . ... ... әсер ... ... біліктілікті еңбектің дәрежесі көтеріледі , әрбір жұмыс ... ... , ... және оның ... ... күшейеді .
Еңбек рыногында өте қабілетті және іскер ... ... ... ... ... . ... еңбекке қабілетсіздерді , жалқау ,
әлсіздерді ешқашан аямайды . Ол еңбектің ... ... ... , ... пен ... ... ... – дағы қалыптасып отырған ... ... ... ... ... . ... ... жұмыс күшін еркін сату ... тұр және оның ... ... құқықтық және экономикалық
факторлармен ... Әлі де ... ... ... ... , ... ... еркін аумақтық ... ... ... жай ... болмай тұр . Мысалы , көмір және тау ... ... ... ... аудандарында ерлер еңбегі ... . ... ... ... қолданатын кәсіпорындар нашар ... , ... ... жұмыссыздардың 3 -тен 2- сін ... ... ... 1991 жылы алғаш рет ... ... ... 4000- нан ... ... ... оның ... 75 % әйелдер болды ... 2000 жылы ... ... ... саны 247,6 ... ... . Алдағы жылдары тіркелетін жұмыссыздар саны ... ... ... . Бұл ... ... ... жөн және
әлемдік тәжерибелерге ... ... , оны ... ... ... .
Тұрғындарды еңбекпен қамтудың мемлекеттік реттеу механизмі ... ... ... бөлімшелерін , экономикалық тетіктер
жүйесін ендіреді. Осы ... ... ... ... ... ... міндетті : әсіресе, жұмыссыздарға
жәрдем төлеу ... ... мен жаңа ... ... ... ... ... және т.б.
Жұмыссыздық мәселесін шешуде ерекше орынды еңбек
биржалары ( ... ... ... ... ) ... . ... – бұл тұрақты негізде қызмет жасайтын мекеме , ... ... ... ... мен ... ... делдалдық іс -
әрекет жүзеге ... ... ... ... ... ... ... қайтадан пайда болу қажеттілігін алға тартуда ... ... ... ... ... ... 1991 – ... 1 шілдеден бастап жұмыс істей бастады . ... ... ... орны өсіп ... . Қоғамдық қатынастары дамыған елде ... ... ... ... ... пайда болып , оның
мақсаты жұмыссыздарға көмек ... еді . ... өте келе және ... ... қатынастарының дамуына сай олардың ... ... ... . Соңғы жылдағы еңбек биржасы еңбек ... ... ... ... , ... қамту саясатын жасап
әрі оны өмірге ... . ... ... ... ... ... ... болып табылады : еңбек нарығындағы сұраным ... ... білу , ... ... ... алу , бос жұмыс ... , ... ... және жұмысқа тұрғысы келетін адамдарға
ақпарат беру , жұмыс іздеген ... ... ... ... ... ... , ... арасында кәсіби бағдар ... ... ... орналастыру кезінде делдалдық іс ... ... ... ақы төлеу болмақ .
Мемлекет кәсіпорын және ... ... ... ... арқылы еңбек ... әсер ... . ... ... жұмысқа жолдама кәсіпкер үшін ... ... ... . ... кімді аламын десе де ... ... ... және ... ... ... ... жалдауға мүмкіндігі бар .
Экономикасы дамыған елдер ... ... ... ... ... ... ... отырып жүргізіледі :
- біріншіден , фирманың ағындағы ... , оның ... ... және ... өз ... кадрларды даярлау
мүмкіндіктерін ескеру ... ;
- ... , ... ... ... ... ... ескерту
керек ;
- жұмыс күшін қолдау кезінде төмендегідей тәсіл ... ;
- ... және орта оқу ... ... ... ;
- ... ... орталығы арқылы кадрларды жалдау ;
- жарнамалық хабарлау мен ... ... ... ... ... ;
- ... ... ... ... ... , ... жұмыс орнына бірнеше орналасатындарды тарта білу . Талдау
іс -
әрекеті мұхият ... , рнда әр ... ... ... . ... ... орнына таласатын іздемпаздың
лауазымды қызметіне байланысты әр ... ... ... ... жалпы интеллектуалды деңгецн тексеруге , ... ... ... ... байқататын , жалпы және өндірістік
сипатты көрсететін сауалдарға , оның ... ... ... ... ... ... негізделіп жасалады
.
Қазақстан ... ... ... ... бағдарламасы жасалған . Еңбек нарығындағы жағдайды ... , ... ... ... ... қарастырылған , жастар
, әйелдер ,
мүгедектерді жұмыспен қамтуға ... ... ... .
Кәсіпорындарда оларды жұмысқа алудың үлесі белгіленген .
Қазір еңбек ... , ... ... ... мен ұсыным
туралы мағлұматтар ... ... ... . Осы ... ... Батыс елдерінің тәжірибесін қолдануға болады . АҚШ – та ... , ... және ... ... ... ... электронды
банкілері құрылған . Онда жұмысқа ... ... ... ... ... ... . ... барлық мамандық
топтарындағы жұмыссыздардыұ 40 проценті бір ... ... ... . ... – ақ ... ... жаңа
бағдарламасы енгізілген . ... , ... ... ... ... ... , ... тәжірибесі ьар және өз ісінің маманы
болғысы келген 400 жұмыссызға ... бір ... ... ... , алдын ала жәрдемақы ... . ... өзі , ... ... ... ... бар , әдейі куртарды өткен , сондай –
ақ жаңа істі ... ... ... ... ... Халықты жұмыспен қамту
Қазақстан Республикасы ˝ ... ... ... туралы ˝
жұмыссыздығы үшін олардың , негізгі жалақысының 50 % - нан ... ... ... ақы ... . Ол ... ... ... , күн көру деңгейімен төмен болмауы ... ... үшін ... бойынша ақы мөлшерін келтірейік : АҚШ – да
жалақының 50 % - ын ... , ... ... жас ... ... ... ... 3 – 12 айдың жалақысының - 60 ... % ... , ... – 1 – 2,5 ... ... 42 % - ын ... ... күніне 40 франк ... , ал 3 жыл бойы ... ... . ... 52 апта бойы 28,5 фунт ... ... .
Жұмыс істейтіндердің жалақысынан шегеріліп , сол жиналған соммалардан
арнайы қор пар ... ... ... дамыған көптеген елдерде еңбек нарығындағы
әр түрлі ... ... ... ... ... . Әсіресе жастарға . Осы ... ... ... ... үшін ... ... жасалып , ол өмірге
ендірілді. Бұл ... ... ... ... үшін
жұмыс орнын құру шараларына ерекше орын берілген , ... ... ... қаржыландырмаса , мемлекет кәсіби ... ... өз ... ... . ... ... – шы жылы 6 ... ˝ ... ... ... шаралары туралы ˝ шешім шығып , онда осы ... ... ... ... ... жұмыспен қамтамасыз ету шамасы қандай
? ... елде ... ... 1992 жылы 9,4 млн ... жетті немесе
халықтың жалпы санының ( 17 млн адам ) 55 % - ін ... . ... ... барлық салаларында 7,4 млн адам ... . ... 6 млн – ға ... ... 81 % - і ... ... ... істейді . Бұл мемлекеттік кәсіпорындардың
әлі де басым екендігін , яғни , ... ... тән ... қатынастарының қалыптасуы өте баяу ... ... . ... ... қазіргі еңбекпен қамту қатынастары ,
әкімшілдік ... ... ... ... ... ... ... дағдарсын көрсетіп отыр . ... ... ... ... ... ... толық , әсіресе тиімді
еңбекпен қамту мәселесін шеше алмады .
Қазақстан Республикасының ˝ ... ... ... ... ˝
Заңына сәйкес , жұмыстан ... ... , ... деп ... , бұрынғы жұмыс орнындағы негізгі жалақысының 50 % - ... емес ... , ... республикада қалыптасқан орташа жалақы
мөлшерінен жоғары және өмір сүру ... ... ... ... беруге кепілдік береді .
Осымен бірге мемлекет жұмыс ... ... ... ... ( ... ... келуі ) шектеу , шетел
жұмысшыларының ... ( ... ... ) ... , ... ... ... , жұмыс орнына бөлу және ... ... ... шығару сияқты жұмыспен қамту саясатын
жүргізеді . Мемлекет қосымша ... ... ... үшін ... жұмыс
бағдарламасын жүзеге асырады , сөйтіп жұмыссыздықтан мейлінше ... , ... ... ... мен ... ... ... көрсетеді .
Нарықтық қатынастары дамыған көп елдерде еңбек ... әр ... ... , ... жастарды жұмыспен қамтудың ... ... ... .Ол үшін арнайы бағдарламалар қабылданып
іске ... . Осы ... ... ... ... ... шығындары бөлінеді және ... ... ... ... мемлекет толық өз ... ... ... ... және ... ... қамту саласындағы үрдістер
әрқашан ...... даму ... орталық
мәселелері ... ... . ... ... ... ... тікелей
тұрақты жұмыспен қамтылу және еңбек нарығы ... ... ... алдын алумен байланысты .
Нарықтық ... көшу мен ... ... жаңа ... ... жұиыспен қамтылу , жұмыссыздық
мәселелері пайда болды . Еліміздегі ... ... әсер ... және ... ... , ... инфрақұрылымның
жетілдірілуі көптеген әлеуметтік мәселелерді , әсіресе еңбек ... ... ... ... өте ... ете ... .
Жаңадан қалыптасып келе жатқан Қазақстандық еңдек ... ... ... ...... ... ... .
Сондықтан да жұмысшы күші мен еңбек нарығын ... үшін және ... ... ... ... құру үшін ... қамту мәселесіне толық талдау жасау ... ... ... 2003 ... ... белсенді 7657,3
мың халқының 6985,2 мың адамы жұмыспен қамтылған . ... ... ... 91,2 % ... ... Республикасының еңбек рыногы.
| |2001 |2002 | |2003 |
| | |жыл |4кв |1кв ... ... |7479,1 |7399,7 |7326,4 |7244,5 ... | | | | ... ... |70,2 |40,1 |69,4 |68,7 ... % | | | | ... ... |6698,8 |6708,9 |6646,8 |6545,2 ... ... % |89,6 |90,7 |90,7 |90,3 ... жұмысшылар |3863,3 |4030,2 |4122,5 |4084,1 ... ... ... |57,7 |60,1 |62,0 |62,4 ... % | | | | ... ... |2835,5 |2678,7 |2524,3 |2461,1 ... ... ... |42,3 |39,9 |38,0 |37,6 ... % | | | | ... ... |780,3 |690,8 |679,6 |699,3 ... ... % |10,4 |9,3 |9,3 |9,7 ... ... деңгейі|19,1 |17,3 |17,4 |16,8 ... ... ... |7,6 |6,0 |5,8 |6,2 ... % | | | | ... ... |3175,8 |3155,3 |3229,6 |3303,7 ... ... | | | | ... ... |29,8 |29,9 |30,6 | ... халық деңгейі % | | | | ... – ең ... ... бірі ... ... ... ... арасында көп таралуы елдің экономикасына зор
нұқсан келтіреді . ... да ... ... ... тұрмысының ,
әл – ауқатының деңгейінің жоғары болуы сол ... ... ... ... жағынан дер қарқынмен дамуын қалайды . ... ... ... ... ... мен ... әділеттік негізінде
жоғары өркенинтті демократиялық ... құру ... ... ... ... ... ... бүгінгі
тіршілігінің негізгі мақсаты ... ... ... ... және мұң – ... ауқатты тұрмысын тұрмысын қамтамасыз ету
.
Менің ойымша қалаларға жаңа технологиялар алып ... , ... ... аталмыш шаруа шешімін табуы ... ... бар . Оның ... ... ... ... шетелдіктер
қолында болғандықтан, тауарлардың ... құны ... . Біз ... мен зейнеткенлердің жалақысын артырып отырғанымызбен , ол
бәрібір инфляция ... ... жүр . ... , ... ... қатты зардап шегеді .Сонықтан ... ... ... және ... ... бәсеңдету үшін адамдарды жұмыспен
қамту шарт .
Елдегі жұмыспен ... ... ... ... ... аз емес . Бұл ауданның әлеуметтік – ... ... ... жоқ . ... , ... ... қамту туралы заңға
бір жылда екі рет өзгеріс ... , оның ... ... ... ... түрде жүргізуге кері әсерін тигізеді .
Яғни , бұрынғы заңның ... өмір ... . ... ... ,
кәсіпорын басшыларының заңды құрметтеу мәденйетінің ... ... ... ... туғызатыны жасырын
емес . Осындай сәйкессіздіктің салдарынан ... ... да ... жатады .
Пайдаланылған әдебиеттер :
1. Я. Әубәкіров, К. Нәрібаев, М. Есқалиев, Е . Жатқанбаев, Е.
Байжұмашев ,
˝ ... ... ... ˝ ... ˝ ... ˝ 1998 ж .
2. ... . Ө. Қ, Байжомартов. Ү.С, Жүнісов. Б. А, Комягин. Б. И. ˝
Жаппы экономикалық ... ˝ ...... 2002 ... ... , ... . Макроэкономика 2001 ... ... . ˝ ... ... ... ˝ Оқу құралы .
Алматы 1999ж
5.САЯСАТ – POLICY № 4 ... ... ... ˝ ... жоқ аудан ˝ 28 сәуір 2001 ж № 85 4
бет .
8. ... ... ... ... , ... ... ˝ 6
ақпан
9. Шымкент келбеті ˝ ... жайы әлі де жай ... тұр ... ... 2002 ... ... ˝ Жұмыссыздық берті – ауыр дерт ˝ 24 сәуір
2004 ж 2 бет № 105 – 106 ( 23742 ... ... ... ˝ ... ... ... бола ма ? ˝ ... 2001 ж № 47 ( 17234 )
12. Оңтүстік Қазақстан ˝ ...... пен ... не ... ?
˝ 31 ... 2001 ж
13.ҚҰУ хабаршысы . Экономика сериясы . № 2( 48 ) 2005 ... ... – POLICY № 9 – 10 2002 ... ... мен ... ... жаңа және ескі сала-
ларға бөлу ерекшеліктерімен
жағдайласады)
Фрикциондық
(кәсіпті мекен-жайды және т.б
өзгертіуге байланысты болады)
Жұмыскер өз еркімен уақытша ... ... ... ... немесе оның
ақы деңгейі тартпайды)
-еңбекке қабілеті халықтың аздаған ... ... ... ... ... алып)
Мәжбүрлі
Еркімен
Жұмыссыздық
Жұмысқа орналасу ( f )
Жұмыс істейтіндер
жұмыссыздар
N
Жұмыстан шығу (s )
И
Н
Ф
Л
Я
Ц
И
Я
%
Р
0
Жұмыссыздық дейгейі %

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Постиндустриялды қоғам концепциясы4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь