Қазақстан Республикасы кеден органдарының құқық қорғау қызметінің мәні


1. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ КЕДЕН ОРГАНДАРЫНЫҢ ҚҰҚЫҚ ҚОРҒАУ ҚЫЗМЕТІНІҢ МӘНІ МЕН МАЗМҰНЫ
2. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ КЕДЕН ОРГАНДАРЫМЕН ЖҮЗЕГЕ АСЫРЫЛАТЫН ҚҰҚЫҚ ҚОРҒАУ ҚЫЗМЕТI.
3. КЕДЕН ІСІ САЛАСЫНДА ОРЫН АЛАТЫН НЕГІЗГІ ҚЫЛМЫСТАР ЖӘНЕ ТҮРЛЕРІ
4. КОНТРАБАНДА ЖӘНЕ БАСҚА ДА КЕДЕНДIК ҚҰҚЫҚБҰЗУШЫЛЫҚТАРМЕН КҮРЕС ЖӘНЕ ОЛ ҮШІН ЖАУАПКЕРШIЛIК
5. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ КЕДЕН ОРГАНДАРЫМЕН ЖҮЗЕГЕ АСЫРЫЛАТЫН ЖЕДЕЛ . IЗДЕСТIРУ ҚЫЗМЕТI.
6. Контрабанда және кедендiк құқықыбұзушылықтармен күрестiң проблемалары және жетiлдiру жолдары
7. Пайдаланылған нормативті.құқықтық актілер мен негізгі әдебиеттер
Мемлекет пен оның органдарының қызметінде басым бағыттардың бірі ретінде адамның және азаматтың құкықтары мен бостандықтарының үстемдігін, Қазақстан Республикасының егемендігін қамтамасыз етуге, қазакстандық қоғам мен мемлекеттің тұрақты әрі дәйекті дамуын, халықаралық аренада Қазақстанның қызметін құқықтық қамтамасыз етуге бағытталған ұлттық зандарды қалыптастыру орын алатыны белгілі.
Қазақстан Республикасы Конституциясының 1-бабында "Қазақстан Республикасы өзін демократиялық, зайырлы, құқықтық және әлеуметтік мемлекет ретінде орнықтырады, оның ең қымбат қазынасы - адам және адамның өмірі, кұқықтары мен бостандықгары" деп айқын жазылған. Бұл мемлекеттің мемлекеттік және өзге де органдар атынан өз қызметін құқыктық нормалар, Заңның үстемдігін қамтамасыз ету, жеке адамның кұкықтары мен занды мүдделерін қорғау, мемлекет пен азамат арасында өзара заң жауапкершілігін белгілеу негізінде жүзеге асыратынын айғақтайды.
Көптеген мемлекеттік органдар үшін олардың қызмет аукымы, әрине, аталғандарды, аса маңызды болса да, бірақ нақты шектелген міндеттер - құқық тәртібі, адамның кұкықтары мен бостандықтарын қорғау, қылмыстар мен өзге құкық бұзушылықтарға қарсы күрес міндеттерін шешумен бітпейді, құқық тәртібі мен заңдылықты қорғау жөніндегі кейбір функцияларды олар өздерінің негізгі міндеттерімен қатар жол-жөнекей орындайды.
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы, 1995 жыл 30 тамыз.
2. Қазақстан Республикасының Кеден кодексі, 2003 жыл 5 сәуір.
3. Қазақстан Республикасының Кеден ісі туралы Қазақстан Республикасының Заңы, 1995 жыл 20 шілде №2368 (өзгертулермен толықтырулар келесі Қазақстан Республикасы заң актілермен енгізілген: Қазақстан Республикасы Президентінің заң күші бар жарлықтары 21.12.1995 жыл №2703 және 26.01.1996 жыл №2824; Қазақстан Республикасы заңдары 22.11.1996 жыл №47-1; 09.06.1997 жыл №139-1 және 16.07.1999 жыл №426-1; 13.11.2000 жыл №98-ІІ;
4. Қазақстан Республикасының құқық қорғау қызметін жетілдіру жөніндегі шаралар туралы Қазақстан Республикасының Президентінің Жарлығы 2001 жыл 22 қаңтар №536;
5. Лауазымды адамдардың Қазақстан Республикасының кеден органдарында қызмет өткеруі туралы ережені бекіту туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2000 жыл 12 тамыз №1238;
6. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік кіріс министрлігі Кеден комитетінің төрағасы туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы 2002 жыл 30 қаңтар №133;
7. Әкімшілік құқықбұзушылық туралы Қазақстан Республикасының Кодексі 2001 жылғы 30 қаңтар №155-ІІ;
8. Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексі;
9. Алибеков “Таможенное дело в Республике Казахстан” Алматы 1997 год;
10. Алибеков “Таможенное право” Алматы 1997 год;
11. Драганов В.Г. “Основы таможенного дела” Москва 1998 год;
12. Сәрсенбаев М.А. “Таможенное право” Алматы 1998 год;
13. Мадиярова Д.М. “Кеден ісін ұйымдастыру және басқару” Алматы 2000 жыл;
14. Российское таможенное право: учебник для вузов. / руководитель авторского коллектива Б.Н.Габричидзе – Москва 1997 год;
15. Садықов Е. “Ішкі экономикалық қатер” Ақиқат журналы 1, 1998 жыл;
16. М.Шабанбаев “Қауіпсіздік бәрінен де қымбат” Егеменді Қазақстан / 13 желтоқсан / 2000 жыл;
17. Ү.Құланбай “Кеден – мемлекеттің шекарадағы сенімді қалқаны” Егеменді Қазақстан / 16 ақпан / 2000 жыл;
18. Н.Назарбаев “Қауіпсіздікке мән бермеу – нақты қатерді бағаламаумен тең” Егеменді Қазақстан / 25 ақпан / 2000 жыл;
19. С.Мұса “Еуразиялық Экономикалық Қауымдастық” Егеменді Қазақстан / 11 қазан / 2001 жыл;
20. Қазақстан Республикасының Президенті Жарлығы “Қазақстанның 2001-2005 жылдарға арналған экономикалық қауіпсіздік стратегиясы” Егеменді Қазақстан / 27 ақпан / 2001 жыл;
21. Е.О.Алауханов “Есірткіні ауыздықтау қауіпсіз қоғамға жол ашу” Үкімет жаршысы, 1,2001 жыл;

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі:  Материал
Көлемі: 47 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге
Таңдаулыға:   




Мазмұны

1. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ КЕДЕН ОРГАНДАРЫНЫҢ ҚҰҚЫҚ ҚОРҒАУ ҚЫЗМЕТІНІҢ МӘНІ
МЕН МАЗМҰНЫ
2. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ КЕДЕН ОРГАНДАРЫМЕН ЖҮЗЕГЕ АСЫРЫЛАТЫН ҚҰҚЫҚ
ҚОРҒАУ ҚЫЗМЕТI.
3. КЕДЕН ІСІ САЛАСЫНДА ОРЫН АЛАТЫН НЕГІЗГІ ҚЫЛМЫСТАР ЖӘНЕ ТҮРЛЕРІ
4. КОНТРАБАНДА ЖӘНЕ БАСҚА ДА КЕДЕНДIК ҚҰҚЫҚБҰЗУШЫЛЫҚТАРМЕН КҮРЕС ЖӘНЕ ОЛ
ҮШІН ЖАУАПКЕРШIЛIК
5. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ КЕДЕН ОРГАНДАРЫМЕН ЖҮЗЕГЕ АСЫРЫЛАТЫН ЖЕДЕЛ -
IЗДЕСТIРУ ҚЫЗМЕТI.

6. Контрабанда және кедендiк құқықыбұзушылықтармен күрестiң проблемалары
және жетiлдiру жолдары

Пайдаланылған нормативті-құқықтық актілер мен негізгі әдебиеттер

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ КЕДЕН ОРГАНДАРЫНЫҢ ҚҰҚЫҚ ҚОРҒАУ ҚЫЗМЕТІНІҢ МӘНІ МЕН
МАЗМҰНЫ
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ КЕДЕН ОРГАНДАРЫМЕН ЖҮЗЕГЕ АСЫРЫЛАТЫН ҚҰҚЫҚ ҚОРҒАУ
ҚЫЗМЕТI.

Мемлекет пен оның органдарының қызметінде басым бағыттардың бірі
ретінде адамның және азаматтың құкықтары мен бостандықтарының үстемдігін,
Қазақстан Республикасының егемендігін қамтамасыз етуге, қазакстандық қоғам
мен мемлекеттің тұрақты әрі дәйекті дамуын, халықаралық аренада
Қазақстанның қызметін құқықтық қамтамасыз етуге бағытталған ұлттық зандарды
қалыптастыру орын алатыны белгілі.
Қазақстан Республикасы Конституциясының 1-бабында "Қазақстан Республикасы
өзін демократиялық, зайырлы, құқықтық және әлеуметтік мемлекет ретінде
орнықтырады, оның ең қымбат қазынасы - адам және адамның өмірі, кұқықтары
мен бостандықгары" деп айқын жазылған. Бұл мемлекеттің мемлекеттік және
өзге де органдар атынан өз қызметін құқыктық нормалар, Заңның үстемдігін
қамтамасыз ету, жеке адамның кұкықтары мен занды мүдделерін қорғау,
мемлекет пен азамат арасында өзара заң жауапкершілігін белгілеу негізінде
жүзеге асыратынын айғақтайды.
Көптеген мемлекеттік органдар үшін олардың қызмет аукымы, әрине,
аталғандарды, аса маңызды болса да, бірақ нақты шектелген міндеттер - құқық
тәртібі, адамның кұкықтары мен бостандықтарын қорғау, қылмыстар мен өзге
құкық бұзушылықтарға қарсы күрес міндеттерін шешумен бітпейді, құқық
тәртібі мен заңдылықты қорғау жөніндегі кейбір функцияларды олар өздерінің
негізгі міндеттерімен қатар жол-жөнекей орындайды. Құқық тәртібі мен
заңдылықты қамтамасыз етумен арнаулы органдар тобы айналысады. Оларды құқық
тәртібін қорғау органдары, яғни ҚР Конституциясымен, басқа да заңнамалық
және құқықтық ұйғарымдармен жалпы мемлекеттің өмірі мен қызмет тәртібін
күзетуге арналган органдар деп атайды.
Құқық тәртібін қорғау органдары үғымына қүкык корғау органдары үғымы өте
жақын келеді. Бұл ұғымдар өте ұқсас, бірак бірдей емес. Олар білдіретін
органдар тобы сай келмейді. Құқық тәртібін қорғау органдарынын барлығы
бірдей құқық қорғау деп есептелмейді. Дәл осылайша құқық қорғау қатарына
кейбір кұқық тәртібін қорғау органдарын жатқызуға болмайды.
Кейбір авторлар құкық қорғау қызметі ұғымын кең және тар мағынада
қарастырады. Кең мағынада - бұл азаматтардын құқықтары мен бостандықтарын
сақтауды, олардың іске асырылуын, заңдылығы мен күкык тәртібін камтамасыз
ететін барлық мемлекеттік органдардың кызметі.
Тар мағынасында - бұл сол немесе өзге органның құзыретіне сәйкес
заңнамада белгіленген нысанда жүзеге асырылатын бұзушылықтардан құқықтық
қорғау жөніндегі арнайы уәкілетті органның қызметі.
Алайда, сол немесе өзге мемлекеттік органдарды құқық қорғау қатарына
жатқызу кезінде басшылыққа алынуға тиіс өлшемдердің мәнін айқын игеру үшін
белгілі шамада шартты түрде алынған, бірақ "құқық қорғау қызметі" атауы
сіңісті болған қызмет белгілерін анықтау аса маңызды.
ҚР заңдарына сәйкес құкық қорғау қызметінің бірқатар белгілері бар:
- біріншіден, құқык қорғау қызметі әртүрлі қылмыстың түрлері бойынша
мәжбүрлеу және өндіру сияқты зандык ықпал ету шаралар қолдана отырып, тек
заңның негізінде жүзеге асырылады.
Бұл жерде құқыққа қарсы әрекеттердің алдын алу шаралары ерекше орын
алады;
екіншіден, қолданылатын заңдық ыкпал ету шаралары заң-дар мен нормативтік
күкыктық актілерге қатаң сәйкес келуге тиіс;
үшіншіден, құқық қорғау кызметі заңның негізінде белгілі бір рәсімдер
сақтала отырып жүзеге асырылады. Мысалы, қылмыс жасағаны үшін ешқандай жаза
алдын ала қаралмастан қолданылмайды.
төртіншіден, қүқық қорғау қызметін іске асыру сауатты және дайындалған
қызметкерлерден түратын арнаулы және уәкілетті мемлекеттік органдарға
жүктеледі.
Айтылғандарды ескере отырып, қуқық ңоргау қызметі ұғымын айқындауға
болады - бұл заңдылыкты, құқық тәртібін, қоғамның, мемлекеттің, коғамдық
және өзге де бірлестіктердің, азаматтардың қүқықтары мен занды мүдделерін
қорғауды, адамның және азаматтың кұкықтары мен бостандықтарын қорғауды
қамтамасыз ету, заңда белгіленген тәртіппен заңға қатаң сәйкестікте заңдық
ықпал ету шараларын (соның ішінде мемлекеттік мәжбүрлеу шаралары) қол-дану
арқылы жүзеге асырылатын қылмыстар мен басқа да қүқық бұзушылықтарға қарсы
күрес бойынша мемлекеттің оның арнаулы уәкілетті органы атынан жүзеге
асырылатын қызмет.
Өз мазмұны бойынша құқық қорғау қызметі күрделі болып табылады. Оның көп
жоспарлығы осы мемлекеттік қызмет түрінің негізгі бағыттарымен мазмүны
айқындалатын әлеуметтік функциялардың әр түрлігіне қатысты айқындалады.
Мұндай бағыттардың катарына мыналарды жатқызуға болады:
* конституциялық бақылау;
* сот төрелігі;
* соттарды ұйымдық қамтамасыз ету;
* прокурорлық қадағалау;
* қылмыстарды анықтау және тергеу;
* заң көмегін көрсету және қылмыстық істер бойынша қорғау.
Осы бағыттардың әркайсысы нақты нәтижелерге қол жеткі-зуге бағытталған: ҚР
Конституциясының үйғарымдарын бұзуды жою, азаматтық, қылмыстық және өзге де
істерді әділ талқылау және шешу, соттардың қалыпты жүмыс істеуі үшін жағдай
жасау; прокурорлық ден қою қүралдарының көмегімен заңды бүзуды анықтау және
жою, қылмыс жасауға кінәлі адамдарды әшкерелеу және ашу, сотта нақты
істерді қарау үшін материалдар дайындау, кімге қажет болса, барлығына
білікті заң көмегін үсыну. Осы нәтижелерге кол жеткізу, ең аяғында, нақты
функ-цияларды іске асыру процесінде пайдаланылатын әдістердің әртүрлігі мен
өзгешелігіне қарамастан, кұқық қорғау қызметінің жоғарыда аталған
міндеттердің орындалуын камтамасызетеді.
Құқық қорғау органдары: жалпы сипаттамасы және жүйесі
Құқық қорғау қызметінің негізгі бағыттарын (функцияларын) орындау үшін
нақты құқық қорғау органдары жұмыс істейді. Заң ғылымында қүқық қорғау
органдарының тобы туралы бірдей пікір жоқ: біреулері олардың қатарын
көбейтіп, ал екіншілері азайтып көрсетеді. Бұл алақұлалық осы мәселенің
заңдық тәртіппен реттелмегендігімен түсіндіріледі, сондай-ақ заң
актілерінде де құқык қорғау қызметіне түсінік берілмеген. Бір автор,
қылмысқа қарсы тікелей күрес жүргізетіндерді қүқық қорғау органдары десе,
екіншілері - қылмыстар мен өзгеше қол сұғуларды түбірімен жояды десе,
үшіншілері - қоғамдык орындарда тәртіпті кадағалайды дейтіндер.
* Ғылымда сот кұкык қорғау органы болып табылатындығы туралы пікір
қалыптасқан. Алайда, біздің ойымызша, соттарды құқық қорғау органдарына
жатқызу дүрыс емес, ойткені сот қүқық қорғау органдарынан қүкыктық
мәртебесімен ерекшеленетін айрықша мемлекеттік орган болып табылады. Сот
жүйесі туралы Конституциялық заңның 1-бабының 2-тармағына сәйкес соттардың
міндеті "азаматтар мен ұйымдардың құқықтарын, бостандықтарын және заңды
мүдделерін қорғау, Конституция мен заңдардың, өзге де нормативтік құқықтық
актілердің, республика халықаралық шарттарының орындалуын қамтамасыз ету"
болып табылады.
Құқық қорғау қызметінің анықтамасын, оның функцияларының (бағыттарының)
сипаттамасын және қалыптасқан тәжірибені ескере отырып, қүқық қорғау
органдарына мына-ларды жаткызуға болады:
* соттардың қызметін ұйымдық қамтамасыз етуді жүзеге асыратын органдар (ҚР
Жоғарғы Сотының жанындағы Сот әкімшілігі жөніндегі комитет және оның
облыстардағы, Астана мен Алматы қалаларындағы әкімшілері);
* прокуратура органдары;
* қылмыстарды анықтауды, жолын кесуді және тергеуді жүзеге асыратын
органдар (ҚР ІІМ, ¥ҚК, ӘдМ, Қаржы полициясы агенттігінің кейбір алдын ала
тергеу және анықтау органдары);
* құқыктык көмек пен құқықтык қамтамасыз етуді ұйымдастыруды қамтамасыз
ететін органдар (адвокатура, нотариат).
Соттар (аудандық және оларға теңестірілгендер, облыстық және оларға
теңестірілгендер, ҚР Жоғарғы Соты) бізше, құқық қорғау органдарына жатады.

КЕДЕН ІСІ САЛАСЫНДА ОРЫН АЛАТЫН НЕГІЗГІ ҚЫЛМЫСТАР ЖӘНЕ ТҮРЛЕРІ

Қазақстан Республикасы Кеден Органдарының құқық қорғау қызметі
мемлекеттің кедендік құқықтық қатынас сферасының ішкі және сыртқы
функциясында көрініс беретін мемлекеттік қызмет. Бұл қызметтің мақсаты
болып мемлекеттік, қылмыстық, әкімшілік, азаматтық және кеден органдарының
қызметі сферасындығы басқа да құқық саласы.
Қазақстан Республикасы Кеден органдарының құқық қорғау қызметі
Қазақстан Республикасы кеден кодексінде бекітілген. Кеден органдарының
негізгі функциялары мен мақсаты болып, басқа құқықтық нормаларды қорғауда
кеден органдарымен қолданылатын, жүзеге асырылатын, сақталатын құрал
ретіндегі нормалар.
Қазақстан Республикасы кеден кодексіне сәйкес кеден органдары:
- Қазақстан Республикасы кеден заңдылығын және басқа да заңдардың
сақталуын қамтамасыз етеді, яғни кеден ісін жүзеге асыру барысындағы
азаматтар мен ұйымдардың заңды құқықтары мен қызығушылықтарын қорғап,
бақылауды жүзеге асырады;
- Өз құзіреті шегінде Қазақстан Республикасы экономикалық қызығушылығын
және қауіпсіздігін сақтау;
- Сауда экономикалық қатынастарды реттеуде кедендік құралдарды қолданады;
- Қазақстан Республикасы кеден шекарасы арқылы тауарлар мен көлік-
құралдарының өтуі барысында рұқсат беру тәртібінің салты сақталуын
қамтамасыз етеді;
- Мемлекеттік қауіпсіздікті қорғауда, халық қызығушылығын, адамдардың
өмірі мен денсаулығын қорғауда, табиғи қоршаған ортаны қорғауда,
республика тұтынушыларының әкелінетін тауарлардағы қызығушылығын
қорғауда әрекеттеседі;

Кеден органдары протекционистік шаралар арқылы мемлекеттік өндірісті
қорғайды. Қазіргі кезде Қазақстан Республикасының экономикасы ашық болғалы
бері бұрығыға қарағанда Қазақстан Республикасының экономикалық қауіпсіздігі
күрделі проблемаға айналды.
Оны қамтамасыз етуге кеден органдары СЭҚ-ті реттеуге жауапкершілікте
болады.
Қазақстан Республикасының заңына сәйкес кеден органдарының құзыретіне
келесілер тиесілі болып табылады:
1. Қазақстан Республикасы кеден саясатын құруда және оны жүзеге асыруға
қатысады;
2. Заңдылықты қамтамасыз етуді, кеден ісін жүзеге асыруда азаматтардың,
кеден органдарының, мекемелердің және ұйымдардың мүдделері мен құқығын
қорғауда шаралар қолданады;
3. Қазақстан Республикасының экономикалық негізі болып табылатын Қазақстан
Республикасының экономикалық қауіпсіздігін өзінің құзіреттілігі шегінде
қамтамасыз етеді;
4. Қазақстан Республикасының экономикалық мүдделерін қорғайды;
5. Сауда-экономикалық қатынастарды реттеуде кедендік реттеудің құралдарын
пайдаланады;
6. Кеден салықтарын, баждарын және т.б кеден төлемдерін алады;
7. Қазақстан Республикасының кеден территориясынан өткізілетін тауарлардың
өткізу тәртібін қамтамасыз етеді;
8. Контрабандамен, салық заңдылықтарын және кеден тәртібін бұзушылықпен,
кеден шекарасы арқылы наркотикалық заттардың, қарулардың, Қазақстан
Республикасының және шетел мемлекеттерінің халқы жинаған археологиялық,
тарихи, көркем заттардың, жоғалып кету қаупі бар жануарлар мен
өсімдіктердің және т.б тауарлардың заңсыз айналысымен күрес жүргізеді,
сонымен қатар халықаралық терроризммен күресуде көмек береді;
9. Кедендік ресімдеу мен кеден бақылауын жетілдіреді және оны жүзеге
асырады, Қазақстан Республикасының кеден территориясынан өтетін тауар
айналымын тездетуге жағдай жасайды;
10. Кедендік сыртқы сауда статистикасын және арнайы статисктиканы
жүргізеді;
11. СЭҚ ТН жүргізеді;
12. СЭҚ субъектілерінің, сонымен қатар азаматтардың, ұйымдардың,
мекемелердің және кеден органдарының СЭБ-ын дамытуға көмектеседі;
13. Мемлекет қауіпсіздігін, қоғамдық тәртіпті, адам денсаулығы мен өмірін,
жануарлар мен өсімдіктерді, сырттан келетін тауарлардан қазақстандық
тұтынушылар мүдделерін қорғаудағы шараларды жүзеге асыруға көмектеседі;
14. Қазақстан мүддесіне стратегиялық маңызы бар материалдардың сыртқа
әкетілуін бақылауды жүзеге асырады;
15. Өз құзыреттілігі шегінде валюталық бақылауды жүзеге асырады;
16. Қазақстан Республикасының халықаралық міндеттерін орындауды қамтамасыз
етеді, Қазақстан Республикасының халықаралық келісім-шарттарын жасауға
қатысады, шетел мемлекеттерінің кеден және т.б компетентті органдарымен,
халықаралық ұйымдармен кеден ісі сұрақтары мен айналысатын,
ынтымақтастықты жүзеге асырады;
17. Кеден ісі саласында консультативтік және ғылыми-зерттеу жұмыстарын
жүргізеді;
18. Қазақстан Республикасы Президентінің, Парламентінің, Үкіметінің және
т.б мемлекеттік органдардың, кеден органдарының, мекемелердің және
азаматтарының кеден сұрақтары бойынша мәліметтерін бекітілген тәртіппен
жүзеге асырады;
19. Біртұтас қаржы-шаруашылық саясатты жүзеге асырады, кеден органдарының
әлеуметтік және материалдық-техникалық базасын дамытады;

Қазақстанның кеден қызметінің приоритетті бағыты болып, құрылған
программада белгіленгендей, мыналар табылады: фискалды және құқық
қорғаушылық функцияны жүзеге асырады, кедендік бақылау және кедендік
ресімдеу технологиясын жетілдіру, мемлекеттің экономикалық қауіпсіздігін
және оның экономикалық мүдделерін қамтамасыз ету.
Қазақстан Республикасының экономикалық қауіпсіздігін күшейтуде барлық
мемлекеттік органдар қызмет атқарады, бұл олардың Конституциялық
қызметінің бірі болып табылады. Кеден органдарының құзыретіне ҚР-ң
экономикалық қауіпсіздігінің келесідей сұрақтары кіреді: контрабандамен,
заңсыз валюталық операциялармен, кеден тәртібін бұзушылықтармен күресу,
мемлекеттік бюджетті толықтыру және мемлекеттің экономикалық мүддесін
және СЭҚ қатысушылардың мүддесін қорғауда мемлекеттік реттеу шараларын
қамтамасыз етеді.
Мемлекеттің экономикалық қауіпсіздігін қамтамасыз етуде кеден
органдарының басты қызметі-бұл белгіленген кедендік құқықтық нормаларды
сақтау үшін барлық қоғамдық қатынастар қатысушыларына әсер ету.
Мемлекеттің экономикалық қауіпсіздігі, оның экономикалық мүдделері
және оны қорғаудың әртүрлі аспектілері бар. Мысалы, ішкі және сыртқы
экономикалық мүдделер.
Ішкі экономикалық мүдделер өндірісті және ауылшаруашылығын дамытумен
байланысты болуы мүмкін. Сонымен қатар көлікті және байланысты дамыту мен
байланысты болады, т.б кеден органдары өздерінің құралдарымен және өзіне
тән әдістерімен аталғандарды және олардан пайда болған (жалпы
мемлекеттік, аймақтық, кәсіпорындық және т.б) кәсіпорынның және
шаруашылық жасаушы ұйымдардың мемлекеттік, аймақтық нақты мүдделерін
қорғауға арналған
Кеден органдарының экономикалық қауіпсіздікті қамтамасыз етуге және
мемлекеттің экономикалық мүддесін қорғау үшін қолданылатын құралдары мен
әдістерін екі топқа бөлуге болады:
1. Құқықтық реттеу құралдары және құқық қорғаушылық қызмет әдісі. Мұндай
жағдайда кеден органдары заңдылықты бұзуға бағытталған әрекетті заңға
сәйкес өкіметтік билікті пайдалана отырып, құқықтық күштеу, яғни
санкциялар, қорғау шараларын қолдану. Бұл топ кеден органдарының құқық
қорғаушылық қызметін құрады.
2. Сыртқы сауда қатынастарын экономикалық реттеу құралдары және
әдістері.Олар: тарифтік реттеу (кеден төлемдері, алымдар, салықтар,
кеден құнын анықтау әдістері, валюталық бақылау, тауардың шыққан жерін
анықтау және т.б) және тарифтік емес реттеу (эмбарго, әкелуге тыйым
салу немесе тауарларды шығаруға, тауарларды әкелуге және әкетуге
шектеулер: лицензиялар, квоталар, сертификаттаулар және т.б
шектеулер).
Кеден органдарының экономикалық қауіпсіздікті қамтамасыз ету
мақсатында қолданылатын кедендік реттеулер өзіне құқықтық, экономикалық
және ұйымдастырушылық шаралары мен программаларды қосады. Бұлар мемлекеттің
экономикалық мүддесін қамтамасыз ету мақсатында, сауда экономикалық
қатынастарды қамтамасыз ету және даму процесін оптималдау үшін, ұлттық
экономиканы дамытуды ынталандыру және бұл экономиканы бұзатын сырттан
келетін деструктивті элементтерден шеттету үшін қолданылады.
КОНТРАБАНДА ЖӘНЕ БАСҚА ДА КЕДЕНДIК ҚҰҚЫҚБҰЗУШЫЛЫҚТАРМЕН КҮРЕС ЖӘНЕ ОЛ ҮШІН
ЖАУАПКЕРШIЛIК

Қазақстан Республикасы кеден ісі саласында қылмыстардың бірнеше түрлері
кездеседі. Атап айтсақ:
1) Қазақстан Республикасы қылмыстық кодексінің 209 бабына сәйкес
Экономикалық контрабанда;
2) Қазақстан Республикасы қылмыстық кодексінің 213 бабына сәйкес Шетел
валютасындағы қаражатты шетелден қайтармау;
3) Қазақстан Республикасы қылмыстық кодексінің 214 бабына сәйкес Кеден
төлемдерi мен алымдарын төлеуден жалтару;
4) Қазақстан Республикасы қылмыстық кодексінің 250 бабына сәйкес
Айналыстан алынған заттардың немесе айналысы шектелген заттардың
контрабандысы.

    Тарихи қайнар-көздерден ұғынатымыз контрабанда – бұрынан келе жатқан
кертартпа құбылыстар мен әрекеттердің жиынтығы. Ол жөнінде ерте грек және
рим құжаттары мен мемлекеттік іс-жүргізу қағаздарында кездеседі. Орта
ғасырларда kontrabandos сөзі сатуға тиым салынған және тәркіленуі
міндетті тауарларды белгілеу үшін пайдаланылған.
Көптеген елдердiң тәжiрибесiнде контрабанданы (итальян сөзi contro
- қарсы, bando- мемлекет қаулысына) мемлекет шекарасы арқылы заңсыз түрде,
қылмыс деп табылатын тауарлар мен басқа да құралдардың өтуi деп
түсiндіріледі.
Контрабанда, ең алдымен, мемлекеттiң экономикалық мүддесiне нұқсан
келтiредi, себебi, бiрiншiден - әкелiнетiн және шығарылатын тауарларға
белгiленген алымдар мемлекеттiк бюджетке тұспейдi. Екiншiден, елдiң
экомикасы үшiн өте қажеттi болғандықтан сыртқа шығаруға тыйым салынған
тауарлар (стратегиялық мақсаттағы шикiзат) әкетiледi.
Кеден органдары кеден ісіндегі контрабандалық қылмыстар мен кеден
тәртіптерін бұзушылықтармен күрес жүргізуде арнайы құралдар мен техникалық
қамтамассыз ету құралдарын пайдаланады. Кеден органдары жолаушылар алып
жүретін және алып жүрмейтін жүктерінің халықаралық почта жөнелтімдері мен
кіші және орташа көлемдегі ыдыстардағы тауарлардың құрамын оларды ашпастан,
рентгенге түсіру әдісімен көзбен көріп тексеру үшін рентгендік тексеру
техникасы пайдаланады.

213-бап. Шетел валютасындағы қаражатты шетелден қайтармау
      Ұйым басшысының Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес Қазақстан
Республикасының уәкiлеттi банкiндегi шоттарға мiндеттi түрде аударылуға
жататын шетел валютасындағы қаражатты шетелден iрi мөлшерде қайтармауы - 
      үш жылға дейiнгi мерзiмге белгiлi бiр лауазымдарды атқару немесе
белгiлi бiр қызметпен айналысу құқығынан айыра отырып немесе онсыз үш жылға
дейiнгi мерзiмге бас бостандығынан айыруға жазаланады. 
      Ескерту. Осы бапта көзделген әрекет, егер қайтарылмаған шетел
валютасындағы қаражат сомасы бес мың айлық есептiк көрсеткiштен асса, iрi
мөлшерде жасалған деп танылады. 
      214-бап. Кеден төлемдерi мен алымдарын төлеуден жалтару
      1. Кеден бажын, салықтарды, кеден алымдарын, лицензия бергенi үшiн
алынатын алымдарды немесе басқа кедендiк төлемдерiн төлеуден жалтару
әрекетi iрi мөлшерде жасалған болса, - 
      бес жүзден жетi жүз айлық есептiк көрсеткiшке дейiнгi мөлшерде немесе
сотталған адамның бес айдан жетi айға дейiнгi кезеңдегi жалақысының немесе
өзге де табысының мөлшерiнде айыппұл салуға, не бiр жылға дейiнгi мерзiмге
түзеу жұмыстарына, не екi жылға дейiнгi мерзiмге бас бостандығын шектеуге,
не төрт айға дейiнгi мерзiмге қамауға, не бiр жылға дейiнгi мерзiмге бас
бостандығынан айыруға жазаланады. 
      2. Дәл сол әрекет: 
      а) бiрнеше рет; 
      б) лауазымды адам өз қызмет бабын пайдаланып; 
      в) ұйымдасқан топпен немесе қылмыстық сыбайластықпен (қылмыстық
ұйыммен) жасалса - 
      жетi жүзден бiр мың айлық есептiк көрсеткiшке дейiнгi мөлшерде немесе
сотталған адамның жетi айдан бiр жылға дейiнгi кезеңдегi жалақысының немесе
өзге де табысының мөлшерiнде айыппұл салуға, не бiр жылдан екi жылға
дейiнгi мерзiмге түзеу жұмыстарына, не үш жылға дейiнгi мерзiмге бас
бостандығын шектеуге, не төрт айдан алты айға дейiнгi мерзiмге қамауға, не
үш жылға дейiнгi мерзiмге бас бостандығынан айыруға жазаланады. 
      Ескерту. Егер төленбеген кеден төлемдерiнiң құны бiр мың айлық
есептiк көрсеткiштен асса, кеден төлемдерiн төлеуден жалтару iрi мөлшерде
жасалған деп танылады. 
Қазақстан Республикасы кеден ісіндегі контрабанда үшiн жауапкершiлiк
қылмыстық кодекстiң 209 және 250 баптарында белгiленген. Контрабанда
обьектiсiн сипаттау үшiн оның маңызды құқықтық мәнiне қылмыс заты (құралы)
ие болады. Осыған байланысты жазалауды дифференциалдай отырып, заң
контрабанданы екi түрге бөледi.
Контрабанданың бiрiншi түрiне еркiн айналыстағы кез келген тауарлар
жатады; өнеркәсiптiк және өндiрiстiк тауарлар, шаруашылық-тұрмыстық заттар,
валюта, валюта бағалықтары, зергерлiк бұйымдар, көлiк-құралдары, алкаголь
сусындары, темекi бұйымдары және т.б. Дәлірек айтатын болсақ Қазақстан
Республикасының қылмыстықкодексінің 209-бабына сәйкес Экономикалық
контрабанда.
Қазақстан Республикасының кедендiк шекарасынан кеден бақылауын жанай
немесе одан жасырын, не құжаттарды немесе кедендiк теңдестiру құралдарын
алдап пайдалану арқылы тауарларды немесе өзге де заттарды, Қазақстан
Республикасының қылмыстық кодекстiң 250-бабында көрсетiлгендерiн
қоспағанда, не декларацияланбаумен немесе күмәндi декларациялаумен ұштасқан
кедендiк шекарадан өткiзуге тыйым салынған немесе өткiзу шектелген,
кедендiк шекара арқылы өткiзудiң арнайы ережелерi белгiленген тауарларды,
заттар мен құндылықтарды iрi мөлшерде өткiзу - екi жүзден бес жүз айлық
есептiк көрсеткiшке дейiнгi мөлшерде немесе сотталған адамның екi айдан бес
айға дейiнгi кезеңдегi жалақысының немесе өзге де табысының мөлшерiнде
айыппұл салуға, не төрт айдан алты айға дейiнгi мерзiмге қамауға, не бiр
жылдан екi жылға дейiнгi мерзiмге түзеу жұмыстарына, не жүз айлық есептiк
көрсеткiшке дейiнгi мөлшерде немесе сотталған адамның бiр айға дейiнгi
кезеңдегi жалақысының немесе өзге де табысының мөлшерiнде айыппұл салына
отырып немесе онсыз үш жылға дейiнгi мерзiмге бас бостандығынан айыруға
жазаланады.
Нақ сол әрекет:
а) бiрнеше рет;
б) лауазымды адам өзiнiң қызмет бабын пайдаланып;
в) кеден бақылауын жүзеге асырушы адамға күш қолдана отырып жасалса - мүлкi
тәркiленiп немесе онсыз екi жылдан бес жылға дейiнгi мерзiмге бас
бостандығынан айыруға жазаланады.
Осы баптың бiрiншi немесе екiншi бөлiктерiнде көзделген, ұйымдасқан
топ жасаған әрекеттер - мүлкi тәркiленiп, үш жылдан сегiз жылға дейiнгi
мерзiмге бас бостандығынан айыруға жазаланады. Осы бапта көзделген
әрекеттер, егер өткiзiлген тауарлардың құны бiр мың айлық есептiк
көрсеткiштен асса, iрi мөлшерде жасалған әрекеттер деп танылады (Мысалы
2004 жылғы Қазақстан Республикасының мемлекеттік бюджеті сәйкес бiр мың
айлық есептiк көрсеткiш – 919 теңге).
Экономикалық Контрабанданың негiзгi тiкелей объектiсi – мемлекеттiң
қаржылық қызметi. Қосымша объектiсi - Қазақстан Республикасының кедендiк
шекарасын кесiп өту ережесi. Контрабанданың затына және субъектiсiне
байланысты оның факультативтi объектiлерiне қоғамдық қауiпсiздiк,
мемлекеттiк органдардың қызметi, Қазақстан Республикасының саяси мүддесi,
Қазақстан халқының денсаулығы, қоғамның моральдық бастауы, Қазақстан
халқының тарихи-мәдени мұралары жатады. Қылмыстың заттары – тауарлар және
тағы да басқадай заттар.
Қазақстан Республикасының 2003 жылғы 5 сәуірдегі N 401-2 кеден
кодексі 7-бабының 39-тармағына сәйкес, тауар - Қазақстан Республикасының
кедендік шекарасы арқылы өткізілетін мүлік, оның ішінде ақпарат
таратушылар, валюталық құндылықтар, энергияның электр, жылу және өзге де
түрлері, сондай-ақ көлік құралдары, бұған осы баптың 43) тармақшасында
аталған көлік құралдары кірмейді, яғни көлік құралы - халықаралық
тасымалдауларды жүзеге асыру үшін қолданылатын және осы көлік құралдарымен
бірге тасымалданатын болса, олар үшін техникалық паспортпен немесе
техникалық формулярмен көзделген қосалқы бөлшектерді, керек-жарақтары мен
жабдықтарды, олардың конструкциясында көзделген май құю ыдыстарындағы жанар-
жағармай материалдары мен салқындату сұйықтарын қоса алғанда, теңіз, ішкі
су, әуе кемесі, механикалық көлік құралы.
Сонымен қатар, кедендiк шекара арқылы алып өту үшiн арнаулы ереже
белгiленген, кедендiк шекара арқылы алып өтуге тыйым салынған немесе шектеу
қойылған заттар мен құндылықтар да бұл қылмыстың заты бола алады.
Кедендiк шекара арқылы алып өтуге тыйым салынған заттардың тiзбесi
Қазақстан Республикасы Министрлер Кабинетiнiң 1993 жылғы 19 ақпандағы
“Қазақстан Республикасының шекарасы арқылы алып өтудi декларациялау және
оның тәртiбi туралы” қаулысының №5 тiркемесiнде берiлген. Оған мемлекеттiк
және қоғамдық құрылысты күйретуге бағытталған, соғысты, террорды, зорлықты,
нәсiлшiлдiктi насихаттайтын баспа және бейнелеу материалдары, көне заттар
және басқа едәуiр көркемдiк, тарихи, ғылыми немесе мәдени құндылығы бар
заттар кiрген.
Қазақстан Республикасының кедендiк шекарасы арқылы алып өтуге шектеу
салынған заттар тiзбесi осы қаулының №6 тiркемесiнде берiлген. Оған ғылыми,
көркемдiк, тарихи немесе мәдени құндылығы бар заттар, есiрткi затына
жатпайтын дәрi-дәрмектер, радиоэлектрондық құралдар, байланыс құралдары
және жоғары жиiлiктi құрылған құрылғылар, жарқырауық тастардың (құнды
тастардан басқа), коллекциялық және сирек минералдардың, палеонтологиялық
қалдықтардың үлгiлерi, авто, мото, көлiк құралдары және басқалар кiрген.
Қылмыстың объективтiк жағы – осы кодекстiң 250-бабында
көрсетiлгендерден басқа тауарларды және басқа заттарды iрi мөлшерде
кедендiк шекара арқылы алып өтуге бағытталған белсендi әрекетпен
сипатталады.
Жоғарыда аталған Жарлықтың 18-бабының 9-тармағына сәйкес Қазақстан
Республикасының кедендiк шекарасы арқылы алып өту дегенiмiз – “тауарларды
және көлiк құралдарын кез келген тәсiлмен Қазақстан Республикасының
кедендiк аумағына алып кiрумен немесе сол аймақтан алып шығумен байланысты
әрекет жасау, оған халықаралық жiберулермен өткiзу, құбыр мен тасымалдау
көлiгiн және электр жұйкесiн пайдалану да кiредi”. Көрсетiлген әрекеттерге
мыналар жатады: Қазақстан Республикасының кедендiк аумағына тауарларды және
көлiк құралдарын алып кiру, оның iшiнде, еркiн кедендiк қоймаларың аумағына
Қазақстан Республикасының кедендiк аумағының қалған бөлiгiне алып кiру -
Қазақстан Республикасының кедендiк шекарасын iс жүзiнде кесiп өту; басқа
жағдайларда - Қазақстан Республикасының кедендiк аумағынан тыс жаққа, не
еркiн кедендiк зоналар аумағына, немесе еркiн қоймаларға тауарлар мен көлiк
құралдарын алып шығу ниетiн жүзеге асыруға бағытталған әрекеттер жасау,
атап айтқанда – “кедендiк декларация беру”.
Сонымен, тауарларды немесе басқа заттарды алып кiргенде Қазақстан
Республикасының кедендiк шекарасы iс жүзiнде кесiп өтiледi, ал алып
шыққанда – кедендiк декларация берiледi. Сондықтан да, Қазақстан
Республикасының кедендiк аумағына алып кiргенде, оның iшiнде еркiн кедендiк
зоналар аумағы мен еркiн қоймалардан кедендiк аумақтың басқа бөлiгiне алып
кiргенде тауарлар мен басқа заттардың кедендiк шекараны iс жұзiнде кесiп
өткен кезiнен бастап, ал тауарларды кедендiк аймақтан алып шыққанда, сондай-
ақ оларды Қазақстан Республикасы кедендiк аумағының қалған бөлiгiнен еркiн
кедендiк зоналар аумағына және еркiн қоймаларға алып кiргенде – кедендiк
декларация берген кезден бастап контрабанда аяқталған қылмыс болып
саналады.
Алып өту мына тәсiлдердiң бiреуi арқылы жасалуы мүмкiн:
а) кедендiк бақылауды айналып өту;
б) кедендiк бақыладуы жасыру;
в) кедендiк ұқсастыру құжаттарын немесе құралдарын алдап пайдалану;
г) декларация жасамау;
д) кедендiк шекара арқылы алып өтуге тыйым салынған немесе шектеу салынған
заттар мен құндылықтарды жалған декларациялау.
Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты Пленумының “Контрабанда үшiн
қылмыстық жауапкершiлiк туралы заңдарды қолдану практикасы туралы”
қаулысының 5-тармағына сәйкес, контранбанда жасаудың жоғарыдағы бiрiншi
тәсiлiнде – контрабанда заттарын кеден бекеттерiн, өткiзу пункттерiн және
кедендiк рәсiмдеу жүргiзу үшiн Қазақстан Республикасының заңдарымен және
кеден органдарымен белгiленген басқа органдарды айналып өтiп немесе
рәсiмдеу жүргiзiлетiн уақыттан басқа кезде жiбередi немесе алып өтедi.
Қазақстан Республикасы кеден кодексіне сәйкес, Қазақстан Республикасының
кеден органдары белгiленген жерлерден және олардың Қазақстан
Республикасының заңдарына сәйкес жұмыс iстеу уақытында ғана тауарлар мен
көлiк құралдарының Қазақстан Республикасының кедендiк шекарасын кесiп
өтуiне жол бередi.
Басқа жерлерден және Қазақстан Республикасы кеден органдарының
жұмысынан тыс уақытта тауарлар мен көлiк құралдары Қазақстан
Республикасының кедендiк шекарасын тек Қазақстан Республикасы кеден
органдарының рұқсатымен мен ғана кесiп өте алады.
Контрабанда жасаудың екiншi тәсiлi – тауарларды немесе өзге
құндылықтар мен заттарды жасыру, оларды құпия тығу немесе қиындататын басқа
әдiстер қолдану немесе затқа басқа заттың түрiн беру.
Заттарды кеден бақылауынан жасырып қалу үшiн қолданылатын айналаның
түрi көп. Заттарды, мысалы, киiмге, аяқ киiмге, бас киiмге, қобдиша түбiне,
таяқ, шатыр саптарына, тағам iшiне тығады.
Контрабанданың үшiншi тәсiлiнде кеден органдарына, сондай-ақ шекара
бақылауын жүзеге асыратын адамдарға жарамсыз, заңсыз жолмен алынған,
жалған, сондай-ақ жалған мәлiметтер кiрген құжаттар ұсынады, жасанды
мөрлер, мөртаңбалар, пломбалар, кедендiк ұқсастырудың басқа да сондай
құралдарын пайдаланады немесе басқа объектiлерге жататын шын ұқсастыру
құралдарын ұсынылады.
Бұл тәсiл контрабанданың ең көп таралған және қауiптi түрлерiнiң
бiрi, себебi құжаттарды алдамшы жолмен қолдану арқылы шетелге әр түрлi
құнды шикiзат пен материалдарды, қуат көздерiн (мұнай, бензин, мазут), т.
б. көптеген алып өтуге мүмкiндiк туады. Мұндай iрi масштабты операциялардан
мемлекет ондаған, жүздеген мың доллар зиян келеді.
Контрабанданы осы тәсiлмен жасағанда айыптының әрекетiн құжаттарды
бұрмалағандығы немесе қолдан жасағандығы үшiн қосымша саралаудың
қажеттiлiгi жоқ, себебi әрекеттер контрабанда жасаудың осы тәсiлiнiң
мiндеттi нышандары болып табылады.
Контрабанда жасаудың төртiншi және бесiншi тәсiлдерiнде алып өтуге
тыйым салынған мен заттарға қатысты, заңда белгiленген ережелерге сай
кедендiк декларация беру мiндетiн орындамайды немесе дұрыс орындамайды.
Контрабанда жасағанда затты кеден шекарасы арқылы алып өтедi. Заң актісінің
талаптарына сәйкес республиканың кедендiк аумағының iшi, сондай-ақ еркiн
кедендiк аймақтар мен еркiн қоймалардың периметрлерi кедендiк шекара болып
табылады. Айыптының әрекетiн осы бап бойынша саралау ұшiн тауарлар немесе
басқа заттар iрi мөлшерде өтуi тиiс. Осы бапқа берiлген ескертуге сәйкес,
егер тауарлардың құны бiр мың айлық есептiк көрсеткiштен асса, контрабанда
iрi мөлшерде жасалған деп танылады.
Қылмыстың субъективтiк жағы – тiке ниет түрiндегi кiнә. Айыпты адам
тиiстi тауарларды немесе басқа заттарды кедендiк шекара арқылы iрi мөлшерде
өткiзiп отырғанын түйсiнедi, осы iс-әрекеттi жасағанды қалайды. Тауарлар
мен басқа заттарды алып өтудiң балама тәсiлдерiнiң кемiнде бiреуiн адам
ойластыруы қажет.
Бұл бапты қалыптастырғанда жаза тағайындау кезiнде ескерiлуi мұмкiн
себеп пен мақсат қалып қойған. Контрабанда жасаудағы мақсат, әдетте, пайда
табу, ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Қазақстан Республикасы кеден органдарының құқық қорғау қызметінің мәні мен мазмұны
Кеден органдарының құқық қорғау қызметі
Құқық қорғау қызметінің мәні, мазмұны
Қазақстан Республикасындағы кеден органдарының дамуы
Қазақстан Республикасында құқық қорғау органдарының қызметі
Құқық қорғау органдарының жалпы сипаттамасы
Қазақстан Республикасы кеден ісі негіздері
Құқық қорғау органдарының ұйымдастырылуы мен қызметінің құқықтық негіздері
Кеден органдарының қызметінде бақылау функциясы
Қазақстан Республикасы кеден төлемдерiнiң экономикаық мазмұны
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь