Сын есімге түсінік беру


Жоспар
І. Кіріспе бөлім
ІІ. Негізгі бөлім
- Сын есім туралы жалпы түсінік
- Сын есімнің мағыналық түрлері, морфологиялық құрамы
- Сын есімнің жасалуы
а) есімдерден сын есім тудыратын жұрнақтар
ә) етістіктерден сын есім тудыратын жұрнақтар
1. 4. Сын есімнің шырайлары
1. 5. Сын есімнің емлесі
1. 6. Сын есімнің синтаксистік қызметі
ІІІ. Қорытынды бөлім
Есімдер деп аталатын сөздердің ішінде зат есім заттың атын білдірсе, ал сын есім сол заттың, құбылыстың сыр спиатын, түр-түсін, көлемін білдіреді, яғни зат есімнен кейінгі ессеі де, еншісі де мол сөз табы сын есім.
Сын - адам ісінен шыққан нәрсені тексеріп баға беруді айтамыз. Ғылымнан шыққан нәрсені де, өнерден шыққан нәрсені де сынға салуға болады. Оның мақсаты қоғамға қандай пайдасы бар екенін білу, оның жақсы, жамандығын анықтау, ашу.
Сын дегеніміз сынау сөзіне мәндес, қандай да бір заттың түр-түсіне, сапасына, көлеміне сипаттама беру, сындық көзқарас білдіру. Сонымен, заттың түрін, түсін, сапасын, көлемін, салмағын, көркін, қасиетін тағы да осы сияқты алуан түрлі сындық белгілерін білдіріп, қандай, қай? деген сұрақтарға жауап беретін сөз тобын сын есім дейміз. Мысалы: жақсы (қандай?) бала, таза (қандай?) бөлме, қызыл (көйлек, қандай?) т. б.
Сын есім заттың әр алуан сыр сипаттары мен белгілерін тікелей де, басқа заттардың қатынастары арқылы да білдіреді. Осындай жалпы сипаттарымен байланысты, сын есімдер мағыналары мен грамматикалық ерекшеліктеріне қарай, сапалық (негізгі) сын есім және (қатыстық) (туынды) сын есім болып екіге бөлінеді.
Сапалық сын есімдер деп мағынасы жағынан заттың әр алуан сипатын, атап айтқанда, түрі мен түсін (ақ, қара, көк) сыры мен сапасын (нашар, жақсы, жаман т. б. ) көлемі мен аумағын (үлкен, кіші, ауыр т. б. ) дәмі мен иісін (ащы, тәтті, күлімсі т. б. ) білдіретін сөздерді айтамыз.
Сапалық сындардың сын есімдерге арқау болып қызмет ететін негізгі белгілері мыналар: біріншіден, сапалық сындарға тән сөздердің бәрін де ұлғайту (-рақ, -рек, - ырақ, ірек) ; кішірейту (-лау, - леу, - тау, - теу, - дау, - деу) жұрнақтары талғамай жалғана береді. Мысалы: сарылау, сарырақ.
Екіншіден, оларға сындық белгіні күшейте я өсіру үшін қолданылатын үстеме буындар қосылады, - ғыш, - гіш, - қыш, - кіш, - шыл, - шіл, - ша, - ше, - ң, - аң, - ең тәрізді жұрнақтарда бірен - сарандап жалғана береді.
- Ауылдың желке тұсына жеткенде, жолымыздағы көлденең тұрғанжалғызтүп үлкен алып алма ағашын айналып өтеміз. (С. Мұратбеков «Жабайы алма», 5-бет) .
- Бүбітайқарулыәйел еді, алма ағаш түбінің лезде астаң - кестеңін шығарып, үңгірді жермен-жексен ғып бітеп тастады. (9бет)
- Күзге қарайалыпалма ағаштың ақ алмасысарылауболып, уылжып пісе бастады.
- Қызылалмаларға жетіп, енді қол соза бергенде, аяғын тіреп тұрған бұтақ сынып кетіп, төмен қарай құлап түсті. (10 бет)
- «Біреуіне алдыра қоймаспын» деп кісесіненүлкен, қаракездігін алып, қолына оңтайлап ұстап жүрді. (Қ. Жұмаділов «Бір ғана ғұмыр», 8-бет)
- Ұяңдау, сарғышшашы жалбырап тұратын аққұба, арық жігіт еді. (Қ. Жұмаділов «Бір ғана ғұмыр», 19 бет)
- Мен сол шақта жігіт жүзіненөзгешебір нұр көргендей болдым. (22 бет)
- Шекер маған бірден ұнады, ортабойлы, толықша келгенқызыл шырайлықыз. (23-бет)
Түбір сөздерге жұрнақ жалғану арқылы өзге сөз таптарынан жасалған туынды сын есім, бір нәрсе мен екінші нәрсенің ара-қатысын, байланысын білдірсе қатыстық сын есімдер дейді. Осы ерекшелігіне қарай, қатыстық сын есімдер тиісті жұрнақтар арқылы басқа есімдер мен етістіктерден жасалады да, заттың сыртқы түрі мен түсіне, кескіні мен келбетіне, сыры мен сынына, ішкі қасиеті мен сипатына, мекені мен мезгіліне және тағы да басқа сол сияқты белгілеріне қатысты сындық ұғымдарды білдіреді.
- Таулы өлкекешкі шақта сондай сұлу еді. (Қ. Жұмаділов «Бір ғана ғұмыр», 30 бет)
- Сейіләжімді жүзінөте сирек күлкімен тыжырайтты да, жарылған ернін ашып ақсия күлді. (М. Әуезов «Абай жолы», 44 бет 4 том)
- Әзір осылар көрінумен қатар, иықтарына әпкіш ағаш салып, қос шелекті көтеріп келіп, су алып кетіп жатқан келіншектер, қартаң әйелдернебала жігіттеркөбірек көрінеді. (43 бет 4 том)
- Бір кезде Сейілдің қайығы үлкен Ертісті жүзіп өтіп, жарлау кенесі баркөгалды аралғажиектеп еді. (44 бет 4 том)
- Бер жақпен үлкен қала арасын бөлген, көзден тасалап тұрған қалыңбиік тоғайлыПолковник аралы енді арқада қала берді. (46 бет 4 том)
Сапалық сын есімдер мен диаграммасында көрсетуге болады.
С
Ы
Н
Е
С
І
М
Айырмашылықтары мағыналарында. М: Балалы үй базар, баласыз үй мазар. Бұл мақалда балалы, баласыз деген туынды сын есімдер үйдің баласы барлығы мен жоқтығына қатысты белгілерді білдіреді. Сөйтіп қатыстық сындар зат есім, үстеу, етістік сияқты басқа сөз таптарынан болатындықтан, олардың нақтылы мағыналары да өздерінің жасалуына негіз болған сөздерімен байланысты.
Сын есімдер морфологиялық құрамына қарай 2 салаға бөлінеді. Жеке бір сөз бір нәрсенің сындық белгісін білдіріп тұрса жалаң сын есім дейді. Жалаң сын есімдерге ешқандай қосымшаларсыз-ақ негізгі сын есім есебінде қызмет ететін түбір сөздер (ақ, қара, көк т. б. ) және жұрнақ арқылы жасалған туынды (малды, шөпті, құнарлы т. б. ) сын есімер және өзге сөз таптарынан жасалып отырады.
М: 1. Жалаңаш нотадан көп төмен түсіп, қалың қойнауға жеткенде, жел басылып, күн жылынайын деді. (Қ. Жұмаділов «Бір ғана ғұмыр» 6-бет)
- Бір айдың ішіндеаппақболып тегіс ағарды. (13 бет)
- Әлі ештемеге ден қоймаған, әрнеге бір ұрынып жүргеналбыртсезім. (18 бет)
- Осығажайыпадам күні бүгінге дейін көз алдымда. (19 бет)
- Мектептен кейін бірталай жұмыс істеп келгенересек, пысықжігіт. (18 бет)
- Өзі бір бала секілдіақ көңілжігіт еді. (18 бет)
- Ұяңдау, сарғыш шашы жалбырап тұратынаққұба, арықжігіт еді. (19бет)
- Сайтанның өзі деөңдінеме еді ғой. (20 бет)
- Асылқанның қасына келген қыздар да салмағынан айырылып, жеңілтекбоп кетеді екен. ( 22 бет)
- Ортасында өңітәуірқыз отырған да, жарқ етіп көзге түскісі келетін жігіттердің әдеті емес пе, әркім-ақ шамасы келгенше сілтеп жатыр. (24бет)
Екі немесе бірнеше сөздер тіркесіп немесе қосарланып айтылып бір нәрсенің сындық белгісін білдіріп тұрса, күрделі сын есім дейді.
Күрделі сын есімдер негізгі сындардың да, туынды сындардан да олардың өзді-өзінің де, өзге сөз сөздерімен де тіркесуі, қайталануы, қосарлануы, әредік бірігуі арқылы жасалып, бір бүтін күрделі тұлға ретінде қызмет етеді. Сын есімдердің үлгілері төмендегідей:
- Сапалық сын есімдер бір-бірімен тіркеседі. Бұған қоса ала, сары ала, торы ала деген үлгі бойынша жасалатын, яғни алғашқы компоненті ауысып, соңғы компоненті өзгермей тіркесетін сын есімдер де, яғни алғашқы компоненті ауыспай, соңғы компоненті ауысып жасалатын, екі компонентті күрделі сындарға жатады.
М: 1. Әкесі қойшы Құлтума, ағасы Жұматай таз « қоңыр ала қаз, алпыс үйрек, бір тырна, жата қалып жер тырна». (Ж. Аймауытов «Ақбілек» 9-бет)
- Ордабайдың қыз - келіншектері бәт құндыз бөріктерінің үкісі желкілдеп, жорға мен жүйрік мініп, алдыңғы көшке сыдыртып өте шыққан кереге, уық құрымын теңдегенала шолақ, тарғыл шолақсиырының соңында күзеген көк байталмен қалықтап келе жатқан Күнікейдің зығыры қайнайды. (14 бет)
- Ертеңгі көште Күнікей құйрық- жалы Шәмшидің шашындай төгілген жараутобылғы торыбиені алып келді. (16 бет)
2. Бірыңғай я негізгі, я туынды сындар не қайталанады, не қосарланады. М: аппақ - аппақ, үлкен - үлкен т. б.
М. 1. Көш келіп, байдың үйлері үлкен - үлкен жабасалмасын жасап алған кезде, сиырларының тілін салақтатып, сілекейіне шұбыртып, бүйірін салықтатып, жүгіріп, сиырларын ұстап, жүгін түсіріп жатқанда Шекерлер де келді. (23 бет)
2. Қасым да қатын - балалы , сақалды жігіт. (28 бет)
3. Негізгі сынмен есімдерден сын есім тудыратын - лы; - лі жұрнақтары жалғанған туынды сын есімдер тіркеседі.
М. : алтын баулы, қызыл шырайлы т. б.
1. Жасы елуге енді келген Базарбек орта бойлы, кең маңдайлы , аққұба, көрікті жігіт болатын. (Қ. Жұмаділов «Бір ғана ғұмыр» 329 бет)
2. Қызыл шырайлы, қыздай ұяң жігіт еді.
4. Зат есім, сын есім мен - лық, - лік, - дық, - дік, - тық, - тік формалы сын есімдер тіркесіп, күрделі сын есімдер жасалады.
М: 1. Биыл университет бітірген үлкен ұлын Ауыл шаруашылық министрлігіне қызметке орналастырды. (328 бет)
2. Биылғы президентіміздің халқына жолдауы көңіл көтерерліктей, қуантарлық жағдай болды. (Жетісу газеті)
5. Күрделі сын есімдердің сыңарлары бірдей - лық, - лік, - и жұрнағы арқылы жасалған сын есімдер қосарланады немесе алғашқы не кейінгі компонентіне - и жұрнағы арқылы жасалған туынды сын есімдер қосаранады. М: әскери-саяси, қоғамды - тарихи.
1. Мұнда ол тұңғыш рет қыпшақтың хан жарлықтарына, қыпшақ хандарының орыс князьдарына және басқа көрші елдерге жазған хаттарына үңіліп, олардың тарихи - әлеуметтік мәнін түсіндірді. (72 бет)
6. Я екі компоненті де бірдей - лы, - лі жұрнағы арқылы жасалған туынды сын есімдер қосарланады. Я бір компоненті - лы, - лі жұрнағы арқылы жасалған туынды сын есімдер қосарланады. М: орынды - орынсыз, әкелі - балалы т. б.
1. Таулы - тасты өлкеде күн, әсілі ерте батады. (10 бет)
2. Мынау Тарбағатайдың күнгей жағын ол аттылы-жаяулы талай рет шарлаған. (11 бет)
7. 2 компоненттің бірінші сыңары тәуелдік жалғауының үшінші жағында тұрған зат есім ме екінші сыңары сын есім тіркесіп келіп күрделі сын есім есебінде қолданылады. Мысалы: тілі тәтті, басы бос т. б.
1. Біздің мақсатымыз көзі ашық, көкірегі ояу , білімді азамат тәрбиелеу. (Ана тілі газеті)
Сөйлемде көзі, көкірегі сөздері тәуелдік жалғауының үшінші жағында түұрып, ашық ояу деген сын есімдермен тіркесіп келіп, күрделі сын есім жасалып тұро.
Сын есімнің жасалуы:
Сын есімдер морфологиялық, синтаксистік тәсілдер арқылы жасалады. Морфологиялық тәсіл бойынша туатын сын есімдер тиісті жұрнақтар арқылы жасалады. Синтаксистік тәсіл бойынша туатын сын есімдер жалаң сын есімдердің бір-бірімен тіркесуі арқылы (ақ сары, ақ шұбар) тағы басқа жолдар арқылы жасалады. Есімдерден сын есім тудыратын жұрнақтар:
- - қы, - кі, - ғы, -гі жұрнағы арқылы кейбір заит есімдерден, үстеулерден, есімдіктерден жатыс септігінде тұрған сөздер мен кейде шығыс септіктегі сөздерден туынды сын есім жасалады.
а) Мекендік ұғым білдіретін кейбір зат есімдерге, үстеулерге, сондай-ақ кейде жатыс және шығыс септік формаларындағы есімдерге қосылып мағыналары солардың лексикалық мазмұндарына қатысты туынды сын есімдер жасайды.
М: 1. Балалары үйшіктегі қозыдай айқасып, танаулары пысылдап ұйықтап жатыр еді. (79-бет)
- - лы, - лі, - ды, - ді, - ты, - ті қосымшасы арқылы мынадай туынды сөздер жасалады.
а) Негізгі және туынды хзат есімдерден олардың лексикалық мағынасына қарай белгілі бір заттың, не басқа бір құбылстың бар екенәін (барлығын), я мол екенін (молдығын) білдіретін туынды сын есімдер жасалады.
1. Менің көзіме ол жай біреу емес, қалайда бір « киелі адам» сияқты боп көрінетін (18-бет) .
б) Қосарланған зат есімнен де, сын есімнен де, сан есімнен де, үстеуден де, мағына жағынан әрі қосарланған сол екі сөздің де мазмұндарымен тікелей байланысты, әрі екеуінің де мазмұндарын қамтитын күрделі сын есімдер жасалады. М. Ойлы-қырлы, таулы-тасты т. б.
М. 2. Шағын қала аумағында үлкенді-кішілі акциялары өткізіліп тұрады. (Ана тілі газеті)
в) Екі-үші сөзден құралып., суретеме атаулар есебінде қызмет ететін әр алуан тіркестерден де күрделі сын есімдер жасалады. М: ақ басты, ай қабақты.
3. Ақ басты шал үйге өңмеңдей кіріп келді. (Қазақ тілі мен әдебиеті журналы)
3. - сыз (-сіз) - сім сөздерден болымсыздық білдіретін туынды сын есім жасайтын өте өнімді жұрнақтың бірі. Осы қосымша арқылы туатын сын есімнің мағынасы жоғарыдағы (-лы., - ты, - ті, - ды, - ді) формасы тіркесіп жасалатын сын есімнің мазмұнына қарама-қарсы, демек заттың жоқтығын білдіретін сын есім (таусыз, сусыз, баласз т. б. )
1. Елсіз тауда ерігіп жатқан өңшең еркек іші пысқан соң ермек, қызық керек қылмай ма? (Ж. Аймауытов «Ақбілек» 81-бет)
4. - шыл, - шіл қосымшасы зат есім, есімдік, әр тарапты сөздерге жалғанып, олардың лексикалық мағынасына сәйкес, белгілі бір іс-әрекетке бейімділікті, икемділікті, құмарлықты білдіретін қатыстық сын есім жасайды. М: ұйымшыл, сауықшыл т. б.
М: Біздің топ өте ұйымшыл.
5) - дай, - дей, - тай, - тей негізінде өзі жалғанған сөзбен салыстыру, ұқсату қосымша бола тұрса да, бір алуан сөздерге жалғанып туынды үстеулер де жасайды.
а) Зат есімдерге жалғанады: аттай, таудай т. б.
М: Таудай талап бергенше, бармақтай бақ берсін (мақал)
б) Есімдіктерге жалғанады: м: мендей, сендей, т. б. М: Мұндайда Қажымның қасында қалудың өзі азап (19-бет Қ. Жұмаділов, «Бір ғана ғұмыр»)
в) Сан есімдерге жалғанады:
М: Ақ көйлек, қара костюм киіп шыға келгенде, жүздей қызды құлататындай қылаң ұратын (20-бет)
г) Есімше формаларына жалғанады.
Өлердей не болды сонша? (Жетісу газеті)
- - лық, - лік, - дық, - дік, - тық, - тік.
а) Зат есімдерге жалғанып, олардан әр сөздің нақтылы мағынасына қатысты қасиеттерді білдіретін туынды сын есімдер жасайды. М: орталық, қоғамдық т. б. М: Қалалық мектептерде жаңа оқу үрдісі жылдам дамып, баланың білім сапасына көп көңіл бөлінуде.
б) Мезгіл атауларына, әр түрлі бұйым атауларына жалғанып, туынды сын есім жасалады. М: апталық, жылдық т. б.
1. Жылдық қорытынды шығарылды.
в) Есімдіктерге жалғанып, олардан белгілі бір жаққа қатыстықты білдіретін туынды сын есім жасайды.
М: Өздік жұмыс жазып өткіздік.
- - лас, - лес, - дас, - дес, - тас, - тес морфемадан (-ды+с) құралған құранды қосымшалар бірде құрамындағы компоненттері бірде жеке-жеке бөлшектенетін жұрнақтардың есебінде жұмсалса, бірде біртұтас күрделі жұрнақ ретінде қолданылады. Мысалы: аралас, ыңғайлас, қадірлес, сыйлас сияқты сөздердегі - лас, - лес қосымшасын іштей жеке-жеке бөлуге болады; ал, құрбылас, дәмдес, пікірлес, елдес, мұңдас мұнда (-лас, - лес ) қосымшасын ажыратуға болмайды, - лас, - лес жұрнағы жалғанып, туынды сын есімдерің мағыналарына сәйкес бірлестікті, теңдестікті, ұластықты, қарымдастықты, мерзімдестікті білдіреді.
а) Адамның алуан түрлі сыр-мінездерімен байланысты дерексіз ұғым беретін зат есімдерге жалғанып, ондай сипаттардың басқа адамдармен әріптес екендігін білдіреді. М: ниеттес, сырлас т. б.
1. Шіркін, адамдардың осынау жарық дүниеге келгені, тілеулесіңнің, бала-шағаңның көп болғаны жақсы еді. (Қ. Жұмаділов «Бір ғана ғұмыр», 96-бет)
ә) Адамзат, жан-жануарлардың төркін-тегімен байланысты ұғымды бідіретін зат есімдерге жалғанып, олардың тұқым - туысы бар екендігін білдіретін сын есімдер жасайды. М: туыстас, бауырлас, құрдас.
М: Жалғыз перзент демесең, аулы да бар он шақты үй, байы да бар соқталдай, бауыры да бар байының - немерелес әмеңгер. (7 бет)
б) Мекен атауларына жалғанып, туынды сын есімдер жасалады. М: көршілес, ауылдас т. б.
Көршілес үйдің адамдары көшіп кетті.
в) Кейбір зат есімдерге жалғанып, қарым - қатынас, мерзім - мөлшер жағынан сыбайлас келетін сындық ұйымдарды білдіреді. М: жолдас, замандас т. б.
М: Жолдастарға еріп, ойын-сауық қуып жүріп, қылжақты, өлеңді, домбыраны үйрендім, еті тірі, жақсы жігіттерге еліктеп, насыбай, мылтық атуды, ит жүгіртіп, құс салуды үйрендім. (Ж. Аймауытов «Ақбілек», 78-бет)
- - шаң, - шең.
Киім-кешек атауларына бұл жұрнақ талғаусыз жалғана бергенімен, өзге зат есімдерге талғап жалғанады.
а) Киім-кешек атауларына жалғанып, адамның бойындағы киімен байланысты сыртқы бейне-көрінісін білдіретін сын есімдер жасайды.
М: көйлекшең, етікшең т. б.
- Елсіз тауда ерігіп жатқанөңшеңеркек іші пысқан соң ермек, қызық керек қылмай тұра ма?
б) Кейбір зат есімдерге жалғанып, адамға я затқа тән белгілі бір ерекше қасиетті білдіретін туынды сын есімдер жасайды. М: ашушаң, сөзшең т. б.
Жеңгемнің сөзшең болғанын қаламаймын. (Жұлдыз журналы, №3 2002 ж)
- - и жұрнағы иран тілдерінен (парсы, тәжік, ауған) ауысқан қосымша смынадай бірлі - жарым сөздерде ғана кездеседі . М: мәдени, әскери, саяси т. б.
- Мәденишараларға қатысып, көп нәрсеге үйренді.
- - паз өзі жалғанған сөзден оның нақтылы лексикалық мағынасына тікелей қатысты белгілі бір іс - әрекетті істеунге мамандығы я қабілеті барлығын білдіретін жаңа сөз тудырады, ондай сөздер зат есімнен гөрі сын есімге бейім. М: аспаз, өнерпаз т. б.
Аспазшы ауызғы бөлмеде тамақ жасап жатыр.
- - мпаз, - ымпаз, - імпаз жұрнағы - ым және - паз (п+паз) бөлшектерінен құралған. Бұл форма сезімпаз, алымпаз, білімпаз, жағымпаз сияқты сөздер бөлшектеуге келгенімен, жасампаз, кеңесімпаз, сұрампаз тәрізді сөздерде жеке-жеке бөлшектерге ажыратуға болмайды.
М: 1. Сұрампаз болма, ешкімнен еш нәрсе сұрама.
- - қой, - ғой жұрнағы кейбір зат есімдерге жалғанып амал-әрекет пен мінез - құлықтардың сындық атаулары болатын жаңа сөздер туады.
М: 1. Барлық қызық соның қасында тұрғандай, ол сәнқой сыланып бір жаққа жиналып жатқанда, аузым аңқайып қарап қалам. (Қ. Жұмаділов «Бір ғана ғұмыр», 20-бет)
13) - қор жұрнағы өзі жалғанатын зат есімдерден белгілі бір амал-әрекетке бүтіндей беріліп, оған машықтанғандықты білдіреді. М: жемқор, жалақор, айлақор.
М: Бірақ ол нағыз еңбекқор адам еді ғой, көптен соң өзінің тынымсыз тіршілігін қайта тапты. (Қ. Жұмаділов «Бір ғана ғұмыр»)
Етістіктерден сын есім тудыратын жұрнақтар.
- - қ, - к, - ық, - ік, - ақ, - ек.
а) Өзі жалғанатын салт және сабақты тістіктің лексикалық мағыналарына тікелей байланысты түрлі сындық ұғымдардың атауларын жасайды.
М: ашық, шірік, құрғақ т. б.
Құрғақ қасық ауыз жыртады (мақал) .
б) Еліктеу сөздерге жалғанып, олардан әр қилы қатыстық сын есімдер тудырады. М: Адырақ көзді бойжеткен маған жаот қарады.
в) кейбір зат есімдерге жалғанып, олардың лексикалық мағыналарына сәйкес туынды сын есім жасайды. М: жолақ, жорғақ, ортақ т. б.
1. Неткен бейбақ еді . . . Шіркінді сегіз таспа қамшымен біраз шықпыртып алар ма еді? - дейді қаны қайнап. (Қ. Жұмаділов «Бір ғана ғұмыр», 34-бет)
2. - уық (-уік) формасы етістіктен белгілі бір іс - әрекетке бейімділікті білдіретін туынды сын есімдер жасайды. М: жылауық, сөйлеуік т. б.
Мына бала жылауық екен.
- - ыңқы, - іңкі, - ңкі, - ңқы жұрнақтары етістікке жалғанып, олардан сол сөздердің мағынасына қатысты туынды сын есім жасайды. М: жатыңқы, көтеріңкі. М: Үнемі мейманасы асып көңілікөтеріңкіжүреді.
- - малы (-мелі, - балы, - белі, - палы, - пелі) бұл жұрнақтар етістіктерге жалғанып, олардың негізгі мағыналарына байланысты туған сындық ұғымдарды білдіреді. М: ауыспалы, көшпелі т. б.
Мынадай аумалы -төкпелі заманда тізгінді бос жібермеу керек.
... жалғасы- Іс жүргізу
- Автоматтандыру, Техника
- Алғашқы әскери дайындық
- Астрономия
- Ауыл шаруашылығы
- Банк ісі
- Бизнесті бағалау
- Биология
- Бухгалтерлік іс
- Валеология
- Ветеринария
- География
- Геология, Геофизика, Геодезия
- Дін
- Ет, сүт, шарап өнімдері
- Жалпы тарих
- Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
- Журналистика
- Информатика
- Кеден ісі
- Маркетинг
- Математика, Геометрия
- Медицина
- Мемлекеттік басқару
- Менеджмент
- Мұнай, Газ
- Мұрағат ісі
- Мәдениеттану
- ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
- Педагогика
- Полиграфия
- Психология
- Салық
- Саясаттану
- Сақтандыру
- Сертификаттау, стандарттау
- Социология, Демография
- Спорт
- Статистика
- Тілтану, Филология
- Тарихи тұлғалар
- Тау-кен ісі
- Транспорт
- Туризм
- Физика
- Философия
- Халықаралық қатынастар
- Химия
- Экология, Қоршаған ортаны қорғау
- Экономика
- Экономикалық география
- Электротехника
- Қазақстан тарихы
- Қаржы
- Құрылыс
- Құқық, Криминалистика
- Әдебиет
- Өнер, музыка
- Өнеркәсіп, Өндіріс
Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор #1 болып табылады.

Ақпарат
Қосымша
Email: info@stud.kz