Жеке тұлғаның бейімділіктерін психодиагностикалық зерттеу тәсілдері

Жеке тұлғаны психофизиологиялық тұрғыдан зерттеу оның психикалық және ақыл-ой сапаларын, болашақ мамандықтарына бейімділігін анықтап беруге және олардың жекелеген бөліктерін жетілдіру туралы ұсыныс-кеңестемелер беру үшін жүзеге асырылуы да мүмкін.
Мамандық бойынша психодиагностикалық зерттеулердің барысына негізінен төмендегідей психологиялық сынақтар енеді:
- зерттеудің бланктер толтыру арқылы жүргізілетін тәсілдері;
- жекелей (көзбе-көз) әңгімелесу;
Психодиагностикалық зерттеудің бланктер толтыру арқылы жүргізілетін сынақтарына жататын тәсілдер:
- жеке тұлғаны көп жақты зерттеу әдістемесі (MMPI);
- Р. Кеттелдің 16-факторлық жеке сауалнамасы әдісі (16-ФЛО);
- Равеннің «Прогрессивті матрицалар өлшемі» әдістемесі (кескіндеме сынағы);
- есте сақтау қабілетін, зейінді және ойлауды зерттеу әдістері;
- Амтхауэрдің интеллектуалдық сынағы.
Жекелей немесе көзбе-көз әңгімелесу – психофизиологиялық зерттеулердің соңғы кезеңі болып табылады. Зерттелушінің типологиялық және мінездемелік ерекшеліктерін бағалаудың және сараптаудыу мен талдаудың қосымша бір тәсілі болып табылады, сонымен қатар толтырылған бланктер, сауалнамалар, сынақтар бойынша зерттеулер нәтижесінде алынған мәліметтерді нақтылауға, айқындауға көмектеседі. Әңгімелесу мен бақылаудың, психодиагностикалық қорытындының мәліметтері, жеке тұлғаның психикалық сапалары мен қасиеттері бойынша ұсыныстарды психолог өзіндегі психофизиологиялық зерттеу хаттамасына енгізіп отырады. Тұлғаның негізгі, басты-басты жеке сапалары мен типологиялық ерекшеліктері сипатталған қысқаша тұжырым шығарылып, оның жалпы тұлғалық мінез-құлық және ақыл-ой ерекшеліктері туралы арнайы қорытынды жасалады.
Бланктік зерттеу әдістері кең, жарық, шусыз, желдетілген бөлмеде өткізіледі. Зерттелушілер бір-біріне кедергі жасамайтындай және оның
        
        Жеке тұлғаның бейімділіктерін психодиагностикалық
зерттеу тәсілдері
Жеке тұлғаны психофизиологиялық тұрғыдан зерттеу оның психикалық және
ақыл-ой сапаларын, болашақ мамандықтарына бейімділігін анықтап ... ... ... бөліктерін жетілдіру туралы ұсыныс-кеңестемелер беру үшін
жүзеге асырылуы да мүмкін.
Мамандық бойынша психодиагностикалық зерттеулердің барысына негізінен
төмендегідей психологиялық сынақтар ... ... ... ... ... ... ... жекелей (көзбе-көз) әңгімелесу;
Психодиагностикалық зерттеудің бланктер толтыру арқылы жүргізілетін
сынақтарына жататын тәсілдер:
- жеке тұлғаны көп ... ... ... ... Р. ... ... жеке ... әдісі (16-ФЛО);
- Равеннің «Прогрессивті матрицалар өлшемі» әдістемесі (кескіндеме
сынағы);
- есте ... ... ... және ойлауды зерттеу әдістері;
- Амтхауэрдің интеллектуалдық сынағы.
Жекелей немесе көзбе-көз әңгімелесу – ... ... ... ... ... ... ... және мінездемелік
ерекшеліктерін бағалаудың және сараптаудыу мен ... ... бір ... ... ... ... толтырылған бланктер, сауалнамалар, сынақтар
бойынша зерттеулер нәтижесінде алынған мәліметтерді нақтылауға, айқындауға
көмектеседі. Әңгімелесу мен ... ... ... жеке тұлғаның психикалық сапалары мен қасиеттері ... ... ... ... ... хаттамасына
енгізіп отырады. Тұлғаның негізгі, ... жеке ... ... ... ... ... тұжырым шығарылып, оның
жалпы тұлғалық ... және ... ... ... ... ... зерттеу әдістері кең, жарық, шусыз, желдетілген бөлмеде
өткізіледі. Зерттелушілер бір-біріне кедергі ... және оның ... ... ... ... ... ... алатындай болуы тиіс.
Равеннің «Прогрессивті матрицалар ... ... ... ... ... және ... ... арналған. Әдістеме
күрделілігі арта беруі бойынша 5 серияға бөлінген 60 кесіндеме ... ... ... ... ... беріп, тұлғаны жан-жақты түрде
кешенді зерттеу әдісі болып ... Бұл ... ... алынған
мәліметтердің объективтілігін қамтамасыз ететін арнаулы статистикалық
өңдеуден өтуінде болып табылады. Сынақ жалпы ... ... ... ішкі ... ... сапаларына, ортадағы ... және ... ... және моральдық ұстанымдарына қатысты
болып келетін 384 пайымдаудан құралады. Бұл пайымдауларға Зерттелуші тұлға
«Иә» ... ... деп ... ... ... қорытындыларын есептеудің
психолог сүйеніп отыратын арнайы нұсқаулықтары бар.
Р. Кеттелдің 16-факторлық жеке сауалнамасы әдісі (16-ФЛО) жеке ... ... ... ... ... ... ... қасиеттерін анықтауға арналған.
Амтхауэр сынағы алдымен ... ... ... зерттеуге
бағытталады. Яғни адамның ... ... ... ... мен оған
бейімделуі, түрлі мәселелерді шешу қабілеті зерттеледі. Ол ... ... ... ... Тек сан ... ... ... болып
қалмау үшін зерттелушіге қандай тапырмалардың қиынға түскенін немесе жеңіл
орындалғанын талдау қажет. Бір ... ... ... ... ... бағалау мүмкін болмағандықтан, оның пайымдауына, қабылау, зейін,
ойлау, еске ... ... ... танымдық үрдістеріне назар аудару
керек.
Бақылау әдісі. Зерттелушілердің тапсырмаларды орындау барысындағы мінез-
құлын ... ... оның ... ... сапасын, шынайылығын,
адалдығын, тәртіптілігін, жауапкершілігін, көңіл-күй ерекшелігін, жұмыс
қабілеттілігін сиипаттайтын ... ... ... ... алуға
болады. Бақылаушының назарына жалпы көпшіліктен жақсы не нашар жағына қарай
ерекшеленіп тұратын тұлғалар ... ... ... зеректіктің және жедел еске сақтаудың ... ... ... ... оқып түсіндіргеннен кейін:
- мағынасыз сұрақтар қоюы және нұсқаулықтағы айтылған жайларды қайтадан
сұрауы;
- жүзіндегі түсінбегендік ... ... ... ... ... ... ... түсінбегендерін қайталап сұрастыруы;
- нұсқауды таныстыру барысында жазып алып отыруы;
- жұмысты бастауға рұқсат берілгеннен ... ... ... ... ... ... ... ауысып отыруының жеткіліксіздігін көрсететін белгілер.
- тәжірибе жүргізушінің нұсқауларын баяу қабылдауы;
- ... ... көшу ... нұсқаудан кейін де бұрынғы тапсырмамен
отыра беруі.
Жауапкершіліктің, тәртіптіліктің жоқтығын, зерттеуге жағымсыз тұрғыдан
қарауын көрсететін белгілер:
- ... ... ... ... ... кері ... ... сақтауға, тәртіпке шақыруларды тыңдамау;
- әңгімелер айтып, шу тудыруы, қылжақбастық танытуы;
- көршісінен көшіріп алу.
Зерттелушілердің ... да ... ... ... көрсетуге
ұмтылатындықтан, қызметке іріктеу жағдайында олар туралы шын мәніндегі
объективті мәліметтерді ... ... ... адамның ақыл-ой және
сезімдік сапалары мимикалық, ... және ... ... ... осы ... мән ... ... қажеттігі пайда болады.
Тұлғаның мимикасынан, яғни бет-жүзі мен көзінен оның ... ... ... ... ... ... ... Ал интонациясы өзінің
айтып отырған сөзінен гөрі де ... ... ... ... Тура ... ... де адамның мимикасы мен дауыс тоны оның ойының айтқан
айтқан ... ... ... ... ... Егер адам өзінің айтқанына
сенімсіз ... оның өз ... ... ... ... мен көздерінен
байқалады. Мимика бойынша адамның ақыл-ой шапшаңдығы мен ... ... ... ... яғни оның ... ... ... қарай
бағдарланатыны немесе өзінің ішкі дүниесіне қайта-қайта үңіле ... баға ... ... сонымен бірге, адамның көңіл-күй арқылы жауап қатуларынан да
хабар береді. Бет әлпетінің өзгерістері ... ... ... ... ... тұрады, оған байыптап қарау арқылы адамның
айтқанды түсінгені не ... ... ... ... әңгімеге
ынталылығы, шын немесе жалған айтып отырғаны байқалады.
Сонымен бірге тәжірибелі адам әңгімелесу ... ... ... ... ... сырттай сыр бермей отыруы мүмкін,
алайда көзінің қарашығындағы өзгерістерді бақылай ... ... ... ... ... ... ... есе ұлғаяды да, ал жағымсыз көңіл-күй
болса, керісінше кішірейіп кетеді. Сол ... оның ... мен ... Егер сіз бір ... ... ... жайлы, ал кедесі
бір адаммен әңгімеде қолайсыз сезінетін болсаңыз, ол ең алдымен негізінен,
пікірлесіңіздің сізге қандай көзбен ... ... және ... ... ... бір ... ... орнауы көзқарастардың
кездесіп қалуынан басталады. Сөйлескен адам әңгімелесу уақытың ... ... ... отырады, мысалы, сөйлесу ... ... ... ... жанары тайсақтай берсе, оның сөздері онша сенімділік
тудырмайды.
Көзқарас қастың көтерілуі мен және жұмсақ жимиюмен сүйемелдене келсе,
сөйлесуге ықыластылықты білдіреді, ал ... ... ... ... ... ... төмен түсірілуі күдіктілікті, жағымсыз көзқарасты және
сенімсіздікті ... Бұл ... ... ... мимикалары мен көзі
«адам жанының, ішкі дүниесінің айнасы» болып табылады, кейде сырын білдіріп
қоятын ... бар. ... ... ... ... ... жасалатын қимыл-қозғалыстарды қалт жібермей бақылап,
оларды жинақтап, пихологиялық тұрғыдан тиісті қорытындылар шығарып, олдарды
салыстырып ... тура ... ... зерттеу әдістемелері. Тікелей естің сапасын, сонымен
бірге қысқа мерзімді және ұзақ мерзімді еске сақтауларды ... ... ... ... ... тәсілдерді қолдануға болады.
- мәтіндерді қайта айтып беру;
- көрнекі-бейнелік есті зерттеу;
- он сөзді есте ... ... ... ... ... ... ... есте сақтау.
Мағыналық мәтіндерді қайталап айту әдістемесі мағыналық материалдың
еске сақталу көлемін, мәтіннің ... еске ... ... ... оның есте ... құрастырылу сипатын, еске түсірудің жылдамдығы
мен анықтығын, еске сақтау қабілетінің типін анықтап береді.
Алынған мәліметтердің негізінде ... ... ... ойлау
белсенділігі деңгейі мен бағытталуы, көңіл күй-ерік ... ... ... мен ... ... тәсілдерін меңгергендігі
сияқты басқа да жеке-психологиялық қасиеттері туралы баға ... ... ... үшін ... ... ... екі мағыналық
мәтін қажет болады. Еске ... және еске ... ... ... ... ... ... асырылады. Бұл әдістеме бойынша зерттеу екі
кезеңнен тұрады: а) зерттеу нәтижелерін өңдеу және есепке алу, ә) ... ... ... ... алынған нәтижелерге сапалық және
сандық талдаулар жүргізіледі. ... ... ... көрсеткіштері
салыстырылып, «өте жақсы», «жақсы», «қанағаттанарлық», «жаман» ... ... ... ... есте ... әдістемесінде 25 шаршыдан құралған бланкі
пайдаланылады. Оның шаршыларында орналасқан сандар, әріптер, геометриялық
фигуралар және сағат циферблаттары болады да, ... ... қоса ... үшін ... 25 бос ... ... қосымшасы беріледі. Еске
түсіруге 2-3 минут ... ... ... ... ... толтырылуы бойынша жүргізіледі,
сол арқылы табыстылықтың коэффициенті шығарылады.
«Он сөзді еске сақтап, жаттап алу» әдістемесі еске сақтау көлемі туралы
мәліметтер береді. ... үшін ... бір және екі ... ... жоқ 10 сөз ... ... ала ... осы сөздерді тәжірибе
жүргізуші зерттелушіге ... анық ... оқып ... Зерттелуші
біртіндеп еске түсіре бастағанда, ол өзіндегі жазылған сөздердің айтылғанын
сызып тастап отырады. Екінші ... ... еске ... үшін осы ... Осылайша бес ретке дейін қайталайды. Содан кейін тәжірибе
жүргізуші басқа тапсырмаларға көшеді де, бір ... ... ... соң, енді
өзі қайталап оқымастан, әлгі сөздерді қайтадан еске ... ... ... ... еске ... әдістемесін өткізу үшін 10
екі орынды санды таңдап алу керек. Ал ... ... ... ... тәжірибеге ұқсас болады, соңынан тиісті шарттар бойынша еске
сақтау қабілетіне балл бойынша бағалау беріледі.
Зейінді ... ... ... ... қолданылады. «Түзетулік байқап
қарау әдісі» арқылы ұзаққа созылған біртекті жұмыс кезінде ... мен ... ... үшін ... ... ... тіркесі» тәсілі арқылы зейіннің тұрақтылығы мен бөлінуі, ... ... ... ... қабілеттілігі бағаланады. «сандарды
іздеп табу» (қара-қызыл кесте – ... ... ... ... бөлінуі, ауысымдылығы және жедел еске сақтау қабілеті зерттеледі.
«Шульте кестесімен» адамның зейіннің ... және ... ... сияқты, «Шатасқан сызықтар» әдісімен зейіннің тұрақтылығы мен
шоғырлануын, «Ақыл-ой қозғалғыштығы» тәсілімен зейіннің ... ... ... ... келесі тапсырмаға ауысу қабілеті зерттеледі.
Ойлау қабілетін зерттеу әдістері ішінен де тұлғаны зерттеуде пайдалану
үшін тиімді болатын тәсілдер бар. «Күрделі ... ... ... логикалық қатынастар мен дерексіз байланыстарды бөліп алу қабілетін
көрсетіп береді. «Силлогизмдер» әдісі ... ... ... қабілеті
тексеріледі. Ал «Сөздермен логикасыз ойнау (Айзенктің тілдік-сөздік ... ... ... қабілеті, стандартты емес ойлауды меңгеру деңгейі
бағаланады.
Әңгімелесу әдісі тұлғадан жеке сауалнама, бланктік әдістемелер ... да ... ... ... алынған мәліметтерді толықтай алғаннан
кейін жүргізіледі. Сондықтан жеке ... ... ... да ... ... ... мақсатты түрде бағытталады. Сонымен қатар
тұлғаның қызығушылықтарын, оның ... ... ... мен ... ахуалы да зерттелушінің назарынан тыс қалмайды.
Психофизиологиялық зерттеудің хаттамасын деректі рәсімдеп, құжаттау
барысында тұлғаның төмендегідей сапа-қасиеттері ... ... ... ... деңгейі, мақсатқа жетудегі
табандылығы.
2. Көңіл-күй қозғыштығы және күйзелістерге төзімділігі.
3. Көңіл-күй көріністерін және мінез-құлқын бақылау пәрсенділігі, өзіне
өзі сын көзімен ... ... ... ұстанымдары немесе өмірлік девизі.
5. Ерік сапалары: шешімділік, ұстамдылық, өзін өзі ... ... ... тәкапапарлық, өзін өзі шектен тыс жоғары
бағлаушылық, өзгелердің ... ... ... т.б. осы ... ... ... және бейресми. Іскерлік, көңіл-күйлік негізде
байланыстар орнату қабілеті, тіл ... ... ... ... ... ... жетекшіліке, көзге
түсуге ұмтылуы.
8. Жанашырлығы: өзге ... және ... ... ... және ... ... ... тыңдай алуы.
9. Зейінінің, еске сақтау қабілетінің, ойлауының, ... ... ... даму дәрежесі.
Тұлғаның қасиеттерін анықтауда оның белсенділігі, жігерлілік әлеуеті,
ақпаратты ... ... ... ... тіл ... адамдарды
түсіне білуі батылдығы, ... ... ... ... ... ... ... орын алады.
Тұлғаның ерік сапаларының, зейінінің, еске сақтау қабілетінің ... мен оның ... ... тез ... және бұл сапаларын
дамытылуы көп жағдайда кеңестелетін сапаларға ... ... ... ... жағдайды мұқият бақылауды, жоғары
жауапкершілікті сезінуді, жұмыс ... ... ... етеді.
Психологиялық қорытындының негізінде тұлғаның ... ... ... ... ... адамның
әлеуметтік ортадағы ортадағы тіршіліндегі мүмкін мінез-құлық ерекшеліктері,
сонымен бірге айрықша пайдалануға болатын жеке сапалары көрсетіледі. Сондай-
ақ ... ... ... мен қозғыштығы, психикалық сипатының
тұрақсыздығы мен ауытқушылығы, ақыл-ой дамуының ... ... ... ... ... көрсетіледі.

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Биология. Адам және оның денсаулығы» (8-сынып) пәнін оқытуда жеке тұлғаға бағытталған технологияны пайдалану39 бет
Азаматтар өтініштерімен жұмыс азаматтар өтініштерінің түрлері анықтамасы, азаматтардың хаттарын, өтініштерін және шағымдарын қарау жөніндегі құжаттармен жұмыс істеу30 бет
Америка этнологиясындағы психологиялық бағыттар4 бет
Жеке тұлғаларды несиелеу71 бет
Жеке тұлғалардың мүлік салығы42 бет
Жеке тұлғалардың мүліктеріне салынатын салық төлемдерін есепке алудың ақпараттық жүйесі37 бет
Жеке тұлғалардың табыстарына салық салу ерекшеліктері86 бет
Жеке тұлғаның даму психологиясы4 бет
Жинақ зейнеткерлік қорға төленетін міндетті зейнеткерлік жарнасының есебі17 бет
Ислам дініндегі тәрбиенің мән-маңызы6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь