Бейнелеу өнерін оқытудың негізі

МАЗМҰНЫ

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

1 БЕЙНЕЛЕУ ӨНЕРІН ОҚЫТУДЫҢ НЕГІЗІ
1.1 Қазақстан бейнелеу өнері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6
1.2 Бейнелеу өнері саласындағы кескіндеме өнерінің даму тарихы ... ... ... .8

2 Бейнелеу өнерінен әңгіме сабақтарын жүргізу әдістемесі
2.1 Қазақстан суретшілерінің шығармашылығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..13
2.2 Қазақстан суретшілірінің шығармашылығының жанрлары мен тақырыптары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..14
2.3 Кескіндеме өнерін оқытудың жас ерекшелігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .28
2.4 Табиғат көріністерінің түрлі.түрсті бояудағы кампозициясы ... ... ... ... ..36
2.5 Сабақтан тыс кескіндеме үйірме жұмыстарын ұйымдастыру және сабақ жоспарын құру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .43

Қортынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...49

Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 51
Кескіндеме өнер әлеміндегі орасан зор, өзіне еліктіріп әкететін, сиқырлы аймақ. Ол адамзат дамуының таң шапағында, біздің тарихтан бұрынғы ата-бабаларымыздың үңгірлерінде дүниеге келді. Сан ғасырлар бойынша суретшілердің басшылыққа алған идеялары, олардың ұмтылыстары өзгеріп отырады, бір стильдің орнын екінші стиль басты, бірақ бәрібір кескіндеме жасап дами берді.
Қазақстан суретшілірінің таңдамалы шығармалары өмірді терең түсіну арқылы оның поэтикалық көрінісін білумен ерекшеленді. Мұндай жұмыстар қатарына акврель бояуымен салынған Ә.Қастеевтің «Қазақ жерінде», Е.Сидоркин, Ш.Кенжебаевтың графикалық шығармалары, С.Мәмбеев, Қ.Телжанов, М.Кенбаев және басқа суретшілердің кескіндемелік жұмыстары Қазақстан Республикасының кең даласында болып жатқан өзгерістерді паш етті.
. Оқушыларға эстетиалық тәрбие мен көркемдік білім беру процесінде пән мұғалімдерінің практикалық бағдарламаларының мол болуы белгілі дәрежеде ықпал етеді. Біздің елімізде мектептегі жас ұрпақты ғылыми-техникалық прогресспен қазіргі мәдениеттің дамуына сай өмірге дайындау талап етіледі.
Тәрбие берудің жалпы мақсаттарына сәйкес мектепте бейнелеу өнерін оқыту мынадай мақсаттарды көздейді:
- Қоғамның жан-жақты дамыған белсенді мүшесін дайындау. Орта мектепте бейнелеу өнерін оқыту жалпы білім беру мақсатын көздейді. Жалпы білім беретін мектепте математиктер, композиторлар дайындау сияқты суретшілерді дайындайды. Бұл арнаулы оқу орнының міндеті. Мектептегі әрбір пән бірлесе отытып, оқушыларды жан-жақты гармониялық дамуын қамтамасыз етеді. Кейбір мектептерде суретшілер дайындайды, сондықтан көркемдік білім негіздерін меңгерудің қажеті жоқ деп көрсетеді. Адам бейнелеу сауаттылығының негізін меңгермесе, өнерді бағалауға да түсінуге де үйрене алмайды. Эстетикалық тәрбие беру процесінде мемлекеттің даму жолындағы замандастардың еңбегінің әсемдігін көрсету маңызды орын алады.
- Оқушылардың дүние танымын қалыптастыру негізінде эстетика және көркемдік тәрбие беру. Эстетикалық тәрбие дегеніміз оқушылардың қоғамдағы, ғылымдағы, өнердегі, табиғаттағы әсемдік қабілетін толық қабылдау, тәрбиелеу болып табылады. Эстетикалық тәрбиенің мәні әрбір адамның әсем өмір сүруіне әсемдікті жан-жақты қырынан көре білуге эстетикалық тәрбие беру процесінде адамдардың сезімі, талғамы, көзқарасы, идеясы қалыптасқан. Мектептің міндеті эсетикалық тәрбиенің әр түрлі әдістері арқылы бала жүрегі мен сезіміне әсер етуі эстетикалық тудыру творчестваның арттыру белсенділігі болып табылады.
Оқушыларға эстетикалық тәрбие беру, олардың көркемдік білімге дейін көтеру мәселесі бүгінгі таңда айрықша мәнге ие болып отыр. Қазіргі уақытта халықпен өнерге деген ынта ықыласы анағұрлым артты. Халықтың творчествасын жаңғыртып одан әрі дамыту бүгінгі күннің көкейкесі мәселесі болып табылады. Бұл орайда жазатын сәндік қолдаңбалы өнерінің мәнімен алатын орны ерекше. Эстетикалық талғам ерекшеліктерінің бірі – адамның тарихи мұраты халық өнеріне көз қарасының өзі өмір тәжірибесінің атасы жатуда.
Өнер мектеп өмiрiнiң алғашқы күнiнен бастап-ақ баланың әлемге көзқарасын қалыптастыру құралы ретiнде, әлемдi бiртұтас эстетикалық жағымды мәнiмен қабылдауға, бағалауға және ассоциациялауға, яғни оймен байланыстыруға, бейнелi ойлауға үйретiп, көркемдік білім, біліктілігін дамытады. Әсемдікке баулып, өнер шығармаларын әсерлі сезініп, түсінуін және оны толқыныспен қабылдауын қалыптастырады.
Аңдау, аңғару түріндегі ойлау машығына жақындау көркемдік таным әрекетінің өзіндік бір ерекшелігін өрісі ашылмай-ақ жеде қабыл нәтежиесі ғана көрінетін ой қисынымен кәдімгі сыршылдық сезім бірлігін іздеу керек. Логикалық тыныс, сезімдік сипат қашанда жаратылыс құбылысын суреткер санасы байта қорытып, келісті мүсіндеген бейне
Қолданған әдебиеттер тізімі.

1.Марғұлан Ә, «Қазақтың сәндік қолданбалы өнері» 1 – 2 том. Алматы, Өнер, 1987 ж.
2.Ералин Қуандық, Халмұратов Жеңіс «Қазақстан бейнелеу өнерінің шеберлері», Алматы 1997 жыл, «М – ТАЛАНТ» баспасы.
3.Жәнібеков Ө. «Қазақ қолөнерінің мәдениеті» Алматы, 1977 ж.
5.Тәжмұратов Е, «Шебердің қолы ортақ» Алматы, Қазақстан, 1977 ж.
6.Әшіров Р, «Боранов Константин» Алматы, 1986 ж.
7.Әбілхан Касттеев, Альбом. Алматы, 1978 ж.
8.Тоғысбаев Т. Альбом. Алматы, 1990 ж.
9.Төлепбаев Е, Вандаровская Е, Қ.Телжанов Альбом. Алматы, 1990 ж.
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе....................................................................
...............................................3
1 БЕЙНЕЛЕУ ӨНЕРІН ОҚЫТУДЫҢ НЕГІЗІ
1.1 Қазақстан бейнелеу
өнері.......................................................................
......6
1.2 ... ... ... ... ... ... Бейнелеу өнерінен әңгіме сабақтарын жүргізу әдістемесі
2.1 Қазақстан суретшілерінің
шығармашылығы..............................................13
2.2 Қазақстан ... ... ... ... ... өнерін оқытудың жас
ерекшелігі.............................................28
2.4 Табиғат көріністерінің түрлі-түрсті бояудағы ... ... тыс ... үйірме жұмыстарын ұйымдастыру және сабақ
жоспарын құру
............................................................................
.........................43
Қортынды....................................................................
.......................................49
Қолданылған әдебиеттер
тізімі......................................................................
..51
Кіріспе.
Кескіндеме өнер әлеміндегі ... зор, ... ... ... аймақ. Ол адамзат дамуының таң шапағында, біздің тарихтан бұрынғы
ата-бабаларымыздың үңгірлерінде дүниеге ... Сан ... ... ... ... ... олардың ұмтылыстары өзгеріп
отырады, бір стильдің орнын екінші стиль басты, бірақ ... ... дами ... ... таңдамалы шығармалары өмірді терең түсіну
арқылы оның ... ... ... ерекшеленді. Мұндай жұмыстар
қатарына ... ... ... Ә.Қастеевтің «Қазақ жерінде»,
Е.Сидоркин, Ш.Кенжебаевтың графикалық шығармалары, С.Мәмбеев, Қ.Телжанов,
М.Кенбаев және ... ... ... ... ... кең даласында болып жатқан өзгерістерді паш етті.
. Оқушыларға эстетиалық тәрбие мен көркемдік ... беру ... ... ... ... мол болуы белгілі дәрежеде
ықпал етеді. Біздің елімізде мектептегі жас ... ... ... ... ... сай өмірге дайындау талап етіледі.
Тәрбие берудің жалпы мақсаттарына сәйкес мектепте ... ... ... ... ... Қоғамның жан-жақты дамыған белсенді мүшесін дайындау. Орта мектепте
бейнелеу өнерін оқыту жалпы ... беру ... ... ... ... мектепте математиктер, композиторлар дайындау сияқты суретшілерді
дайындайды. Бұл арнаулы оқу ... ... ... ... пән ... оқушыларды жан-жақты гармониялық дамуын қамтамасыз етеді. ... ... ... ... ... ... негіздерін
меңгерудің қажеті жоқ деп көрсетеді. Адам бейнелеу ... ... ... ... да түсінуге де үйрене алмайды. Эстетикалық
тәрбие беру процесінде мемлекеттің даму жолындағы ... ... ... ... орын ... Оқушылардың дүние танымын қалыптастыру негізінде ... ... ... ... ... ... дегеніміз оқушылардың қоғамдағы,
ғылымдағы, өнердегі, табиғаттағы әсемдік қабілетін толық ... ... ... ... ... мәні ... адамның әсем
өмір сүруіне әсемдікті жан-жақты қырынан көре ... ... ... ... адамдардың сезімі, талғамы, көзқарасы, идеясы қалыптасқан.
Мектептің міндеті эсетикалық тәрбиенің әр түрлі әдістері ... бала ... ... әсер етуі ... ... ... ... ... табылады.
Оқушыларға эстетикалық тәрбие беру, олардың көркемдік білімге дейін
көтеру мәселесі бүгінгі таңда айрықша мәнге ие болып отыр. ... ... ... ... ынта ықыласы анағұрлым артты. Халықтың творчествасын
жаңғыртып одан әрі дамыту бүгінгі ... ... ... ... табылады.
Бұл орайда жазатын сәндік қолдаңбалы өнерінің мәнімен алатын орны ... ... ... бірі – ... ... ... ... көз қарасының өзі өмір тәжірибесінің атасы жатуда.
Өнер мектеп өмiрiнiң алғашқы күнiнен бастап-ақ баланың әлемге көзқарасын
қалыптастыру құралы ретiнде, ... ... ... ... ... ... және ассоциациялауға, яғни оймен байланыстыруға,
бейнелi ойлауға үйретiп, көркемдік білім, біліктілігін ... ... өнер ... ... ... ... және оны ... қалыптастырады.
Аңдау, аңғару түріндегі ойлау машығына жақындау ... ... ... бір ерекшелігін өрісі ашылмай-ақ жеде қабыл
нәтежиесі ғана көрінетін ой ... ... ... ... ... керек. Логикалық тыныс, сезімдік сипат қашанда жаратылыс құбылысын
суреткер санасы байта ... ... ... ... ... ... ... Әрине логикалық жүлге өз алдына жеке бөлініп ап-айқын,
бадырайып тұрмайды, ол тек сезім арқылы өріліп ... ... , ... ... жолында өнер адамы қашанда ойлана отырып, ... ... өз әл ... дүние құбылысын бар болмысымен
мейлінше қаз қалпында, дәлелді бейнелеуге тырысады.
Бейнелеу өнерін оқытудағы осындай жетіспеушіліктер ... ... ... ... мен ... ... ... Қазіргі таңда бұл
міндеттерді шешудің өткір қажеттілігі ғана ... ... бар ... ... ... ... Тақырыптық сурет салу әдістемесінің үрдісі.
Дипломдық жұмыстың пәнi: Үйірме жұмыстарында ... ... ... ... ... ... ... жұмыстарында тақырыптық сурет
салу арқылы оқытудың мазмұны мен әдістемесін анықтап, теориялық тұрғыдан
негіздеу;
Дипломдық жұмыстың ... - ... ... ... үйірме
жұмыстарында кескіндеме оқытуға насқау дайындалды.
Дипломдық жұмыстың құрылымы: кiрiспеден, екі тараудан, қорытындыдан,
пайдаланылған әдебиеттер тiзiмiнен, ... және ... ... ... ... ... ПЕДАГОГИКАЛЫҚ негізі
1.1 Қазақстан суретшілерінің шығармашылығы.
Қазақстан бейнелеу өнерін сөз ... ... ... ... ... ... ... алады. Қазақстанның халық суретшісі
Ә.Қастеевтің творчествосы Республика көлеміне ... ... Ол ... ... ... көркем образын жасауға арналған. Ә.Қастеев тақрыптың
картина, портрет, пейзаж және кітап ... ... ... ... ... ... мен өмірінің өзінің ерекшіліктері
бар. Ол 1924 жылы ... ... ... ... ... ... ... Ә.Қастеев әкесінен жастай қалып, іні - қарындастарын өсіруге
анасына көмектесті. Қастеевтің ... ... және ... ... ... ... анасының ықпалы зор болды, өйткені анасы шебер адам
болған. ... ... ... ... кейін бағаланып, ол Алматы
қаласына суретші Н.Г.Хлудовтың шеберханасына ... ... ... ... ... ... ... портрет», «Көгілдір киім киген
қыз», «Тігінші», «Тоқымашы», «Қарындас портреті», «Автопортрет» шығармалары
суретшінің ... ... ... ... аралығында салған жақындары мен
таныстарының ... ... ... бұл ... кейіпкерлердің бас
бейнесін көрсетіп қана қоймай, картина адам фонындағы киіз үй, жан ... ... ошақ және тағы ... ... ... ... көрсетті. Халық
суретшісі Ә.Қастеевтің «Түрксиб» ... ... ... ... сол кезеңдегі ерекше бір құрылыс. Түркістан – Сібір темір жолының
құрылысын көрсетуге арналған. Картинада қазақтың сары ... ... ... ... ... және оны ... ... адамдар көрінісі бейнеленген.
Ә.Қастеев тақырыптық суреттер мен қатар табиғат көрінісін ... ... «Тау ... ... ... ... ... творчествосының бір бөлігі халық өмірін бейнелейтін
живопись шығармалары. Олардың қатарына мына картиналар ... «Бие ... ... бай мен жарлы», «Қалыңмалға сатылған қыз», «Шөп ... сүт ... ... ... «Колхоз қырманы». Суретші Ә.Қастеев
халық батыры Амангелді Иманов тақырыбына өз ... ... ... Бұл ... ... А.Имановтың портретінің «Амангелдінің
шабуылы» атты композиция жатады.
Қазақстан бейнелеу өнерінің басталуы 1877 ж. ... ... ... ... ... ... ... Бұрын көрмеген жаңа
әлем, бейтаныс ... көз ... ... оны ... ол осының бәрін асқан бір ... ... ... ... ... Алматыға тұңғыш көркемсурет студиясын басқарған. Бірінші ұлттық
қылқалам ... Ә. ... те ... ... ... бейнелеу өнерінің тарихы Қазан төңкерісінен кейін басталады.
Бұл жылдарда көркем шығармалардың көрмесі маңызды оқиға болып есептелді.
Көрме 1928 ж. ... ... ... басқа қалаларда да (Петропавл,
Қорған, Лениногорск, Қызылордка, Қарсақбайда) болып өтті:
1929 ж. Түркісіб құрылысынан Алмытыға жас ... ... ... оқуға келді. Оның әкелген суреттері талабы бар жас екендігін
көрсетеді. Осы кезде ... өнер ... ... ... ... Қожахмат пен Құлахмет Қожықовтар араласты, бұл ... ... ... ... ... ... шығармашылық күш -
қайратының оянуын паш етті. Қазақстан суретшілері осы ... ... ... ... ... бірақ олар әлі біріге қойған жоқ, ... өз ... өтіп ... Бейнелеу өнері 30-40 жылдан бастап барған сайын
біртіндеп қалыптаса берді. Оған ... ... ... Мәскеу,
Ленинградтан келген суретшілер көп жәрдемін тигізді. 1933 ж. ... ... ... ... ... Оған В.Сатков, Ә.Ысмайылов,
Ф.Болкоев кірді. Оны негізіне Қазақстан өнерінің әрі ... ... ... ... ... негізгі қозғалыс 1937 ж. әдеби-көркем
ұйымның қайта құруы ... ... ... ... ... ... шығармашылық белсенді топ бірінші суретшілер
Н.Крутильников, Ф.Болкоев, Ә.Ысмайылов, А.Сәрсенбаев, ... ... ... ... ... және т.б. жиналды.
1940 ж. Республика суретшілерінің 1-ші съезі өтті.
Қазақстан көркемөнерінің дамуының екінші ... ... яки ... ... ... өзіне көбірек зер ... ... тән ... 60 ... ... ... бой ұру, ... ұлттық тұрғыдан игеру, жаңа кейіпкерді іздеу тән деуіміз керек. Ал
70 жылдары көркемөнер – бұл жаңа анағұрлым ... ... ... ... ... ... ... трактовкалардың (өзінше
бейнелеудің) ... ... ... ... ... қилы шешетін жарқын шығармашылық тұлғалардың өте көп болуы.
Қазақстан өнерінде тұңғыш суретші қазақ қызы А.Ғалымбаеваның жұмыстары
ерекше орыналды. Оның салған суреттерінен ... ... ... те ... мен ... биік ... ... болады.
Кескіндеме өнерінің шебері Қ.Телжанов өзінің жанрлық шығармаларында
күнделікті өмірдегі ... ... ... ... өзіндік
қолтаңбамен бере білген. Сонымен қатар оның тарихи тақырыптарға арналған
«Атамекен», «Бастау» атты туындылары көпшілік көңлінен ... ... ... шығармалары өмірді терең түсіну
арқылы оның поэтикалық ... ... ... ... ... акврель бояуымен салынған Ә.Қастеевтің «Қазақ ... ... ... ... ... Қ.Телжанов,
М.Кенбаев, М.Лизогуб және басқа суретшілердің кескіндемелік жұмыстары
Қазақстан Республикасының кең ... ... ... ... паш ... ... осы кезге дейін белгілі бір жетістіктерге жетті,
бірақ олар әлі біріге қойған жоқ, шығармашылық өмір өз бетімен өтіп жатты.
Бейнелеу өнерінің ... ... ... 1937 жылдың 28 сәуірінде
әдеби - көркем ұйымының қайта құрылуы туралы шешімінен кейін ... ... ... ... ... ... ... формалды тенденцияларымен ... ... ... ... ... ... топ бірікті – олар суретші
Н.Куртильников, ... ... ... ... ... ... ... Ә.Қастеев, Құлахмет Қожықов және
т.б. болатын.
1.2 ... ... ... кескіндеме өнері
.
Кескіндеме өнер әлеміндегі орасан зор, өзіне еліктіріп әкететін,
сиқырлы аймақ. Ол ... ... таң ... ... ... бұрынғы
ата-бабаларымыздың үңгірлерінде дүниеге келді. Сан ... ... ... ... ... ... ... өзгеріп
отырады, бір стильдің орнын екінші стиль ... ... ... кескіндеме
жасап дами берді.
Басқа өнерлердің арасында кескіндеме суретшінің қырағы ... ... ... ... бере алса ... Сан жүздеген жылдар бойы
ол табиғаттан үйреніп, дүниені қызғылықты ететіннің ... ... ... жаңа ... ойлап тапты. Оның бейнелеу құралдары
шексіз бай бола бастады. Сызықтардың өте батыл жүргізілуі, ... ... ... пен ... ... күтпеген контрастары, бейнеленіп
отырған нәрсені орналастырудағы ойлы ... және ... ... ... ... осының бәрі кескіндемеге өз міндеттерін шешу
үшін берілген.
Батырлардың ... ... ... ... ... көз жанарының дымқылдануын, жас қыз денесінің нәзіктігін және
ағаштардың дөрекі қабығын көзге түсетіндей етіп беру тіс ... ... ... ... Кең ... емендердің қуатын, көктемгі
қайыңдардың жан жадыратар жасыл жапырақтарын, қаһарлы да ... ... – сұр ... және айлы түндердің тылсым, жұмбақ әлемін, ... ... ... ... сан ... кескіндеме өнері көрсетіп бере
алады.
Ал ең ғажабы бұл емес! Бар ықыласымен берілген суретші шапшаң, батыл
да нәзік ... ... ... ... бетіне қылқаламмен бояу жағады –
міне одан өзімізге тірі адам көз ... ... оның ... ... ... ой ... мен құштарлықтары таң ... ... ... ... және бір ... ... жан - ... ашып берген.
Кескіндеменің ұлылығы менімше мынада - ол сансыз жүректерді бір мәнді
ойды, бір күшті сезімде бірге соғуға мәжбүр етеді. Ол ... ... ... оның тілі ... тіл. Оған аудармашылар ... ... ... ... өзі кейін шегінеді.
Аса көрнекті Кеңес кескіншілерінің бірі - А.Пластов кескіндеме ... ... ... - бұл ... ... жасалған және пакет рамаға салынған,
біз музейлерде қызықтайтын картиналар ғана емес. Кескіндеме ұғымы кең әрі
мейілінше сан ... ... ... ... ... сулы бояулармен,
темперамен, гуашьпен, акварельмен салынған кескіндеме болады. Тіпті аздап
боялған суретке (пастель) ауысатын кескіндеме бар.
Мұның бәрі ... яғни ... та ... ) ... кескіндеме.
Монументтік кескіндеме де болады. Оның үлгілерін біз ... ... ... ... ... техникада әк суына
араластырылган ... және жаңа ... ... жиі жасалады. Мүлдем бояусыз
- ақ жасалатын өзінше ... бар ... ... де бар. ... материалдардың алуан түсті кесектерінен жасалады (мозайка). Сондай -
ақ «жарықтанатын» кескіндеме - шыныдан жасалған картинадан өтіп ... ... ... ... ... де ... ... шығармаларын орындаудың алуан түрлі техникаларын қарастыруға
көшпестен бұрын түс танудың кейбір меселелерімен танысайық.
Кескіндеменің түсі. Гравюраға арналған өткен тарауда біз түс, ... ... сөз ... ... онда түс әлі де ... оның ролі шектеулі
де шартты болатын. Кескіндемеге түс бәрін
айқындайды, мұнда ол жетекші орынға ие болады және ... ... ... - ... ... Шынында да реалистік кескіндеменің көркемдік
қүралдарының негізінен суретпен және ... ... ... ... ... ... «түс» деп нені ... ... ... ... ... ... болар. Бақсақ, олай емес,
басқаша, неғұрлым күрделі ... ... ... - ... ... бір заттар
туралы білімдеріміз жөніндегі протоколдық есеп емес, осы білімдерге сәйкес
суретті боямалау емес, түстік ... оны ... ... ... етіп, көркем бере білу.
Біз шөптің жасыл, гүлдің қызыл, ал қардың ақ екенін тәжірибеден білеміз.
Біз картинада оларды осындай ... бояй ... ба? Бұл ... ... те, ... деп те жауап беруге болар еді. Жасыл ... ... іс ... ... ... көк ... ... тіпті қызыл
дерлік ( мысалы, батып бара жатқан күн сәулесінде) болып шығуы мүмкін. ... ... бір ғана ақ ... ... қар ... әсер ... жай
ақ дақ болып шығады. Мұның болатын себебі, ақ қарда мыңдаған - қызғылт,
алтын түстес, ... және ... ... ... ... Суриковтың «Бояр әйел Морозова» атты картинасында ... ... ... ... ... ... қарап көріңдер.
Егер заттардың «дәл өзіндей» түстерді көшірмесек, табиғаттың түстік сан
құбылмалылығын қалай нанымды беруге болады. ... де ... ... ... ... ... ... Заттың түсімен сәйкес келетін
бояуды таңдап алуға ұмтылу ... де ... ... Суретшіге қолына қылқалам
ұстап затқа ... ... ... ... түсті, ол дәлме – дәл сәйкес келуі
үшін затпен салыстырып жатудың қажеті жоқ. ... ... ... ... өзіне сәйкес келетін, дұрыс та дәлме – дәл түс ретінде
нанымды қабылданатындай түсті тауып, іріктеп алу қажет.
Сөйтіп ... ... ... ... олардың түстік өзара байланысын
зерттейді. Ол қайсыбір заттардың бізге белгілі табиғи түсіне онша ... ... ... ... болып көрінетін бояуларды пайдалануы
мүмкін. Бірақ ол осы бояулардың картинаның ішіндегі барлық ... ... ... бір ... ара ... болатындай етіп алады.
Нақ осы түстік қатынастарды дұрыс алу реалистік ... ... ... ... ... ... түстің пайда болуына
жарық, қашықтық (ауа қабаты) және түстік орта, яғни түрліше ... ... ... ... ... ... ... өте күшті жарық
жағдайында, мысалыға, жазғы ашық тал түсте, жарық түскен жерлерде түстер
өзінің қанықтылығын ... ... ... ... ... ... керісінше, түстер өзінің қанықтылығына ие болады да ... ... ... реңктерді әлдеқайда көбірек қабылдайды. Кейде
жаңа айналыса бастаған кескіндемешілер мұны түсінбейді де ... ... ... ... ең ашық ... салады, ал
көлеңкелердегіні күңгірттеу үшін суық ... ... ... бүкіл құпиясы», - дейді Б.Иогансон, көлеңкелер мен
жартылай көлеңкелерде.
Жарықтан басқа, түстерді қабылдауға қашықтық ауа ... әсер ... ... ауа ... ... ... ... Заттардың бір
қабылдайтын түстері шағылысқан сәулелермен заттар бір - ... ... де ... Бәрін де тесіп өтіп, қоршап алғандай болатын
күшті де әлсіз, үлкен де кіші рефлекстердің осынау айқұш - ... ... ... ... ... ... ... түсінік қатарды жасайды.
Картинаның барлық бояулық үйлестірімдері бірыңғай, ... ... және ... ... ұмтылған кезде, оның мұндай
жалпы ... ... ... ... деп ... ... басты белгілерінің бірі жалпы және суық реңктердің ... ... бір ... ... ... тұрған және көлеңкеленген бөліктері
жарықтанумен ғана емес, ... ... жылы ... суық ... ... ... түрде ерекшеленеді - егер жарық жылы болса, керісінше, онда
көлеңке жылы реңкте болады. Бірақ осы ... ... ... ... ... ... ... кейде қылаң береді. Әрбір жағылған бояу ... ... оған ... ... ... ... суретшілері шығармаларының жанрлары
2.1 Бейнелеу өнерінен әңгіме сабақтарын ... ... ... ... ... бірнеше тақырыптарға бөлінеді.
Ревалюция тақырыбына суретші Қ.Телжанов ... ... «Ән ... ... суретші М.Қалымов «Үкімет билігі Советтерге»,
К.Шаяхметов «Интернационалды шырқаушылар», суретші М.Кенбаев ... ... ... ... ... Т.Тоғысбаев «Дала туралы
баллада» атты картиналарын жазды. Бұл картиналарда ... ... ... ... ... ... ревлюциядан кейінгі халық
өмірі жан-жақты суреттелген. Суретші Телжановтың «Ұшқын» деп аталатын
картинасында ... ... ... ... ... ... дала
көріністері арқылы суретші ревалюцияның басталу кезеңдерін көрсетеді. Осы
суретшінің ... деп ... ... ... ... ... арқылы бейнеленген.
Қазақ бейнелеу өнеріндегі ерекше бір тақырып «Қазақ халқының
ревалюцияға ... ... мен ... деп ... Бұл ... Ә.Қастеев, Н.Хлудов, С.Аманжанов қалам ... ... ... ... арасында», «Досмағамбет пен Жамбылдың
айтысы» картиналарында халықтар достығы мен мәдени дәстүр ... ... ... ... ... шұбырынды» деген картинасында,
М.Қалымовтың «Исатай-Махамбет» деген картинасында қазақ тарихындағы ауыр
күндер мен халық ... ... ... Суретші Т.Шевченконың
«Жетім балалар», «Киіз үйдегі қазақтар» В.Н.Фролованың ... ... ... атты картиналар осы тақырыпқа кіреді. Қазақ бейнелеу
өнерінің ... ... ... кезеңдермен халықтың ұлт-азаттық
қозғалыс, қоғамдық қайраткерлер, батырлар ... ... ... ... бірі ... ... өнеріндегі азамат соғысы
көріністері». Мысалы Н.Нұрмүхамбедовтың «Амангелді шабуылы», ... ... ... ... ... ... ... «18 – жылғы Қазақстан», М.Қалымовтың «Қазақтың алғашқы атты
әскер полкі» деген картиналары ... ... ... ... көлемді тақырыптардың бірі «Ұлы Отан ... деп ... ... ... ... ... ... халық өмірін, майдан
көріністерін, батырлар ... ... ... Мысалы, В.Крыловтың
«Шахтерлерді майданға ... ... ... «Барлығы майдан үшін»,
график И.Исабековтың «Ленинградтықтар балам менің», О.Нұржұмаевтың «Әке
естелігі» шығармаларында ... ... ... салу, елдегі
халықтың жеңіс үшін күрес суреттелді. Сонымен қатар суретші Н.Насадкиннің
«Қазақстаннан келген қонақтар ... ... ... « ... «Соғыс ізі», Ү.Әжиевтің « Ленинград 1941 жыл, ... ... ... ... ... ... ашып көрсетеді. Суретші
В.Чуйковтың «Жамбыл өсиеті», А.Молдабековтың ... ... ... «Р.Қошқарбаев портреті», Ю.Мигазидиновтың
«М.Мәмбетов» портреті арқылы қазақ халқының ержүрек ұл – ... ... ... ... ... ... ... көптеген суретшілер қалам
тартты. Олардың қатарына Телжанов, Қастеев, Евсеев, Кенбаев, ... ... ... ... ... ... ... суретші Қастеев
«Биік таудағы мұз айдыны», «Қапшағай ГЭС-і» ... ... ... , «Ата – баба ... ... ... Қазақстандағы тың игеру
кезеңін көрсетеді. Сонымен қатар Н.Гаевтың «Тың ... ... ... О.Таңсықбаевтың «Тың жерінде» деп аталатын картиналары да
тың игеру көріністерін суреттейтін шығармалар.
Еңбек тақырыбына арналған картиналарда табиғат көріністерімен ... ... де ... ... ... ... «Боз аралдың
адамдары», Нұрмұхамбетовтың «Папам келе ... атты ... ... ... ... картиналардың бірі Ф.Евсеевтың «Шымкент фосфор
заводы» деп аталатын шығармалары индустриалды өндіріс ... ... ... ... көлемді тақырыптардың бірі ... ... ... ... ... ... ... графика, сәндік-қолтаңбалы өнер салаларын қамтиды. Бұл шығармалар
халықты бейбітшілікке, шындылыққа, бірлікке насихаттайды. ... ... ... ... бейбіт өмірдікөркем образдар арқылы
суреттейді. ... ... ... ... Тоғысбаевтың «Бейбітшілік
әні», Бисенбиновтың «Мәңгілік жарық» атты туындылары бейбіт өмірдің ... ... ... ... ... Аманжоловтың «Уақыт
талабы», Молдашевтың «Қазақстан», «Дала және ... атты ... ... ... қазақ жеріндегі бейбіт еңбектің
көріністері. ... ... атты ... ... ... ... ... қастандық әрекеті.
Қазақ бейнелеу өнеріндегі сүбелі тақырыптардың бірі ана образы. Бұл
салаға қалам ... ... жоқ десе де ... ... ... Телжанованың, Мәмбетовтің, Жүнісовтың есімдерін ерекше атау
қажет. Ана ... ... өз ... орын ... суретші
А.Ғалымбаева. Оның «Махаббат туралы баллада», «Тоқымашы», «Автопортрет»,
«Халық ... ... ... ... ... ... ... атты
шығармалары бар. Сонымен қатар Телжановтың «Жамбыл», «Домбыра ... «Ақ ... ... Сидоркиннің «Баян сұлу», «Айман – Шолпан»,
«Құртқа» образдары және Жүсіповтың ... ... ... деп ... ... ... образын жан – жақты көрсететін белгілі
туындылар.
Қазақ ... ... ... ... бірі халық ақыны Жамбылдың
бейнесі. Бұл тақырыптағы шығармалар ақын өмірі мен творчествосын терең
суреттейді. ... ... ... ... мен ... ... мен ... Маратованың «Құлманбет пен ... ... ... халық ақыны мен айтыс ақындарының образы ... ... ... ... ... орыс ... ... Суховтың
«Жамбыл мен Фурмановтың кездесуі», Урманченің «Жамбылдың ұйықтар бөлмесі»
сияқты шығармаларды айтуға болады. Жамбыл ... ... ... ... «Ленинградтық өрендерім» атты графикалық туындысы.
Қазақ бейнелеу өнерінде 60 жылдардан бері ерекше дамып келе ...... ... Бұл салада Степанов, Гаев, Молдашев, Ильяевтар
табысты творчестволық еңбек етті. Ою-өрнек ... ... ... атты шығармаларында өмірді ою-өрнек тілімен ... ... ... ... ... ... ... көріністері ою-өрнектермен
бейнеленген. А.Степановтың «Жер планетасынан келген адам», «Гагарин», «Жер
ұлдары» атты сұңғат ... ... ... ... ашқан туындылар.
Қазақ бейнелеу өнерінде балалар тақырыбына ... ... ... ... ... ... ... Қ.Телжанов, Х.Наурызбаевтвр
туындылар жазды. Халық суретшісі Қ.Телжанов «Бірінші рет ... ... ... «Тыныштық» атты сұңғат туындыларында балалардың бейбіт
өміріі елдің салт-дәстүрі өнер ... ... ... ... ... ... республика көлемінде қолға алынатын мәселе, бейнелеу
өнері саласынада негізгі ... ... ... табылады. Экология
тақырыбына жазылған сәндік қолданбалы өнер графика ... ... ... ... ... өнерінің ерекше бір бөлігін құрайды. Бұл
тақырыпқа қалам ... ... ... ... ... Ү.Әжиев. Суретші-график В.Халатовтың «Жер біздер үшін ... деп ... ... өнер ... ... байлығын, тазалығын
сақтап, оның ... үшін ... ... Өнер шеберлері
табиғатымыздың, планетемыздың тазалығын сақтауға шақырады.
Қазақ бейнелеу өнерінде тарихи жанрға жазылған шығармалар өте мол. Бұл
жанр ... ... ... ... ... ... Қ.Шаяхметов, В.Крылов, К.Баранов, А.Рахманов. ... ... ... ... ... ... Отан ... сияқты тарихи
кезеңдер бейнесін көрсетеді. Суретші А.Бортников «Д.Фурмановтың Верный
қаласындағы ... ... ... ... «Ән ... қазақ жеріндегі ревалюция көріністерінің белгілерін білдіреді.
Суретшілер ... «Жер ... ... ... Бокин отряды»
шығармаларының арқауы да тарихи оқиғаларға құрылған.
Тарихи жанрға ... және ... ... жанр ... ... ... бейнелейтін соғыс жанры. Бұл жанр бойынша да ... ... ... шығармалар жазылған. Ә.Қастеевтың «Амангелді
сарбаздары», «Амангелді шабуылы», ... ... ... атты
картиналары соғыс қимылдарын бейнелейді.
Қазақ бейнелеу өнеріндегі аса ауқымды жанрдың бірі-тұрмыстық жанр. Бұл
жанр бойынша суретші А.Ғалымбаеваның ... ... ... ... Ә.Мамбеевтің «Көкпар» картиналары ұлттық дәстүр мен дәстүрлі
ойындарды көрсетеді. ... ... ... ... ... ... халқының бұрынғы өмірі мен ... ... ... ... бейнелеу өнері шығармаларының ауқымды бөлігін натюрморт жанры
алады. Бұл жанрды өнер ... ... ... А.Жунусов,
Т.Тоғысбаев, көптеген творчестволық шығармалар жазды.
Суретшілер А.Ғалымбаеваның «Дастархан», Г.Исмаилованың «Қымыз», «Көне
қазақ керамикасы», Т.Абуовтың «Домбыра және ... ... ... ... бар ... картиналары қазақ халқының дастарханын
көрсетіп қонақжайлық дәстүрінен хабар береді. Суретшілер А.Черкасскийдің
«Терезе ... ... ... ... ... ... О.Кужеленконың «Апелсині бар ... ... ... ... «Дала кеңістігіндегі натюрморт»,
«Құмыралы натюрморт» туындылары тұрмыстағы қолданылатын бұйымдардан әсем
формаларын, мәні мен ... ... ... ... ... ... саласында маңызды орын алатын портрет
жанры. Қазақ суретшілерінің ... ... ... ... жас буын
суретшілерге дйін портрет жанрына қалам тартпаған суретшілер жоқ десе ... ... ... ... ... ішінде портрет жанрында елеулі
үлес қосып, қомақты образдар сомдаған суретшілер К.Баранов, ... ... ... ... ... т.б.
Қазақ бейнелеу өнерінің қайбір саласы болсын, қай ... ... ... ... ... ... ... ішінде живописші
Ә.Қастеев, Н.Крутильников, С.Романов, М.Калымов, Е ... ... ... - суретшілердің ішінде халық дәстүріне айрықша мән ... ... ... ... ... ... ... өнерінде даңқты адамдардың портіреті халық дәстүрімен
мейлінше тығыз байланыста жасылған. Олар: Абай, Шәкәрім, Төлеби, ... ... ... ... Дина, Шара, Қаныш т.б. бейнелері.
Бейнелеу өнері саласында портретші деген де ұғым ... ... ... портрет жанрның тамыры әріректе Қазақ
ревалюциясынан бұрын Шоқан Уалиқановтың творчествосынан бастау алатындығына
ешкімнің дауы жоқ. ... ... ... ... өзі ... ... ел ... портретін жасаған.
Скульптура саласында портрет жасаумен барлық қазақ ... және ... де ... ... Олар ... ... Н.Журавлев, Т.Досмағанбетов, В.Рахманов, ... ... ... ... ... ... барлық живопись, графика, мүсін,
сәндік қолданбалы өнер ... ... ... ... ... ... және ... образдарын жасағандығын білудің маңызы ерекше.
Қазақ бейнелеу өнерінің іргетасын көтерген алғашқы суретші Ә.Қастеев
бірқатар портреттер жасады. ... ... ... батыры Амангелді
Имановтың портретін жасауының өзіндік тарихы бар. ... ... ... көзі ... ... жоқ. Ол тек қана ізденістің,
зерттеудің нәтижесінде ... ... ... бұл портретті жасау үшін
Қостанай облысындағы қазіргі Амангелді ауданында болып, батырды көзі көрген
ақсақалдардан сұрап, оның бет ... дене ... ... ... ... соң ... портретінің жобасын жасады. Бұл
жасаған жобаны көзі ... ... ... ... ... ... Мұнан соң салынған портретті ақсақалдарға
көрсеткен еді. Портреттің батыр ... ... ... ... ... ... ... Мұндай портрет сипаттама немесе сөз арқылы
салынған портреттер деп аталады. Мұндай сипаттама ... ... ... ... жасаған қазақтың ақын қызы Сараның
портретін де ... ... ... қыл қалам шеберлері арасында С.Романов «Ілияс
Жансүгіров және оның ... ... ... ... ... ... жасады. Халқымыздың ұлы ақыны Жамбыл ... ... ... ... суретші А.Черкасскийдің ізденістерінің
нәтижесінде дүниеге келді. ... ... ... М.С.Лизогуб «Екі батыр»,
«Ертегі», қыл қалам шебері К.Шаяхметов «Даладағы ... «Жас ... ... ... ... ... көрнекті суретшілер Е.Сидоркин «Абайдың», Н.С.Гаев
«Жамбылдың», М.Қисамединов «Маханбеттің», И.Исабаев ... ... ... ... ... шығармаларын портрет жанрына арналады.
Х.Наурызбаев Жас Жамбылдың, Сәкен ... ... ақын ... ... ... Мүсіншілер Б.Төлеков «Екі мәрте Еңбек
ері Ж.Қуанышбаевтың», Н.Журавлев «Құрлысшының», Т.Досмұғанбетов ... ... ... ... ... Е.Мергенов «Әке»
портретін жасаумен ... ... ... ... ... ... ... бейнелеу өнеріндегі портрет жанрын зерттеу нәтижесінде ... ... ... мен ... тәрбиесін беру мақсатында бейнелеу
өнері шеберлердің шығармаларын сабақ пен сабақтан тыс оқу тәрбие ... ... ... орынды деп санаймыз. Бұлардың ... ... ... ... ... ... жөн. Г.Исмаилова «
Халық артисі Күләш Байсейітова – Қыз ... ... ... ... ... ... ... «Студент портреті», И.Исабаев
«Мұхтар Әуезов», Е.Сидоркин «Абай», А.Дужнев «Академик ... ... ... « Бала Жамбыл».
Жалпы қазақ бейнелеу өнеріндегі портреттер мынандай түрлерге ... ... ... ... ... ... портреті».
2)Сөз немесе сипаттама арқылы салынған портреттер. Мысалы, суретші
Ә.Қастеевтің «Амангелді ... ... ... ... ... ... ... портреттер: «Әл-Фараби»,
«Төлеби», Маханбет», «Абылай хан» портреттері.
4)Фотодокументтер негізінде салынған портреттер: Шоқан Уалихановтың
портреттері.
5)Аңыз-ертегідегі ... ... ... Қорқыт,
Алдар-көсе, Тазша бала портреттері.
6)Суретшінің өзінің бейнесін өзі ... ... ... автопортреттері.
Қортындылай келе айтқанда қазақ бейнелеу өнеріндегі портреттер
мынандай композициялық ... ... ... Портрет жасауға
алынатын адамның қоғамдағы орнымен ерекшеленуі. Оның халық тәрбиесіне, ел
экономикасына қосқан үлесімен ... ... ... ... ... ... ... образы жеке берілуі. Бұл әсіресе живопись, ... ... тән. ... образы қосалқы көріністермен
толықтырылып, оның ... ... ... ... мен ... мағлұматтар берілуі. Бұл ерекшілік графика туындыларына тән. Белгілі
оқиға, сюжет тақырыбындағы ... ... ... ... ... ... жиі ... Даңқты адамдардыңтоптама
портреттері. Мұндай портреттер өнер адамдарының ... ... ... ... ... өнеріндегі тақырыптардың бірі-портрет.
Қазақстан суретшілерінің ішінде портрет жанрына ... ... ... ... ішінде әсіресе Г.Исмайлова, С.Айтбаев, Ә.Қастеев,
А.Бортников, ... ... ... ... ... ... А.Рысбеков, Е.Мергенов,
Т.Досмағанбетов сияқты өнер шеберлері портрет жанрына ерекше үлес ... ... ... ... жанры Әбілхан Қастеевтен бастау ... ... жаңа өмір атты ... ... ... бірнеше
топтық портреттерін, өзінің автопортреттерін салды.
Суретшілер Г.Исмайлова Халық әртістері Шара Жиенқұлованың, ... ... Ақын ... ... ... мен Динаның,
Л.Леонтьев Қазақстан композиторларының топтық портреттерін ... ... ... ... ... ... ... Абайдың,
А.Черкасский Сәбит Мұқановтың образдарын жасады.
Пейзаж жанры-қазақ бейнелеу өнеріндегі салалы жанрдың бірі. ... ... ... ... ... ... Ж.Шарденов, О.Таңсықбаев творчествосынан орын алады. Олардың
бірқатары республикаға белгілі өзен ... дала мен ... ... ... ... ... жыл ... табиғаттың әсем
ортасын өз шығармаларының өзекті буыны етіп алады. Суретші ... ... ... ... «Іле өзені жағасында» Е.Говарованың
«Кіші Алматы өзенінің бойындағы қайыңдар», Ә.Исмайловтың ... ... ... кеш» ... ... тау», С.Романовтың
«Аяққалқандағы ағаштар» атты картиналары қазақ жерінің әсем көріністерін
бейнелі образға айналдырады.
Суретші ... ... ... ... ... «Алма ағашы гүлдері», А.Черкасскийдің «Гүлденген май»,
С.Мәмбеевтің «Көктем» картиналары ... ... сұлу ... ... ... ... «Жол», С.Мәмбеевтің «Жайлауда»
шығармалары қазақ жері табиғатының кеңдігін, тау мен дала ... ... ... ... ... ... бір саласы өндірістік
пейзаж. Бұл бағытта суретшілер Л.Леонтев, С.Романов, Ж.Шарденов, Ю.Евсеев,
В.Ткаченко, Ә.Қастеев, ... ... ... ... ... ... творчестволық туындылар әкелді.
Суретші Ә.Қастеевтің «Соколов – Сарыбай кен ... ... ... ... жағасындағы кен орны», Д.Калачевтің
«Қапшағай ... ... ... ... ... ... даласының
байлығын, өндіріс орындарын бейнелейді. Өнер шеберлері Л. Леонтьевтің «Шорс
атындағы ... ... ... ... ... ... «Қостанай пирамидалары» туындыларының өзекті желісі қазақ
жерінде байлықтың бірі ... ... ... ... ... ... табады.
Суретшілер С.Романовтың «Қаратау кен байыту комбинаты», Ж.Шарденовтың
«Кезек», ... ... ... ... ... ... ... ауыр өндіріс пен табиғат көріністері
байланысты үйлесім тауып Қазақстан байлығын көрсетеді.
Қазақстан бейнелеу ... ... бір ... ... иллюстрациялар жасау, театр қойылымдарына эскиз дайындау,
кинофильмдерді көкемдеу бағытын ... Өнер ... ... ... ... ... А.Ғалымбаева, Г.Исмайлова,
А.Хайдаровтардың өнімді шығармашылық еңбектері осы салада дүниеге келді.
Суретші Е.Сидоркин қазақ эпосы мен ... ... ... ... Абай ... ... жасады. Суретші Г.Исмайлова «Қозы
– Көрпеш пен Баян – Сұлу» балетіне ... ... ... ... ... ... «Ән қанатында», А.Ғалымбаева «Дала қызы»,
А.Хайдаров «Ләйлә мен Мәжнүн» ... ... ... дәрежесі
жоғары зскиздер жасады.
Қазақ бейнелеу өнерінің бір түрі мүсін. Мүсін саласында Х.Наурызбаев,
Б.Төлеков, Н.Журавлев, ... ... ... ... ... ... А.Исаев, А.Дивашев өнімді
шығармашылық жұмыстар ... ... ... ... С.Сейфулиннің, А.Исаев ... ... ... ... ... ... ... Еңбек ері
Ж.Қуанышбаевтың, Н.Журавлев «Құрлысшы», Ю.Гумель «Батыр ана» ... ... пен ... ... образын жасады. Мүсіншілер Т.Досмағанбетов
«Амангельді Иманов», Е.Мергенов «Әке ... ... ... ... пен ... ... жоғары азаматтық адамгершілік ... Өнер ... ... ... ... портретін»,
В.Рахманов «Ой» шығармасында, П.Усачевтің «Табиғат сыйлығы» туындысы
лирикалы ой ... ... ... ... ... ұлттық
колоритімен, орындалу әдістерімен ерекшеленетін шебер – Рысбек Ахметов,
Мүсінші ақындар Ә.Тәжібаевтың, ... әнші ... ... ... ... портреттерін жасап, «Желтоқсан
«, «32-ші жылғы ашаршылық», «Балалық шақ», «Түйелі ... «Үш жүз» ... ... ... ... салт дәстүрді бейнелейтін туындыларды
шығарды.
Қазақстан бейнелеу өнерінің бір ерекше саласы – ... ... ... ... ... ескерткіштерге, мемориалдық комплекстерге көлемді
гобелен, роспись, сграфито, роспись рельеф түрлеріне бөлінеді. Мүсіншілер
Х.Наурызбаев Абай Құнанбаевтың, Е.Сергебаев ... ... ... Т.Досмағамбетов Ә.Жангелдиннің ескерткіштерін жасап қазақ мүсін
өнерінің тарихынан сүбелі орын алды.
Мүсіншілер В.В.Андрющенко мен ... ... ... атындағы парктегі Даңқ мемориалы . Ж.Молдабеков Ұлы Отан
соғысында қаза ... ... ... ... ... пен
А.Андрушенконың Шымкенттегі жауынгкрлік пен еңбек даңқы ескерткіші қазақ
мүсін өнерінің ... бір ... ... пен ... ... ... ғимаратындағы роспись – рельеф, А.Рахманов жасаған
Жамбылдағы ... ... ... рельеф қазақ монумент өнерінің
бір тобына кірді.
Суретшілер В.Зверев пен Л.Звереваның Қостанай қаласындағы ... ... «Тың жер» деп ... ... техникасы
бойынша салынған көлемді сурет, өнер шебері И.Нимецтің ... ... ... ... ... мәдениет үйінде жасаған «Нан» атты көлемді
роспись, суретшілер ... ... ... жасаған
Қазақстан ұлттық академиясының ғалымдар үйіндегі Әл – ... ... ... ... бейнелері қазақ бейнелеу өнеріне
қосылған қомақты үлес болып табылады.
Сәндік ... ... ... ... пен ... ... ... «Турист» қонақ үйіндегі «Достықтың бұтағы» атты гобелен,
сонымен қатар өнер шеберлері Қ.Тыныбеков, ... ... ... ... ... ... ... вестибюлінде «Күн
сәулелі Қазақстан» атты гобелен ... ... ... салмақты бір
туындысы.
Қазақ бейнелеу өнерінің бір ... ... ... ... суретшілерінің жұмыстары құрайды. Бұл салада Г.Иляевтің,
Б.Зауырбекованың, Қ.Тыныбековтың, ... ... ... ... ... О.Налибаевтің творчествалық еңбектерін айтуға болады.
Г.Иляев қазақтың сәндік қолданбалы өнері ... ... ... ... ... тұлға. Оның шығармалары ою - өрнектерді
безендіру функциясынан ... ... ... ... ... дейін жеткен. Г.Иляевтің «Бау», «Сәлем», ... ... ... ... ... Алғашқы қар», «Көктем», «Күз» деп аталатын
шығармаларында өмірдегі құбылыстарды ою - өрнек формасына ... ... ... ... ... ... ... сәндік қолданбалы өнері саласындағы танымалы
шебері – Д.Шоқпаров қазақтың ұлттық көркем бұйымдарын ... Ол ... тері ... ... ... ... тегене, ожау, ер, құмыз
құятын ыдыстар, торсық, ат ... ... ... ... ... практикалық жағы мен теориялық мәселелерін жетік ... ... ... ескі ... ... оны жаңа ... ... зерттеуші, этнограф дәрежесіне дейін көтерілген суретші. Халық
шебері Д.Шоқпаровтың Қазақстанда тұңғыш рет жекеменшік этнографиялық ... ... өнер ... ... ... ... тоқуды
меңгерген суретші Қ.Тыныбеков Суретші «Дала балладасы», «Жанұя» атты
гобелендері арқылы ... ... ... ... ... келді.
Гобелен саласындағы белгілі суретші Б.Зауырбекованың ... ... атты ... көпшілікке танымал шығармалар. Сонымен қатар
суретші – шебер С.Бөлтірікованың «Қымыз ... ... ... атты
батигі, Т.Жалмаханбетовтың керамикалық ... ... ... ... безендіру заттары» С.Төленбаевтың ою - өрнектері,
К.Қарабдаловтың керамикалық – ұлттық бұйымдары қазақтың профессионал сәндік
– қолданбалы өнерінің ... ... ... үлес.
Қазақ бейнелеу өнерінің мазмұнын байыта түсетін мүмкіндік маман
суретшілермен ... ... ... ... ... ... шығармашылық еңбектерінің жүйесі.
Тоқу өнері саласында Оңтүстік ... ... ... ... ... Қызылорда облысынан Б.Шанзарова,
И.Алдамомынова, К.Нұржанова, Д.Құрманбаева, К.Еділбаева. Жамбыл облысынан
Ш.Нұртазаева, ... ... ... ... ... ... ... Д.Рузыбаевалар текемет, сырмақ,
түскиіз, құрақкөрпе, тақыр кілем, масаты кілем, тақыр алаша, терме ... ... ақ ... ... ... шапан, орамал, бау, басқұр бұйымдарын
жасайды.
Қазақтың халық зергерлерінің ішінен Алматы ... ... ... ... ... атауға болады. Ағаш пен
сүйек өңдеу саласынан Алматылық ... ... ... ... ... ... Оңтүстектегі
Т.Сырбеков, Ш.Шайменов, Ш.Матеев, Қызылордалық Т.Сәрсенов, ... ... ... ... ... ... ... келсап, ер,
бесік, шаңырақ, күбі, уық, есік, ... ... ... ... ... ... көркем бұйымдар жасайды.
Ұлттық керамика өнері саласында А.Оғызбаев, Ф.Резнюк, М.Әбенов,
(Алматы), Қарабдалов, Д.Кемешев (Шымкент) құмыра, ... ... ... және майда сыйлық заттарын шығарады.
Ою - ... ... ... ... ... ... ... қазақтың ұлттық ою - өрнектерін жаңа мазмұн мен
көркемдік сипатта дамыта түсуде.
Қазақстан бейнелеу ... ... ... өнер саласын
толықтыратын көркем бұйымдар Қазақстанның көркем кәсіпорынында жасалады.
Олардың ... ... ... «Ұлттық сувенир» фабрикасы,
керамикалық заводы, кілем фабрикасы, бейнелей өнері өнімдерін ... ... ... атты ... ... жасау бірлестігі бар.
Бұлармен қатар Өскеменнің ... ... ... ... ... фабрикасы, Қапшағай мен Ақмола фарфор завоттары, «Қызыл ... ... ... – қайта қалпына келтіру цехы ұлттық сипаттағы
көркем ... ... ... ... оқытудың жас ерекшелігі
Ғылыми тұрғыдан тану дегеніміз – жер-жаћан шындығын, күш ...... ... ұғыну, адам игілігіне айналдыру үшін оныњ бар
құбылысын ой ... көре ... ... ... ... тарихи жолы бастан
кешкен, сезінген тәжірибелік ... дер ... ... ... ... ... топшалау арқылы жинақталған қыруар
білімнің бірте-бірте жүйелену ең алдымен дүние кеңістігінде бағыт-бағдар
табуға ... ... ... барып “жер бетіндегі” табиғат
құбылыстарын ғана ... алыс ... ... да ... ... ісі ... адамның танылатын дүние болмысына қатынасы бір-бірінен ... ... сырт ... әр- текті көрінер денелер ... ... ... ... ... ... бұл. ... өрісінің
кемелдену дәрежесіне қарай бейнелі ойдың бірте-бірте ... ... ... шын ... мәнісіне барған сайын жақындата түсер рухани
қыруар үлгісі, ... ... ... ... ... мен ... салтанатты көп шындықтың куәсі етіп отыр.
Жұмыр жерге табанын тіреген әр адам көзімен көріп көкірегімен
сезетін жер – ... ... ... - ... ұлан – ... дүние мұқиты
көмкерген .
Ою-өрнек, бояуы түрлі–түсті, тұңғиығы тере, дамып, құбылып, ... ... ... ... ... ұлы ... ұғымына адам баласы
Әлем, ғарыш, ғалам дейтіндей ғалама балама тапқан. ... мен ... даму ... ... ұрпағының міне дәл осы ғалам құпиясын ашу
жолындағы ғасырлар бойғы бай тәжірибесі, сайып ... хақ ... ... ... ... әлем тану тарихын құрайды.
“Дүниенің көрінген Һәм көрінбеген сырын түгелдеп, ең ... ... ... орны ... - ... Абай ... сөзінде.
Ақынның жалынды жүрегі, өмір шындығын мейлінше саралап түсінуге талпынған
құдіретті көңіл ... ... ... ... ... әлем құпиясына ой
жіберген.
Бүгінгі әдеби өнер туындысының көпшілігіне енді әлем айдынының
жалаң суреті, ... ... ... ғана ... ... ізденіс жаңалықтары
да тікелей тән. Табиғат әлемін, оның қат-қабат ... ... ... ...... жаңа ... Томас Манн мұрасында
дәстүрлі, қалыптасқан, байырғы пейзаждық үлгілердің өзін ... ... ... ... ... тек ... жер бедеріне,
дүние келбетіне тарихи қатынас, көзқарас құбылысы ... ғана ... ... ... ... адам ... ... белгілі
бір дәрежеде сабақта үздіксіз ашылып жатқан әр қилы жаңалықтар арқылы да
өрісін ... ... ... ... өзіндік мүмкіндігін жетілдіре
отырып, адам баласы жаңа ... ... ... жете ... ... ... қызмет етуде ұлан ғайыр макроғарыш, жаратылыс
тұңғиығына әсіресе көркем фантастика терең деп бойлап еніп ... ... ... ... толықтыратын ғылым мен көркемөнердің
тоғысқан тобында тұр. Дүние болмысының құпия қазынасына ғажайып ... ... ... көз ... олар ... ... бетбұрған салтанатты сапарын ғалымға дейін ... ... ... ... тану ... ұштай түскен. Ғарыш мұхитын жан-
жақты қайталанбас ғажайып сұлулығымен, көркемдік тұрғыдан игеру ... ... ... ... алғашқы белгілері де көріне ... көз онша ... ... ... рең ... бай жаңа ... ... күн мен түннің алмасуын аңғартар қап-қабат тосын
ырғақтары, кең ... әлем ... ... ... түр ... ажырата алатын болдық .
Тұңғыш ғарышкер – суретші Леоновтың шығармалары ... ... ... адам баласының зеңгір көк құбылыстары
жайлы тікелей сезім - ... ... ... Өз ... ұғым ... ... жан жақты қамтитын қаншама ... ... ... ... ... ... рухани дүниесін, қайталанбас
қанық ғарыш бояуын қаз – қалпында бере ... тек ... ... ... ... ... ... реңін, жердің үш түрлі
белдеуін, басќа әлемдердегі күн мен түн ... жан ... ... ... қиял мен ... арман үлесіндегі құпия
жұмбақ ... ол ... рет ... ... айналдырды. “Ғарыш
таңы” да, “Түнгі жер” де біздің ... ... ... ... түсінігін, қуаныш – құлшынысын, адамгершілік мейірімін
жырлаған. Үш түрлі ... ... ... ... ...... әлем ... сұлулық сипаттық бояу соны ... ... ... ... ... болмысының
біртұтас сұлулық, ғылыми келбетін айқындау жолында бірін – ... ... ... ғибратты үлгілер дарытатын сәттер аз
емес. ... ... ... ... ой ... ... сабақтасып ақиқат өмір шындығы, жаратылыс ... ... ... суретке айналып кетеді
Дүние тану ... ... ... ... – заттар мен
құбылыстар шексіздігіне тікелей байланысты. Көркемдік таным ... ... ... ... өнер шеңбері де ... ... ... ... ... ... ... тарихи
кешен тұрғысында барлап оның сан – салалы белестерін жан – ... өнер ... тән ... ... ... ... өзге елдер табиғатын ... жол ... ... ... ... ... ... да рухани тірек тұтқан.
Әлем өрісінің, заман ... әлі жете ... ... Көркем өнер көзге көрініп тұрған дүние болмысын да, ... ... ... ... дерегімен беріле зерттеп, мүмкін
қадырынша оларды өмір ... бір ... ... ... бейнелеуге
ізгі талпыныстар жасауда. Күн айналысындағы кеңістік ... ... ... әлем тану ... ... жаңа ... таным
нысанасының бүкіл шерітетін аңыз болжам әңгімелер ... ... ... ... мазмұн – мағынасы тереңдей түскен.
Ғылыми, ... ... ... ... ... ... ... жанр қалың бұқараға қозғалықты әртүрлі әдеби ... ... ... ... ... ұлылығын жеткізіп, іздену
өрісін ашатын ... ... ... де ... ашықтығы, бейнелеу ізденістеріндегі ... ... өмір ... ... ... ... ... кеңейтер
көкейкесті мәселелерге барлау, - сөз жоқ, фантастардың ... ... ... ... ... ... отыр.
Бірақ соған қарамастан, қалай дегенмен, “Әлем және адам“
тақырыбы көркемөнерге әлі де ... баяу ... келе ... ... де жасыра алмас едік. Көз көріп құлақ ... ... ... ... тану ... ... адам ... жеткен ұлан-ғайыр
рухани дүние өсу , жеке бір салаларда ғана болмаса, көркемдік ой ... ... ... ... жоқ. ... фантастика... Бірақ ол осы
қазіргі қалпында біздің рухани ... ... алар ... ?” ... Ш. Айтматов сөзінің жаны бар.
Көркемдік таным қашанда өз заманының ғылыми табыстармен сабақтас
дамыған. Суретшілер ежелден жаратылыс ... ... ... үшін ғылыми
әдістерді кең пайдаланып, көркем өнер әсіресе ... ... ... ... жолында математикалық зерттеу үлгілерімен керем ет
байыған. Кешендік ... ... ... ... байланысты
дүние заңдылықтарын зерттейтін ... әдіс ... ... ... ... ... нысаналар құрылысын орналасу
тәртібін бейнелеуде ауа, жарық сәуле ... ... ... мен ... ... ... ... бейнелеу өнері ақыл-
ой, парасат, білім ұғымымен пара-пар саналған кездер де ... ... ... ... ... жете ... ... зерттеушілер тәрізді пейзажистке де өсімдіктер дүниесін
тал май ... ... ... игеру керек еді. Адам баласының жарық,
ауа қозғалысы, бояу, түр-түс құбылысы ... ... ... ... үшін ... нәрсенің ішкі құрылымын белгілеп, кеңістік өріс
заңдылығын айқындау үшін геометрия, математика ғылымдарын да зерттеп ... ... ... ... ... ... бәрін жазған, оған
мол мұра, зор ... ... ... ақыл - ой ...... ... мұратын өз бойына жан – ... ... ... өнер ... ғана ... ... қастерлі қазына болып ... Шын ... ... өнер ... қай – ... ... ... жаратылыс тынысына жан біткендей, ... ... ... ... біте ... бір ... рухани
игілікке айналған бай білім, өлмес бейнелер ... ... ... өнертану ғылымының қадірлі қолбасшысы”
ретінде бағалаған, жан ... ... ... ... өнерінің
тамаша үлгілерін жинаған Ресей ғалымы, саяхатшы П.П.Семенов – ... ... ... ... ... ... нұсқалар” авторы
ретінде танылуы да тегін емес. Осы ... ... ... ... ... жеке ... ... өнердегі табиғат
тақырыбына арналған. Біртұтас дүние ... ... ... өзара бауырластығы тақырыбы ғылымдарды, өнер ... бері ... ... 1880 жылы Д.И. ... ... ... деген мақала жазған. Менделеевтің
пікірінше, жаратылыс тану ... мен жер ... ... ... тууы ... ... ... Адам өзін қоршаған
дүние болмысына ... ой ... ұшы ... кең ...... тікті. Тұңғыш рет өзі “табиғат” деп ... алып ... ... ... ... ... бұлардың қай – қайсысынанда негізгі нысана,
негізгі ... ... ... ... ... Ал, ... көріністің азын аулақ аумағы ғана ... ... ... ... ... кескінінің ұлан – ғайыр қиыр –
қырқасын түгел ... ... ... ... ... де ... тырысады. Жалпы таным жүйесіндегі осы өзгерістердің өзі – ақ
жаратылыс ... ... ... ұғым – ... ... көрікті
бейнелеуге бірте – бірте жол аша берді. Ғылым жетістіктерін ... ... ... ... тұту – ... өнер туындыларына
ортақ қасиеттердің бірі.
Көркем өнерді ... ... ... ... мамандарын ту қылып отыр. Джон Бор ... ... ... ... ... ... ұстанған қағидатты
қолдайды.
Бұл – ... ... ... көзқарас. Өнер үшін
ғылымды, білімді ежіктеп ... ... – бір дара ... ... ... ... ... қарабайырландыруға ғылым мен
жаратылысты түсіндіретін нобайлы ұғым ... ... ... ... ... тек ... ...
логикалық ой желісімен ашуға тырысуда “Абстракционизм табиғаты ... ... ... ... жєне ... ... қатынасы ”дейтін кітабында жарияланған өзге бір мақаласында
Бор ... ... ... – ең ... ... ... тер пейзажы “логикалық қаруға ... бара ... ... ең ... ... тап басу – ... еселеп күшейту” деп жазады.
Бордың сөзімен айтқанда, ... ... ... ...... ... ... алу,
қалағанынша ер кін қайта құрастыру, жинақтау ... ... ... мәнін бұлай беталды, қалай – солай тану ... ... ... әлемін қисындылық тұрғысынан жүйелеуге тіпті міндетті
емес, нобайлап ... ... ... ... ... ... көрініске көшіру ешқашан оның дара мақсаты ... ... ... ... ... ... байлығын, сұлулығын жан – жақты игеру жолында ғылыммен ... жаңа ... ... ... даусыз.
Көркемдік тұрғысынан дүние сырын ...... әр – ... әр ... мән – ... ... саралау
жолымен жай ойлана үңілу ғана емес, ол ең ... ... ... ... бар ... ... жан – жақты тану,
рухани жан – жылуымен егжей – тегжейлі ... ... біте ... ... ... ... қатынас шамасын байқаймыз, танылу ... ... ... ... әдетте жаратылыс шындығы осылай ... ... ... ... ... айшықты өрнекті келісімін
табады. Дүниені сұлулық ... ... ... ... тану ... ... табиғи қатынас түрлерінің бар өзгерісі қоғамдық даму
үрдісімен қаншалықты дәрежеде сабақтастығын ... өнер ... ... ... ... шығармасында адам табиаттың өзекті арқауы, оның
мән мағынасын ашатын тиянақ –тірегі ретінде білдіріп, ұлттың бояу рухы ... ... тек тес ... ата ... ... біте ... бір ... бабын жеткізеді. Жер мен адам жарасымы
бірегейлік табиғат құшағында адам ... ... ... ... ... ... Дала ... терең ойға шомған еңселі қазақ сол суретке
жан біті ріп, жаратылыс келбетіне айрықша ажар дарытқан.
“Сұлулық дегеніміз – адам ... ... , адам ... ... ... ... деп жазады ... Осы ... ... ... ... көрінеді.
Өйткені табиғатқа тән ақиқаттық қасиеттерсіз, ... ... жеке ... ... ... ... ... Көркемдік,
әдемілік ұғымының өн бойына осы екі ... ... де ... бас ... ... ... жеке дара ... сырын
жеткізе алмайды.
Таңғы немесе кешкі күннің шуағына бөленген ... ... ... ... ... шуағы қызғыш немесе қызғыш сары
сәулелер жасыл түсті бейтарап әр жері ... ... еніп ... ... және ... ... және мәнерлік қатынастардың басқада
заңдылықтарын бақылай отырып, дәл ... ... ... білу
керек. Содықтан заттың өзіне қарап жұмыс істей отырып, әр ... ... ... ... ... бояу ерекшеліктерін аса мұқият бақылап
және кеңістіктегі түрлі-түсті және мәнерлі қатынастарын, жер мен ... ... ... ... ... түсі мен ... кенепте дәл көрсете
білу керек.
Картиналарға нұсқаларды орындай отырып,идеялық ой басшылыққа ... ... ... ... ... түс ... ... көрінісінің
суреттеп отырған формасына сәйкестігін таңдап алады.
Нұсқаларды орындау үстінде кеңістіктің түсі мен мәнерінің көкжиекке
жақын ... ... ... керек. Жаздың ашық күнінде түстің жалпы
мінездемесіне сай көк жиектен көтерілгенде аспанның түсінде ... ... және ... ... ... ... мүмкін. Сәл жоғарырақта
көгілдірлеу рең болады, ары қарай тап-таза ... түс ... ... ... ... сия көк ... көк түс аралас түске ... ... ... ... дәлме –дәл жеткізу табиғаттың өзіне қарап үзбей
салыстыру арқылы жүзеге ... ... ... қылқаламды пайдалануға
кеңес беріледі, бояуға сұйықтық құю қолданылмайды. Еріткіштерді ... ... ... май, нұсқадағы табылған түстік қатынастарды
бұрмалайды, жылтырлықты кептіріп жібереді.
Күн сәулесі ... ... ... ... ашық ... сай ақшыл-сұр рең алады. Бұлттардың төменгі қабатындағы
көлеңкеге өзінің ... ... ... ... ... ... сұрлау болады. Жаздың күні көгілдір аспан қабатындағы бұттар түстік
құрылысын сараптай отырып және ... ... айта ... ... түсіне білу керек.Жоғары қабаттағы ... ... ... реңі ... ... ... жылы-ақ
бөлігімен салыстырғанда сезіледі. Егерде берілген шілде айындағы нұсқасын
қазан ... ашық ... ... дәл ... ... салыстырғанда ол
бүтіндей бөліктерімен күздің күніне қарағанда жылы әсер қалдырады.
Үйлер, мұнаралар, ормандар ... ... ... ... ... ... ... жеңіл сұрғылт-көгілдір немесе қызғыш ... Түсі ... ... қабатынан ашықтау бір-ақ аспаннан түсі
қоюлау болады. Онда ауа қабатының ... ... ... ... ... күннің сәулелері көрінеді. Жердің ортаңғы жоспары сәл білініп тұратын
жарықтау көлеңкемен, әр ... ... ... және ... ... ... Мұнда кірпіштен көтерілген үйлер,
мұнаралар, жасыл ағаштар, алтындәнді қырмандар ... ... ... және түстік айырмашылықтар жылы, туыс түстер: осындағы ... ... ... ... ... ... мен ауаның маңызды
әсері бар. Жоспардың алдыңғы заттары ашық, айқын материалмен бейнеленеді.
Жарықтың заңдылықтарын есепке ала ... ... ... түстік-
мәнерлі қарама-қарсылығын, кеңстікті көрерменнің қабылдауын т.с.с. нұсқамен
картинадағы бейнелеудің ... ... мен ... ... ... ... бағынуын, кеңістіктің бүтінділігін,
колоридті және идеялық ойды білдірудіт ұғыну ... ... ... түстердің қатынасын көре білу керек.
Әртүрлі ... ... ... де ... ... қою- жасыл, тал
жарқыраған сұрғылт- жасыл т.с.с.қайыңның жаздың ... ... ... жылы рең ... өйткені оның бұтақтары мен жапырықтарына күн
сәулесімен бірге аспаннан түскен көгілдір ... де ... ... ол аспанның салқындау ашық реңімен қосыла жасыл ... ... ... ... ... ашық ... ашық ... аясында
сәулелер жылы, ал көлеңкелер- суық түстерге ... Ағаш ... ... ішкі ... түс анағұрлым қанық жасыл болады, өйткені ол жерге
аспан рефлекстерімен күннің ... тіке ... ... ... ... ... түстегі жапырықтарынан өткен сәулелер және шағылысқан
жасыл рефлексттері байланысқан. ... ... ... түс қоңырқай
жылы реңді жасыл болуы мүмкін,өйткені ол жерге шөп пен ... ... ... ... ... әсер етеді.
Ауылдың немесе қаланың табиғи көріністерін орындай отырып, студент
әртүрлі кеңістік жоспарында орналасқан біртекті ... ... ... ... ... ... мен ... түсі мен мәнерінің
қатынастарын байқай отырып табиғи заттың өзіне аса көңіл қоя ... ... ... отырып затардың түстік қатынастарымен бейнелеу керек,
бояу үйлесімін ұмытпау қажет. Егер аспан ашық, көгілдір түсті ... ашық күн ... ... ... көлеңкелер көгілдір реңмен
аралас келеді, ал күннен түскен сәулелер- жеңіл сарғыш немесе ашық ... ... Бұл ... ақ киімде басқа да ашық ... ... ... Күнге сәулеленген жер, жасыл шөп және т.с.с. жарықты
бейнелейді, айналадағы заттар мен ... ... жылы ... ... өнері ағымында түстік рефлекстерді бақылауға алу керек және
оларды басқа айналадағы ... ... ... ... ... ... ... беруді ұстану қажет. Табиғаттағы жарық сәулелер мен мәнерлі
қатынастарды бақылау және қағаз бетіне дәлме-дәл ... ... ... ... ... қаншалықты қараңғылау немесе жарықтау, жасылдау,
қызылдау немесе сарғыштау сонымен бірге артқы ... ... ... ... ... білу қажет.
Табиғаттың нұсқасын аспанмен жерді (жалпылама) ... және ... ... ... ... бейнелеуден бастайды. Ары қарай аспанның
төменгі, ... және ... ... түстік-мәнерлік қатынастары
анықталады, сонан-соң жердің артқы ортаңғы және ... ... ... ... ... ... қатты тартуға болмайды,
керілген кенепке бірқатар ақ бояу жағылған жөн. Артық бояуды мастехинмен
тегістейді. ... ... жер мен ... ... ... жалпылама
көшірмеден кейін кеңістік орта мен ... ... ... ... ... түстік қатынастарын суреттейді. Үш кеңістіктік жоспардың
арасындағы түстік қатынас ... ... ... бақылау қажет. Егер
екінші жоспарда қалың ... ... оны ... ... жоқ. ... бояу ... ... колер бояумен аспан мен жердің дәлме-
дәл қатынасын пайдаланылады. Осыдан кейін пішініне, ... ... ... ... ... ... ... бейнелеуге болады. Алдыңғы және
артқы жоспардың дәлме-дәл қатынасына ... ... ... Алдыңғы
жопардағы көлеңкелерді көлемдірек, яғни ашықтау және суықтау ... ... ... ... соңғы кезеңі- композициялық нұсқаны
бейнелеуде идеялық ойға ... ... ... ... ... жалпы
ықшамдау.
Табиғат аясында жұмыс істеу барысында суретті бәрінен ... ... ... ... ... мен жоспарының қатынастарын бақылауға ... ... ... ... ... содан кейін қайтадан
жалпыламаға ... ... ... ... нобайлық жобалар
жасалғаннан кейін және соңғы, тоқталған нобайға студент ең басты тақырыпқа
жиналған материалды ... яғни ... ... ... ... ... ... жасап шығару барысында суретші негізгі
көңілін композициялық орталыққа орналастырады: ол табиғаттың үлгісін беруде
тақырыпты ... ... ... идеялық мазмұнын ашады, ... ... ... ... ... ... көкжиек деңгейін дұрыс ... аса ... ... ... ... яғни жоры дәлдік, табиғатты кең келбетті
жоспарда беруге мүмкіндік береді. Керісінше төменгі ... ... пен ... ... ... жол ашады. Алдыңғы жоспардағы
тіке заттар: ағаштар, ... ... ... ... ... бос ауа ... өте анық және көркем ... және ... есте ... ... ... ... идеялық ойды кеңірек көрсетуге
кедергілер жасайтын бірқатар мәнсіз, елеусіз элементтерді алып тастастау
қажет. Сюжетті орталық, егер оның ... ... ... ... ... ... мән ... жалпыланған кеңістік болса жақсы айқындалып
көрерменнің назарын өздеріне аудара алады.
Жарық түс және мәнері де ... ... ... құралы
болып табылады. Мысалы: тратордың салыстырмалы қара дағы-нүктесі біркелкі
ашық қырманда алыс қашықтықта өте кішкентай болып көрінгеніне қарамай ... ... ... ... ... күрделі және жарық көлеңкелері
қарама қарсы түстермен ... ... ... аз ... ... елеусіз бөлшектеріне айналып кетеді.
Керекті жағдайларда композицияның көзге аз түсетін жанама бөлшектерін
көлеңкелі бейнелейді, және керісінше ... түс пен ... ... ... негізгі бөлігі басқада құралдармен ... ... ... ... қарама қарсы түстер арқылы бейнелерді
орындауды, түс шешімінің мән-мағынасын жарық көлеңкемен көркемдеудің басқа
түрлерін ... ... ... ... шығарманың жалпы шынайылығына,
өмір шындығына, көлеміне және өнердің негізгі заңдарына ... тиіс ... есте ... ... ... түсімен колоридіне қияли және эмоциялық көркемдік
құралы ретінде ... орын ... ... өмірдің қуанышын көк-сұр
колоритпен немесе қанық түсті гаммалармен өрнектелген ашық жылы ... ... Қара күз ... ... бейнелейтін табиғи кескіндемеде
табиғаттың күңгірт кезеңдерінде әртүрлі түстік сұр реңі мәнері ... ... мен жаз – ... ... ... ... түстің жылы
гаммаларына жататын толық, жарық ерекшеліктері мен бейнеленеді.
Табиғи ... ... ... және көркемдік
ерекшелігін ... ... ... ... ... ... түсі ... жағынан аса шектелмеген заттарды кіргізуге болмайтынына кеңес
беріледі. Ол ... ... ... ... бөгет жасайды.
2.3 Сабақтан тыс кескіндеме үйірме жұмыстарын
ұйымдастыру
Тәбие жұмысы бірнеше ... ... ... ... ... ... ... сынптан тыс жұмыстарды мұғалімдер, сынып жетекшілері
мектептің атамекен ... ... ... ... ... ... жоспары алдын-ала жасалуы тиіс. Оқушыларменг ... ... ... ... ... ... ... формаларын бөліп көсетуге болады: салтанатты кештер, мерекелер
және үйірме жұмыстарына сәйкес ... ... ... кездесулер.
Сыныптан тыс жұмыстардың барлығы оқушылардың жаңа ... ... ... және қабілеттерін дамыта отырып, оқушылардың ой-өһрісін
кеңейтуге өз үлестерін ... ... ... тыс жүргізілетін тәрбие жұмыстары сабақтан тыс
немесе сыныптан тыс жұмыс деп аталады. Бұл жұмыс ... ... ... ... ... жұмысын толықтыра және тереңдете отырып, ең алдымен
балалардың талаптары мен қабілеттерін толық ашудың қызығушылығы мен ... ... ... ... атқарады. Сабақтан тыс жұмыс кезінде оқушылар
керекті және пайдалы бұйымдар жасап үйренеді. ... ... ... ... тәрбиесі артады.
Оқушылардың бос уақытын дұрыс ... ... ... ... ... өткізілетін жұмыстар айырмасы
- бұл тәрбие жұмысы мектептен тыс жұмыс деп ... Ол ... ... ... Оны ... ... бос ... ұйымдастыруға ,
олардың қабілетін анықтауға және дамытуға әр нәрсеге қызығуына, көп ... ... ... көмектеседі.
Оқушылардың бос уақытын тиімді пайдалану үшін ... ... әр ... ... кең ... ... ... береді,
қабілетңін арттыпрып қана қоймай, қимылдарын ... ... ... тәрбиелеуге көмектеседі, шығармашылық еңбекті ... ... ... міндеті жалпы және арнайы білімді меңгеру, оқушылардың
политехникалық ойлау қабілетін оятуға ... ... ... ... ... ... ... тәрбиелеу.
Оқушылардың сыныптан тыс уақыттағы жұмыстары оқу мен ... ... ... ... жеке ... ... отырып, мазмұнын және
формасын таңдап алу.
2. Оқушылардың сыныптан тыс жұмысында жан-жақты қамтуы.
3. Әр түрлі ... тыс ... ... ... ... өз ... ... жасауын қадағалау және инициативасын
көтеру.
4. Сыныптан тыс жұмыстардың ... ... ... ... ... ... тыс ұйымдастырылған жұмыстың оқу ... ... тыс ... жұмысындағы жетекшілер тақырып таңдауда шешім
қабылдауға көп дербестік алады. ... ала ... ... ... ... ... ... бағыттап отыруы керек, оларға бұйымның
жасалу ... ... ... ... ... ... 72 -144 ... есептелінген. Сабақ мектеп жағыдайында аптасына 1- рет және
мектептен тыс мекемелерде ... 2-рет ... Ал ... ... 2-ші ... 3-ші жылғы үйірмеде аптасына 4-сағаттық сабақ
өткізуге ... ... ... ... әр ... 10 – 12 оқушы, ... ... ... ... ... ... ... топ ашқан тиімді.
Сабақтан тыс уақыттағы жұмыстарында оқушыларды қоғамға пайдалы еңбегіне
ерекше көңіл бөлу қажет. Оқушылар шығармашылығына ... ... ... қатар жоғары сынып оқушыларын ғылыми ... ... ... ... Ол үшін олар ... өнері саласында әр
түрлі жанрларға баяндамалар жасап, шығармашылық ... ... ... ... ... ... тақырыптық жоспары
Барлығы – 68 сағат.
Теориялық – 10 сағат
Практикалық – 58 сағат.
|№ | ... ... ... ... ... ... |тика|
| | | | |л. |
|1 |2 |3 |4 |5 ... ... ... ... | | | ... ... орындалу техникалары |4 |1 |3 ... ... - ... ... жасалған геометрия |8 |1 |7 |
| |лық ... ... ... | | | ... |Түс. ... ... ... отырып жай |10 |2 |8 |
| ... ... ... | | | ... ... ... | | | ... ... ... ... ... |12 |2 |10 ... ... көрініс» композициялық жұмыс. |22 |2 |20 ... ... ... ... ... |12 |2 |10 ... ... сабақ жоспарының үлгісі
Сабақтың тақырыбы : « ... ... ... : Оқушыларды табиғатпен таныстыру және оның маңыздылығын
түсіндіру, ... сұлу ... ... ... ... ... бейнелеу, шығармашылық қабілетін арттыру.
Сабақ түрі : аралас ... ... ... : ... ... ... бар кітаптар,
фотографиялар, иллюстрациялар.
Қажетті жабдықтар : Бояу (акварель, ... ... ... ... ... :
1) Ұйымдастыру кезеңі.
2) Жаңа тақырыпты түсіндіру.
3) Практикалық жұмыс.
4) Жаңа сабақты бекіту.
5) Қортындылау.
Сабақ барысы :
1.Ұйымдастыру кезеңі:
а) Сыныпта ... ... ... ... ... ... түгелдеу;
в) Сабаққа дайындығын тексеру;
г) Үйірме сабағының тақырыбы мен ... ... Жаңа ... ... ... заттар мен құбылыстарды қабылдау ... ... ... қолданылатын заттарды ... ... ... кеңістіктегі заттарды бейнелеу әдістерін
көрсетеміз. Сызықтық және ауа перспективасын түсіндіру үшін ... ... ... пайдаланамыз. Оқушылардың кеңістікті қабылдау, байқау
қабілетін дамыту осы ... ... ... Жаңа ... ... ... бейнеленген суретті картиналарға оқушыларды ... ... ... ... ... ... гаризонт сызығына
байланысты орналасуына өлшемдер мен түстердің өзгеруіне баса ... ... ... жаңа ... ... ... ... тақта
бетіне бормен кесененің салыну жолдарын, кезеңдерін салып көрсетемін.
3. Практикалық ... осы ... ... өз ... орындау тапсырылады.
Жұмысты бастамас бұрын нобай жұмыстарын жасау ескертіледі. Сурет салғанда
оқушылар бір – ... ... ... ... ... ... ... Оқушылардың сызықтық, ауа перспективаларын дұрыс
қатесіз салуын үнемі ... ... ... ... қарап
өзінің шығармашылығын бейнелеуіне көмектесіп отырамын.
4. Жаңа ... ... ... ... үшін ... жиып алып салыстырмалы
түрде бағалаймын. Жұмыстардың артықшылық, кемшіліктерін оқушыларға айтып
өтемін. Кемшіліктерді жою, болдырмау ... ... ... ... ... ... ... үшін екілік
баға қоймаймын. ... үйде осы ... ... кемшіліктерін
дұрыстап толық бітіріп келуді тапсырамын.
Қорытынды.
Өнер үлгілері ... ... ... ... ... ... ... түзуге, дүниені еркін, әдемілік заңдары бойынша түрлендіруге
тәрбиелейді. Сұлулық заттың, жаратылыс құбылысының түр – түсі ... ... ... оны жете ... бел ... ... ... бір
қайталанбас сезімталдық, сыршылдық кәнігі ... ... ... бірте – бірте ашыла береді. Әр нәрсенің байыбын барлау, қабылдау
шамасы қашан да ... ... ... жан – ... ... бір ... ... – қасиетіне қарай айқындалады.
Халқымыздың сонау арғы кезеңдегі мәдени өміріне көз жүгіртіп қарасақ,
ерте ... он ... өнер ... ... ... сәулет
өнерлердің, қоөнер шеберлерінің, мыс, алтын, күміс сияқты ... әсем ... мен елін ... ... үшін қару – ... ... ... ер – тұрман соққаны таңғажайып шежіре ... ... ... ажары аталмай қалғанмен, қолтаңбалары түскен өшпес мәдени мұралары,
кейінгі ұрпақтар өміріне өнегелі үгі, әсемдікке баулитын өнер ... өнер әр ... өз ... мұң – ... ... ғана емес,
сол қоғамның тәрбиелеуші және қозғаушы күші болып ... ... ... ... ... өте ұзақ тарихи даму
жолын өткеріпті. Дап – дайын күйінде көктен ешнәрсе түспейді. Болашақ ... де біз ... ... ... ... тәжірибесі қорытқан барша
байлық, рухани үздік мұралар үгісімен туындас, бірақ, әрине ізденіс өрісі,
зиялылық мүмкіндігі мейлінше ... ... ... ... ... қағып,
жан иесі мен жаратылыс жарасымен жырлайтын, дәуір ... ... ... ... өнер салтанаты болады деп қана ұғамыз.
Табиғатқа мәңгілік бақыт дамыту, жасартып, жаңартып жасаған ие ... өзін ... жер – ... ... адам ... ... адамзат ұрпағының жалпы жарық ... ... ... о, ... желі ... ... мұрағияты.
Қазақ бейнелеу өнерінің озық туындылары Ә.Қастеев атындағы
мемлекеттік өнер ... ... ... ... қорында,
әрбір облыстағы көркемсурет қорында, Қазақтың мемлекеттік орталық тарихи
музейінде, О.Таңсықбаев атындағы Алматы көркем сурет училищесінің, ... ... ... ... ... ... ... өнер шеберлерінің шығармалары ... ... және ... ... ... ... сонымен қатар
Ташкенттегі өнер музейінде де бар.
Қолданған әдебиеттер тізімі.
1.Марғұлан Ә, «Қазақтың сәндік ... ... 1 – 2 том. ... Өнер,
1987 ж.
2.Ералин Қуандық, Халмұратов Жеңіс «Қазақстан бейнелеу өнерінің шеберлері»,
Алматы 1997 жыл, «М – ... ... Ө. ... ... мәдениеті» Алматы, 1977 ж.
5.Тәжмұратов Е, «Шебердің қолы ортақ» Алматы, Қазақстан, 1977 ж.
6.Әшіров Р, «Боранов Константин» Алматы, 1986 ж.
7.Әбілхан ... ... ... 1978 ж.
8.Тоғысбаев Т. Альбом. Алматы, 1990 ж.
9.Төлепбаев Е, Вандаровская Е, Қ.Телжанов Альбом. ... 1990 ж.

Пән: Өнер, музыка
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 45 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бейнелеу өнері мен дүниетану пәндерін кіріктіре оқыту негізінде бастауыш сынып оқушыларына эстетикалық тәрбие беру220 бет
Жалпы психология213 бет
Бала бақшадағы бейнелеу өнер сабақтарында сәндік өнерді оқытудың маңызы25 бет
Бастауыш сынып бейнелеу өнері25 бет
Бастауыш сыныпта бейнелеу өнері сабағы арқылы оқушылардың танымдық қызығушылықтарының қалыптастырудың әдістемесі49 бет
Бастауыш сыныпта бейнелеу өнері сабағында акварель техникасын қолдану ерекшелігі мен тиімділігі55 бет
Бастауыш сыныптарда бейнелеу өнерін оқыту әдістері34 бет
Батик өнерінде табиғат көрінісін бейнелеу51 бет
Бейнелеу өнері16 бет
Бейнелеу өнері арқылы бастауыш сынып оқушыларына эстетикалық тәрбие беру24 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь