Қазақстан Республикасындағы қаржылық жоспарлау мен оның әдістері.

1. Қаржылық жоспарлаудың мәні, әдістері мен қағидаттары
2. Қаржылық жоспарлаудың жүйесі.
3. Мемлекеттік бюджетті жоспарлау
        
        Жоспар
1. Қаржылық жоспарлаудың  мәні, әдістері мен қағидаттары
2. Қаржылық жоспарлаудың жүйесі.
3. Мемлекеттік бюджетті жоспарлау
Қаржылық жоспарлаудың  мәні, әдістері мен ... ... ... мен ... бұл қаржы механизмінің қосалқы жүйесі,
саналы ... аса ... ... бірі және ... ... ... бөлігі. Олар экономиканың үйлесімді және
тепе теңдік дамуына жетуге, біртұтас ... ... ... ... қызметін үлестіруге, қоғамдық өндіріс өсуінің жоғарғы қарқынын
қамтамасыз етуге, халықты әлеуметтік ... ... ... ... ерекшелігі сол, бұл жоспарлау өндірістің материалдық
заттай элементтері турасында, ақшамен қоғамдық ... ... ... ... ... ақша ... ... дербестігімен
шарттасылған ақша нысанында жүзеге асырылады.
Қаржылық жоспарлау - бұл қаржы жоспарларын ... ... ... оларды орындау, белгіленген мақсаттарға жетуге
бағытталған поцесі. Жоспарлау басқарудың ... ... ... ... бірі болып табылады. Ол ірі шаруашылық өзгерістерді байсалды
және елеусіз жасауға мүмкіндік туғызады.
     ... ... ... ... ... ... ... қаржылық қызметі, ал қорытынды нәтижесі қаржы жоспарлары мен
жеке мекеменің сметаларынан ... ... ... қаржы жоспарына
дейінгі қаржы жоспарларын жасау болып табылады. Әрбір жоспарда  белгілі 
бір  мерзімге   ... ... мен  ... қаржы және кредит
жүйелерінің буындары мен байланыстары анықталады.
Қаржылық жоспарлаудың нақтылы міндеттері ... ... ... ... ... ... қажетті ақшаның көлемі мен ... ... ... ... шыығындарды үнемдеудің резервтерін
анықтау; орталықтандырылған және ... ... ... ... ... үйлесімдерді белгілеу және басқалары.
      Жоспарлау:
1) экстенсивтілігімен (әлеуметтік саяси және экономикалық құбылыстардың кең
шеңберін қамтиды)
2) қарқындылығымен (кәміл техника мен ... ... ... ... ... ... қойған міндеттерге жетудің
қажеттілігін білдіреді) сипатталады.
      Қаржылық жоспарлаудың мына тәсілдемелер пайдаланылады:
       а) ... ... ... ... келесі жылға көшіріледі).
Инфляция кезінде деректер инфляцияның коэффициенттеріне ... ... ең ... әдіс ... табылады және, әдеттегідей, уақыт
жетіспеушілігі кезінде пайдаланылады;
       ә) ... ... ... ... ... өткен жылдардың
санына бөледі);
       б) нөлдік база тәсілдемесі (барлық айқындамалар қайта есептелуі тиіс
бұл әдіс нақтылы ... ... ... және оларды мүмкіндіктерімен
үйлестіріледі).
      Нарықтық экономика жағдайында жоспарлау басқарудың ... ... және ... ... барлық жақтарын жалпыға бірдей қамту
нысанын алуы тиіс. Егер ... ... ... ... сүйеніш
бөлгіштік процестерге жасалынса, нарықтық экономикада айырбас сферасына
сүйенеді, бұл сфера арқылы тауарлар мен ... ... және ... мен ... кезінде қоғамдық қажетті шығындарды тану (мойындау)
жүзеге асырылады.
    Қаржылық жоспарлаудың мазмұны ақшалай табыстар мен қорланымдарды ... және ... бөлу ... процестермен оңтайландырудың күні бұрын
анықталған мүмкіндік ретінде көрінеді және ... ... және ... ақша ... ... пайдалану.
      Қаржылық жоспарлау экономиканы және оның буындарын басқарудың ... ... ... табылады. Оны мемлекеттік билік пен ... ... және ... ... құрылымдары жүзеге асырады.
      Шаруашылықты жүргізудің нарықтық жағдайында қаржылық жоспарлау
шаруашылық ... ... ... ... ... етуші
көптеген факторлардың екі ұштылығына байланысты көбінесе болжау ретінде
жүргізіледі.
      Қаржылық болжау мемлекеттің ... ... ... ... ... ... ... қаржы жоспарларының көрсеткіштерін негіздеу (дәлелдеу).
Болжамдар орташа мерзімді ( жыл) және ұзақ ... ... ... ... ... ... қаржы жоспарларын жасау стадияларынан бұрын болады,
қоғам дамуының белгілі бір ... ... ... ... тұжырымын
жасайды. Қаржылық болжаудың мақсаты болжанған кезеңдегі қаржы ресурстарының
шынайы мүмкін болатын ауқымын, оларды ... ... ... ... ... ... Болжамдар қаржы жүйесінің органдарына
қаржы жүйесін (құрамын) дамыту мен ... ... ... ... іске ... нысандары мен әдістерін белгілеуге мүмкіндік береді.
   Қаржылық болжау әр түрлі әдістерді қолдануды ... ... ... ... анықтайтын факторларға қарай қаржы жоспарлары
көрсеткіштерін динамикасын бейнелеп ... ... ... корреляциялық регрессиялық талдау;
   -  тікелей сараптамалық бағалау әдісі.
      Шаруашылық жүргізудің нарықтық жүйесінде сонымен бірге ... ... ... ... ... ол ... рөлді орындайды және қарды қызметінің ... ... ... ... ... ... етеді. Индикативтік
жоспарлау нарықтық экономиканы мемлекеттік ... және ... ... ... шегі ... ... индикативтік жоспарлау 1993 жылдан бері қолданылады. Оны
жасау барысында батыс Еуропа және шығыс Азия ... ... ... ... 1996 ... бері ағымдағы индикативті (жылдық) жоспарлау
негізінде мемлекеттік бюджетті жасау жұмыстары қалыптасады.
      Индикативтік ... ... ... ... ерекшелігі
зерттемелік қасиеті. Яғни қоғамдағы тенденцияларға терең және жан жақты
сараптама ... ... ... экономикалық дамудың нысандары
көзделінеді, әрі алда тұрған небір ... ... ... ... ... ... басты мақсаты экономикада бәсекелестікті
арттыру.
Индикативтік жоспардың ажырағысыз бөлігі индикативтік қаржылық жоспарлау
болып ... бұл ... ... ... ... ... қамтамасыз
ету үшін қаржы ресурстарының ... ... және ... ... ... ... жоспарларының мемлекеттік секторда ғана міндетті
сипаты, ал меншіктің басқа нысандарының секторлары үшін кепілдемелік сипаты
болады. Соңғыға экономикалық ... ... ... ... салық мөлшерлемелері мен жеңілдіктерін, жеделдетілген
аморизацияны және ... ... ... ... Аса маңызды
индикаторларға мыналар жатады: валюта бағамы, инфляяцияның ... ... ... ... ... мөлшерлемелері, амортизациялық
аударымдарлың нормалары.
      Әлеуметтік экономикалық болжау жүйесінде қаржылық жоспарлау белсенді
рөл атқарады. ... ... ... ... өндірістік тапсырмалардың
қауырттылығының дәрежесі тексеріледі, өнім өндіру мен оның сапасын ... ... ... ... ... ... ... төмендету және өнімсіз шығасыларды қарастыру резервтері есебінен
қаржы ресурстарын көбейтудің мүмкіндіктері анықталады. ... ... ... ... ... ... ... айналымдылығын
тездетуді, құрылыстың сметалық құнын төмендетуді, басқару ... ... ... және т.б. ескере отырып, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... жоспарлау,
бір жағынан, қаржыны басқарудың құралы, басқа жағынан қоғамдық өндірістің
процесіне ықпал жасаудың ... ... ... ... ... жоспарлаудың әдістемелігі аса ... мына ... ... және ... ... ... қаржы жоспарларының жасағанда екі ... ... ... ... ... ... ... дамытумен етене ұштасуын білдіреді. Орталықтандырылған қаржылық
жоспарлау мемлекетке бірыңғай қаржы саясатын жүргізуге, ... ... ... ... және қайта бөлуді нысаналы  ... ... ... ... ... ... бөліністер мен
биліктің жергілікті органдардың ... ... ... ... ... ... және оның ... арттырудың
резервтерін іздестірудегі шығармашылық белсенділігін дамытуға ... ... ... ... ... олардың аумағында
орналасқан шаруашылық жүргізуші субъектілер ... ... ... ұзақ ... ... негізінде
аймақтардың қаржыларын басқарудың  экономикалық әдістеріне көшу ... ие ... ... ... бір ... ... ... түрде нығайту, мемлекеттік бюджеттің кіріс бөлігінің тұрақтылығын,
қоғамдық өндіріс дамуының ... ... ... ... оның ... ... қажет;
      Бірлік қағидаты қаржылық жоспарлаудың экономикалық және әлеуметтік
жоспарлаумен тығыз өзара байланысы мен ... ... ... Қаржы жоспарларының негізінде экономикалық және әлеуметтік даму
жоспарлары мен болжамдарының көрсеткіштері жатыр. Сонымен бірге ... ... ... ... ... параметрлері
дәлелденіп анықталады, экономикалық және ... ... ... мен бөлімдерінің баланстық байланыстары тексеріледі. Қаржылық
жоспарлаудың бірлігі сонымен ... ... ... барлық түрлерінің
тығыз өзара байланысын білдіреді. ... ... ... ... оған ... субъектілердің жоспарлы жобаламаларын
кіріктіреді. Мемлекеттік деңгейде жасалынатын қаржы жоспары ... ... ... ... кәсіпорындары мен ұйымдарының
қаржы жоспарларының көрсеткіштерін ... ... ... ... қағидаты перспективалық және жылдық қаржы
жоспарларының тығыз үйлесуін шамалайды, ... ... ... ... ... және жылдық жоспарлауда олардың міндеттерін
нақтылаумен қол жетеді. ... ... бұл ... ... ... ... арасында үзілісті болдырмауға, шаруашылық
жүргізуші ... ... ... даму ... ... ... бағыттауға мүмкіндік береді. Бұл қағидат шығыстардың
көпшілігі ... ... ... ... бөлуді есептеу кезінде
қолданылады. Бұл жоспарлаудың жүйелік ... ... ... және бюджет  жасау:
    - жоспарлау өзіне мақсаттар мен ... ... ... ... -  бағдарламалау деп мақсаттарға жету үшін пацдаланылатын құралдардың
қолда барын іріктеуді және жаңаларын табуды түсіндіреді;
    - бюджет жасау ... ... ... қаржы жылдары бойынша
жылдық бюджеттік цифрлар ... ... ... Бұл дәстүрлі бюджеттік
топтастыру бойынша сан жағынан тұлғаланған операциялардың бүкіл жиынтығын
бөлу процесі.
     Қаржыны ... ... ... ... көмегімен жүзеге
асырылады, олардың қатарына жататын ең маңыздылары мыналар:
1. Экстрополяция (немесе ... ... Оның ... ... ... ... белгілеу негізінде анықтауда болады.
Есеп қисаптар есепті ... ... және ... ... немесе
төмендеудің салыстырмалы тұрақты қарөынына түзету негізінде жүргізіледі.
Мұндай тәртіптің айтарлықтай кемшіліктері бар :
- мүмкін болатын ішкі ... ... ... ... ... ... және ақша ... пайдалануға теріс әсер етеді, өйткені
жоспарланатын кезеңге олардың көлемі қол жеткен ... ... ... ... ... ... қаржылық көрсеткіштер белгіленген
нормалар мен нормативтердің негізінде есепке шығарылады.
3. Матеметикалық үзгалеу әдісі: процестің құру және оны ... ... әдіс ... оларды жабу көздерімен үйлесушілігін, қаржы
жоспарларының барлық бөлімдерінің, сонымен бірге өндірістік жоспарларының
барлық ... , ... ... ... және қаржылық
көрсеткіштердің  өзара үйесушін қарастырады. Қаржы балансының  талаптарын
сақтау үшін ... ... ... ... ... ... мен  табыстарының арасында үйлесімсіздіктің пайда болуынан
сақтандыруға; ұлттық шаруашылықты ... ... ... ... ... ішкі ... жұмылдыруды ескере отырып оларды
жан жақты негңздеуге мұмкіндік берді.
5. Сараптық ... ... ... объектісінің жай-күйінің
параметрлерін анықтау үшін аса біліһті мамандардың  тәжірибесін пайдалануды
қажет  етеді.
      ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру
оның негізгі қағидаттарын саналы есепке алуды қажет ... ... ... ... ... қағидаттарын анықтауда әр
түрлі көзқарас бар. Алайда қағидаттар басқарудың бұл ... ... ... ... ... ... ... үшін бірдей болады.
Өзгеретін жоспарлаудың ... ... тек ... іске ... ... ... ... және көптеген басқа факторлардың
даму деңгейіне байланысты оның әдістері өзгереді.
      ... ... ... мына ... ... қалыптасты:
ведомстволық, салалық, аумақтық және предметтік мақсатты. Ведомстволық және
салалық қағидаттар экономиканы бір орталықтан басқарудың ... ... ... кезеңіне сипатты болды.
     Нарықтық қатынастар жағдайында аумақтық және ... ... ... ... ... ... ... жоспарлау әміршіл
аумақтық бөліністердің қаржы ... ... ... береді;
ресурстар ауқымын шаруашылық қызметтің нәтижелеріне тәуелді ғып ... ... ... ... ... тапшылығы жағдайында
аймақтың қолайлы әлеуметтік ... ... ету үшін ... ... ... қайта бөлу мүмкін.
Қаржылық жоспарлаудағы предметтік ... ... ... ... әлеуметтік, экологиялық, мәдени және басқа бағдарламаларды
қамтамасыз ету үшін қаржы ресурстарын ... ... ... бағытталған.
      Қаржы жоспарларын жасау негізінен үш  кезеңнен тұрады: ... есеп ... ... ... қаржылық көрсеткіштердің
орындалуына экономикалық талдау ... ... ... ... ... ... ... жүргізіледі. Мұның өзі қаржыларды
толық жұмылдырудың себептерін ... ... ... ... ... ішкі ... ... табуға мүмкіндік бреді.
      Екінші кезеңде әлеуметтік және ... даму ... ... ... ... кірістер мен шығыстардың нақтылы
түрлерінің есеп қисаптары жасалады.
     Үшінші ... ... ... және ... ... ... Егер ... шаралар мен жоспарлы
тапсырмалар ақша ... ... ... ... ... ... көбейтудің көздері іздестіріледі, оларды аса ... ... ... ал ... жағдайда шығындардың жеке
түрлерін тікелей қысқарту қарастырылады.
Қаржылық ... ... ... ... негізгі құжаты болып келетін ... ... ... субъектілердің, салалардың, аймақтардың және жалпы
мемлекеттің ... ... ... мен ... ... және
пайдаланудың жоспары болып табылады. Қаржы ... ... ... қамтамасыз етілуін көрсетеді.
      Басқарудың барлық деңгейлеріндегі жасалынатын саны көп ... бір ... ... үшін ... ... белгілері бойынша
сыныптаған орындар. ... ... олар ... екі ... ... және бастапқы қаржы жоспарлары.
      Жиынтық қаржы жоспарлары жалпымемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... асыратын қайта бөлу
процестерін белгілейді.
      Нысаны бойынша олар әрқашан жиынтық жоспарлар болып табылады, бірақ
бұл оның ... ғана ... ... Сонымен бірге министрліктердің,
ведомстволардың қаржы жоспарларының да құрамалық сипаты болады, ... ... ... ... тек нақтылы саланың, ведомствоның шегінде
ғана жобалайтындықтан, олар бастапқы ... ... ... ... ең ... ... мазмұнымен, ресурстардың объектісімен және
сферасымен, жоспарлау әдістерімен және арналымымен ... ... ... ... қаржы жоспарлары жалпымемлекеттік, салалық,
аумақтық жоспарларды кіріктіреді. Мыналар ... ... ... ... ... ... ... бюджет, республикалық
бюджет, бюджеттен тыс қорлар.
      ... ... ... деп орта мерзімді (бесжылдық) кезеңге арналған
дамудың жалпымемлекеттік болжамының қаржылық ... ... ... Қаржы министрлігінің, Ұлттық  банктің белсенді ... және ... ... ... ... ... есеп қисаптарын аймақтық органдар жүргізуі тиіс. Жиынтық қаржы
балансында мемлекеттің, меншіктің ... ... ... ... ақша қорларын қалыптастырудың құрамы мен көздері және ұдайы
өндіріс пен ... , ... ... ... ... ... ... пайдалану қамтып көрсетіледі.
      Баланстың кіріс бөлігі мыналарды кіріктіреді: таза ... ... ... ... ... салынатын салық, акциздер, кеден
баждары), амортизациялық аударымдар, сыртқы сауда ... ... ... мен ... ... ... ... ресурстары,
ұзақ мерзімді несиелендірудің көздері.
      Шығыстар бөлігінің аса маңызды көрсеткіштері: экономиканы дамытуға
жұмсалатын   шығыстар  (күрделі  ... ... ... ... ... ... мемлекеттік субвенциялар);
сыртқы экономикалық операциялар жөніндегі шығыстар; әлеуметтік мәдени
шараларға ... ... ... мен ... ... ... ... салымдарының және ұзақ мерзімді кредит беруге ... ... ... ... ... сөйтіп ұлттық шаруашылықтын қаржы ресурстарын
сипаттайтын ... ... ... ... табылады. Жиынтық қаржы
балансына қамтылатын ... ... оның ... ... даму жоспарының материалдық және қаржылық ... ... ... ... болып табылатындығын көрсетеді.
Бесжылдық мерзімге (жылдарға бөле ... ... ... бұл ... ... ақша кердеит қатынастарын дамытудың ауқымы мен сипатын алдын ала
айқындайды. ... ... ... ірілендірілген көрсеткіштер бойынша
оларды министраліктер мен ведомстволарға ... ... ... онда қарастырылған таза табыстың сомасы субъектілер, яғни мекен
жайлары бойынша бөлінбейді. ... ... Бұл ... ... бюджет пен шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржы
жоспарларын ... ... ... ... ... ... жоспарлау
үшін негіз қаланады.
     Дүние жүзінің барлық елдерінде оперативтік қаржы жоспары мемлекеттік
бюджет ... ... Оны ... ... ... ... көздері мен ауқымын ... және ... ... ... үшін оларды ұтымды бөлудің қажеттігімен
туындайды.
      Мемлекеттік бюджет қаржы жоспарлары мен ... мен ... ... ... ... ... ... мен орындалуына ол
белсенді ықпал етеді, мемлекеттің түрлі шаруашылық жүргізуші ... және ... ... ... айқындай отырып оларды үлестіреді.
Бюджет белгіленетін жалпы мемлекеттік ... және ... ... ... мемлекеттің функциялары оның ішкі және
сыртқы саясатын жүзеге асыруда маңызды рөл атқарады.
      Бюджет ... ... ... онда ... ... ... оның аумақтарының экономикалық және әлеуметтік бағдарламаларына
сәйкес бүкіл кірістері мен шығыстары ... ... ... ... ... жиналуына бюджет қаражаттарының ұтымды бөлінуіне және
бюджеттің ... ... баса ... ... Аса ... ... ... жоспары болып табылатын ... ... ... балансының бірқатар елеулі ... ... ... ... ... емес тек оның орталықтандырылатын бөлігі
қамтып көрсетіледі. Жиынтық ... ... ... ... ... ... мәліметтер ірілендірілген түрде бүкіл ұлттық  шаруашылық 
бойынша  келтіріледі,  ал  мемлекеттік  ... олар ... ... ... оған ... ... ... атаулары
мен оларды төлеушілер, арналымы және оларды алушылар көрсетілген.
      Шаруашылық жүргізудің социалистік жүйесі мен ... ... ... ... ... дәрежесі жағдайында мемлекеттік
сақтандырудың жиынтық қаржы жоспарлары мен ... ... ... ... ... жоспарлары да ... ... ... ... жоспары бұл ұйымның барлық ақша түсімдері мен
тиісінше стихиялық апараттарды ... мен және оның ... жою ... ... ... ... ... әлеуметтік
сақтандырудың бюджеті әлеуметтік сақтандыру қаражаттарын ... мен ... Ол ... ... барлық ақша ресурстарының,
кәсіподақтардың, республикалық және облыстық кеңестерінің ... ... ... ... орталықтандырылған қаражаттарын
біріктіреді.
      Кей жылдары бүкіл ұлттық шаруашылықтың, жеке республикалардың жиынтық
қаржы жоспарлары да жасалады. Оларда ... ... ... қаражаттарының басқа мемлекеттік кәсіпорындардың қаражаттары
есепке алынады.
      Дамыған нарықтық ... бар ... ... басқа жалпы
мемлекеттік бағдарламаларды қаржымен қамтамасыз ету, ... ... тыс ... ... ... ... да орталыұтандырылған
қаржы жоспарлары жасалады. Көптеген елдерде әлеуметтік, табиғатты қорғау
сипатындағы немесе басқа ... ... ... ... ... ретінде қалыптастырылады. Бюджеттен тыс ... ... ... ... дербес буыны болып табылады.
Айрықша көздер ... ... және ... ... функциялық
міндеттерді орындауға жұмсайды. Сондықтан олардың қаржы жоспарлары ағымдағы
жылға түсетін барлық ... мен ... ... ... ... ... ... қаржы жоспарлары тек қаржы жүйесінің буындары бойынша ... ... ... ... ... ... ... да:
жалпымемлекеттік  немесе жеке аймақтардың ... және ... ... ... ... (ведомтволық) қаржы жоспарларының жүйесі материалдық өндіріс
салалары ... ... ... мен ... ... емес ... ... шығындарының құрама
сметаларын, қоғамдық ұйымдардың және т.б. қаржы жоспарларын кіріктіреді.
     Аумақтық қаржы жоспарларына мыналар жатады: ... ... ... ... ... ... ... қоғамдық ұйымдардың және
тағы басқа жоспарлары жатады.
Қаржы жоспарларының барлық түрлері өзара ... ... ... ... ... ... ... біріктіреді;
аумақтық, әдеттегідей, жалпымемлекеттік немесе салалық жоспарлардың бөлігі
болып келеді.
     Мезгіліне қарай қаржылық ... ... ... ... және ... болып бөлінеді. Қазіргі кезде жоспарлардың
жоғарыда аталған барлық түрлері бір және ... ... ... ... баланстар мен ... ... ... ... шаруашылық органдарының іс-әрекет ету факторларының ... ... бес ... және ... жоспарлау нарыққа
өтпелі кезеңде қатаң шектелінген. Арналымына байланысты бес жылға ... ... ... басқа жиынтық жоспарлар жасалуы тиіс, мемлекеттік
бюджеттің кірістері мен шығыстарының негізгі ... ... ... ... ... ... ... жоспарларының саны жиынтық қаржы жоспарларына қарағанда
едәуір көп және нысаны мен ... әр ... Бұл ... ... ... ... типі, басқару әдістері мен қаржыландырылуы әр ... ... ... ... ... ... қаржы жоспарларының ортақтығы (бірлігі) олардың ... ... ... ақша ... жеке дара айналымын
негіздеу қабілетінде болып келетіндігі, осыдар барып олардың ... бұл ... ... мен ... оның қызметінің қаржылық
нәтижелерін және қаржы ресурстары ... ... ... ... ... ... ... топтастырудың негізіне кірістердің,
шығыстардың құрамы мен оларды есептеудің ... ... ... және ... өндірістік процестің барлық қатысушыларымен қаржылық
өзара қатынастардың ... ... ... ... ... ... Оларға ең алдымен меншік нысандарын жатқызуға болады. ... ... ... ... ... ... шетелдік кәсіпорындардың, жеке меншік фирмалардың,
қоғамдық ұйымдардың ... ... ... ажыратылады.
     Бұл топтардың әрқайсысының кәсіпорындарының бірқатар ... жеке ... ... ... ... ... өндіріс
өзгешелігіне, кәсіпорынның қызмет сферасына, типі мен ... ... мен ... ... ... ... ... саласы,
қызмет түрі, басқару әдісі ... есеп ... ... ... көздеріне, кірістер мен шығыстардың ... ... әсер ... ... ... ... ... бойынша, басқару нысаны, сондай ақ кәсіпорындардың түрлері бойынша
да (бірлестіктер, концернер, ірі, орта, ... ... ... ... барлық сфераларын, буындарының қаржы жоспарлары ... ... ... ... оның ... ... ... тиісті буынының өзгешелігін бейнелейді.
     Бюджеттен қаржыландырылатын мемлекеттік мекемелердің қаржы жоспарлары
смета деп ... және ... ... ... ... ал
кірістердің қосымша көздері болған жағдайда шаруашылық қызмет бойынша
барлық түсімдер мен ... ... ... ... ... мен
шығындарды негіздейтін кіріс-шығыс сметалары жасалынады. Ұжымшылар,
кооперативтік ұйымдар, қоғамдық ... және ... ... ... мемлекеттік биліктің органдары түрлі деңгейлері ... ... ... жұмыс істейтін кәсіпорындар мен ұйымдар қаржы
жоспарларын бұрын кірістер мен шығыстардың балансы түрінде ... ... ... ... ... үшін де, ... үшін де ... болады. Олардың кіріс бөлігінде табыстар мен
қаражаттардың ... ... осы ... есебінен жасалатын
шығындар анықталады. Баланстың  «Кәсіпорындардың бюджетпен өзара қарым
қатынастары» ... ... ... ... және ... ... Қаражаттарының айналымы үлкен емес шаруашылық – ... ... ... ... мен ... ... қаржы жоспарларын жасайды,
оларда бюджеттен төленетін төлемдер шығыстардың құрамына кіріктіріледі.
     Кәсіпорынның кірістер мен шығыстары балансының ерекшелігі сол, ... ... ... ... нәтижелері қамтып көрсетіледі, ал
аралық нәтижелер ақша қаражаттарының айналымдары болмайды.
     Есептеулер мен ақша қаражаттарының айналымдарын ... ... ... - ... ... жүзеге асырылады. «Түсімдер» бөлімінде
өнімді (жұмыстарды, қызметтер көрсетуді) өткізуден түскен ... ... ... ... ... ... түсімдері, ақша қаражаттарының
басқадай  түсімдері, кассадағы және есеп айырысу шотындағы қалдық ... ... ... ... материалдық құндылықтарды сатып
алуға, еңбекақыға, салықтарды төлеуге жұмсалатын шығындар, ... ... ... ... ... күнтізбесінің көмегімен
шаруашылық жүргізуші субъектілерде айналымдардың көлеміне қарай қысқа уақыт
ішінде ( бір ... бес ... ... ... ... ... жүзеге
асырылады. Нарыққа өту кезінде кәсіпорын қызметін тиімді ... ... ... фирманың ішкі қаржы жоспарларының да мәні арта түсті. Қазіргі
кезде ... ... ... ... және басқа кәсіпорындар
қаржылық жоспарлауда да жалпы дүниежүзілік стандарттарға көше бастады.
     Бизнес-жоспар – бұл ... ... ... экономикалық
негізіне сайма-сай болатын құжат. Ол мемлекеттік кәсіпорындардың
экономикалық және ... ... ... ... ... ... ... жақтарын анағұрлым толық қамтиды. Бизнес-
жоспар өнімнің немесе ... ... ... ... қабілетін, өтім рыногын ... және ... ... ... ... ортада қаржылық жоспарлау анағұрлым жоғары сапалық деңгейде
жүзеге асырылады және ... ... ... ... техникалық
құралдарды және берік ақпараттық базаны пайдалана отырып бұл процестің
жүргізуге мүмкіндік беретін жаңа ... және ... ... ... ... ... ... қалыптасуы, бөлісуі және пайдалану
процесінбасқару бюджетті ... мен ... ... іске ... ... рөлі мен мәні бюджеттік құралдарды қалыптастыру мен
оларды негізгі ... ... ... ... мен әрі ... білім мен денсаулық сақтауды дамытуға, ... ... ... сектордың дамуына, пайдаланудағы мемлекеттің
мүмкіншіліктерін анықтайтын адресті қаржылық жоспар – ... ... ... жоспарлаудың экономикалық мағынасы барлық қаржылық жүйенің
әр ... ... ... ... өнім құны мен ұлттық табысты
орталықтандырылған түрде ... мен ... ... ... ... және
әр деңгейдегі бюджеттерді жасау мен атқару процестерінде ... ... ... ... ... ... әлеуметтік-
экономикалық даму бағдарламасы табылады.
     Мемлекеттің ... ... ... және оның ... ... – бюджеттік жоспарлау, яғни ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар, қаржы ресурстары
басқарудағы бюджеттік жоспарлаудың рөлі өте зор, ... ол тек ... ... мен ... ... ... және оларды атқаруы,
яғни төлемдер бойынша міндеттемелер тағайындау мен ... ... ... ... ... ... ... жоспарлар ішінде
алатын ерекше ахуалы бюджеттік жоспарлауға жалпымемлакеттік мән ... ... ... ... мен ... өкілеттілікті
орталықсыздандырудың барлық бюджеттік процеске ... ... және ... ... ... ... ... шығындарды, олардың формалары мен қаржыландыру әдістерін
ұтымдылауда білінеді.
     Бюджеттік ... ... ... бюджеттік арнаулардың
мақсаттық сипаттарымен, резервтердің барлағымен және кірістер ... ... ... ... ... ... болуы
тиіс. Жоспарлау процесінің негізгі мақсаты – ол төлемдердің әрбір түрі
бойынша салықтар мен басқа да ... ... ... ... және ... ... ... арасында кірістерді дәйекті бөлісін ... ... мен ... басқарудың тиісті өкілетті органдардың
мемлекеттік бюджетке ... мен ... ... ... талдау мен
бақылау жөніндегі жұмыстарын ұйымдастыру мен ... ету, ... ... ... және ... бюджеттің кірістік пен шығындық
бөлімдерін атқару жөнінде есеп дайындаумен тұжырымдалады.
Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... және ... қаржылық жоспар арасындағы
қажетті арақатынас пен жалпы ... ... ... процесінің әрбір қатысушыларының елдің дамуын қаржылық
қамтамасыз етудегі қатысу дәрежесін ... ... ... ... тағайындау мен оларды мемлекеттік
мекемелер мен бюджеттік бағдарламалар әкімшіліктері бойынша бөлу;
• Салалар, іс-әркет салалары мен экономика секторларының ... ... ... ... ... ... ... мен әр түрлі көздер
арқылы түсетін кірістер көлемін ... ... ... ... ... ... шығындар көлемін анықтау.
     Бюджетті жоспарлау процесінде осы мақсаттарды шешу ... ... ... ... ... мен шығыстарын тиімді бөлуді,
әрбір ... ... ... жыл бойы кірістердің бірқалыпты
түсуін және қарастырылған шараларды уақытында ... ... ... ... ... ... және қаржы резервтер,
жоспарларды орындау мен ... ... ... қаржылық бақылық
қарастырылады.
     Мемлекеттік бюджетті болжамдау маңында бюджеттің кірістік ... ... ... ... ... нақты бағаларын анықтау
процесі түсіндіріледі. Бұл экономика дамуын ... ... ... ... ... болашақ өсуінің есепсіз
бюджеттік ресурстарды сапалы ғылыми болжамдау ... ... ... ... ... ... – ол ... қазіргі
кезеңде пайда болған тенденцияларды, нақты әлеуметті экономикалық шарттарды
және олардың өзгерістерінің ... ... ала ... ... ... жасау мен дәйектемелеу. Мұндай болжамдау
нәтижесінің мемлекеттің ... ... ... ... өте ... мәні бар.
     Мемлекеттің бюджетін жоспарлау мен ... үш ... ... істеуді қарастырады:
• Кірістер мен шығындардың барлық түрлері бойынша континенттердің болжамдық
мөлшерін анықтау;
• әрекеттегі заңнамаларға сәйкес бюджет ... ... ... ... бөлісі;
• қаржылық жәрдем,бюджеттік қамсыздандырулықты теңестіру себебін
жоғары,төмен тұрған бюджеттер ... ... ... ... іс-әрекетінің негізгі шарты – ол жалпымемлекеттік
мұқтаждыққа қажетті бюджеттік құралдарды тұрақты және ... ... ... ... ... ... ... басымдылық,
теңгерушілік және дәйектемелік принциптер талаптарына сәйкес ... ... ... ... ... ... республикалық және
жергілікті бюджеттер кіретін елдің мемлекеттік бюджетін құрумен қамтамасыз
етіледі. Әрекеттегі заңнамаларға ... бұл ... ... ... ... ... ... деңгейлері арасындағы
кірістер бөлісу нормативтері мен ұзақ мерзімді субвенциялар және бөлісу
нормативтері мен ұзақ мерзімді ... және ... ... мөлшерін
тағайындау негізделеді.
     Жоспарлаудың жалғастырушылық ... орта ... ... бағыттары мен елдің әлеуметтік-экономикалық даму болжамдарына
негізделген ағымдағы және ... ... ... ... ... ... принцип елдің орта мерзімді әлеуметтік-экономикалық даму
жоспарының ... ... ... ... жоспарлаумен
қамтамасыз етіледі.
     Бюджеттің кірістері мен шығындарының теңгерушілік принципі бюджетті
қалыптастыруда баланстық ... ... ... ... қамтамасыз етіледі.
Бюджеттің теңгерушілігінің қажеттілігі қайбір деңгейдегі бюджетті атқару
мақсатымен дәлелденеді және ол ... ... ... ... беру
арқылы немесе бюджет шығындарын қысақарту ... ... ... ... ... не ... басқа да заңнамалармен
қарастырылған әдістер арқылы қамтамасыз етіледі.
     Дәйектемелік ... ... ... осы ... басқа түсімдер не
шығындарды енгізу қажеттілігін анықтайтын ... ... ... ... ... жоспарлаумен қамтамасыз етіледі.
     Бюджетті жоспарлағанда аймақтар арасындағы табиғатты климаттық және
әлеуметтік-экономикалық ерекшеліктерді есепке алу ... ... олар ... ... ... ... және анықтаушы факторлары.
Сондықтан ... ... ... мен ... ... кодекске сәйкес натуралды нормативтер – ол бюджетті жоспарлау мен
атқаруда міндетті түрде ... ... ... материалды емес
қажетті байлықты тұтынудың натуралды көрсеткіштері. Олар Үкіметпен жасалады
және бекітіледі.
     Жергілікті бюджеттерде қолданатын кірістерді бөлісу ...... ... ... арасындағы кірістердің пайыздық арасалмағы. Бұл
нормативтер тұрақты ... бар, ... олар орта ... ... ... анықталады және оларды пайдалану бюджет жүйесі бойынша
шығындық ... ... ... ... алдағы жылғы бюджетке кірістердің түсуін ... ... ... мен ... да ... ... актілерге сәйкес іске
асырылады. Сонымен қатар республика мен аймақтардың орта мерзімді әлеметтік-
экономикалық даму  ... ... ... ... фискалдық саясаттың ережелері мен ... ... ... мен ... ... әсер ететін негізгі
көрсеткіштердің болашақ өзгерістері есепке алынады. Бюджетті ... ... ... ... ... ... ішкі өнім
көлемі, ақша құралдарының көлемі, еңбекақы қорының мөлшері, ... ... ... ... импорттық-экспорттық операциялардың
көлемі, Ұлттық валюта курсы қолданылады.
     ... ... ... ... саясатына сәйкес орта мерзімді
бюджеттік жоспарлау негізінде бюджеттік процесті іске асыруын анықтайды. ... ... ... бағытты беретін Үкімет тарапынан
жасалып, алдымыздағы үшжылдық мерзімге ... ... ... ... – ол Үкіметтің Орта мерзімді фискалдық саясат атты
құжат. Бұл ... ... Орта ... әлеуметтік-экономикалық даму жоспары
мен басқа да стратегиялық және бағдарламалық құжаттар негізінде жыл ... ... ... ... үшжылдық мерзімге жасалады. Бұл ... мен ... ең ... ... ... ... ... оның қаржы жүйесінің даму бағыттарына тәуелді екенімен, жүргізіп
жатқан салықтық-бюджеттік саясаттың ахуалы мен оның ... ... ... ... ... ... ... Республикасының Үкімет
қамтамасыз  етеді. Заң актілерінде көзделген жағдайларда републикалық
бюджетке тауарлық ... ... ... түсімдерге және оларды
республикалық ... ... ... ... ... операциялар республикалық бюджетте ақшалай нысанда
көрсетіледі.
Шикізат секторы ... ... ... ... ... ... ... асып түсетін бөлігі мен республикалық
меншіктегі және кен өндіруші әрі ... ... ... ... ... түскен қаражатты Қазақстан Республикасының Үкіметі
белгілейтін тәртіппен бюджетті атқару жөніндегі ... ... ... Қазақстан Республикасының Ұлттық қорына аударады.
Қазақстан Республикасының ... ... ... сома ... ... туралы есепке көрсетіледі.
     Қазақстан Республикасының Үкіметі республикалық бюджет ... ... ... және ... ... ... ... жылына арналған республикалық бюджет ... ... ... ... ... ... ... мекемелердің құрылым
мен  функцияларын  жетілдіру жөніндегі іс ... ... ... бағдарламаларды іске асыратын мемлекеттік органдар тізбесінде
өзгерістер енгізуге құқығы бар.
     Бюджетті атқарылуы жөніндегі ... ... ... ... ... ... ... республикалық бюджет туралы заңды іске асыру
туралы Қазақстан Республикасы ... ... және ... ... ... күтіліп отырған көлемін ескере отырып ... ... ... сәйкес республикалық бюджетті
қаржыландырудың жиынтық жоспарын бекітеді және оған өзгерістер ... ... ... ... ... бюджет пен облыстық
бюджетпен аудандар ... ... ... ... ... ... ... жүргізеді.Бюджеттік бағдарламалардың
паспортына, бюджетке ... ақша ... ... ... ... ... ... бюджетті қаржыландырудың жиынтық жоспарына
бюджеттік ... ... ... ... ... ... ... рұқсатына және бюджеттік бағдарламаның
паспортына сәйкес мемлекеттік мекемелердің міндеттемелерін тіркеуді жүзеге
асырады.Растайтын ... ... ... ... қабылдаған
міндеттемелері бойынша төлемдерді жүзеге асырады.
     Республикалық бюджеттің атқарылуы бойынша жүргізілген ... және ... ... ... ... алдында қабылдаған
міндеттемелерінің, орындалмаған міндеттемелерінің, республикалық бюджеттен
қаржыландырылатын мемлекеттік мекемелердің ... ... ... жеке және ... ... ... бюджет
алдындағы борыштық міндеттемелерінің және ... ... ... мекемелер активтерінің есебін жүргізеді.
     Бюджеттік түсетін ақша түсімдерінің күтіліп отырған көлемі алдағы
міндеттемелер ... және ... ... үшін жеткіліксіз болған
жағдайда, республикалық бюджеттік ... ... ... ... ... ... ... қажеттігі
туралы ақпарат береді. Ағымдағы қаржы жылының ... ... ... ақша
түсімдерінің күтіліп отырған жылдық сомасына сәйкес келмеген жағдайда,
республикалық бюджеттің одан әрі ... ... ... ... ... Республикасының Үкіметін хабардар етеді. Уақытша бос ... ... ... ... ... ... ... паспорттарына сәйкес республикалық ... іске ... ... ... егер ... ... іске ... бағалау нәтижелері бойынша
бюджеттік нақтылау туралы ұсыныс әзірлейді; бөлінген қаражаттар рұқсаттарда
көзделмеген мақсаттарға ... ... ... ... ... ... ... бағдарламаларды қаржыландыру жоспары республикалық ... ... ... жатады.
     Республикалық бюджеттік бағдарламалардың әкімшісі белгіленген
тәртіппен: бюджеттік ... ... ... ... ... ... ... бюджеттік бағдарламаларды қаржыландыру
жоспарларының республикалық бюджетті қаржыландырудың ... ... ... ... бюджеттің атқарылуы жөніндегі уәкілетті
органға бюджеттік бағдарламаларды қаржыландыру жоспарларын ... ... ... ... ... уәкілетті орган берген рұқсаттар
шегінде ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік мекемелерге рұсаттар
береді, бюджеттік бағдарламаларды іске асырылу мониторингін және олардың
бағалауды жүргізеді.
     ... ... ... мемлекеттік мекеме
белгіленген тәртіппен:
• бюджеттік бағдарламаларды қаржыландыру жоспарын ... ... ... ... ... оны өзгерту жөнінде
ұсыныс енгізуге құқылы;
• республикалық бюджеттік бағдарламалар әкімшілерінің ... ... ... ... ... ... қабылдайды;
• бюджеттік бағдарламаның паспортына сәйкес қабылданған міндеттемелер
шегінде шығыстарды жүргізеді;
• республикалық бюджеттің атқарылуы бойынша жасалған ... ... ... ... ... органға және Республикалық
бюджеттің атқарылуын ... ... есеп ... ... атқарылуы туралы есепті дайындауға қажетті ақпаратты табыс етеді.
     ... ... ... ... ... ... бюджет
қаражаттарының бос қалдықтары қаржы жылының ішінде негізгі үкіметтік
борышты өтеуге және ұйымдастырылған ... ... ... ... бағалы қағаздарды сатып алуға пайдалануы мүмкін. Қазақстан
Республикасының Үкіметі республикалық бюджеттің ... ... ... ... ... ... бюджет туралы заңмен бекітілген
жекелеген республикалық бюджеттік бағдарламаларды ... ... ... ... ... ... ... тиісті әкімшілік аумақтық бөліністер
бюджеттің атқарылуын, ... ... ... және ... қамтамасыз етеді. Бюджеттік бағдарламаларды қаржыландыру
жоспарларын    және    ... ... ... ... жасаумен бекітеді. Жергілікті уәкілетті органдардың, жергілікті
бюджеттік бағдарламалар әкімшілеріне рұхсат береді.
     Жергілікті уәкілетті орган ... ... ... ... ... ... жергіліқті бюджетті бекіту туралы шешімін атқарушы
органның актісіне, ... ... ақша ... ... отырған
көлемін ескере отырып, бюджеттік бағдарламаларды қаржыландыру жоспарларына
сәйкес жергілікті бюджетті қаржыландырудың жиынтық жоспарын ... ... ... ... және оны ... атқарылуы жөніндегі уәкілетті
органның аумақтық бөлімшелеріне табыс етеді.
     Бюджеттік бағдарламалардың паспорттарына, ... ... ... ... отырған көлемін ескере отырып, жергілікті бюджеттік
бағдарламалардың әкімшілеріне рұқсаттар береді. ... ... ... ... ... ... ... айларда міндеттемелер қабылдау
және төлемдер жүргізу үшін жеткіліксіз ... ... ... ... әкімшілеріне бюджеттік бағдарламаларды
қаржыландыру жоспарларына өзгерістер енгізу туралы ақпарат ... 2008 ... ... ... ... емес ... шағын және
орта бизнестің жобалары бойынша ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық саясаттың негізгі ... ... ... бюджет шығыстарын бағдарлау үшін мыналар көзделеді:
 -   стратегиялық, орта ... және ... ... ... ... ... бюджетті жоспарлау және атқару процесін бюджеттік ... мен ... ... шығындарды қысқартуға бағдарлау;
 - бюджетті қалыптастыру мен атқару процесінің ашықтығын қамтамасыз ету;
 -  бюджеттік бағдарламалардың әкімшілеріне ... ... ... ... ... күшейту;
 -     бюджет ақшасын (қолма-қол ақшаны) басқарудың сапасын арттыру.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі:
1. «Қаржы негіздері» - авт.: Ілиясов Қ.Қ, Құлпыбаев Қ.
2. ... ... ... - авт.: ... ... - авт.: ... С.;
4. www.yandex.kz

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Қазақстан Республикасының мұнайгаз секторындағы шетел инвестициялары»105 бет
Ақша айналымын тұрақтандыру әдістері мен нышандары34 бет
Жұмысбастылық пен жұмыссыздықтың Қазақстан Республикасындағы әлеуметтік жағдайына әсері 26 бет
Зейнетақы жүйесі қалыптасуының теориялық сұрақтары28 бет
Зейнетақы реформасы туралы20 бет
Инвестициялық жобалар және олардың жіктелуі28 бет
Кәсіпкерлердің конституциялық құқықтары мен кепілдіктері43 бет
Лизингтік қызмет көрсетудің теория-әдістемелік негіздері68 бет
Лизингтің теориялық негіздері. Қазақстандағы лизинг бизнесі62 бет
Салық жүйесінің экономикалық мәні23 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь