Қабанбай батыр өмірі

Қабанбай батыр. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2стр.
Кабанбай батыр кесенесі. . . . . . . . . . . . . . . 4 стр.
        
        тақырыпқа:
Қабанбай батыр
9А сыныптың оқушысын
орындады:
Боев Александрдың
2011ж.
Қабанбай батыр
Мәмбет – Қожақұл, одан Қабанбай батыр туылған. 1691 жылы етегі Алакөлге
малынып ... ... ... маңында, Барқытбелдің күнгей жағына
орналасқан Мәмбет ауылында Ерасыл (Қабанбай) дүниеге келген. XVIII ... ... яғни 1702 жылы ... ... ... ... ... батыр
аз адаммен қоршауда қалып, ақыры ауыр жарақаттан мерт болады. Ерасылдың он
бірге жаңа толған кезі еді. Қожақұл батырдың көзі жұмылған соң бас ... ... ... жыл ... ... ... жасап, тал түсте
жылқыларын айдап әкете беретін әдет тапты. Сондай бір кезекті шапқыншылық
кезінде қалмақтар жылқы күзетіп жүрген Қабанбайдың ... ... ... қорлап өлтіреді. Аямас жауыздар қанжармен жас жігіттің қарнын
жарып, шалажансар күйінде ... ... ... Есенбай жалғыз інісі
Ерасылды маңдайынан шертпей, қатты еркелететін. Соның арқасында әкесінің де
жоқтығы білінбей, жетімдік көрмей, бұла боп ... еді. Аға ... ... алтыға жаңа толып, әлі оң-солын танып үлгермеген Ерасыл көзге ... ... ... ... ... азаптап өлтіргені жанына қатты
батты. Есенбайдай азаматтың қаны текке кетпес, қалмаққа қолма-қол
аттанармыз, қарымта қайтарармыз деп ойланған. Жоқ, олай болмады. Бәрінен ... ... ... ағайынның керенаулығы көңілін қалдырды. Не
керек, әйтеуір, іргедегі қалмаққа аттанып кек қайтаратын, тым құрыса ... ... ... ... ... бір ... табылмады. Ерасылдың күте-
күте төзімі таусылып бітті. Ақыры тәуекелге бел байлаған Ерасыл не де ... ... ... ... ... – қан, ... – жан! Ағасынан жаны
артық па? Осы жолы не Есенбайды өлтірген қалмақты тауып, қанын ішеді. Не
ағасының артынан бұл да мерт ...... ... ... кек алмай жаны жай
таппасына көзі жетті де, жылқыдан төл аты – Ардакүреңді ұстап мініп,
ешкімге ... ... ... ... алып ... отырды. Мөлшерлегеніндей-
ақ, Сарыбелдің шығыс қапталына қалмақ ауылдары ... ... отыр ... мал ... ... адам ... алға ... ішкеріледі. Қолында қаруы -
әкесінен қалған төрт қырлы қаратамақ найза, қайқы қара ... пен екі ... ... бар. ... жары – ... ... еді. Уа, пәруардігер, өзің
жолымды оңғара көр!» деп ... ... ... ... ... ... ... Ердененің көмегі арқасында Өлжежырғалмен жекпе-жектің сәті
түсті. «Я, аруақ, өзің қолдай көр!» деді қанжарының ... ... ... Сен ... ... Иә,- деді анау ... жауап беріп.
- Осыдан бір ай шамасы бұрын қазақ ауылын шауып, Есенбайдай ... ... ... де сен ... бе? Ендеше мен – сол Есенбайдың інісі
Ерасылмын. Қанға – қан! Кек ... ... осы ... деді де, сол қолын
жағадан босатпаған күйі, оң қолындағы алмас қанжарды қақ ... ... ... Өлже ... ... ... ... ме, әлде тынысы тарылып ауа
қармағаны ма, сәл теңселіп тұрды да, ... ... ... алған кезде,
етбетінен күрс етіп құлап түсті. Ерасыл өзінің Ардакүреңіне мініп ауылдан
ұзап ... соң, ... ... ... ... ... айту ... ауылдарына қарай, ал Ерасыл із жасыру үшін Ертіс бойына ұзатылған
әпкесіне қарай тартып, Керей еліне бет түзеді. Мұндағы ... ... жыл ... ... Бір күні ... көлі жағасында жылқы
қайырып жүріп, ойда жоқта бір тобыр жабайы шошқаға тап болғаны бар. Қамыс
арасынан шыға ... ... ... қара ... ... ... ... атылды.
Ерасыл да найзаны бар күшімен сермегенді, сірә, найзаның ұшы жүректі жарып
өткен болар, қара ... ... етіп ... ... Ерасылдың аман екенін
көріп, қуанған Бердәулет жездесі: батыр деп мына сені айт! Өзің ... ... ғой! Уа, ... ... бастап атын «Қабан батыр» деп атайық! -
демесі бар ма. Жездесінің аузы мұндай дуалы болар ма, қуаныш үстінде
айтылған бір ауыз сөз ... ... елге ... аяқ ... ... ... Сол жылы күзде Сауырдағы шайқаста Ерасыл ойрат батыры ... ... ... ел ... ... осы жаңа ... шықты. Содан Керей
арасында бес жылдай тұрып, Ханбибіге үйленіп, кейін Байжігіт ішіне қайта
оралған соң да бұл ат қалған жоқ. 1718 ... ... ... жеті жыл ... ... бойында Арсалаңмен кездесті.
- Қапы қалма, Арсалаң! Мен – қазақтың Қабанбай деген батырымын. Осыдан жеті
жыл бұрын, он алты ... ағаң ... о ... ... ... құдайдың құдіретін көрдің бе, сенің де ажалың менен болайын деп
тұр... Ал енді ... ... ... бақ! ... ... ... ұстаған
Қабанбай кіндік тұстан, не қазан толмастан қадайтын кісіше, еңкейе шауып
келді де, дәл қасына таяған кезде көз ілеспес жылдамдықпен ... ... ... ... ... ... кескен теректей болып, ат үстінен
сұлап түсті де, қорқырап қала берді. Кейін, ойрат қолын ойсырата жеңіп,
Шаған шатқалынан ... ... ... атқа ... дара шауып, қол бастаған
батырдың Қабанбай екенін біліп, Абылай хан қатты разы болған екен.
- ... өтер қара ... ... ... дара ... сен екенсің
ғой! Егер биікке бекініп алған жау қамалына қалың қолды көтеріп сен
шаппағанда, бүгінгі шайқастың немен бітері неғайбыл еді. Бүгіннен ... атың хан ... ... ... ... ... болсын! - деп
құшағына алып, үстіне алтын зерлі тонын жапқан екен. 1769 жылы жетпістен
асқан Қабанбай батыр төрт көздері түгел ... ... ... деп өз
байламын естіртті.
- Мен енді көп ұзамаймын. Әрі ... бір ай, ... шөп ... қата ... шығармын... Тоқтының сыртында Сарыбел деген асу бар. Сүйегімді
сонда апарып қойыңдар! - деп ... ... ... ... ... ... Өтеке баласы Қарабек қырғыздың қалың қолын басқарып, Қабанбайды
іздеп келе жатқанын жасырмай:
- Маған неғұрлым ... ... ... Оның ауылын көзі тірісінде
шаппасам, кегім қайтпайды!- деп масайрады ол. «Ел шетіне жау тиді!
Қырғыздар батырдың ауылын шапқалы келеді» дегенді құлақтары ... ... бәрі атқа ... қолдың саны мыңға жетті. Ал бұл кезде
Қабанбайдың тұла бойын ыза мен ... ... ... еді. ... ... ... ... керек, ақ алмас «жан алғыш әзірейілің менмін» дегендей,
көк жүзінде қалықтап келеді. «Я, алла, өзің медет бере гөр» деп қарт ... ... ... ... бар қуатын жинап алды да, ауыр сүңгіні
құлаштай сақтырды. Көп көздеп жатпаса да, дағдылы қол мүлт кетпепті.
Жебедей зулаған көк ... ажал ... тура ... ... ... ... ат ... жұлып түсірді. Сол сәт Қабанбайдың ішкі құрылысынан әлдене
үзілгендей болған, батырдың басы айналып,төңірегін түгел түнек жапқандай,
әлдебір ... ... бара ... ... жыл бойы аттан түспей, бар өмірін
жауға қарсы қылыш сермеп өткерген ұлы қолбасы ажал ... ... ... еді. ... өз ... ... Жоңғар қақпасының сол жақ
қапталындағы Сарыбелге жерледі. Белгі ... ... ... тас ... ауысып, ел жаңарды. Зират басына үйілген обалар мүжіліп, бірте-бірте
жұрт жадынан өше бастады. Бабалардың салақтығынан кейінгі ұрпақ ұлы
қолбасының ... қай ... ... ... сарсаңға түсіп сандаларыын
ол кездегі адамдар қайдан білсін?!
Кабанбай батыр кесенесі
Кабанбай батыр кесенесі Ақмола облысының ауыл ... ... 20 ... ... ... және ... 4 км. ... Қызылжар
ауылында орналасқан. Кесененің ғимараты 2000 жылы салынған болатын. Сол
күннен бастап Астана қаласының жерінде Қазақстан халқының жан-жақтан
келетін ... ... ... ... ... батырдың дулығасын еске түсіретін, кесененің қызылкірпіштерінің
жоғары қабырғаның түзу формалары биікке самғауды сілтейді. Ескерткішті
темір жарты ай қияды.
Қаракерей Кабанбай – қазақ ... ... ... ... XVIII ғасырда жоңғар шапқыншылығына қарсы шығуын ұйымдастырған. Оның
аты Абылай, Бөгенбай аттарымен ... ... ... әйгілі. Ерасыл
Кабанбай шамамен1691 жылы Сырдария жағалауында туған еді.  1769 жылы 78
жаста қайтыс ... ... ... шағы жоңғар шапқыншылығы кезінде әкесінің қайтыс
болуымен қайғырды. Жас Қабанбай жаулардан өмірінің соңғы уақытына дейін кек
алуына ант береді. Өзінің ... ... ... ... ... ат ... болатын. Ұлы батыр қырық жыл аралығында қарулы атын
тастамай, 100 астам шайқасқа қатысып, оның алдында ... ... ... ... шақыртатын болған.
1725 жылы Алакөл көлінің маңайындағы қазақ жасағыҚаракерей Қабанбай
басшылығымен жоңғарлармен шайқаста, 1728 жылы Балғаштың солтүстік
жағалауында және Шубартеңіз ... ... ... 80 ... созылған
Шорын әскери және Шаған жасағымен жыл бойы жаумен шайқаста ерекше жеңіске
жеткен болатын. Кабанбай қолбасшысымен бірге Даулетбай, Ер - ... ... ... ... ... Комай, Шорек және Тентек
сияқты әйгілі батырлар қатысқан болатын.
Әйгілі Кабанбай батыр жау аймағынның тылында жасақпен болған еді.
Қолбасшы Кабанбай-батыр Абылай хан құрметінде және ... ... ... ...... деп атап ... ... кесенесі біздің астананың шетінде тарихи әділділік салтанаты
және  қазақ халқы үшін белгілі орны ... ... ... ... ... ... қазақ халқының бірлікпен топтасқандықтың
символы.
Ортағасырдағы Бозок қалашығы – ... ... ... және
ежелгітүрік кезеңінде қазақ даласында белгілі ескерткіш.
Бозоқ қалашығы хронологиялық аралықта қыпшақ тайпасының конфедерациясының
құрылуынан қыпшақтардың Жошы ... ... ... дейін орналасады. 
Алдыңғыкезеңде қыпшақ сұлтандарының ішінде орталық ретінде қазақ ... ... ... ... ... болатын.
Маңыздысы ескерткіштің функционалды қажеттілігі анықталуында қорғау қамалы
ішкі және сыртқы көрінісі – ... ... ... ... ... ежелгітүрік дәуірінде орын алады.  VI-VIII ғғ.
княздердің мәдениетті-еске алу ансамбльдерінің сакралды кеңістігі тікбұрыш
формасының жоспарында ішкі және сыртқы үймегімен шектелген. Іздеудің
болмауы солтүстік ... ... және ... ... ... ... орны функциясының қорғалуымен басқа барлыға енуге рұқсат
элитарлы аймағымен шектеледі.  
 Бозок қалашығы ортағасыр дәуірінде ... ... ... ... ... 1) үш ... ... алаңы (қалашық); 2)
қоныстың айналасын бекітілмеген (қоныстану және шығару комплекстері),
ирригациялық құрылыс;  3) жерленген ескерткіштер.
Ерте хронологиялық кезең, ... ... ... ... ( (VIII) ... ... ... қалалық типі ұсынылады. Соңғы хронологиялық 
кезеңі  XIV және кезеңді ғасырларда ескерткіштерімен беріледі (жоғары
шектікті орнату жалғасқан зерттеулерді қажет етеді) . Бұдан ... ... ... ... рухани орталығы құрылады.
Экспедициямен мүсілман кесенелері және діни қоныстар аймақтары ашылған
болатын. [9, С. 7].
Ескерткіш барлық қалалық мәдениет белгілеріне ие.  Қалалық ... ... ... бөлінуі, бекітілген
административті-мәдени орталық және айналадағы тұру аймағы – екі мекен
аймағының бірлестіктіруі;  2) ... ... ... ... – ашық ... жеңіл жерлі құрылыстарында, төсек
орындарымен тұрылымдар және жылыну орнатылымдарымен қамтамасыз етілген
мекендер.  ... ... ... ... ... ... үшін
арналған үймектерден тұратын үш біріктірілген алаңы ерекше тарихи-мәдени
маңызды болып есептеледі.

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Алакөл9 бет
Алашорда10 бет
Алаштың алдаспаны11 бет
Ақтамберді жыраудың өмірі жайлы деректер17 бет
Ақтан батыр12 бет
Бәйге8 бет
Бөгембай Ақшаұлы3 бет
Бөгенбай батыр 9 бет
Ер бағынан ат бағы артық20 бет
Жеке тұлғаның қалыптасу философиялық негізі9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь