Томат өнімдерінің сапасына өңделетін қызанақ сорттарының әсері

Мазмұны
Нормативтік сілтемелер 6
Кіріспе 10
1 Әдебиеттерге шолу 12
1.1 Шырын дайындауға арналған қызанақтың сапасы 12
1.2 Шырын дайындауға арналған қызанақтың агротехникасы 16
1.3 Қызанақ шырынын дайындаудың заманға сай технологиялары 22
2 Шаруашылықтың топырақ.климаттық жағдайлары 29
2.1 Климат жағдайы 29
2.2 Топырақ және өсімдік жамылғылары 33
3 Негізгі бөлім 35
3.1 Жұмыс бағдарламасы және әдістемелері 35
3.1.1 Жұмыс мақсаты және шешуге қойылатын сұрақтар 35
3.1.2 Жұмыс жүргізу жағдайлары 35
3.1.3 Жұмыс нысандары 38
3.2 Зерттеу нәтижелері 44
3.2.1 Шырын дайындайтын қызанақ сорттарының сапасы 44
3.2.2 Қызанақ сорттарының шырын сапасына әсері 50
3.2.3 Қызанақ шырынын дайындауда шығындардың сортқа
байланысты өзгеруі 53
3.2.4 Әртүрлі қызанақ сортынан дайындалған шырынның экономикалық тиімділігі 56
Еңбек қорғау 64
Қорытынды 66
Пайдаланған әдебиеттер тізімі 67
Қосымша 70
Кіріспе

Еліміздің әлеуметтің дамуы мен халқымыздың әл-ауқатын жақсартып, жоғарғы деңгейге жеткізудің бағдарламасы ауыл шаруашылық дақылдарының әр түрінің өнімін көбейтіп, сапасын жақсарту шараларын белгілеп берді.
Осымен бірге мемлекетіміздің ұзақ мерзімге ұсынған азық-түлік бағдарламасында аграрлық өнеркәсіптік комплекстерді жан-жақты дамытып, көкөніс шаруашылығын индустрияландырудың негізінде еңбектің өнімділігін арттыруға баса назар аударылып отыр.
Осындай міндеттерді орындау үшін көкөніс шаруашылығын өндірістік индустрияның негізінде жетік технологиямен комплексті механикаландыру - көкөністердің түрлерін көбейту мен сапасын жақсартудың қайнар көзі. Осыған байланысты көкөніс дақылдарын өсірудің өндірістік технологиясының жетістіктерін қолданып, оларды ауылшаруашылық машиналар комплексімен қамтамассыз етіп, технологиялық жұмыстарды сапалы жүргізу – еңбек өнімділігін арттырып және еңбек шығыны мен өнімдердің өзіндік құның төмендетеді.
Ф.Х.Бахтиевтің мәліметтері бойынша адамзат тағамына пайдаланылатын екпе өсімдіктердің жалпы түрі 190-ға жеткен. Осылардың ішінде жүзден астамы көкөніс дақылдары, ал біздің елде қазір 50-ден астамы тағамға, ем-дәріге өсіріледі. Сондықтанда табиғи байлықтың қоры көкөніс дақылдардан тұрады.
Біздің халқымыз «көкөністер дастарқанның – сәннің, тағамның – дәмін келтіреді» дейді. Атақты ғалым Гипократ: «біздің емдік дәріміз – біздің тағамымыз, ал біздің тағамымыз – емдік шипалық дәрі», - деген екен.
Көкөністер – адам ағзасында алуан түрлі дәрілердің, витаминдердің, микроэлементтердің, минералды тұздардың, басқа тағамдарда кездеспейтін органикалық қышқылдардың хош иісті майлардың қайнар көзі. Бұларды тағамға пайдаланбаған адамның ішкі ағзасындағы белгілі физиологиялық құбылыстардың нашарлап төмендеуі байқалады.
Халық медицинасында пайдаланылатын көкөніс өнімдерін емдік- шипалық қасиеттерін қазақ тілінде сипаттап жазуға көп көңіл бөлінбеген.
Ауыл шаруашылығы үшін маңызды мәселенің бірі – тек өнімдерді өндіру ғана емес, сол өндірілген өнімдерді өңдеу, сақтау, яғни халықты осы сала өнімдерін пайдаланумен жыл бойы қамтамасыз ету.
«Голд продукт» ААҚ-да негізгі өңделетін өнім жеміс-көкөніс және жүзім болғандықтан елімізде жеміс шаруашылығымен қатар консервілеу саласы да дами түсуде. Соған байланысты қазіргі күнде тұтынушылардың өңделген өнімге деген сұранысы күннен күнге артып келуде.
«Голд продукт» ААҚ-на қарасты “ЭкоАгроПродукт” ЖШС-інде негізінен жүзім, соңғы жылдардан бастап жеміс-көкөніс өсіруді қолға алуда, осы шаруашылықпен бірге аталған кәсіпорын бүгінде жеміс-көкөністермен класерлік жұмыс жасап келеді. Сондай-ақ бұл кәсіпорын Қазақстан және Германия инвесторларымен бірлесіп жұмыс жасауда.
Жеміс-көкөніс өңдеу саласының дамуы нарықтың экономикалық заңдылықтарына сәйкес келеді, сондықтан ең басты мәселелердің бірі болып өндірудің тиімді көрсеткіштері, бәсекелестікке тұра алатын және сапасы халықаралық талаптарға сай келетін өнімді өндіру болып табылады.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

1. Гордон Ю. И. Производство концентрированных томатопродуктов и томатного сока. М: Пищевая промышленность, 1989.
2. Өтешқалиев А. А. Қызанақ, пияз, сарымсақ дақылдары және олардың емдікқасиеттері.Алматы,«Білім»,2007.
3. Буренин. Овощи – родник здоровья. Л: Лениздат, 1990
4.Справочник по производству консервов. Т. 1, «Пищевая промышленность», 1995.
5. Жолик Г. А. Технология хранения и переработки картофеля, овощей, плодов и ягод. – Минск: Ураджай, - 2001. – 135 с.
6. Широков Е. П. Технологическая биохимия плодов и овощей. М.: МСХА, 1998. – 94 с.
7. М.Личко,. В.И.Курдина., Е.М.Мельников., и др.; Под ред. Н.М.Личко. Технология переработки растениеводческой продукций/– М.: Колос, 2008. – 583 с
8. Метлицкий Л. В. Основы биохимии плодов и овощей. М: Экономика, 1976
9. Иванова Е.И., Коринец В.В., Жилкин А.А., Элементы технологии производства, хранения, транспортировки и переработки овоще-бахчевой продукции. – Астрахань: Тип. «Нова», 2004. – 160с.
10. Помарцева М. И. Технология хранения и переработка плодоовощной продукции. М: Профобриздат, М: ИРПО, 2001.
11. Лемаринье К. П. Асептичесекое консервирование пищевых продуктов. ЦИНТИПищепром, 1984.
12. Личко Н.М. Стандартизация и сертификация продукций растениевоства. – М.: Изд-во «Юрайт», 2004. – 596 с
13. Цопалова И. Э. и др. Экспертиза продуктов переработки плодов и овощей. Новосибирск: Сиб. унив. изд-во, 2003
14. Қалиев Б. Өсімдік атаулары. Орысша-қазақша сөздік. Алматы, Ана тілі, 1993.
15. Киселева Н. А. Қызанақтың белгілік коллекциясын қалыптастыру. «Жаршы» Алматы, 2009, №10, 47-49 бет.
16. Шепетков Н.Г., Өзбеков Б. М., Ысқақов М. Ә., Жұмағылов И. И., Еркенбаев Н. С. Көкөніс шаруашылығы. Астана, 1998.
17. Матвеев Б. П., Рубецов М. И. Овощеводство. Москва, Агропромиздат, 1985.
18.Калинина М. И. И др. Механизация работ в овощеводстве, садоводстве и бахчеводстве. Саратов: СХИ, 1984.
19. Вендель Г. Г., Миканаев Т. А., Патриченко А. А., Скаржинский А. А. Удобрения овощных культур. Справочник. М: Агропромиздат, 1986.
20. Галушко Э. Д. Возделывание и уборка овощных культур. Москва, Россельхомиздат, 1975.
21. Патрон П. И. Комплексные действия агроприемов в овощеводстве. Кишинев: Штинница, 1981.
22. Кинякин М.Ф. Оборудование предприятий по хранению и переработке плодов и овощей. – М.: МСХА, 2000. – 255 с.
23. Широков Е. П. Технология хранения и переработки плодов и обощей. Москва, «Колос», 1978.
24. Тараканов Г. И. и др. Экологические особенности овощных культур и разработка агротехнических элементов технологии их выращивания. М, 1984
25. Гикаль Г. С. и др. Технология возделывания овощных культур. Краснодар, 1988
26. Мыскин М. М., Белаусов Д. П. Простейшая переработка и консервирование плодов ягод и овощей. М: Агропромиздат, 1986
27. Гельфанд С. Ю. Сертификация плодов, овощей и продуктов их переработки. – М.: А СМС, 2000. – 123 с.
28. Шах Б. П. И др. Технология и технические средства возделывания овощных культур. Алма-Ата, 1990.
29. Смағұлов А. Қ., Сағындықов Қ. А., Жазылбеков Ә. Н., Нұрыов Д. Е., Жасылбеков Қ. Ж., Ауыл шаруашылық өнімдерін сараптау және бақылау. Алматы, 2005.
30. Щеглов Н.Г Технология консервирования плодов и овощей. 2002 380с.
31. Широков Е. П. Проктикум по технологии хранения и переработки плодов и овощей. Москва, Агропромиздат, 1985.
32. Халменбетова Д. К. Оптимизация процесса выпаривания томатного сока в многокорпусной выпарной установке. Тараз, 1999
33 Справочник технолога плодоовощного производства /Сост. М. Кузнецова. – СПб. : Профи КС, 2001. – 478 с.
34. Левинсон А. С., Павлова Г. Н., Ерашова Д. и др. Производство овощных консервов. М: Госагропромиздат, 1991
35. Оборудование консервного производства переработки плодов и овощей: Справочник. М: Агропромиздат,1989.
36. Под ред. Акад. Васхинил Брежнев Д. Овощеводство в зонах консервной промышленности. М: «Колос», 1979
37. Поморцева Т.И. Технология хранения и переработки плодоовощной продукции. Учебник для НПО. 2003 136с
38. Флауменбаум Б. Л. Теоретические основы стерилизации консервов. Издательство Киевского университета, 1960
39.Анинеров Ф. Е. Машины для овощеводства. Л.: Космос. Ленинградское отделение, 1983
40. Широков Е. П., Полегаев В. И. Хранение и переработка продукций растениеводства с основами стандартизации. ч. 1. – М., 2000. – 254 с.
41. Курганская Н. В., Брюзина В. В., Нурбаева Э. А. Технологические требование к сортам томата, предназначенным для консервной промышленности. «Вестник». 2009, №10. 64-65 стр
42. Позняковский В. М. Экспертиза свежих плодов и овощей. Качество и безопасность. Новосибирск, 2007.
        
        Мазмұны
| |Нормативтік сілтемелер |6 |
| ... |10 |
|1 ... шолу |12 ... | ... ... арналған қызанақтың |12 |
| ... | ... ... дайындауға арналған қызанақтың агротехникасы |16 ... ... ... ... ... сай технологиялары |22 |
|2 |Шаруашылықтың топырақ-климаттық ... |29 ... ... жағдайы |29 ... ... және ... ... |33 |
|3 ... ... |35 ... |Жұмыс бағдарламасы және әдістемелері |35 ... ... және ... қойылатын сұрақтар |35 ... ... ... |35 ... ... |38 ... ... ... |44 ... ... ... ... сорттарының сапасы |44 ... ... ... сапасына әсері |50 ... ... ... шығындардың сортқа |53 |
| ... ... | ... ... сортынан дайындалған шырынның |56 |
| ... ... | |
| ... ... |64 |
| ... |66 |
| ... ... ... |67 |
| ... |70 ... ... ... ... шырыны – көкөністерден дайындалған
концентрленеген ...... ... ... ... ... және ... басқа консервіленген физикалық тәсілдермен өңдеу ... ... ... ... ... ... – жемістердің бір немесе бірнеше
түрін ферменттермен өңдеу арқылы алынған, ... ... ... ... бөлігі 100%-ды құрайтын сұйық консервілер.
Концентрленген жеміс шырыны – табиғи жеміс шырынын ... ... ... деаэрациялау – шырын құрамындағы ауаны және басқа да газдарды
жою.
Жеміс-көкөніс өнімдерін концентрлеу – ... ... ... ... ... мұздату.
Шырынды купаждау – жоғары органолептикалық көрсеткіштерімен өнім алу
үшін түрлі шырындарды бір бірімен араластыру.
Кіріспе
Еліміздің әлеуметтің дамуы мен ... ... ... ... ... бағдарламасы ауыл шаруашылық дақылдарының әр
түрінің өнімін көбейтіп, сапасын жақсарту шараларын белгілеп берді.
Осымен бірге ... ұзақ ... ... ... ... ... комплекстерді жан-жақты дамытып,
көкөніс шаруашылығын индустрияландырудың ... ... ... баса ... ... ... міндеттерді орындау үшін көкөніс шаруашылығын өндірістік
индустрияның ... ... ... ... механикаландыру -
көкөністердің түрлерін көбейту мен сапасын жақсартудың қайнар көзі. Осыған
байланысты көкөніс дақылдарын ... ... ... ... ... ауылшаруашылық машиналар комплексімен
қамтамассыз етіп, технологиялық ... ... ...... ... және еңбек шығыны мен өнімдердің өзіндік құның
төмендетеді.
Ф.Х.Бахтиевтің мәліметтері бойынша адамзат тағамына пайдаланылатын ... ... түрі 190-ға ... ... ... ... ... дақылдары, ал біздің елде қазір 50-ден астамы тағамға, ем-дәріге
өсіріледі. Сондықтанда табиғи байлықтың қоры көкөніс дақылдардан ... ... ... ...... тағамның – дәмін
келтіреді» дейді. Атақты ғалым ... ... ... ...... ал ... ... – емдік шипалық дәрі», - деген екен.
Көкөністер – адам ағзасында ... ... ... ... ... ... басқа тағамдарда кездеспейтін
органикалық ... хош ... ... ... ... Бұларды тағамға
пайдаланбаған адамның ішкі ағзасындағы белгілі физиологиялық ... ... ... ... ... ... өнімдерін емдік- шипалық
қасиеттерін қазақ тілінде сипаттап жазуға көп көңіл бөлінбеген.
Ауыл ... үшін ... ... бірі – тек ... ... ... сол ... өнімдерді өңдеу, сақтау, яғни халықты осы ... ... жыл бойы ... ... ... ААҚ-да негізгі өңделетін өнім жеміс-көкөніс және жүзім
болғандықтан елімізде жеміс шаруашылығымен қатар консервілеу саласы да ... ... ... ... ... ... ... өнімге деген
сұранысы күннен күнге артып келуде.
«Голд продукт» ААҚ-на қарасты “ЭкоАгроПродукт” ЖШС-інде негізінен
жүзім, соңғы ... ... ... ... ... ... осы
шаруашылықпен бірге аталған кәсіпорын ... ... ... ... ... Сондай-ақ бұл кәсіпорын Қазақстан және
Германия инвесторларымен бірлесіп жұмыс жасауда.
Жеміс-көкөніс өңдеу ... ... ... ... ... ... сондықтан ең басты мәселелердің бірі болып
өндірудің тиімді көрсеткіштері, бәсекелестікке тұра ... және ... ... сай ... өнімді өндіру болып табылады.
Әдебиеттерге шолу
1.1. Шырын дайындауға арналған қызанақтың сапасы
Қызанақтың қазіргі кезде 2000-ға жуық сорттары мен ... ... ... ... ... және ... бойынша ерекшеленетін 100-ден аса сорттар өндіріске енгізілген.
Қызанақты өндеуге ұсынылған сорттар: ... Чудо ... ... ... ... ... Ранний Волжский, Черноморец,
Ахтубинский , Первенец, Колхозный, Истамбовый Б, Советский, Ереванский.
Қызанақтың ... ... ... ... ... ... тәрізді,
ұзарған сопақ, өрік, алмұрт пішінді т.б. болып келеді.[1]
Жемістердің химиялық құрамы біркелкі емес. Қызанақ ... ... ... ... ... ... жақтарына қарағанда ішкі
бөліктерінде құрғақ заттардың құрамы ... ... ... ... ... ... ... өсіру ортасына, климатына, топыраққа,
сонымен қатар ... ... ... ... жауған жаңбырға байланысты
өзгереді.
Жемісінде 4-7% құрғақ зат, 2-24% қант, 0,3-0,6% ... 0,6% ... 0,5% ... ... бар. ... мөлшері бойынша ол лимон мен
апельсиннен сәл кем түседі. Онда 20-23 мг % С ... 0.6% ... В1, В2, РР ... бар. ... ... ... жас ... күйінде жан-жақты қолданылу мүмкіншіліктері, бұл дақылдың кең
таралуына жол ... ... ... ... бұл ... ... көкөніс
дақылдарының жалпы егіс көлемінің 10% ғана алады. ... бұл өте аз. ... ... ... және ... ... дұрыс жүргізгенде, біздің
жағдайда да толық піскен жемістердің жоғары өнімін алуға ... ... ... те ... Оған ... ... ... болады. [2]
Қызанақтың құрамындағы қант 2-4% пайызын құрайды. Қант адам организміне
оңай сіңетін энергия көзі болып табылады.
Қызанақтың құрамында жемісінің ... әсер ... адам ... ... ... өңеш, қарын, ішекетің жиырылуына тигізетін
септігі бар органикалық қышқылды ... ... ... қышқылдары), клетчатка
0,3-0,7% пайызын құрайды. Сонымен қатар, қызанақта пектинді заттар ... олар ... ... әсер етеді. Піспеген жемістерде
пектинді заттар ерімейтін ... ... ... ... ... және ... қыздырып өңдеген кезде олар еритін ... ... ... ... ... ... ... Олар:
ликопин, каротин және ксантофил деп үшке бөлінеді. Микотин жемістерге ... ... ... ... ... ... жасыл түске бояйтын
хлорофилл кездеседі.
Букиннің көрсеткіштері бойынша қызанақтардағы ... ... А ... – 1,2-1,6 мг%; В1 ...... мг%; ...... мг%; С ... – 20-40 мг%. С ... ... өнім
толық пісе жоғарылап, өте пісіп кетсе төмендеп кетеді. [4]
Жас қызанақтар басқа көкөністер ... ... ... ... ... ... ... бұзылуын болдырмас үшін,
консервілегенде өнімді ... ... ... ыдыстарға
жабады. Сонымен қатар өнімді тұздау, маринадтау және мұздату тәсілдері
арқылы да ... ... ... ... ... ... микроорганизмдер жойылып
кетеді. Бірақ олардың кейбір споралы ... ... ... ұзақ ... өлмей, төзе алады. Температура қолайлы болған жағдайда ... ... ... ... жылдам көбейе бастайды. Қолайлы
ортада олардың саны жарты сағат ішінде екі еселенеді, сондықтан бір ... бір ғана ... ... ... пайда болуы мүмкін. [5]
Жас қызанақтардың табиғи иммунитеті микроорганизмдердің көбейіп, өрлеп
кетуіне кедергі бола алады. Ол жемістердің тыныс алуы ... зат ... ... Ал зат ... ... көп ... ... етеді,
сондықтан қызанақтың әртүрлі химиялық қосылыстары қанттар көп ... алу ... ... ... ... және анаэробты (ауаның
қатысынсыз) жағдайда жүреді. Бірінші жағдайда күкірт қышқылды газ және су
бөлінеді, ал ... ... ... газ ... ... ... ... жағынан анағұрлым қолайлы. Сондықтан қызанақтарды желдетіп
тұру, олардың жемістерінің сапасына жақсы әсер ... ... ... ... ... желдеткіштердің болуын ескеру керек.
Жиналған қызанақтар күннің тура ... ... және ... ... тиіс. [6]
Нитраттардың өсімдікке сіңуіне бардық факторлар әсер етеді, соған қоса
оларды синтездеу жолын екі топқа ... ... ... ... ... ... ... экологиялық, сыртқы орта жағдайларына тәуелділігі.
Бірінші факторға өсімдік түрі және сорттық ерекшеліктері, морфологиясы,
өсімдік жасы және т.б жатады. ... ... ... қай ... құндылығы жоғары екеніне аса назар аудару керек.
Өсімдікте нитраттардың ... ... ... ... ... ... ... бойында нитрат деңгейі жоғары болады. Себебі, 1
жылы өсімдік қарқынды ... ... ... ... түрде, соның
ішінде нитратты көп пайдаланады. Сол ... ... ... ... гөрі бір ... ... ... тиімді.
Нитраттардың концентрация деңгейі белгілі дәрежеде дақылдың даму және
вегетация кезеңдерімен анықталады. Вегетациялық ... ... ... ... қысқа мерзімде сіңіреді, сондықтан олар органикалық
заттармен біріге алмай, ... көп ... ... қалады. Бірнеше рет
жиналатын дақылдардың, алғашқысында нитрат мөлшері көп болады. Көкөністің
жас кезеңінде нитраттың концентрация деңгейі ... ... сол ... ... бұрын олардың толық піскендігіне көз жеткізу ... көк ... ... қызанаққа қарағанда нитрат мөлшері көп болады.
Тәжірибе ... ... ... ... ... ... болмайды.
Екінші топқа өсімдікке әсер ететін барлық факторлар: жарық, жылу,
ылғал, топырақ жағдайы, оның құнарлы заттармен ... ... және ... ... ... ... ... деңгейін анықтайтын
негізгі жарық болып табылады. Жарықтың түсу жағдайы ... түр ... ... азотты тыңайтқыштарды енгізу мөлшері мен мерзімін
жасырып ... ... ... ... ... аз мөлшерде қабылдаған
өсімдік ... ... ... күйде пайдаланған өсімдікпен
салыстырғанда нитрат мөлшері 2-3 есе және одан да ... ... ... ... ... ... ... оларды өсіру
кезінде анықталады. Жасаң кезінде жиналған қызанақтардың құрамында нитрит
пен нитрозаминдер болмайды. ... ... ... ... ... 1 ... ... Нитриттер көкөніс құрамында оларды дұрыс
тасымалдамаудан, дұрыс сақтамау салдарынан және ... ... ... болу ... п.б. ... адам ... ... нитрат, аминқышқылдары және протеинді заттар мөлшері ... ... ... ... ... пайда болуын болдырмаудың мынандай жолы бар: көк
көкөністерді тиегенде бос ... 20 см етіп ... ... ... ... ... ашып қою, ... жинағаннан кейін
уақытын өткізбей өңдеу. Мұздатылған көкөністерді сол мұздатылған уақытта,
екінші рет мұздатып пайдалануға болмайды. Құрамында ... ... ... тағамға пайдаланғанда сол дайындалған уақытын өткізбей
пайдалану керек ... ... ... ... мерзімдері үлкен маңызға ие. Өнімді
жинау жұмыстарын көкөністің толық пісу фазасында, ашық ... ... ... жөн. ... пен ... ... алғанан өңдеуге жіберілген
уақыт аралығы 14 сағаттан артық болмау тиіс. Шырын жасауда ашық ... ... ... ... тиімді .
Аспаздық тазалау арқылы көкөністегі нитрат концентрациясының мөлшерін
азайтуға болады. ... жуу, ... ... ... және т.б. ... нитрат мөлшерінің төмендеуін көкөністі жуу және булау кезінде
байқауға болады. Көкөністерді бөліп булағандары, ... ... ... ... ... ... төмендейді. Ашытылған
көкөністер ... ... мен ... ... ... ... ... Көкөністерді толық пісу фазасында (пайдалануға жарамды фазасынан кеш
емес) жазда, ашық күндері, кешкі салқынмен жинау ... ... тиеу мен ... ... ... ... ... қабатта биіктігін 20 см етіп орналастыру, желдету, төмен температурада
сақтау, ... ... ... ... ... өңдеуге жіберу керек;
– Мұздатылған көкөністерді екінші рет мұздатуға және ... ... ... ... ... ... ... болмайды, олар тек көкөністерді
тасу және сақтау кезінде п.б, оларды ашыту кезінде ... ... 50-80% ... ... ... ... ... көкөністерді бөлген кезде жойылады .
Консервілеуде өнімнің бұзылып кетуін болдырмаудың ... ... ...... ... ... қант қосу және кептіру жатады.
Қазіргі заманның талабы бойынша ... ... ... ... олар ... ... ... отасының қалыптасуын бактерия,
көгеру және ашуды анықтай алады [10].
Сульфиттер адам ағзасына түскен соң сульфатқа айналады да, зәр ... ... ... ... шығады. Күкірт қосылыстарының жоғары
концентрациясы мысалға, 1 рет 4 г ... ... ... ... ие болуы мүмкін. ФАО/ВОЗ бірлескен ұйымы күкіртті ангидридті
тағамға пайдаланудағы тәуліктік мөлшері – ... дене ... ... ... 1,2 мг ... ангидриді болады, ал 200 г ... ... ... – 4 мг, 200 мл ... – 40-80 мг ... ... ... қышқылы (C6H8O2). Өнімге фунгистетикалық деңгейде әсер етеді де,
соның әсерінен дегидрогенaздарды ингибирлейді. Ол ... ... ... түсірмейді. Сондықтан басқа да консерванттармен бірге
негізінен күкіртті ангидрид, бензой қышқылы, натрий ... ... ... рН деңгейі антимикробты қасиетіне онша тәуелді
болмайды. Сорбин қышқылы – сәл ... зат. Адам ... ... ... қышқылдарымен оңaй метаболизация процестеріне түседі.
Бор қышқылы (H3BO3) және бораты. Адам ... ... ... ... ... ... нерв тканьдерін улайды.Ол оттегі
тканьдеріндегі амиак синтезін және ... ... ... ... ... ... пропион, солицил және т.б.) Құмырсқа
қышқылы (CH2O2) ... ... ... ... ... Аз ... және жануар азғасында кездеседі. Үлкен концентрацияда қолданғанда
уландырғыш болып келеді. Тағамдық өнімдердің пектинді ... ... ... ... концентрат ретінде пайдалану мүмкіндігі шектеулі.
Біздің елде құмырсқа қышқылы тұздары – ... ... ... ... ДСД ... ... бойынша құмырсқа қышқылы және
оның тұздарын пайдалану мөшері 0,5 мг/кг дене массасынан аспауы керек.
Солицил қышқылы. Дәстүpлі түрде ... ... және ... ... ... ... ... қышқылдық
тұздары сыра консерванттарына қолданады.
Қазіргі уақытта көптеген тәжірибелердің арқасында ... ... ... ... ... ... ... рұқсат
етілмейді.
Пироуголь қышқылының диэтил эфирі. Ашытқылардың, сүт ... ... ... ... бар зат. 150 ... ... ... концентрациясын қолданғанда шырынның дәмдік қасиетін бұзады,
уландырғыш қасиетке ие. Ол ... ... ... ... ... араласып, реакцияға түсуі ... ... ... ... ... ... Этил кобамин
эфирі әйел жатырына және әсер ету қасиетіне байланысты, біздің елде ... ... ... ... тыйым салынған.
Антиоксиданттар.Өнімді консервілеуге арналған қосылыстар ретінде,
антиоксиданттар өнімнің ұзақ сақталғыштғын қамтамасыз етеді. Ол ... ... ... ... ... ауа, ... тампература,
технологиялық факторлардың әсерінен жүреді. ... ... ... және т.б. ... ... ... тотықтырып, соның
әсерінен өнімнің тағамдық құндылығы төмендейді.
Өнімде тотыққаннан бұзылуды сақтау үшін ... ... ...... (Е дәрумендері), аскорбин
қышқылы (Е), ... ... ... ... ... қышқылы және т.б.
жатады [12].
Хош иістендіргіштер мен ... ... ... ... ... ... Оларды үш топқа бөлуге болады:
- Өсімдік және жануар тканьдерінің сіріндісі (экстрат);
- Өсімдіктен алынған эфир майлары.
Бұлар ... ... ... сияқты, заттардың ... үшін ... рөл ... өнімнің гигиеналық қорғанысын күшейтеді.
Араматизаторларды өнімге пайдалану ... ... ... ... ... ... заттарды көбінесе тәтті жемістерден, өсімдіктерден
алалып, табиғи экстракт немесе қоспа ... ... ... ... хош ... пайдалану ауқымы күннен-күнге шектеліп
келеді.
Біздің елде тамақ өнеркәсібінде кеңінен пайдалынатын глутамин қышқылы
және оның ... ... ... ... ... ... 5 мг/кг аспауы керек. Қазіргі кезде тағамдық хош иістендіргіштерді
өндеумен 1000-нан аса шетел ... ... ... ... фирмаларына «Акрос» және «Перлором» ... ... ... ... ... кең ассортиментте
эссенциялар, сірінділер ұсынылады.
Хош иістендіргіштер ... ... ... ... ... қоспалардың білгір мамандарының (ФАО/ВОЗ ... ... ... ... ... ... ... өнеркәсібінде бояғыш заттарды пайдалану табиғи
және синтетикалық ... ... ... ... ... пигменті өсімдіктер
құрайды. Өсімдіктегі каротин, антоциан, ... ... және ... арқылы өнімдерді бояуға болады. Табиғи бояғыш заттардың
уландырғыш ... жоқ, ... ... ... ... ... шегі
ескерілген. Аннат сіріндісіне каротининді немесе биоксиндерді қолдану
мөлшері 0,065 мг/кг дене ... ... ... ... ... ... ... қызуғушылық артуда. Себебі
олардың құрамында биологиялық белсенді, дәмдік және хош ... ... Олар ... болған өнімге тартымды ғана түр беріп қоймай, ... ... хош иіс ... ... ... қара шие ... түрінен қышқылтым-
тәтті анар дәмі бар ... ... 02-91) және ... жаңа ... (ТУ18 ... ... бояғыш заттар алынады. Тұт,
скумпия ағаштарының сарғыш бөліктерінен және ... ... ... ... заттар алынған. Оларды химиялық ... ... ... ... Олар ... сары ... түрінде
болады, суда және спиртте жақсы ериді. Оларды кондитерлік өнімдерге ... ... ... ... ... ... ... қызанақтың агротехникасы
Қызанақтың отаны – Оңтүстік Америка. Мексикандықтардың ата-тегі оны
«томатель» деп атаған, осыдан қазіргі ... ... ... пайда болған, ал
италияндықтар «помидор», яғни «алтын алма» деп ... ... ... ... 1778 ... ... белгілі [14].
Қоңыржай климатта қызанақ - бір жылдық шөптесін өсімдік. Оның ... ... ... ... өркендерді – өгей бұтақтарды
қалыптастырады. Сабағында 7-10 жапырақтан ... гүл ... ... ... ... өзінің өсуін тоқтатады. Негізгі сабақтың қызметін жоғарғы бүйірлік өркен
атқарады [15].
Қызанақ – алқа ... ... Ол ... ... ... ... құрғақ ауа райында жел мен насекомдардың көмегімен ... да ... ... әр ... ... (шар ... ... қырлы,
қара өрік тәрізді) және әр түсті ... ... ... ... сарғылт-
қызыл, сары, ақ, алтын түстес және т.б) болады. Олардың массасы 10 ... ... ... ... Жемісі 2-8 қағанақты болады. Жемісі ... екі ... ... ... ... 27-32 тәулік бойы өседі,
сосын өсуін жалғастыра отырып, 12-15 тәулік бойы ... ... ... ... ... бозғылтқа (сүттене пісіру), сосын қызғылт және ... ... ... ... ... ... қою ... мың
тұқымның массасы 2,7-3,2 г.
Қызанақ – жылу сүйгіш өсімдік. Оның өсу үшін ... ...... ...... температура төмендесе қызанақ
гүлдемейді. 100С Өсуін тоқтатады, ал – 1,50С опат ... ... ... ... өте жоғары температура да зиянды. Температура 330С ... ... ... ал 350С ... ... ... егер осы кезде
ауаның салыстармалы ылғалдығы төмендесе, онда түйіні түсе ... ... ... ... ылғалдылығында өскін 5-6 тәулікте пайда болады. Егер
топырақтың температурасы 110С аспаса, онда тұқымдары дерлік өнбейді. Бірақ
термиялық ... ... ... 80С, ... одан да төмен жылылықта
біркелкі өскін бере алады.
Жарыққа қоятын ... өте ... ... ... ... жемістенеді.
Олар үшін ауаның оңтайлы ылғалдылығы – 50-60%. ... ... өсу ... орташа (60-70%), ал жемістену кезеңінде жоғары ... ... ... ... ... Ең алғы дақылдардың - қырыққабат және қиярдың
- ... ... ... ... ... онда ... ... 4-4,5ц суперфосфат және хлорлы калий енгізіледі. Егер өткен жылы ... онда ... ... ... күзде жыртқанда шіріген көңнің
гектарына тоннасы енгізілгені дұрыс болады. Шірімеген көң вегетативтік
мүшелердің - ... және ... тым өсіп ... әсер ... ... ... зиян келтіреді. Ерте көктемде ылғал жабу үшін тырмалауды
екі ізбен ... ... ... Бұл ... өсуін
жеделдетеді. Пайда болған арамшөптерді жою үшін екінші культивамалауды және
тырмалауды көшет отырғызар ... 10-12 см ... ... ... гектарына 1-1,5ц аммияк селитрасын қоса енгізеді [17].
Ертерек отырғызу жоғары өнімнің кепілі. Ең ... ... ... ... ... ... түс ауа ... көшеттерін әдетте 140×20 см
тәсімімен отырғызады.
Отырғызуға құмырасыз өсірілген тәуліктік көшеттерді пайдалынады. ... ... ірі ... ... ... ... ... кеткен шығынмен салыстырғанда, біршама төменірек болады.
Көшеттерді көшет отырғызғыш машиналармен отырғызады. Өндіріс мұндай
машиналардың бірнеше түрлерін шығарады. Әмбебап 6 ... НРМ-6 ... және ... ... ... ... ... аспалы СКНБ-4
көшеттерді отырғызумен бірге суландыру атыздарын да ... ... ... технологиясы бойынша ұқсас, алты қатарға отырғызады, яғни жұмысы
өнімдірек. СКН-6А-ның СКН-6-дан айырмашылығы әр ... ... ... екі отырғызушы жұмыс істейді де, ... ... 1,5-2 ... ... ... сондай-ақ тым өсіп кеткен көшеттерді қолмен
отырғызады ... екі рет ... ... ... рет отырғызғаннан 12-16
тәулік өткен соң (гектарына 1,0-1,5ц суперфосфат және 1ц аммияк ... 0,5ц ... ... рет – бірінші үстеп қоректендіруден ... ... соң, 2-3 ... ... ... ... ... және 0,5ц хлорлы калий) жүргізеді. Екінші рет ... ... ... ... ... ғана енгізеді
– өсімдіктің баяу өсуі, жапырақтардың ... және ... ... азот тым көп ... өркендердің жаппай өсуі және жемісінің нашар
байлануы, әрі оның ұзақ ... ... ... ...... ... ... алдында енгізеді
[19].
Қызанақтарды жинау және ... ... ... ... ... ... сапасы мен шығындалу қаупіне әсері зор. ... ... ... ... ... жарылып кетеді.
Сортты дұрыс таңдап алғанда, толық піскен жемістерін шілдеде жинай
бастайды, ал ... ... ... екінші онкүндігінде жүреді. Егер
Қазақстанның оңтүстігінде қызыл және қызғылт жемістерін жинаса, ... ... ... ... ... ... Дәмдік сапасы бойынша
олар өсімдікте піскеннен төменірек болса да, кейінгілердің пісуін тежемеу
үшін, оларды жинауға тура ... ... ... ... ... ... ... түсерде, барлық бұрын ағара бастағандарын және жасылдарының
ірісін жинап алады [20].
Қазіргі ... ... ... ... жинау жұмыстарын негізінен
қолмен жүргізеді. Бұл көп ... ... ... ... Ол ... ... ... алқаптарға қызанақтарды жеткізу;
-Жемісті өсімдіктерден ажыратып, оны ыдыстарға ... ... ... ... ... жүк ... дейін салу;
-Өнімді тиеу;
Өнімді жинау науқанында оларды тиеу және түсіру, тасымалдау жұмыстарын
механизациялау маңызды роль ... ... ... жемістерінің әртүрлі
мерзімде пісуі, жемістерінің сабақ, жапырақтарымен жабылуы, қызанақтардың
сабақта ... және ... ... ... ... ... пайдалану
жұмыстарын қиындатады. Және өнімді жинау кезінде ... ... ... ... ... ... ... пісу мерзімдері созылыңқы
көкөністерді жинаудың жаңа технологиялық сызбасын ойлап шығарады. Осы ... ... ... ... ... ... ... Жылжымалы платформа қатар бойынша жылжып, жинаушылардың ... ... ... ... ... ... ... қатармен ыдыстарды
(100-120 жәшік) орналастырады. Жұмысшының сөрелерге кедергісіз жетуі үшін
жәшіктерді ... ... ... ... ... ... алдында отырған жұмысшы жеміске толған жәшіктерді ортасына
қарай ... ... бас ... бос ... ... отырады.
Квартал аралық жолдарда жеміс салынған жәшіктерді түсіріп, бос ... ... ... ... ... және ... шапшаң
қимылдарына байланысты [21].
Еңбек өнімділігін арттыру үшін ... ... ... Т-16М ... ... 10-15 адам қызмет жасайтын ПНСШ-12;
16 жұмыскер қызмет жасайтын ПОУ-2 тіркеме платформасы машинамен бір ... ... ... ... өзі ... СКТ-2 ... ... өзі түсіретін ПТ-3,5 тіркемесі, КОН-3,5 контейнер
қотарғыш пен АВН-0,5 контейнер ... және ... ... ... 20 ... ... ... 1 сағат таза жұмыстағы еңбек өнімділігі
12т.
Сағатына бір жұмысшы орта есептен 124 кг өнім ... ... тиеу және ... ... ... ... қатар платформаның
айналуына кеткен уақытты ескергенде, ... ... 101 кг ... ... ... пайдаланғанда еңбек өнімділігі 76%
артырады [22].
Қызанақтарды тасымалдағыш машиналарда және өнім ... ... ... өнімдегі ылғалдың буланып, салмағының төмендеуіне кесірін тигізеді.
Өнімнің ... және ... ... ... ... ... тікелей байланысты. ГОСТ 8416 – БЗ ... ... ... ... үшін жиналмайтын тор көзді, ағаштан жасалған болуы тиіс
соған байланысты қызанақтарға №27 және 28 ... ... ... ... ... жәшік ұзындығы 450, ені 200, биіктігі 125 мм,
сыйымдылығы 16,3 дм3 ; № 28 ... ...... 554, ені 350, ... мм, ... 16,5 дм3. Нұсқама бойыннша штампленген ... ... ... ... ... Шикізатқа арналған жәшіктер таза, бүтін,
мықты болуы керек. Өнімді жәшіктің ернеуінен асырып, салу рұқсат етілмейді.
Тиеу және түсіру ... ... ... жәшіктердің астынғы
тұғырынан көтеріп орналастыратын жүк тиегіш ... ... ... мен пісу ... ... ... және ... үшін жылы құрғақ жайда сөрелерге қабат етіп ... ... ... ... ... ... желдетуді жақсарта түсу
үшін әр қабаттың астына жұқа тақтайшалар келтіреді.
Пісіп-жетілу 23-250С және ауаның ... ... ... ... жүреді. Мұндай жағдайда қызғылт қызанақ 2-3 тәулікте,
ақшылы – 4-6, жасылы – 7-10 ... ... ... ... ... күрт ... және ... басым бөлігі шіриді.
Жемістерді арнаулы камераларда жасанды түрде этиленмен өңдеп, пісіп-
жетілдіруге болады. Этилен, ... ... ... ... ... (ақшылы қалыпты жағдайда да пісіп-жетіледі). Жемістердің жеміс
сағағын алып тастайды, ... газ ... ... сағақ бекіген жердің
борпаң ұлпасы арқылы өтеді. Жеміс салынған ... ... ... ... Қызыл жемістерді әрбір 2-3 тәулікте алады да,
орнына жасылын салады. Камераның әрбір ... ... 0.5 л ... ... ... ... ауа ... 85% деңгейінде
ұстайды. Камераны күнде желдетеді және қайтадан этиленмен толтырады.
Ақшыл және қызғылт жемістерді тоңазытқыштарда 1,5-2 ай сақтауға ... қояр ... ... мен ... ... еретіндісімен
(1:3) зарарсыздандырады немесе 45-500С 4 сағат бойы ... 1-20С ... және 900С ауа ... ... ... ... ... жеміс сағағын үстіне келтіріп,
кішірек кереге көз ағаш жәшітерде 10-120С сақтайды. Жәшіктің түбіне ... ... ағаш ... ... ... және ... ... Қызанақ, әр түрлі зиянкестермен
зақымданады және түрлі ауруларға шалдығады. Олар өнімді, оның ... ... ... ... Жиі ... ... - шимай ауруы, жеміс
шірігі, фитофтора. Қорғаулы жерде олардан басқа көп ... ... ... ... мозаика, жылыжай мен булы жайда - гүлзар
(шабдалы) және алқа ... ... ... шимай ауруы. Жұқпалы вирустық ауру. Сабақта және жапырақ
сағағында үздік-үздік қоңыр жолақтар, жапырақта - пішінсіз дақ, ... ... ... дақ ... ... Өсімдік морт, оңай ... ... ... семіп қалады. Жемісті сызат басып кетеді. Ауру төмен
температурада және ауаның жоғары ылғалдығында күшті ... ... ... ... ... ... калиймен жақсылап
қоректендіру, көшетті тым өсіріп алмай ертерек отырғызу, тұқымды 5-10 минут
марганец-калийлы ... ... ... ... (10 л суға 3 г).
Кішірек алғанда бірен-саран ауру ... ... ал ... 5-7 ... ... ... күшті ерітіндісімен бүркеді.
Қызанақ жемісінің шірігі. Жиі кездесетін ауру, әсіресе жоғары
температура және ... ... ... ... ... Топырақтың
ылғалдылығы өзгермелі болатын, көң төгілген жүйектерде жиі кездеседі.
Жемістің жоғарғы ... ... буыр ... ... ... анық ... ... болады. Үлкейе келе жемістің жартысына жетеді. Зақымдалынған
жемістер ... ... Дерт тек ... ... ... Негізінен
алғашқы 2-3 шашақгүлді қамтиді. Бұл ерте өнімге үлкен зиян келтіреді, жеміс
ерте піседі, бірақ олар тұтынуға жарамайды.
Фитофтора. ... ... ... ... сабақты,
жемісті зақымдайды. Қызанақта фитофтора картоппен ... ол онда ... ... Зақымдалған жерде жайылған ірі бурыл дақтар пайда болады.
Дерт ... жылы ауа ... тез ... Зақымдалған жемістер сыртынан сау
тәрізді, бірақ сақтау уақытында шіріп кетеді.
Фитофторамен күресі үшін жемістерді, ... 7-10 ... 1% ... ... ТМТД-ның 1,5% суспензиясымен, немесе каптаның ... ... ... үшін ... ... ... сау ... ауруға шалдыққандарында жүргізеді. Өгей бұтақсыздандырғанда қолды
және құрал-сайманды ... ... ... ... ... ... өсімдіктерді арасына 10 тәулік салып,
сүттің 10% ерітіндісімен бүрку жақсы нәтиже береді ... ... ... ... ... сай технологиялары
Қызанақты алғашқы өңдеу жұмыстары, яғни өнімді қабылдау, сақтау, жуу,
инспекциялау және бөлшектеу пунктері ... ... ... ... азайту, жүк машиналарын барынша тиімді пайдалану және
жеміс салатын ыдыстардың санын азайту жолдарын ұйымдастырады.
Консерві зауыттарында қызанақтарды жуу, ... және ... ... ... ... ... тазалау орындары арнайы
техникалық ... ... ... үшін арнайы жинағыш аспаптар қызмет етеді. Содан пульпа
өздігінен ағып, жүк цистернасына ... Өзен ... ... ... ... баржаға (сүйретпе жүк кемесі) орнатылған
цистерналарда тасымалдайды. Қызанақ массасын бөлшектенгеннен кейін келесі
өңдеу жұмысына ... ... ... артық болмау керек. Себебі
бөлшектенген масса тез бұзылуға бейім ... ... ... ... ... құрамындағы құрғақ заттар кеміп, ұшпа қышқылдар саны артып кетеді.
Сондықтан сапасы да төмендейді.
Алғашқы өңдеу пунктерінде ... ... ... тиіс:
-Жөндеуден өткізілген кіріс жолдарымен;
-Өндіріс орнына қажетті құрал-жабдықтармен;
-Өнімді өлшегіш жүк таразылармен;
-Шикізат түсіретін алаңшамен;
-Қажетті ыдыстар, отындармен;
-Электр ... су ... ... санитарлық жағдайымен;
-Негізгі кәсіпорынмен жақсы іскерлік қарым қатынасты орнатумен[25].
Зауытқа қабылданған өнімді алдымен өлшейді, сапасын анықтап, ... ... ... түсіреді.
Шикізаттың сапасы РТУ РСФР 263-58 ... ... жас, ... ... ... ... ... жарақатсыз, күнге күймеген, сүйкімді, таза, қатты ... ... ... сұр ... ... ... өңдеуде,
консервілеуде жемістерінің тек қана қызылдары пайдалынады. Жемісінің ең
үлкен жағының көлденең ... 4 см болу ... ... ... үлесінің 5% пайызына жуығының көлденең диаметрі 4 см кіші болса,
қолданысқа ... ... ... ... ... ... арналған
жас қызанақтардың, сондай-ақ жемістерінің қара өрік, қарақат пішіндес
сорттары үшін өлшемдер ... ... ... дақ, ... біткен
жарықтары бар жемістері өңдеуге жіберілмейді».
Партия өнімінің сапасын одан алынған орташа көрсеткіштердің сапасына
байланысты анықтайды.
Сапасын ... ... ... ... ... ... ... орынға дейінгі партиядан кем дегенде үш упаковкадан, 100
орыннан жоғары партияның ... 50 ... бір ... қосымша алып
отырады.
Орташа көрсеткіш бойынша алынған орындарда барлық техникалық шарттар
бойынша талдаулар жүргізіледі. ... ... ... ... ... ... қойған соң, алынған үлгіні негізгі партияға
қосады.
Шикізатқа ... ... ... ... ... болу ... ... нашар өткізетін (абсолютті аспофонер, т.б) ауа айналымын қамтамасыз
ету және транспортпен ... ... ... ... үшін үш ... ... ... Жерді ылғал өткізбейтін матамен жауып, еңіс жерлерін
канализация жаққа қарай ... ... ... астына төсегіш төселеді. Алаңды жууға кедергі келтірмес
үшін ... ... ... ... ... ... ... бар қырлы жууға
бөренелерді еңіс жақтарға қарай орналастырады. Шикізат салынған жәшіктерді
тауар астына ... ... ... етіп ... ... ... қажет ететін шикізаттарды жіберіге қолайлы болу
үшін қабылданған шикізаттарды бөлек партиялармен орналастырады. Қабылданған
шикізат бұзылып кетпес үшін 42 ... ... ... ... ... ... қабылданған мерзімі белгіленіп отырады. Шикізатты ... ... ... Гидротранспортер – бұл судың бағытына
қарай еңістетіп орналастыратын науа. Транспортердегі ... ... үшін ... және ... алу ... 0,5-0,8 м/сек болу керек,
сонымен қатар жіберілетін судың көлемі қызанақтардан 4 есе көп ... ... ... гидротранспортерлерді жер деңгейінен төмен етіп, ал шикізатты
қабылдайтын жуғыш машинаны қабылданған шикізаттан ... ... Бұл ... ... ... ішкі ... ... Науаның радиусы 3 м кем болмауы тиіс.
Өңдеуге ... ... ... ... ... ... қоспаларды ұстап қалу үшін гидротраспортерлердің науасына тор қалталар
жасау ұсынылады. Оны жуғыш машиналармен біріктіріп, әр түрлі қалдықтардың
канализацияға ағып кету үшін ... науа ... ... да ... ... енгізуде науаның тармақталған жүйесін пайдаланады[26].
Қызанақтарды жууға арналған судың ... МЕСТ 2874-54 ... ... ... ... сәйкес суда ауру ... адам ... ... ... улы ... ... ... тиіс. Су мөлдір түссіз татымдық жағымды дәмі бар басқа
бөтен иістерсіз болғаны абзал [27].
Шикізатқа цехқа өткізу. ... ... ... ... оны (өткізетін) жіберетін гидротанспортердің жұмысына аса ... ... ... ... ... ... Содан
кейін су жіберіп, біраз уақыттан соң шикізатты толтырады.
Көптеген зауыттарда шикізатты гидротанспартерлерге тиеу ... ... ... ... 25-60 ... ... ... жәшік аударғыш «өндіріс машинасы» жұмыс істейді. ГОСТ 8416-63
ережелеріне сәйкес №27, 28, 29, 30, ... ... ... ... 1270 кг, оған ... 1 кв, n=1410 об/мин электродвигателі
орнатылған.
Элеватордың сөрелері ... ... ... жәшіктер алынып
тасталады.
Гидротранспартерде шикізатты шылау және алдын ала жуу процестері ... ... ... ... ... ... жұмыстары. Қызанақтарды өдеуге арналған
элеваторлы машина шикізаттарды мұқият тазалап жумайды. Сондықтан ... ... ... ... желдеткішті немесе копрессорлық
жуғыш машина қолданыла бастады. Олардың ... ... ... орналасуына және ең бастысы астаудың төменгі бөлігіне тесік
құбыр арқылы ауа жібермеу элеваторлы ... ... ... ... ... ... ... суы бар астауға түседі. Ауа
судың энергиясын механикалық энергияға ... ... ... ... жақсы тазартылады.
Қазір КМВ желдетішті жуғыш машинлардың сериялары шығарылуда. Бұл
машиналардың транспортері екі ... және бір ... ... ... ... бөлімше қызанақтардың суда тесік құбырдың жан
жағына жайғасыун, жантайғаны – оларды судан бөліп ... ал ... ... ... ... ... Транспортердің жан-жайтайған
бөлімшесінде шикізаттар душтық судың қатты ағынымен шайылады.
КМВТ желдеткішті жуғыш машинасы КМВ машинасынан ... ... ... жабықтардың қысымын жоғарылататын насостық құрылғы орнатылған,
сонымен қатар бұл машинаның атауы КМВ ... ... ... ... ... бөлімшесі болмаған жағдайда кішілеу келеді.
Қызанақтарды жууға арналған жуғыш машинасына КУВ біріңғай желдеткішті
машинасы. Ол ... ... ... ... арқасында бұрылып, шиізаттарды жан-жағынан душпен ... ... ... ... ... ретке келтіру, ауыр
қоспаларды люктан тазартып жуу жұмыстары бір ауысымда (түскен жүк салмағына
байланысты) екі ... аз емес ... ... ... ... ... тиіп ... артық артылуына жол бермейді[29].
Инспекциялау.Бұл процесс транспортердің инспекциялық бөлімшесінде екі
түрлі ленталы немесе доңғалақты жолмен ... ... ... (КИТ) ленталы транспортер, тірек
доңғалақтары, шикізат қабылдайтын және ... ... ... және ... ... ... ... тұрады. Лентаны
бойлай борттар бар. Транспортерге ... ... ... ... траспортер (КТО) ең қолайлы жабдық болып табылады.
Өнімді – тиейтін ... ... ... Ол ... ... бір ... ... арналған резеңке алжапқышпен жабылатын
реттеуіштен тұрады. Доңғалақтар айналу барысында ... ... ... ... ... ... ... үстіне душты құрылғы
дәнекерденген. Оның екі жағы қалдықтарды ұстап ... ... ... ... ... болуы тиіс. Шикізатты
инспекциялауда шіріген, көгерген, аурулармен зақымданған және тоық пісіп
жетілмей қалған қызанақтарды шығарып тастайды.
Кемістік, ... ... жақ және т.б.) бар ... ... ... алып тастайды. Кемістігі бар қызанақтар толық
жойылғанан кейін олар ... ... ... әрі ... ... ... рет ... жуудан өтіледі [31].
Қызанақтарды бөлшектеу. Шикізатты үлкейтін (ысқылайтын) машиналардың
жұмыстарын жеңілдету, ... ... және ... ... ... үшін
оларды бөлшектеп (езу), қыздырып өндеуге жібереді. ... ... ... ... бір не екі барабанды ұсақтағыштарда немесе
тұқымнан ... ... ... ... ... ... бөлшектегіш және басқа да аппараттар тот баспайтын
болатындай ... ... ... қозғалғыш бір барабанды пышақты бөлшегіш. Валға тіркелген ... ... ... барабанан жетектегі машинаның бункерлі
корпусынан, пластаға жанасып бекітілген қалыптан және ... ... ... ... ... кескіштерне орнатылған .
Барабан беткі қабатынан пышақтың шығу деңгейін 0,5-5 мм-ге ... ... ... ... ... серіппесіне болаттан
жасалынған төрт қалып жанасып ... ... ... ... ... ... амортизаторлар қалыптардың жұмысын ... ... ... ... алдын алуға мүмкіндік береді. Жанаспалы қалыптар
мен ... ... ... ... 0,5-20 мм ... болу ... кейін оның деңгейін ... ... ... бас ... шойыннан жасалынған стоницаның
ішінде ... ... ... ... қорғаныш қалтасына
бекітілген.Қызанақтарды бункерге тиейді. ... ... науа ... ... соң ... ... бункерді шешеді, содан
кейін машинаны жуады. Барабан ... ... үшін ... ... ... ... ... крек. Өнімді ұсақтаған кезде
аэрация азайту үшін бункерге қызанақтар толық тиелгені жөн [33].
Екі барабанды ... ... ... ... органына екі
көлденең қорғаныс дуалында орналасқан қала жұмысшылары болып ... ... бір ... дуалының жұлдызша тістері екінші қорғаныс
дуалының жұлдызша тістерінің ... ... Екі ... ... ... ... дуалының астында орналасқан торлар арқылы өтеді.
Қорғаныс дуалына басқа тегершікпен ... ... ... ... орнатылған. Тегершіктердің тістерінің саны әртүрлі болып ... ... олар ... ... ... жаншып тастайды.
Бөлшектенген масса корпустың төменгі бөлігінен шығарылады.
Қатты заттардың бөлшектегішке ... ... ... алдын ала үшін одан ... ... ... ... ... ... қатар, қызанақтарды бөлшектеп, айдауға ұсақтағыш-насосотарды
қолданады. Жылжымалы тамырлардың ... ... ... ... ... ... ... масса қалақ арқылы құбырға
айдалынадs [34].
Бөлшектенген қызанақ массасын қыздыру.Бөлшектенген қызанақ массасын
үйкеген ... ... ... үшін оны ... Қызанақта терісін
балдырынан ажыратуға кедергі жасайтын ерімейтін протокпектиндер кездеседі.
Қоздыру барысында протопектиндер еритін пектиндерге ... ... ... оңай ... ... ... ... болуы
оларды тұздауға кедергі келтіреді. Оны біз көп жағдайда қызанақ ... ... ... ... ... ... массасындағы ауа, дәрумен
қышқылдары және қайнату барысында ... ... ... жойылады.
Қоздыру өнімнің санитарлық жағдайын жақсартады. Себебі қоздыру кезінде
өнімдегі ... ... ... ... ... құрылымды жылу алмастырғыштыр қолданылады.
Жылдам қозғалатын құбырлы жылытқыш – ... ... ... қатарлы түтікшелер (көбінесе 12) ... ... ... ... ... ... шығарылады. Құбырлы кеңістік арасында бу
жіберіледі. Қызанақ массасы ... ... ... ... оның ... ... жол ... қозғалатын бөлшектенген қызанақ ... ... ... ... және ... бос ... тұрады.Іші қуыс қорғаныс
дуалына бекітілген ... ... ... ... ... ... 46мм, ... саны. Бөлшектенген масса жылытқышқа құбыр арқылы
кіріп, шығады. Қыздыру температурасы 700С дейін. Бу парлы ... ... ... ... ... ... күйіктен тазарту өте ауыр жұмыс. Күйіктің пайда ... үшін ... ... ... 24,5 н/см2 (15атм) тұрақты ұстап тұру
және аппаратқа массаны үзіліссіз беріп отыру қажет.
Қаптама түтікшелі ... Екі ... ... жыншылған 1,66
түтішелерден тұрады. Түтікшелердің ішкі ... 32мм, ... ... ... беті 13м2. ... тот ... ... немесе
мыстан жасайды. Мыс болатқа қарағанда жылуды жақсы өткізеді. Бірақ мысты
түтікшелерді пайдаланғанда мыстың тұздары ... ... оның ... бұзады. Дөңбек жақтары қақпақпен жабылған 4 түтікшелер және
құбырлы торлар цилиндрлі ... ... ... ... ... ... бекітілген.Герметикалық байланысты тығыз төсем
қалыптастырады.
Құбырлы тор мен ... ... шоқ ... біріктіріп тұратын
камерадан 6 тұрады. Бу қаптама мен түтікшелер кеңістігіне беріліп, оларды
сыртынан шаяды.
Жинақталған ыстық ... ... суға ... ... ... ... Будың қысымын 1,0-1,4 н/см2 (0,1-0,5 атм)
шамасында ұстайды. Қызанақ пастасын қыздыру рналған ... бу ... н/см2 (0,2 атм) ... ... ... ... ... 0,3 м/сек дейін өзгеруі
мүмкін. Ол жоғарылаған сайын жылу ... де ... ... ... мүмкіндігі төмендейді [37].
Тербелмелі жылу алмастырғышта өнімге қабырғалардан жоғары жылу бергіш
коэффиценті де жоғарылап, күйіктің ... болу ... ... ... ... тік ... қозғалатын
келдеңінен құбырқаптамалы жылу алмастырғыш болып табылады. Оның ... ... ... ... Өнім құбыр арқылы жылу
алмастырғыштың төменгі камерасына тығыздап ... Ол ... ... ... 1, сол ... ... Құбырлы кеңістікке 29,4 н/см2 (3
атм) бу қысымы түтікшелер ... ... ... суға ... конденсат
жылу алмастырғыштың төменгі бөлігінен құбыр арқылы ... ... екі ... фланец бекітілген қорғаныс дуалын
айналдырады. Саусақтарды айналдырған кезде серіппе арқылы ... ... ... ... қысады. Соның арқасында өнімге ... ... ... ... ... шығатын қозғалысқа енеді.
Мембрананың тербелу жиілігі минутына 2900, тербеліс амплитудасы 8 мм.
Екі құбырлы болаттан жасалған жылуалмастырғаш ... ... Өнім ... ішкі ... ... 70 мм, ал сыртқысыныкі 100 мм.
Ішкі және ... ... ... ... бу жіберіледі. Бөлімшелер
бір-бірінен иілген серіппелер арқылы біріккен. Құрылғының қыздыру беті 1,26
м2. Өндірушілік сағатына 2500кг [38].
Қызанақ массасын үгу. Бұл ... ... ... жарамсыз бөліктері –
қабығы, тұқымы, дөрекі ... ... ... бітуі және
қайнатуға оңай берілетін пюреге ұқсас кейпі масса.
Машинаның үгу жұмысы негізінен ... ... ... шыбыртқымен
сабалау жұмысына байланысты. Бұл кезде жемістің ... мен ... ... ... барабандардан сыртқа шығарылады, ал балдыры
мен шырыны електен өтеді.
Үгу машинасының негізгі бөліктері: ... ... ... конус
пішіндес көлденең орналасқан торлы барабаннан, қорғаныс дуалы мен ... ... ... қабығын тиейтін бункерден, үгітілетін массаны
шашыраудан сақтайтын құрылғыдан және ағып тұрған шырынды ... ... ... ... ... ... ... жұмыс істейді: бункерге үзіліссіз
берілетін шикізат барабанға ... ... ... ... жаққа
қарай орналасқан қорғаныс дуалының қалақтары мен шнектері әсер ... ... ... ... ... ... ... алынып, жеміс балдыры
мен шырыны елегіш тесігінен өтеді, ал ... ... мен ... ... ... ... соңына барып, сонда жайылады. Үгілетін
шикізат және оның қалдықтарның ... ... ... ... ... іске ... Електің саңылаулары неғұрлым үлкен болған сайын, үгу
процессі де ... әрі ... ... Бірақ шикізат қалдықтарында шырынның
көп мөлшері қалып қояды. Дұрыс жөнге ... ... ... қолмен сыққанда шырын ақпау тиіс.
Саңылауларды ретке келтіру үшін цилиндрлі електі ... ... ... ... ... ... гайкаларымен босатады. Содан
кейін оларды талапқа сай қылып орналастыррып, гайкаларын қайтадан бекітеді
[39].
Соңында елегіші бар машина қолдануға ... ... ... ... электр машинасының қозғалмалы бөлігі болаттан жасалған қорғаныс дуалына
кигізілген құбырдан және ... ... ... екі ... сыртқы жиегі мен елек арасындағы саңылауды тығынмен (төлке)
бірге ... ... ... ... ... ішкі ... винті болады. Қозғалмастай етіп орнатылған подшибник тығының ... ... ... дуалы солға қарай көшіріліп, елекпен сабаулар
арасындағы ... ... және ... ... ... келтіру
машинаны уақытша тоқтатпай істей беруге болады. Үкіш машинаның ... ... шкив ... ... машинаға құбыр арқылы қабылданады, ... ... ... ... науадан шығарылады.
Бір ғана үккіш машинаның көмегімен ұсақтап ұңтақталған масса ... ... ... ... ... ... ... массасың ірі
саңылаулы елегіш машинасында үйкеп, содан кейін өте ұсақ елегішті бір ... ... ... ... 2 не 3 агрегаттар бірігіп, ... ... ... бір ... ... беру ыңғайлы болу үшін
оларды тігінен бірінен-соң бірін арты-артына ... ... үшін ... ... саңылауы диаметрі 0,4 мм електі машинада
ұсақтаған жөн. Үккіштен өткен қызанақ ... ... бір ... керек; өнім құрамындағы жемістің терісі мен тұқымы болмауы ... ... ... мен ... ... машинаның бұзылғаның (елек
саңылауының жоғарылып, ұлғаюынан) дәлелдейді немесе оны реттеу және жинау
барысында ... ... ... ... ... төсем дұрыс
қойылмаған жағдайда) кесірінен болуы мүмкін. ... ... ... ... ... ... пайда болған ақауларды жөндеуден өткізіп
тұру қажет [40].
Отандық өндірістік КПУ-М, ... ... ... ... ... және сүйекті жемістерді, сонымен қатар дәнді
дақылдарды (халва өндірісінде) ... ... ... ... ... ... ... қорғаныс дуалы
бекінген сабаулар және екі ... ... ... – біріңғай,
астыңғысы – тесілген бетті цилиндрлі барабаннан тұрады. Қосалқы органдарына
– ортақ қорғаныс дуалдары орналасқан ... шнек пен ... ... ... ... ... ... байланған корпус аяқтарына бекінген,
тарамдалған сфералы екі ... ... ... ... ... ... тиейтін бункерден, шыққанда артқы аяғына бекінетін
жапқыш тіреулерден тұрады. Барабан ... ... ... ... ... жиналатын қаптамамен жабылады. Электрбергіш құрылғы
шкафта орналасқан. Өнделетін өнім бункерге түсіп, қала шнектің осын ... ... ... тез ... өнім қамыр түрлі қоспаға
айналады. Сабаулардың орталық күші мен қысымы ... ... ... ... ... өткізіп, жинайтын бункерге түсіреді. Өнім қалдықтары
бүйір люк арқылы жойылады. Сабаулар мен елек арасындағы саңылаудың ... мм болу ... ... ... ... өнімді жылжытуға арналған
сабаулар қорғаныс дуалының бұрышына 1,5-20 градуста орналастырады.
Қызанақтарды бөлшектеу және үгу ... ... ... ... ... аэрация процесі жүріп, дәрумендердің сақталғыштығына кері
әсерін ... ... С ... ... Үгу ... ... парда
жүргізу арқылы аэрация процесін азайтуға болады. Бірақта бұл кезде өнім
конденсацияланады яғни ... да, ауа ... және ... ... процесін азайту мақсатында осы авторлардың ... ... ... (бөлшектеу және үгу) жұмыстарын вакуум
аппараттарында ... ... (№ 152377 ... ... ... пен ... ... қабылдау бункерін және өнім мен ... ... ... ... Ал ... қызмет етуге арналған вакуум-машина қаптамасын құбырға
жалғағаннан кейін ... ... ... ... ... ... жұмыстарын аэрациядан
қорғау шаралары өте маңызды. Сондықтан қызанақты тұздау, бөлшектеп ... ашық ... ... булы ... жүргізу келесі өңдеу
операцияларында өнімнің аэрациялану мүмкіншілігін шектейді ... ... ... ... ... климат жағдайы
Бұл шаруашылық орналасқан жердің климаты, ауа-райы ... және ... ... ... ... ... ... табылады. Себебі бұл аймақта
күн радиациясының жоғары, ауаның салыстырмалы ылғалдығының ... және ... ... ... ... ... ... байқауға болады.
Климат жағдайы жазық аймақтармен салыстырғанда ... ... ... пен ... мұнда да болып тұрады. Сонымен ... ... өте ... яғни қысы өте ... ал жазы өте ыстық болып
келеді.
Есік метеостанциясының берген мәліметтері бойынша 2008 жылдың ... суық ... ... ... ауа ... ... ... көтерілді. Осыған байланысты жазы да онша ыстық ... жоқ. ... ... ауа ... 24-250С ... дейін ғана
көтерілді.
2009 жылы өткен жылмен салыстырғанда қысы айтарлықтай ... ал жазы ... ... Ал бұл ... ... ... үшін қолайлы кезең. Қызанақ
жылу сүйгіш өсімдік ... ... ... ... 2009 ... ... ... оның өсуіне, жемістерінен мол өнім алуға септігін
тигізді.
Қаңтар-ақпан айларының ауа ... ... ... ... жаз ... 28-290С температураға дейін күн жылыды. Соған
байланысты бұл ... ... ... ... ... ... ... болды. Оның мәліметтері төменгі кестеде келтірілген.
Ауаның оңтайлы температураның жиынтығы орта есеппен 3400 - 35500 С, ... С-дaн ... ... қосындысы 3100 - 34000 С ... ... ... ... ... үсік ... III-ші он ... түссе,
ал күз айларында алғашқы үсік қыркүйек айының соңы мен қазан айының ... ... 00 ... ... ... ... айының II-ші он
күндігінің соңы мен III-ші он күндігінің басында, ал ... ... ... ... соңы мен II-ші он ... ... ... кесте
“Есік” метеостанциясының мәліметтері бойынша ... ... ... ... ... |қ |
| | ... | |а |
| |I |II |
| |I |II |
| ... сорт |І сорт ... ... |І сорт |
| | | ... |сорт | ... ... ... ... |Балдыры тегіс жұқалап |
|түрі ... ... ... ... ... сұйық |
|және |ұсатылған, дән, |бөлшектері жұқалап|масса. ... ... қара | ... |қалдықтарынсыз |қоспасыз | |
| ... ... | |
| ... ... |біртекті гомогенді| |
| ... ... | |
| | | | |
| ... әр түрлі | | ... ... ... піскен|Қызыл, әр түрлі | |
| ... ... ... |Қызыл немесе қызғылт |
| ... ... ... |сары-қызыл, толық піскен |
| ... ... ... ... |
| |тән ... ... |дайындалған шырынның |
| ... ашық ... тән ... ... |
| ... ... | |
| ... ... ... | |
| |ащы ... күймеген | | ... ... т.б ескі дәм ... өткен, | ... |мен иісі жоқ, ... ... ... |піскен қызанақ |тартымды хош | |
| ... ... |
| ... ... |немесе оларсыз, | |
| | |ащы емес және т.б | |
| | ... ... мен | |
| | ... ... | |
| | ... ... |
| | ... тұз | |
| | ... дәм | |
| | ... ... | |
| | | | |
| ... ... жоғары және | ... ... |
| ... үшін ... ... | ... тұз |
| |бірлі ... ғана ... | ... дәмі |
| | | |ащы ... ... ... ... сапасын анықтау үшін, ең алдымен оны жақсылап
шайқап (сағырып), содан кейін ... ... ... ... байытылған қызанақ шырынының органолептикалық
көрсеткіштерінің оны ... ... ... ... (ара қатынасы
1:5) барып жүргізеді.
Шырынды сақтауға - шайқаған кезде ... ... ... ... ... оңай ... ... түрлері жіберіледі.
5 кесте.
Қызанақ шырынының физика-химиялық көрсеткіштері
|Көрсеткіш ... ... ... С дәруменді |Тұзды |
| | ... ... ... |
| | | ... |
| ... ... |I ... ... |I сорт |
| ... ... | ... |сорт | | ... ... | | | | | | | ... ... | | | | | | | ... есепке | | | | | | | ... % көп |5,5 |4,5 |4,0 |5,5 |4,5 |4,0 |4,0 ... | | | | | | | ... ... ... | | | | | | | ... %, көп ... | | | | | | | ... |- |- |- |0,03 |0,03 |- |- ... ... | | | | | | | ... қышқылына |0,5 |0,6 |0,6 |0,5 |0,6 |0,6 |0,6 ... %, көп | | | | | | | ... | | | | | | | ... ... | | | | | | | ... % |12-14 |14-20 |14-20 |12-14 |14-20 |4-20 |14-20 ... көрсеткіштері бойынша - қызанақ пюресі, пастасы,
тұздығы және ... ... ... ... ... ... ... қызанақ өнімдеріндегі құрғақ зат мөлшерін
анықтағанда, ... зат ... ... ... мен ... сай болуы
қажет.
3.1.3 Жұмыстың нысандары
Қызанақ шырынын дайындау үшін ... ... ... төмендегі
сорттарды пайдаландық және оларды бір-бірімен салыстыру арқылы зерттеулер
жүргіздік.
Сорттарға сипаттама:
Белый налив 241. Солтүстік-батыс ауыл ... ... ... ... Ерте ... (100-115 күн). Түбі ... аздап
бұтақты, жапырағы қоңыр көк түсті. Жемісі сопақша домалақ жжәне домалақ
келген, сырты ... түсі ашық ... ... ... ... салмағы
– 80-130г. Орташа өнімі – 40-90 т/га. Біздің ... ... ... ... ... ... 83. ... ғылыми-зерттеу институтының көкөніс және
суарылмалы ... ... ... ... Ерте ... ... ... детерминантты, орташа бұтақтанған, гүл шоғыры әдеттегідей,
жемістері жалпақ домалақ, сырты ... ... ... – 67-78г. ... – 4-8. ... ... – 53-65 т/га ... Алматы, Талдықорған,
Орал, Шымкент облыстарында аудандастырылған.
2 сурет. Ранний 83
Новичок. ... ... ... ... ... ... Ерте ... (103-130 күн). Детерминантты бұтасыз, Гүл
шоғыры әдеттегідей, 3-6 ... ... ... зат ... ... ... ... сопақша, сырты тегіс, түсі қызғылт, салмағы – 60-
80г. Тұқымдық ұясы – 3-5. ...... т/га. ... ... Жемістері сабақшаларынан тез айырылады, техникамен жинауға
ыңғайлы. Алматы, Талдықорған ... ... ... ... ... ... институтының көкөніс және суарылмалы
егістік шаруашылығынан шығарылған сорт. Орташа пісетін, алғашқы тұқымының
көктеуі мен толық пісіп ... ... 108-120 күн. ... ... 5-6 ... ... ... сырты тегіс, қызыл – 6-8 ұясымен,
салмағы – 61-67г. ... гүл ... ... ... ... зат ... 4,5%. Бірден жұмыла піседі, тасымалдауға өте төзімді.
жемістері түптерінде жақсы ... ... ... ыңғайлы,
консервілеуге пайдаланылады. Алматы, Жамбыл, Талдықорған, Семей, ... ... ... ... ... кеш ... ... детерминантты, биік өсетін, мол
өнімді сорт. Өсіру жағдайларына байланысты өнімді 1м2-ден 4,4-7,0 кг (1га –
44,4-70,1т) алуға болады. Жемістері ашық ... ... беті ... ... ... ... ... қасиеттері жоғары. Шаруашылықта жасаң
күйінде және өндірісте шырын мен пюре ... ... ... зат ... ... – 6,7-7,0%, қант – 2,3-3,1%.
5 сурет. Меридиан
Волгоградский 5/95. ВИР-дің Волгоградтағы көкөніс тәжірибе станциясында
шығарылған сорт. Орташа кеш ... ... ... ... мен ... ... ... 120-128 күн. Түбі сидам, орташа жапырақтанған,
жапырағы жасыл, көк түсті, жемістері – ірі, домалақ, ... ... ... ашық ... ... ... ... – 92-108г. Жемісінде 4-8 ұя. Бұл
сорт консерві өнеркәсібінде пайдаланылады. ... ... – 50-60 ... ... ... ... Ақтау, Атырау, Орал, Шымкент
облыстарында аудандастырылған.
6 сурет. Волгоградский 5/95
3.2 Зерттеу ... ... ... ... сорттарының сапасы
Қызанақ шырының дауындауда өндірісте қызанақтың кезкелген сорттарын
пайдалана бермейді. Ол үшін, құрамы құрғақ заттарға (5%) бай, ... ... ... ... ... ... тиімді болып табылады.
Шырынды «Голд продукт» АҚҚ ... ... ... сорттарынан
дайындайды. Сол себепті олардың химиялық құрамы, сапасы да сан ... Осы ... ... зеттеу жұмысымды жүргізу үшін олардың ішінен
өндірісті шикізатпен үздіксіз қамтамассыз етіп ... ... ... ... ... ... ... 241, Ранний 83, Новичок, Факел, Меридиан
және Волгоградский 5/95.
Осы аталған сорттардың толық пісу дәрежесі (%), ... ... ... зат ... (%), ... (%), ... және ... өнімнің
мөлшері талданды. Алынған көрсеткіштерді бір-бірінен салыстыра отырып, қай
сорттың сапасы жоғары, қай ... ... ... ... ... кестенің көрсеткіштері бойынша, бірінші өнімнің толық пісу дәрежесіне
аса мән беріледі. Өнімнің неғұрлым толық піскені ... ... ... ... ... ... және ... төмен болады. Бұл жерде
зерттеуге алынған сорттардың ішінен пісу дәрежесі ... кеш ... ... (95,2%), ... 5/95 (93,0%) және ... ... ... болды.
Жемістерінің орташа салмағы бойынша да ең жоғары көрсеткішті пісу
мерзімі ерте ... ... 241 (96,0%) пен пісу ... кеш ... ... 5/95 (88,5%) ... ... кесте.
Шырын айындауға арналған қызанақ сорттарының сапасы
|Сорттар |Толық |Жемістердің|Құрғақ зат ... С, ... ... ... ... % |мг, % |өнім, % |
| ... % ... г | | | ... налив |6,9 |2,8 |63,4 |0,21 |4,2 ... | | | | | ... 83 |6,7 |2,6 |64,9 |0,21 |3,6 ... |8,5 |3,9 |81,8 |0,25 |5,5 ... |6,7 |4,1 |71,3 |0,22 |4,2 ... |9,9 |3,6 |88,5 |0,31 |6,1 ... |3,8 |79,1 |0,26 |5,7 ... 5/95 | | | | | ... ... ... ... ... ... анықтауда
барлық көрсеткіштер бойынша, яғни С ... (%), ... (%), ... (%), ... ... ... (%) және құрғақ зат мөлшерін анықтағанда
пісу мерзімдері кеш Меридиан, Волгоградский 5/95 және пісу ... ... ... жоғары көрсеткішке жетті. Ал ең нашар көрсеткіш ... ... ... ... ... ... ... тағамдық
құндылығының жоғары болуы оларды дайындау әдістерімен ғана емес, сонымен
қатар оларға пайдаланылатын ... да ... ... шырынын дайындауда шығындардың сортқа байланысты өзгеруі
Қызанақтарды сорттау кезінде шикізатқа қойылатын ... ... ... бір мезгілде және толық пісуі керек
– Сыртқы ... ... ... ... ... ... кіші
көлемді болғаны дұрыс;
– Өңдеу мерзімдерін ұзарту үшін, шаруашылықта пісу мерзімдері әр
түрлі бірнеше сорт өсіру ... ... ... ең біріншіден өнімнің пісу дәрежесіне
көңіл аудару ... ... ... ... ... жемістерінен шырынның
шығымы мен сапасы нашар болады. ... ... ... бойынша
қызанақ толық пісу дәрежесінде жиналады.
«Голд продукт» зауытында қызанақтарды сорттау ... ... ... ... ... ... тосқынды желісімен қызанақ жемістерін
сорттауда флотациялық тәсілді қолданады. Қызылдары суға батып кетеді, ... ... көп, ... ... ... ... шығады. Жемістерді
түсі бойынша сорттауда фотоэлектрондық тәсілді қолданады.
Сорттау операциясы бойынша ... ... ... ... ... көп ... ... Ранний 83 (6,1%) орташа мерзімде
пісетін Факел (6,8%) сорттары ... Ал ... аз ... пісу уақыты кеш
Меридиан (2,8), Волгоградский 5/95 (3,1%) сорттары болды.
Қызанақ шырының сүзіп алу процесі – ... ... ... ... тұқымынан ажыратып ұсақтағыш машиналарда бөлшектеп,
құбырлы немесе шинекті аппараттарда қыздырғаннан кейін жүргізіледі. Шырынды
сүзгіш центрифугаларда немесе престі эксикаторларда ... ... ... ... ... ... 60-70% шырын
дайындалады, ал қалған 30-40% сығынды (жом) алынады. ... ... және ... ... ... ... 83 ... 7,5%, пісу мерзімі орташа Факел сорты 7,6%
көрсетіп, ең көп ... ... ... Ал ... сорттардың ішінен
ең аз шығынға ұшырағаны кеш ... ... ... – Меридиан (4,5%) және
Волгоградский 5/95 (4,7%).
8 ... ... ... әртүрлі сорттардан шығатын шығындар,%
|Сорттар |Шығындар, % ... ... | ... |
| | ... кг |
| ... ... |Басқа | |
| | | ... | ... ... 241|5,0 |6,5 |7,3 |1425 ... | | | | ... 83 |7,0 |7,5 |7,6 |1442 ... |4,7 |5,0 |5,6 |1259 ... |5,8 |7,6 |6,9 |1330 ... |2,8 |4,5 |5,3 |1131 ... |3,1 |4,7 |5,4 |1186 ... (каспий) | | | | ... ... ...... да ... шығындар болып
табылады. Оларға ... ... ... ... ... ... ... жатады. Біздің жағдайымызда осы ... ең көп ... ... ерте ... пісетін сорттар (Белый налив
241, Ранний 83), ал қалған сорттардан сәл ғана ... ... ең аз ... пісу уақытысы кеш сорттар – Меридиан және
Волгоградский 5/95.
Соңғы көрсеткішке тоқталатын болсақ, 1000 кг ... ... ... мөлшерін есептеу.
Оны біз төмендегі формула арқылы шығарамыз:
Х=; (кг)
Мұндағы:
А - дайын өнім шырын мөлшері, (1000 кг);
С1 - шырындағы құрғақ зат мөлшері ... - ... ... зат ... ... - ... шырын мөлшері (%);
n – сүзу кезіндегі және басқа да шығындар (%);
Мысалы, ... ... 241 ... ... ... мөлшері:
Х====1425 кг
Ранний 83 сортына жұмсалатын шикізат мөлшері:
Х====1442 кг
Новиок сортына жұмсалатын шикізат мөлшері:
Х====1259 кг
Факел ... ... ... ... ... ... ... шикізат мөлшері:
Х====1131 кг
Волгоградский 5/95 сортына жұмсалатын шикізат мөлшері:
Х====1186 кг
1тонна шырын өндіруге қажетті шикізат ... ... ... ... сорттарға ( Новичок,Факел ) қарағанда, пісу ... ... ... налив 241,Ранний 83) жұмсалатын шикізат ... бұл ... ... үшін ... ... ... өндіруде
жұмсалатын шикізат мөлшерінің неғұрлым аз ... ... ... пісу ... кеш ... ... Волгоградский
5/95) көрсеткіштері басқа сорттармен ... ... ... ... қызанақ сорттарнынан шырын дайындаудың экономикалық
тиімділігі
Ауыл шаруашылығы үшін маңызды мәселелердің бірі – тек ... ... ... сол өндірілген өнімдерді өңдеу, сақтау, яғни халықты осы сапа
өнімдерін пайдаланумен жыл бойы ... ... және ... ... ... тамақ өндіру кешенінің
негізгі салаларының бірі. Сондықтан бүл саланың ... жыл бойы ... ... ... ... ... қамтамасыз етуде маңызы зор.
Кез келген өнімді өндірер ... ... ... ... ... ... жөн.
Зерттеулер жүргізу арқылы біз барлық шығындарды есептеп, соған
байланысты тонна ... ... ... үшін ... ... тиімділігін есептеп шығардық.
Алдыңғы кестеде (9) 1 тонна шырын дайындау үшін әрбір ... ... ... есептеген едік. Осы есептелген шикізатты жерлес
шаруашылықтардан киллограмын 50 ... ... ... ... ... бағасына көбейту арқылы қызанаққа жұмсалған қаражатты табамыз.
Мысалы, Белый налив 241 ... ... ... 1425х50=71250 тг
Ранний 83 сортына жұмсалған қаражат: 1442х50=72100 тг
Новичок сортына жұмсалған қаражат: ... ... ... ... ... 1330х50=66500 тг
Меридиан сортына жұмсалған қаражат: 1131х50=56550 тг
Волгоградский 5/95 сортына жұмсалған қаражат: 1186х50=59300 тг
10 ... ... ... үшін қызанаққа жұмсалған қаражат
|Сорт ... ... ... ... ... |
| | | ... ... | | |тг ... ... 241 |1425 |50 |71250 ... 83 |1442 |50 |72100 ... |1259 |50 |62950 ... |1330 |50 |66500 ... |1131 |50 |56550 ... ... |50 |59300 ... ... ... ... кейін, шырынның өзіндік
құнын есептейміз. Ол үшін шикізатқа ... ... ... ... ... ... ... дайындауға кеткен қаражат көрсеткіштерін
зауыт болмысынан алдық. Алынған мәліметтер бойынша зауытқа түскен шикізатты
өңдеу үшін 97500 теңге ... ... ... ... ... ... ... шырынның өзіндік құны:
71250+97500=168750 тг
Ранний сортынан дайындалған шырынның өзіндік ... ... ... ... ... ... ... тг
Факел сортынан дайындалған шырынның өзіндік құны:
66500+97500=164000 тг
Меридиан сортынан дайындалған ... ... ... ... ... дайындалған шырынның өзіндік құны:
59300+97500=156800 тг
Мұндағы есептелген мәліметтер төменгі кестеде.
11 кесте.
1 тонна қызанақ дайындауға кеткен шығындар
|Сорт ... ... ... ... ... |
| ... қаражат,|жұмсалған қаражат,|құны, теңге/тонна |
| |тг |тг | ... ... 241 |71250 |97500 |168750 ... 83 |72100 |97500 |169600 ... |62950 |97500 |160450 ... |66500 |97500 |164000 ... |56550 |97500 |154050 ... ... |97500 |156800 ... ... ... ... көрсеткіштер әртүрлі болады. Дегенмен,
дайындалған шырынды сату бағасы барлығында ... 250000 ... ... ... ... ... құнын алдыңғы кестеде ( ) есептеген едік.
Осыған байланысты таза пайданы шығарғанда сату ... ... ... алып
тастаймыз.
Белый налив сортынан түскен таза пайда: 250000-168750=81250 тг
Ранний 83 сортынан түскен таза пайда: ... ... ... ... таза ... ... тг
Факел сортынан түскен таза пайда: 250000-164000=86000 тг
Меридиан сортынан түскен таза пайда: 250000-154050=95950 тг
Волгоградский 5/95 сортынан түскен таза пайда: ... ... ... ... таза ... есептегеннен кейін, біз әр сорттың
рентабельдік деңгейін есептей аламыз. Ол үшін таза ... ... ... 100-ге көбейтеміз. Мысалға, Белый налив сортының ... ... 83 ... рентабельдік көрсеткіші: х100=47,4%
Новичок сортының рентабельдік ... ... ... ... ... ... сортының рентабельдік көрсеткіші: х100=62,2%
Волгоградский 5/95 сортының рентабельдік көрсеткіші: х100=60,0%
Мұнда есептелген барлық мәліметтер төменгі 12 кестеде келтірілген.
4 кесте.
Әртүрлі ... ... ... ... ... |Өзіндік құны |Сату ... ... ... ... |
| ... ... |теңге/т |% ... ... ... |250000 |81250 |48,1 ... | | | | ... 83 |169600 |250000 |80400 |47,4 ... |160450 |250000 |89550 |55,8 ... |164000 |250000 |86000 |52,4 ... |154050 |250000 |95950 |62,2 ... |156800 |250000 |93200 |60,0 ... | | | | ... Продукт» зауыты жағдайында зерттелген алты сорттың барлығыда да
өндіріс жағдайында кеңінен ... ... та осы ... ... ... пісу мерзімдері бойынша бір-бірімен
салыстырмалы түрде анықтығанда ең тиімділері:
-ерте піскендерден - Белый налив ... ... - ... пісетіндерден - Меридиан.
Жалпы, өндіріс үшін экономикалық жағынан ең тиімділері – кеш ... ... ... 5/95 ... екені тәжірибе узінде
дәлелденді.
Еңбек қорғау
Еңбек қорғау жөніндегі заңдастырылған актілер Қазақстан Республикасының
еңбек құқығының ажырамас ... ... оның ... 30.05.95 жылғы ҚР
Конституциясының 24 бабы болып табылады.
Жекеленген өндіріс салаларында ... ... ... ... ... ... ... еңбек және
өндірістік тәртіп бұзылады, техника қауіпсіздігінің талаптары сақталмайды,
жұмыс істеу әдістері жеткілікті оқытылмайды.
Зақымдану және кәсіби аурулар ... ... ... ... тұрақты
және уақытша жұмысшыларға арналған нұсқама жүйесі болуы керек.
Жаңадан орналасқан жұмысшы жұмысқа тек ... ... ... ... кіріспе нұсқама және өндірістік санитария, жұмыс орнында
техника ... ... ... ... ... ... ... істеуге рұқсат етеді.
Кіріспе нұсқама ҚР СНиП 1.03-05-2001 сәйкесті ... ... ... қол ... және ... ... ... басқа да
жүргізілетін нормативтермен және өндіріс ... ... ... ... ... ... және кәсіпорынның территориясында жүру
тәртібі, ауыр жүктемелі жұмыстарда ... ... ... ... ... ... және ... электр
қауіпсіздік шараларымен, тұрмыстық орындардың талаптары, арнайы киімдерді,
арнайы аяқ киімдерді қолдану ... ... ... ... ... ... бұзғаны үшін жауапкершіліктер және еңбек қорғау
инспектор рөлі туралы мәліметтер айтылуы қажет.
Еңбек ету ... бір ... ... одан да көп ... ... ... еңбек қабілеттілігінен айырылу немесе өлімге дейін алып ... ... зиян ... ... ... ... Адам ... қоршаған ортамен тұрақты жылу алмасу
жағдайындаболады. Бұл ... ... ... адамның жылу реттеуі негізгі
орын алады. Адамның өндірістік қызметіндегі микроклиматтық жағдайлар жұмыс
істеушілерлің жұмыс қабілетін және ... ... ... ... ... ... жұмыс орындарында қолайлы микроклимат ... ... ... ... ... ... ... процесі, ауа тазалау, желдету, ауабаптау, ... ... ... және салқындату, жеке қорғаныс құралдары және
т.б жағдай жасайды.
Өндірістік орындарды жарықтандырудың маңызы да өте зор. ... ... ... ... ... ... төмендеуіне, көз ауруларына, жарақат алуға соқтырады.
Сонымен қатар химиялық заттармен жұмыс ... ... ... ... Ол үшін ... етікпен, қолғаптармен, респераторлармен
жұмыс істелінеді. Химиялық заттарды енгізу кезінде тамақ жеуге, су ... ... ... Киім мен аяқ киімді жұмыс біткен соң сабындап жуып,
жел қағатындай жерге іліп ... ... ... ... ... ... электр доғасының,
электрлі магнит өрісінің және статистикалық электрдің зиянды және қауіпті
әсерінен қорғанысын ... ... ... ... ... ... тогының тірі денеге әректі ... ... ... ... ... заттар, сәулелер және т.б) өзіндік және әр
жақты сипатта келеді. Бұл ағзада ... ... ... ток ... жер
тері ұлпасын, мүшелерін, сондай-ақ жалпы ағзаны зақымдайды. Электр тогының
көп түрлі әсері ... ... ... ... аса көңіл аударатын адам өмірін сақтау және өндірістегі
адамның денсаулығына, еңбек қорғау, еңбек ... ... ... факт ... ... ... ескеруге болады.
Қорытынды.
- Томат шырынын дайындауға арналған қызанақ сорттарының арасында барлық
сапа көрсеткіштері бойынша екі сорт ... мен ... 5/95 ... ... және Волгоградский сорттарынан дайындалған томат
шырынның сапасы басқа сорттармен салыстырғанда жоғары ... ... ... ... ... ... шыққан шығындарды
есептегенде Меридиан және Волгоградский сорттарының көрсеткіші аз ... ... ... ... ... ... және ... тиімді.
Өндіріске ұсыныс
Іс жүзінде зерттелген алты сорт өндірісте кеңінен ... ... ... ... пісу ... кеш ... ... сорттарын өндіріс жағдайында кеңірек пайдаланған тиімді.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. Гордон Ю. И. ... ... ... ... ... М: Пищевая промышленность, 1989.
2. Өтешқалиев А. А. Қызанақ, пияз, сарымсақ ... және ... ... ...... здоровья. Л: Лениздат, 1990
4.Справочник по производству ... Т. 1, ... ... ... Г. А. Технология хранения и переработки картофеля, овощей,
плодов и ягод. – Минск: ... - 2001. – 135 ... ... Е. П. Технологическая биохимия плодов и овощей. М.: ... – 94 ... ... ... ... и др.; Под ред. ... ... растениеводческой продукций/– М.: Колос, 2008. – 583
с
8. ... Л. В. ... ... ... и ... М: ... ... Иванова Е.И., Коринец В.В., ... А.А., ... ... ... транспортировки и переработки овоще-бахчевой
продукции. – Астрахань: Тип. «Нова», 2004. – ... ... М. И. ... ... и ... ... М: ... М: ИРПО, 2001.
11. Лемаринье К. П. Асептичесекое консервирование пищевых ... ... ... Н.М. ... и сертификация продукций растениевоства.
– М.: Изд-во «Юрайт», 2004. – 596 с
13. ... И. Э. и др. ... ... ... ... и
овощей. Новосибирск: Сиб. унив. изд-во, 2003
14. ... Б. ... ... ... сөздік. Алматы, Ана
тілі, 1993.
15. ... Н. А. ... ... ... ... Алматы, 2009, №10, 47-49 бет.
16. Шепетков Н.Г., Өзбеков Б. М., Ысқақов М. Ә., ... И. ... Н. С. ... ... ... ... Матвеев Б. П., Рубецов М. И. Овощеводство. Москва, Агропромиздат,
1985.
18.Калинина М. И. И др. Механизация работ в овощеводстве, садоводстве ... ... СХИ, ... ... Г. Г., ... Т. А., Патриченко А. А., Скаржинский А. А.
Удобрения овощных культур. Справочник. М: Агропромиздат, 1986.
20. Галушко Э. Д. ... и ... ... ... ... 1975.
21. Патрон П. И. Комплексные действия агроприемов в ... ... ... ... М.Ф. ... ... по хранению и переработке
плодов и овощей. – М.: МСХА, 2000. – 255 с.
23. Широков Е. П. ... ... и ... ... и ... ... 1978.
24. Тараканов Г. И. и др. Экологические особенности овощных культур и
разработка агротехнических элементов технологии их выращивания. М, ... ... Г. С. и др. ... возделывания овощных культур.
Краснодар, 1988
26. ... М. М., ... Д. П. ... ... и
консервирование плодов ягод и овощей. М: Агропромиздат, ... ... С. Ю. ... ... овощей и продуктов их
переработки. – М.: А СМС, 2000. – 123 ... Шах Б. П. И др. ... и ... ... ... ... ... 1990.
29. Смағұлов А. Қ., Сағындықов Қ. А., Жазылбеков Ә. Н., Нұрыов Д. Е.,
Жасылбеков Қ. Ж., Ауыл ... ... ... және бақылау. Алматы,
2005.
30. Щеглов Н.Г Технология ... ... и ... 2002 ... Широков Е. П. Проктикум по технологии хранения и переработки плодов
и овощей. Москва, Агропромиздат, 1985.
32. Халменбетова Д. К. Оптимизация ... ... ... ... многокорпусной выпарной установке. Тараз, 1999
33 Справочник технолога плодоовощного производства /Сост. М. Кузнецова.
– СПб. : Профи КС, 2001. – 478 ... ... А. С., ... Г. Н., Ерашова Д. и др. ... ... М: ... 1991
35. Оборудование консервного производства переработки плодов и овощей:
Справочник. М: Агропромиздат,1989.
36. Под ред. ... ... ... Д. Овощеводство в зонах консервной
промышленности. М: «Колос», 1979
37. Поморцева Т.И. Технология хранения и переработки ... ... для НПО. 2003 ... Флауменбаум Б. Л. Теоретические основы стерилизации консервов.
Издательство Киевского университета, 1960
39.Анинеров Ф. Е. ... для ... Л.: ... ... ... Широков Е. П., Полегаев В. И. ... и ... ... с ... ... ч. 1. – М., 2000. – 254 с.
41. Курганская Н. В., Брюзина В. В., ... Э. А. ... к ... томата, предназначенным для консервной промышленности.
«Вестник». 2009, №10. 64-65 стр
42. Позняковский В. М. Экспертиза свежих плодов и овощей. ... ... ... 2007.

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 69 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Гені бұзылған организм6 бет
Астық тұқымдастардың тат ауруларына тұрақты гендері9 бет
Бидай сорттарының физиологиялық және биохимиялық өзгерістеріне құрғақшылықтың тигізетін әсері23 бет
Картоп өнімділігін және өнім сапасын арттыру бағытында қажетті тыңайтқыштарды қолдану тиімділігі7 бет
Күріш дақыл сорттарына ауыр металлмен тұздың кешенді әсері24 бет
Токарлы станоктардың құрылымының ерекшелігі3 бет
Қазандықтың қыздыру беттерінің абразивті тозуы8 бет
"тағам өнімдерінің қауіпсіздік менеджмент жүйелері. тағам тізбегіне қатысатын ұйымдарға қойылатын талаптар"5 бет
1. қ.р. және тағам өнімдерінің ғылыми мекемелері 2. тағам өнімдерін модельдеудің математикалық әдістерін қолдану5 бет
6М070100 «Биотехнология »мамандығының «Тағам өнімдерінің биотехнологиясы» пәнінің тәжірибелік сабақтары бойынша ӘДІСТЕМЕЛІК НҰСҚАУЛАР12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь