Қазақстан Республикасындағы зейнетақы жүйесінің құрылым негіздері

Мазмұны

Кіріспе

1. Қазақстан Республикасындағы зейнетақы жүйесінің құрылым негіздері
1.1. Қазақстандағы іске асырылып отырған зейнетақы жүйесінің құрылымы және тарихи диалектикасы
1.2. Қазіргі кезеңдегі зейнетақы нарығының қалыптасуы
1.3. Зейнетақы активтерін басқарудың шетелдік тәжірибесі

2. Қазақстандағы зейнетақы активтерін басқару жүйесіне талдау
2.1. Қазақстан Республикасының мемлекеттік бағдарламаларын жүзеге
асырудағы асырудағы зейнетақы активтерінің рөлі және құқықтық қамтамасыз етілуіне талдау
2.2. Қазақстан Республикасындағы зейнетақы активтерінің басқару жүйесінің қазіргі жағдайына талдау
2.3. ООИУПА „Қазақстанның Халық Банкі” іс.әрекетіне талдау

3. Қазақстан Республикасының зейнетақы активтерін басқару жүйесін
жандандыру жолдары және дамыту шаралары

Қорытынды

Қолданылған әдебиеттер тізімі

Қосымша А. ҰЗҚ мен ООИУПА мекемелерінің кварталдық есебі, 2005
жылдың 2 кварталы

Қосымша Б. ҚР.ның ҰЗҚ салымшыларының саны мен зейнетақы деректері жайлы мәлімет 2005 жылдың 1 желтоқсанына дейінгі дерек

Қосымша В. ООИУПА кірісі мен шығысы барысында есеп және баланс, 1.01.2005 жыл

Қосымша Г. Графикалық бөлім
іріспе

Әлемдік тәжірибе байқатқандай, көптеген елдерде зейнетақымен қамтамасыз етудің тиімді жүйесі үш деңгейде іске асады және бөлу, сонымен бірге жинақтау принциптері қолданылады. Зейнетақы жүйесінің деңгейлері ішкі құрылымы жағынан бір-бірімен байланысты, бақылау амалдары және қаражат ағынын реттеу, бөлу механизмдеріне ыңғайлануына қатысты өзіндік ерекшеліктерімен дараланады. Міндетті жинақтау сызбаларын енгізу оның қатысушыларының зейнетақы көлемін зейнетақы активтерін инвестициялау жолымен арттырады.
Зейнетақымен қамтамасыз ету туралы заң Қазақстанда жаңа жинақтық зейнетақы жүйесін құруға мүмкіндік берді, 1998-ші жылдың қаңтарына дейін үрдіске енген жүйе соңынан іле-шала енген жаңалықтар болып саналады.
Атап өтерлігі, бұрынғы бірлесімді зейнетақы жүйесінде Қазақстанда зейнетақы мемлекет есебінен төленді: өндіріс орындары өз еңбеккерлері үшін зейнетақы жарнасын қорға тоғытып отырды. Алайда көптеген себептерге байланысты ең алдымен экономикалық тұрақтылығы дағдарысты күйге енді.
Осылайша, Қазақстан өзін-өзі зейнетақымен қамтамасыз ету жүйесіне енді. Абыройлы қарттық құқығы бұл уақытта болашақ зейнеткерлердің өздерінің еңбектерімен келеді. Белгілі қанатты сөзбен орайлас: «Не ексең, соны орасың».
Болашақ зейнеткер зейнетақысының көлемі белгілі бір деңгейде оның жинақталымын дұрыс, тиімді басқарумен байланысты, бұл үрдіс арнаулы ұйымдар тарапынан жүзеге асады.
Тақырып өзекті деп есептелінеді және лайықты деңгейде зейнетақы активтерінің ауқымының өсуімен қатысты, осы орайда сенімді, кіріске толы қаржылық жабдықтарды инвестициялау жабдықтары қажет деп саналады
Аталмыш үрдістің дамуы әр адамды бей-жай қалдырмасы тиіс.
Қаржылық жабдық, құралдар нарығының жемісті дамуына қарамастан, бағалауына қарағанда ТМД елдерінің арасында ілгері өркендеп отырған мемлекеттер қатарында, қаржылық құралдар нарығында алуан түрлілігімен ерекшеленеді. Осы орайда зейнетақы қорлары құнды қағаздар нарығының дамуына байланысты.
Аталмыш жұмыстың мақсаты – зейнетақы активтерін басқару жүйесіне талдау жүргізу. Қойылған мақсаттармен қоса қабат келесі міндеттер негізге алынады:
- Қазақстандағы іске асып отырған зейнетақы жүйесінің ерекшеліктерін қарастыру, оны қалыптастыру кезеңдері мен алғышарттарына назар аудару;
- зейнетақы қорларының іс-әрекетін сипаттау, қазіргі жағдайына талдау;
- зейнетақы нарығының іс-әрекетінің құқықтық реттеліміне талдау;
- зейнетақы активтерін басқару әдістерінің ерекшеліктерін қарастыру;
- зейнетақы активтерін басқарудың шетелдік тәжірибесін қарастыру;
- Атамекеннің зейнетақы активтерін басқару үрдістеріне, іс-әрекетіне талдау;
- зейнетақы активтерін басқару жүйесінің даму тенденцияларын анықтау жіне оны жандандырудың жолдарын белгілеу.
Зерттеу нысаны – Атамекеннің ООИУПА материалдары.
Бірінші талдауда Қазақстан Республикасындағы зейнетақы жүйесінің құрылымдық негіздері қарастырылып, қазіргі зейнетақы жүйесінің тарихи диалектикасы келтіріледі. Сонымен қоса зейнетақы активтерін басқарудың шет елдік тәжірибесі зерттелінеді.
Екінші тарауда Қазақстанда зейнетақы активтерін басқару жүйесіне талдау жасалынады. Зейнетақы активтерінің мемлекеттік бағдарламаларды жүзеге асырудағы рөлі қарастырылып, зейнетақы активтерінбасқаруды құқықтық қамтамасыз ету жайына талдау жасалынады, Қазақстан ұлттық банкінің ОООИУПА әрекеттеріне талдау жүргізіледі.
Үшінші тарауда зейнетақы активтерін басқару жүйесін дамыту тенденциялары қарастырылады және оны жандандырудың жолдары нақты көрсетіледі.
Жұмысты жазу барысында негізгі заң актілері қаралып,қолданылды, ол Заңдар Қазақстан Республикасындағы зейнетақы активтерін басқару тәртібін реттеп, жүйелеуге қатысты, сонымен қоса статистикалық материалдар, экономикалық қаржылық журналдарда жарияланған мақалалар қолданылды.
        
        Аңдатпа
Дипломдық жұмыс Қазақстан Республикасындағы зейнетақы активтерін
басқару жүйесіне ... ... ... ... деп ... ... ... қалыпты деңгейде арту жағдайларын нысанға
ала отырып, кіріске негізделген, сенімді қаржылық жүйесін реттеу ... ... алға ... ...... сәйкес
орындалған, зейнетақы активтерін басқару механизмдеріне талдау да ... ... ... ... ... ... ... активтерін
басқаруды ұйымдастыру жайлары арқау болып, негізгі іс-әрекеттерді құқықтық
тұрғыдан реттеу ... орын ... ... ... ... ... асырудағы мән-жайын қарастырады.
Зейнетақы активтерін басқару жүйесінің үрдістерін басқаруға қатысты
талдаулар негізінде қорлардың инвестициялық ... ... ... жолдары ұсынылды. Негізінен алғанда зейнетақы активтерін
инвестициялаудағы тәуелділікті төмендету механизмдері салым ыңғайына ... және ”В„ ... ... ... ... ... ... құру ыңғайы тақырып желісіне арқау болады, осының нәтижесінде жаңа
зейнетақы заңдары барысында ... ... ... ... деректермен
байланыстырыла отырып жеткізіледі. (Азаматтар үшін деректік негіздемелер –
тегін, ал басқару компаниялары үшін – төлем негізінде іске асады).
Мазмұны
Кіріспе
1. ... ... ... ... құрылым негіздері
1.1. Қазақстандағы іске асырылып отырған зейнетақы жүйесінің құрылымы
және тарихи диалектикасы
1.2. Қазіргі кезеңдегі зейнетақы нарығының қалыптасуы
1.3. Зейнетақы активтерін басқарудың ... ... ... ... ... ... жүйесіне талдау
2.1. Қазақстан Республикасының мемлекеттік бағдарламаларын жүзеге
асырудағы асырудағы зейнетақы активтерінің рөлі және құқықтық қамтамасыз
етілуіне талдау
2.2. ... ... ... ... ... ... жағдайына талдау
2.3. ООИУПА „Қазақстанның Халық Банкі” іс-әрекетіне талдау
3. Қазақстан Республикасының зейнетақы активтерін ... ... ... және ... ... ... тізімі
Қосымша А. ҰЗҚ мен ООИУПА мекемелерінің кварталдық есебі, 2005
жылдың 2 кварталы
Қосымша Б. ҚР-ның ҰЗҚ ... саны мен ... ... ... 2005 ... 1 желтоқсанына дейінгі дерек
Қосымша В. ООИУПА кірісі мен ... ... есеп және ... ... Г. ... ... тәжірибе байқатқандай, көптеген елдерде зейнетақымен
қамтамасыз етудің тиімді жүйесі үш ... іске ... және ... ... ... ... қолданылады. Зейнетақы жүйесінің деңгейлері ішкі
құрылымы жағынан бір-бірімен байланысты, бақылау амалдары және қаражат
ағынын ... бөлу ... ... қатысты өзіндік
ерекшеліктерімен дараланады. Міндетті жинақтау сызбаларын ... ... ... көлемін зейнетақы активтерін инвестициялау
жолымен арттырады.
Зейнетақымен қамтамасыз ету туралы заң ... жаңа ... ... ... ... ... ... жылдың қаңтарына дейін
үрдіске енген жүйе соңынан іле-шала енген жаңалықтар болып саналады.
Атап өтерлігі, бұрынғы бірлесімді ... ... ... ... есебінен төленді: өндіріс орындары өз еңбеккерлері ... ... ... тоғытып отырды. Алайда көптеген себептерге
байланысты ең алдымен экономикалық тұрақтылығы дағдарысты күйге енді.
Осылайша, Қазақстан ... ... ... ету ... ... қарттық құқығы бұл уақытта болашақ зейнеткерлердің өздерінің
еңбектерімен ... ... ... ... ... «Не ... ... зейнеткер зейнетақысының көлемі белгілі бір деңгейде оның
жинақталымын ... ... ... ... бұл ... арнаулы ұйымдар
тарапынан жүзеге асады.
Тақырып өзекті деп есептелінеді және лайықты ... ... ... өсуімен қатысты, осы орайда сенімді, кіріске толы
қаржылық жабдықтарды инвестициялау ... ... деп ... ... ... әр ... бей-жай қалдырмасы тиіс.
Қаржылық жабдық, құралдар ... ... ... ... қарағанда ТМД елдерінің арасында ілгері ... ... ... ... ... ... ... түрлілігімен
ерекшеленеді. Осы орайда зейнетақы қорлары құнды қағаздар нарығының дамуына
байланысты.
Аталмыш жұмыстың мақсаты – ... ... ... ... ... ... ... қоса қабат келесі міндеттер негізге
алынады:
- Қазақстандағы іске асып отырған ... ... ... оны ... ... мен ... ... аудару;
- зейнетақы қорларының іс-әрекетін сипаттау, қазіргі жағдайына талдау;
- зейнетақы нарығының іс-әрекетінің құқықтық реттеліміне талдау;
- зейнетақы активтерін басқару әдістерінің ... ... ... ... ... ... ... қарастыру;
- Атамекеннің зейнетақы активтерін басқару үрдістеріне, іс-әрекетіне
талдау;
- зейнетақы активтерін басқару жүйесінің даму тенденцияларын ... оны ... ... белгілеу.
Зерттеу нысаны – Атамекеннің ООИУПА материалдары.
Бірінші ... ... ... ... ... ... ... қазіргі зейнетақы жүйесінің тарихи
диалектикасы келтіріледі. Сонымен қоса зейнетақы активтерін басқарудың шет
елдік ... ... ... ... ... ... ... жүйесіне
талдау жасалынады. Зейнетақы активтерінің мемлекеттік ... ... рөлі ... зейнетақы активтерінбасқаруды құқықтық
қамтамасыз ету жайына талдау жасалынады, Қазақстан ұлттық ... ... ... ... ... ... активтерін басқару жүйесін дамыту
тенденциялары қарастырылады және оны ... ... ... жазу барысында негізгі заң актілері қаралып,қолданылды, ол
Заңдар Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... ... ... ... қоса статистикалық материалдар,
экономикалық қаржылық журналдарда жарияланған мақалалар қолданылды.
1 ... ... ... ... ... ... ... зейнетақы жүйесінің құрылымы және тарихи
диалектикасы
20-шы ғасыр байқатқандай, кез ... ... ішкі ... ... - ... ... әлеуметтік саясаттың маңызды міндеті –
қоғамдық өмірде белгілі бір ... қол ... ол ... ... ... ... ... атап айтқанда аштық, сырқат, табиғи апаттар,
демографиялық „жағдайсыздықтардың” алдын алу;
- материалдық дүниелер мен ұйымдастыру ... ... ... ... ... бір ... ... бағы ау және
әлеуметтік ахуалды төмендетпеу жағдайларын ... ... ... өмір сүру ... күнделікті жұмыс жайларына назар аудару
(салықтар арқылы, кәсіпкерлік ... ... ... т. ... ... әлеуметтік саясаты азаматтардың ... ... ... ... ... ... негізгі
принциптер болып есептеледі:
- өмір сүру деңгейін төлемдер формасының алуан түрін ... ... ... ... ... көрсету;
- жұмыссыздарға тиісті төлем төлеу;
- әлеуметтік сақтандыру саясатын қамтамасыз ету;
- ... ... ... ... жете көңіл бөлу, мемлекет есебінен
білім беруді дамыту;
- белсенді саясат жүргізу, оның барлығы еңбеккерлер ... ... ... ... ... ... тұрған әлеуметтік
алғышарттар, яғни міндеттер мол, көпшілігі тез ... ... ... ... ... ... формасы - әлеуметтік саясат, оның өзі
қоғамның қажеттілігін қанағаттандыруға бағытталған және ... ... ... ... ... ... оның ... еңбекақы; жұмыс
қабілеті төмен жандарды әлеуметтік қорғау саясаты; еңбекпен қамту саясаты;
әлеуметтік саладағы, ... ... ... осы ... бірсыпыра қызмет ретін жүзеге асырады: саяси,
экономикалық және әлеуметтік. Басты негізгі қызметтің бірі – ... ... ... қорғау саясаты саяси, әлеуметтік, экономикалық
іс-шараларды қамтиды, осы арқылы көмекке мұқтаж, еңбек ... ... ... отбасыларына көмек ұйымдастытылады. Әлеуметтік қорғаудың
негізгі ... ... ... Кез ... ... ... ... орын алған, әлеуметтік қорғауды нысан етіп алады.
Мемлекетпен бірге кәсіподақ та бұл ... ... ... қорғау
қызметін атқаруда ерекше рөл атқаратын – ... ... беру ... ... сақтандыру компаниялары. Мемлекет тұрғындардың өмір сүру
ауқатын жетілдіруге медициналық қызмет көрсетуді жетілдіру, жұмыссыздарды
әлеуметтік ... ... ... ... ... ... осы
міндеттерге енеді. Әлеуметтік қамтамасыз ету және ... ... ... қоса ... материалдық көмек ретімен іске асады.
Тұрғындарды әлеуметтік қорғау жүйесінде маңызды ... ... ... орын алады, оған зейнетақымен қамтамасыз ету деенеді.
Батыста медициналық және зейнетақылық сақтандыру кіріс пен ... ... ... жүзеге асады. Жапонияда әлеуметтік сақтандыруды
еңбеккерлердің орташа жалақысынан 7 пайыз көлемінде ұстау ... ... ... 7,5 ... ... ... әлеуметтік қорлардың қалыптасуы
толықтай мемлекет есебінен іске асады. Қазақстанда ... ... ... ... 10 пайыз көлемінде ұсталып
отырады.
Соңғы он жыл көлемінде зейнетақымен қамтамасыз етуде ... ... ... ... ... қазіргі уақытта зейнетақы жүйелеріне
өзгерістер енгізілуде. Бұл ... ... неге ... ... ... ... ... сақтандыру жарналары принциптерімен орайласып,
түскен қаражатқа тікелей байланысты болды. Аталмыш зейнетақы жүйелері өз
тиімділігін ... ... ... мен демографиялық ахуалдың
күрделенуіне әкелді. Зейнеткерлер осының салдарынан аз ... ... ... ... ... ... қымбаттауы салдарынан қатты зардап
шекті. Зейнетақы иелерінің сұранысы, ... алу ... ... түрде
төмендеп кетті. Зейнеткерлер есебінен елдердегі кедейшілік тұрмыс кешушілер
саны көбейді.
Реформалар ... көп ... ... тиіс ... ол ... ... ... болып, бұл үшін қосымша ресурстар тартуға
бағытталды, зейнетақы жүйесінің қаржылық ... ... ... еңбек салымы мен зейнетақы көлемі ... ... ... ... ... қалыптастырудағы еңбеккерлер қызығушылығын
арттыру көзделген.
Зейнетақы реформасын жүргізуде мемлекеттер Достастығы саясаты келесі
принциптерге құрылады:
- зейнетақымен қамтамасыз етудің ... ... ... ... ... көптеген мемлекеттердің зейнетақының жүйесінің үш ... ... ... ... ... ... ... принципін таңдау, ол –
жинақтық;
- ... ... ... ... өркендету және лайықты
институттардың қанат жаюын қолға алу;
Зейнетақымен қамтамасыз етуде жүргізілген реформалар ... ... ТМД ... ... тән ... байқалды:
- белгілі бір төлемдермен қоса ынтымақтық жүйесін сақтау, ... ... ... және оны ... ... мемлекеттік
емес жүйелермен толықтыру. Бұл ТМД-ның көп елдері үшін тән, ... ... ... негізі – мемлекеттік зейнетақымен қамтамасыз ету
және мемлекеттік ... ... ... ... ету жүйесін жинақтау принциптерінде құру.
Бұлардан басқа, ұлттық зейнетақылық заң ... ... ... ... ... ... принциптеріне ауыстыру
енгізілді. Осылайша ТМД елдерінде жаңа зейнетақы жүйелері құрылып, ... ... арқа ... ...... тыс ... қорлары.
Атап өтерлігі, аталмыш елдерде, 1-ші таблицадан ... ... ... ... қымбаттауымен зейнетақы саласында да қомақты
өзгерістер белең алды.
Таблица 1 – ТМД елдеріндегі зейнетақы ... ... ... |
| ... | |
|1 |2 |3 ... ... |Зейнетақы мен әлеуметтік төлем ... ... |
| | ... Әр ... бір күнге шаққандағы орташа|
| | ... ... ... Зейнетақыны қайта |
| | ... ... 4 рет іске ... 1 ... 1 |
| | ... 1 ... 1 ... ... ... ... ... ... ... ... | ... ... ... ... нақтыкөлемдік |
| | ... ... ... ... |жыл сайын ... ... ... ... ... ... ... |
| | |жыл ... ... 75 ... ... |
| | ... ... жылдағы дерек назарға |
| | ... ... ... |Зейнетақы индекстелуі орташа еңбекақы көлемінің|
| | ... ... және ... ... |
| | ... ... ... шектік ыңғайын |
| | ... ... ... ... байланыстыру |
| | ... ... ... ... және ... ... артуы тұрғындар кірісі |
| ... ... және ... ... мен |
| | ... түрлеріне бағаның өсуімен жүзеге асады. |
|Украина |Баға және |Зейнетақының минимальды көлемі ... ... |
| ... |мен аз ... ету ... ... |
Бұлардан басқа сақтандырылған тұлғаларға жеке есеп ... ... ... мөлшерінің көлемін еңбеккерлердің еңбек
салымымен тығыз байланыстыру жалға қойылған, осы ... ... ... ... де ... ... тұтастай алғанда, азаматтарды зейнетақымен қамтамасыз етуде
принципті ерекше өзгерістер белең ала қойған ... еніп ... ... ... ... ... ... атқара алып отырған жоқ. Халықаралық Еңбекті Ұйымдастыру тарапынан
кіріс көздері нақты ... ... ... ... ... ... іске аса ... отырып.
Ең бастысы – көптеген Достастық елдерінде зейнетақы деңгейі әлі ... ... ... отыр және зейнеткерлер қажеттілігін ... ... ... ТМД елдерінде, 2-ші және 3-ші ... ... ... 1-ші ... 66,5 млн. ... ... ішінде 49,5 млн-ы – кәрілік есебінен зейнетке шыққандар; 8,9 млн. –
мүгедектікпен шыққандар; 4,4 млн. адам – ... ... ... ... ... көпшілігі үшін зейнетақы – бірден-бір тіршілік
көзі деп есептеледі.
Таблица 2 – Зейнеткерлер саны, әлеуметтік ... ... ... және ... ... түріне қарай бөлу, 2005 жыл
басына
|Мемлекет |Зейнеткер|Оның ішінде |
| |лер ... |
| |мың адам | |
| | |жас ... ... |Асыраушысынан |
| | ... ... ... |
| | |Мың |% |Мың |% |Мың ... | ... ... ... ... % |
| | | ... |рі | |ық ... | | |) | ... | |
| | | | | |лер) | | |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 ... |1114,6 |733,9 |65,8 |167,6 |15,0 |77,1 | ... |558,1 |414,6 |74,3 |64,3 |11,5 |25,7 | ... |2500,6 |1952,9|78,1 |322,3 |12,9 |157,4 | ... |902,5 |594,9 |65,9 |149,3 |16,5 |60,5 | ... |2424,6 ... |383,7 |15,8 |235,1 | ... |529,0 |418,5 |79,1 |57,2 |10,8 |53,3 | ... |700,7 |511,5 |73,0 |130,2 |17,2 |37,2 | ... |38479,1 |28886 |75,1 |4823 |12,5 |2214,9| ... |562,0 |364,0 |64,8 |76,0 |13,5 |68,0 | ... |2630,7 ... |570,6 |21,7 |26,5 | ... |13853,6 |10388 |75,0 |1875 |13,5 |1006,3| ... 3 – ... ... ... ... ... сандық көрсет- |Еңбеккерлердің саны, бір |
| |кіш ... % ... ... |
|Әзірбайжан |30,1 |3,3 ... |43,5 |2,3 ... |56,3 |1,8 ... |47,8 |2,1 ... |39,4 |2,5 ... |29,9 |3,3 ... |46,3 |2,2 ... |59,6 |1,7 ... |32,2 |3,1 ... |29,6 |3,4 ... |65,1 |1,5 ... ... ... ... ... көлемі зейнеткердің
күнкөріс ыңғайы ретімен сәйкес кем ... ... жыл ... ... көлемі Қазақстанда ғана күнкөріс межесімен
сәйкестендірілді, орташа зейнетақы – Қазақстан мен Ресейде.
Міндетті ... атап ... ... ... ... әсер беретін жай – демографиялық жағдайдың ... ... ... елдерінде тұрғындардың ішінде жасы егде ... ... ... ... ... ... ... төмен екендігі байқалады. Зейнетақымен ... ... ... 4-ші ... ... 5 - ... қамтамасыз етудің негізгі көрсеткіштері
|Ел |Минимальды |Орташа ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... |
| | ... ... ... ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 ... |4,0 |15,5 |20,8 |19,2 |74,35 ... |5,2 |8,2 |- |- |- ... |47,7 |30,9 |26,5 |66,8 |110,6 ... |7,0 |7,5 |57,0 |12,3 |13,2 ... |24,1 |28,9 |23,4 |103,0 |123,5 ... |4,2 |9,7 |21,3 |19,7 |45,5 ... |5,2 |6,8 |- |- |- ... |5,4 |29,2 |34,4 |15,9 |85,6 ... |0,9 |1,8 |- |- |- ... |14,4 |22,3 |- |- |- ... |5,5 |14,9 |39,9 |13,9 |37,4 ... ... ... 2003-ші жылы зейнетақымен қамтамасыз
етудің үлестік шығыны құралы ... 5 – ... ... үлестік шығыны
|Ел ... ... ... (АҚШ дол.) ... |175,5 |3,6 ... |62,9 |3,4 ... |647,1 |8,4 ... |80,1 |2,5 ... |705,6 |4,4 ... |62,5 |4,9 ... |60,6 |4,9 ... |11763,4 |4,8 ... |13,0 |1,6 ... |585,9 |9,7 ... |2607,5 |8,8 ... ... 6-шы ... келтіріледі, ұлттық кіріс бойынша
пайыздық көрсеткіш нысанға алынады.
Таблица 6 - ... ... |2003 жыл ... |17,6 ... |13,8 ... |16,5 ... |16,4 ... |19,7 ... |13,4 ... |10,6 ... |11,7 ... |12,1 ... |10,6 ... ... кез ... ... үшін маңызды жайт-зейнетақы
жүйесінің қаржылық тұрақтылығын қамтамасыз етуі. Бұл жүйе қомақты ... ... ... ... ... зейнетақыға шығарудың жасын
көтеруді қарастырып отырады, зейнетақы жарнасының көлемін қайта ... ... ... ... ... ... өсу деңгеиімен
салыстырады. Зейнетақы жасын көтеру әсіресе дамыған ... ... ... орташа өмір жалғасымдылығы жоғары және тұрғындар арасында қарттар саны
мол, нәтижесінде зейнеткерлер саны арту үстінде. Осы жағдайларда ... ... ... оңды ... беріп отырады. Сол үшін бұл жолмен
елдер де бағыт ұстанды, атап ... ... ... ... Молдава.
Зейнетақы жарнасының көлемін ұлғайту зейнетақы қорының кіріс бөлімін
тез ... және ... ... ... ... қаржылық тұрақтылығын
қамтамасыз етеді. Алайда зейнетақы ... ... ... экономикадағы
бәсекелестіктің төмендеп, жарна төлемінен бас тартуға және еңбекақы өсу
қарқынын баяулатып, ұзақ ... ... ... жүйесінің
қаржылық қиындықтарына соғуы ықтимал.
Ал, бұл мәселелерді шешуге келгенде, еңбекақы өсу қарқынының қатынасын
сақтай отырып үрдіске ... ... ... ... ... ... төмендейді, зейнеткерлердің өмір сүру барысы әлсірейді. ... ... ... Қазақстан, Литва, Молдава, Тәжікстанда орташа
зейнетақы көлемінің қатынасы ... ... ... 1,5 ... ... Бұл еуропалық дамыған елдерге қарағанда төмен көрсеткіш, аталған
елдердің зейнетақымен материалдық қамтамасыз етілуі ... деп ... ... ... ... ... қаржылық беріктік
мәселесін шешуде зейнетақы жасына көңіл аударудың мәні зор. ... ... ... даму ... ... ... бәсекелестікті
қолданудың мәні ерекше.
Тағы бір бағыт алуда-жинақтық және аралас зейнетақы жүйелерін құру.
Алайда экономикасы әлі де ... емес ... ... ... ... ... элементтерін енгізу тәуекелдікті талап етеді, қаржылық
институттардың зейнетақы қоры ... ... ... ... ... ... Жинақтау зейнетақы жүйелерін енгізу қомақты қаржылық
ресурстарды талап етеді. Қазақстан бүгінде осы бағытпен қадам ... ... ... Республикасындағы зейнетақы жүйесі ынтымақтас
типке енеді. Оның қалыптасуы бұрынғы ... ... ... ... ... ... ... толықтай мемлекеттік бюджет есебінен
қаржыландырады, салықтық түсімдерге де байланысты. 1991-ші жылы зейнетақы
жүйесінің ішінара ... ... ... ... көлемі еңбек
өтімінің жалғасымдылығы мен орташа айлық жалақы көрсеткішіне де қатысты, ал
зейнетақы ... ... ... ... ... қорының
қаражатынан жүзеге асады. Алайда аталған реформа ... ... шешу ... ... ... ... қаржылық қамтамасыз етуі
тиянақтау мүмкін емес. Реформа ұлттық, ең ... ... ... ... ... қоса ... ... назарға алынбады.
Тәжірибелік ыңғайда қайтадан құрылған мерзімінде ... ... ... ... ... әлі ... ... шеше алмауда. Қазақстанда да
шешілмеген мәселелер баршылық, Қазақстанда 1991-ші жылы құрылған зейнетақы
қоры басынан ... ... ... ... 1991-ші жылдың тамызына
дейін бұл СССР бюджетінен жүзеге асып, ... ... ... ... әр ел ... ... тиіс ... басшылық органдардың 1996-1997-ші жыл басында қабылданған
қарарларына байланысты ... ... ... ... ... ... зейнетақы қарыздарын жою көзделінді. Зейнетақы жүйесінің көп
мәселелері зейнетақы заңдарының дұрыс орындалмауынан болды, соның ... ... ... ... ... кемшіліктер орын алды. Ең
алдымен ... ... ... ... мен ... тұстар мол болды.
Біріншіден, азаматтардың зейнетақы қорының кіріс, шығыс ... ... ... ... ... алуда кемшіліктер болды: әйел
адамдарға толық зейнетақы иелену құқығын алу үшін зейнетақы ... 20 ... ... ... ... ер адамдарға – 25 жыл. Әйел адамдар 58
жастан зейнеткерлікке шықса, ер адамдар – 63 ... ... өмір ... 72 жас ... ... ер ... – 67 жас, осы орайда
ескеруге тұрарлық жайт - әйел адамдардың зейнетақы қорына араласу ... ... ... екі ... артық, әйелдердің Зейнетақы қорына араласуы
кіріс бөлімінде ер адамдарға қарағанда шағындау. ... ... ... әр ... ... ... әйелдер мен ерлер
зейнетақы төлемінде ... ... ... ... үшін ... 2,75 ... құрайды, ал ер адамдарда базалық зейнетақының 2,2
пайызын құрайды. Базалық ... алу үшін әйел ... ... міндетті түрде 20 жыл қатынасу шарт (55 пайыз / 20 = 2,75 пайыз), ал
ер адамдарға – 25 жыл (55 ... / 25 = 2,2 ... ... ... тұрғындардың жекелеген категориялар мен топтарына да зейнетақы
қорының кіріс бөлігіне қатыспауға да мүмкіндік береді (мысалы, ... ... ... әрі ... ... ... ... 1- ші қаңтарында
қабылдаған ‘Зейнетақымен қамтамасыз ету’ заңның енуімен ... ... Заң жаңа ... ... ... ... 1998-шіжылдың
қаңтарына дейін елімізде қолданылған бірден-бір ықпалды жүйе ... ... ... ... ... ... есебінен
төленді: өндіріс өз еңбеккерлері үшін ... ... ... ... көп ... ... ең ... экономикалық, қаржылық
тұрақтылық бұл жүйеде дағдарысты бастан ... Бұл ... ... жалтару енеді, өйткені дағдарыс шегінде орын алып ... ... ... да бұл ... ... бар.
Қазақстанда әлеуметтік қорғаудың сатысына қарай зейнеткерлер әлі де
болса ... ... ... ... үрдістегі әдістемелер жағынан қарағанда
азаматтарда біртекті біліктілік, ... ... ... бола ... әр мерзімде шығу орын алуы ... Осы ... ... ... осы уақытқа дейін қиындық күй ... ... ... ... ... ... ... кедергі келтірді „әркімнен – қабілетіне қарай, әркімге –
еңбегіне қарай”. Бұл ахуал кеңестік ... ... ... еңбекке араласуы мен жалақы көлеміне қатысты; Егеменді Қазақстанда бұл
жүйеге еңбек ... ... ... ... ҚР ... ... қайраткерлері, инженер, ғалымдар) минимальды зейнетақыға ие болды.
Бұл әдісті қисынды деп санауға бола ма: ... 20-25 жыл ... ... ... ... 3 мың ... зейнетақы алатындар бар, ғылым кандидаты –
3600 теңге, заңға сай алдыңғыларын аз қамтамасыз етілген деп ... ... ... ... Ал, ... кандидаты 50 жылға жақын тер төгіп, тек олардан
100 теңгеге артық қана зейнетақы иеленеді.
Нәтижесінде зейнеткерлікке шығысымен, ереже бойынша, адамдар өте ... ... ... ... өз ... ... үшін ... еңбекке араласқан. Қазіргі уақытта жұмыссыздықтың артуымен,
бұл да қиындыққа айналды.
Қарастырылып отырған ... ... ... ... ... ... ... жүргізіледі, мақсаты – оның әлсіз
жақтарын аңғарі, қаржылық жағдайын бекітуге мүмкіндік беру, ... ... ... ... жүргізу, зейнетақымен қамтамасыз
етудің лайықты деңгейін иелену.
Осылайша, зейнетақы реформасының негізгі ... ... ... ... ... бөлу жүйесінен біртіндеп жинақтық зейнетақы
жүйесіне көшу қарастырылады, бұл орайда жинақтылық ... ... ... ... да ... ... болады. жинақтық зейнетақы
жүйесінің негізгі принциптері реформа басынан қазіргі уақытқа ... ... ... жүйесін мемлекеттік реттеу;
- азаматтарға жинақтаузейнетақы қорын таңдауға ... ... ... көмек беру;
- азаматтарға белгіленген минимальды зейнетақы қорының жұмысын, жинақтау
жүйелерінің үрдістерін қалыптастыру;
- тура мемлекеттік кепілдіктерді қамтамасыз ету;
- әлеуметтік қамтамасыз етудің басқа да ... ... әр ... ол ... ... болса, жинақтау зейнетақы қорына араласуын
бір жүйеге келтіру;
- еңбекке қабілетті ... ... ... өз ... ету ... жетілдіру;
- зейнетақы жинақтау қорының тиімді инвестициялануы қауіпсіздікпен
орайласып, ... ... ... ... ... ұйымдастыру;
- азаматтардың жинақтау зейнетақы қорларындағы жинағын мұрагерлік
тұрғыдан иелену құқықтарын реттестіру;
- әр азаматтыңерікті, ... ... ... ... құқығын
қарастыру;
- экономикаға зейнетақы жинақтық есебі қорынан қаражат көзін дұрыс
шоғырландыруды ұйымдастыру.
Қазіргі уақытта елімізде ... ... ... екі ... ... бірлесімді – бұрынғы зейнеткерлер мен мына азаматтарға тән, ... 1-ші ... ... ... ... 6 айды ... Егер осы
уақытқа дейін әйелдерде жиырма жылдық өтім назарға ... ... ... бес ... өтіл ... ... Онда олар толық
зейнетақысын бірлесімді жүйеден алады. Егер өтілі ... ... ... көлемі төмендей бермек. Бұл жүйе Еңбек ... ... және ... ... ... ... ... 40-50
жылды қамтиды;
- жинақтау – кімде-кім 1998-ші жылдың 1-ші қаңтарынан жинақтау зейнетақы
қорларына міндетті зейнетақы жарнасын ... 10 ... ... ... соларға қатысты.
Осылармен байланысты жаңа құрылымдар құрылды: зейнетақы төлемі
жөніндегі Мемлекеттік ... ... ... ... жүзеге
асырып, салымшылар жарнасын жинақтай отырып, тиісті ... ... Бұл іске ... ... ... ... ... қоса
реттеу органдары – еңбекті және тұрғындарды әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік зейнетақы жүйесі – Қазақстандағы
әлеуметтік қамтамасыз ... ... ... ... Ол ... негізгі
бөлігін қамтиды,
Қолдау қажет ететіндер мәселесіне ортақтасады. Зейнетақымен қамтамасыз
ету - әлеуметтік қорғау саясатының ... бұл ... мен ... үшін ғана емес, болашақта алатындарға да қатысты. Осы орайда
кірісті ... ... ... Зейнетақы көлемі сол елдің әлеуметтік –
экономикалық деңгейіне де ... ... ... мен ... ... ... ... етудегі жоғары кепілдіктер жеке
жинақталымның ... ... ... белгілі болғандай,
инвестициялар мен экокнмикалық өсуді анықтап, ал зейнетақымен ... ... ... ... ... ... нашар екендігін
байқатады.
Кең таралымға ие болған ... ... ... ... ... ... байланысты. Еңбекке қатыстылары
тұрғындардың еңбекпен қамтылуымен байланысты. Бұл орайда ... ... ... ... жүйесі. Әлеуметтік зейнетақылар мемлекеттік
бюджетпен төлене отырып, жан ... ... ... ... ... ... екі ... талапқа байланысты:
- зейнетақымен қамтамасыз етуге негіз болатын жағдай (жас ерекшелігі,
мүгедектік, асыраушысын жоғалту);
- ... бір ... ... болуы. Бүгінде республиканың зейнетақы
жүйесі ... 11 ... ... ... ... ... аталмыш көрсеткіш жаман емес, Ресейде – 27 пайыз халықты
қамтиды.
Тұтастай алғанда, негізгі ... ... ... ... ... ... ... қатысына қарағанда
Қазақстанда жағдай жақсара түскен. 2005-ші жыл деректері ... ... ... 0,25 және ... ... (бұл дегеніміз – Қазақстанда 1
зейнеткерге 2 жұмыс ... ... ал ... ... ... 52 ... сай келеді).
Әлемдік тәжірибе байқатқандай, зейнетақымен қамтамасыз етудің тиімді
бағыты – жинақтау зейнетақы жүйелерін ұйымдастыру.
Қазақстанда ... ... ... жыл ... ... ... тиіс нәрсеміз – бәріміздің қолымызда, біз жинақтаушы ... ... ... жеке ... мен зейнетақы төлемдері арасындағы
байланысты жетілдіруге тиіспіз. Жинақтаушы зейнетақы қорлары тұрғындардың
салымын ... ... ... ірі көзі болып есептелінеді.
Алайда, біздің ойымызша, соңғысы зейнетақы жүйесіне ... ... ... ... ... ... міндетті түрде мемлекетке
көмек ұсынушы ... ... ... ... ... ... ететіндігіне сенімді болғанымыз дұрыс. Сонымен қоса мемлекеттік
зейнетақы жүйесіне салмақ түсірмейді. Мысалы, жинақтаушы зейнетақы жүйелері
ертеректе ... ... ... ... ... қарастыра алады
Бұлардан басқа, жинақтаушы ... ... – ел ... ... ... Бұл туралы көп елдердің тәжірибелері дәлелдеді.
Мысал ретінде чили мемлекетін алуға ... ... ... ... ... экономиканы дамытудың қаржылық ... ... ... ... ... арқылы ретін табады.
Жинақтау зейнетақы жүйелері ... емес ... ... құру арқылы таратылады, қатысу ерікті ... ал ... ... ... ... ... ... арқылы
жүзеге асады.
Республикадағы жинақтаушы жүйе банктік есеп шоттармен қатысты. Әр
еңбек етуші жарнасын ... ... ... инвестицияланады. Жұмыскер
алатын зейнетақы өз есепшотындағы сомаға қатысты. Жинақтық зейнетақы
қорынан ... ... ... ... болашақта зейнетақымен қамту
негізі болып есептелінеді. ... ... ... көлеміне байланысты,
төлем жалғасымдылығына, сонымен ... ... ... ... ... зейнетақы азаматтардың ерікті жарналары
есебінен құралады, сонымен қоса мемлекеттік емес қор ... ... тыс ... ... емес ... ... ... мақсаты –
қосымша үстеме, азаматтардың еңбек ету мерзімі аяқталғаннан ... ... ету; ... ... ... ... ... еңбек жағдайларымен қатысты зейнетақы ... ... ... ... ... ... жинақтау жүйесі
жоғары еңбекақы алатындар үшін тіптен тиімді. Төмен ... ... ... ... ... қаупіне түсу кейінірек сезіледі. Еңбекті
Халықаралық ұйымдастыру деректері бойынша, елдерде іске ... 200 ... ... 10-ы ... ... ... Сол үшін
зейнетақымен қамтамасыз етудің жинақтық элементтерін енгізу жұмыс берушілер
мен жұмысшылар ... ... ... ... ... ... жүйенің құрылуы кезең бойынша іске ... ... ... ... ... ... заңды және нормативті актілердің қабылдануы, олардың зейнетақы қоры
жинағын қорғап, мемлекеттік емес зейнетақы жүйелерінің ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік емес зейнетақы
жүйелеріне тарту, осы орайда міндетті түрдегі мемлекеттік ... ... ... ... ескеріліп, салық айналымы
механизмдері жандандырылады;
- мемлекеттік емес зейнетақы қорларын ұйымдастыру ірі ... ... ... ... категорияларын тарта отырып, инфрақұрылымдық
ыңғайға төселу.
Жаңа зейнетақы жүйесінің енгізілуі аса күрделі ... өтіп ... ... ... ету ... жаңа заң ... бекітіліп,
әзірленіп жатқанда, бұқаралық ақпарат құралдарында және ... ... ... толқыны пайда болды, мемлекеттік қайраткерлер ... алда ... ... ... ... ... ... көтеру,
қор нарығын дамыту, зейнетақы төлемінің тұрақтылығы және т.б. ... ... ... ... жаңа ... бастады. Осы
уақытқа дейін Қазақстанның кейбір тұрғындары әлі де болса бұл жүйенің қыр-
сырына қаныға ... жоқ: ... ... ... ету де ... Алыс ... ... айлап жарық, газ, жылу көрмейтіндер жайлы
сөз қозғаудың реті шамалы.
Жинақтық зейнетақы қорының қатынасушылары қолма-қол 8, 6 млн. ...... ... ... ... ... бұл ... неуі
1998-ші жылдың 1-ші қаңтарындағы дерек бойынша белгілі ... ... ... ... ... мақалалар жарық өріп,
жарнамалық акциялар үн қосты, мемлекеттік емес зейнетақы қорлары өз
тарапынан ... ... ... де ... болды: реформа
басталғаннан кейін екі жылдан кейін белгілі болғаны, жаңа ... 8, 6 млн. адам ... орай ... ... ... ... ... 1998-ші
жылдың қаңтарында зейнетақы қорының жалпы сомасы 150 млн. долларды ... аса көп ... ... да болса көлемді деп танылатын ... ... ... ... ... өз ... өте аз
көлемде жалақы төлейтіні. Биік ... бір ... ... тура
келді: жалақыны көлеңкеден шығармаса, реформа тығырыққа тірелетіндігін.
Нәтижесінде 2000-шы жылдың соңында ... ... ... ... ... ... емес, еңбеккерлердің өздері салатын ... ... ... байланысты „ақша қоры” молайып, ... ... ... ... ... қоры 1,7 ... ... Екі жарым жыл ішінде зейнетақы жинағының жиынтық көлемі 10 ретке
артты.
Сарапшылар пікірінше, бұл ... арта ... ... қарапайым
адамдар өз карттықтарына неғұрлым көп қаражат қорын жинақтауға қызығушылық
тудыруда.
Пессимистердің көптеген бағыт-бағдарына ... ... ... бәсекелестік күресте сөзсіз жеңіске ие ...... ... ... ... 28 пайызы Мемлекеттік жинақтық
зейнетақы қорының басқармасына тиесілі, бұл да ... ... ... ... бір ... ... Қалған азаматтардың
жинақтық бөлігімен 15 мемлекеттік емес зейнетақы қорлары мен 8 ... ... ... Қазіргі кезеңде зейнетақы нарығын қалыптастыру
Жаңа ... ... ... ... ... арқа сүйейтіні –
бюджеттен тыс зейнетақы қорлары, олардың ішінде ... орын ... ... емес ... қорлары.
Жинақтық зейнетақы қоры – банктік емес қаржылық мекеме, мақсаты ... ... ... ... ... ... әрі қарай
мақсатты несиелеу үшін жұмсайды. Қаржылық мекеме бола отырып, жинақтық
зейнетақы қоры ... және ... ... зейнетақы жарналарын тарту
әрекеттерін жүзеге асырады. Қор осылардың негізінде ақшалай ... ... ... ... ұзақ ... және ... мерзімді жобаларды
инвестициялайды.
Жинақтық зейнетақы қорларында орасан зор қаржы шоғырланады, сол үшін
мемлекет ... ... ... ... ... ... жол ашады, жинақтау ... ... ... ... мәселесіне қатысты үрдістерді реттейді.
Ең маңыздысы, мемлекеттік емес зейнетақы қоры тәуелсіз заңды тұлға
болып есептелініп, өз ... ... ... ... ... мен ... де ... ортақтастырады.
Мемлекет, өз кезегінде мемлекеттік емес ... ... ... ... ие ... ... қоры ...
мемлекет пен құрылтайшылар міндеттемелеріне қатысы шамалы.
Мемлекеттік емес зейнетақы қорларының ... ... ... ... шоғырлана отыоып, қор қатынасушыларының
ажырағысызменшігі болып саналады, бұл қорға кімнің салым иегері ... ... ал әр ... ... ... зейнетақы активтерінде
инвестициялық кіріс мөлшеріне қатысты.
Ауыспалы кезең ерекшеліктерін ескере отырып, ... ... ... ... және ... тұрақты өндірістер мен
коммерциялық банктер болып құрылды. Бұл орайда ... ... ... ... және ... ... ... бірігуі мүмкін. Кейбір экономистер мен халықаралық сарапшылар
жекелеген өндірістердің мемлекеттік емес зейнетақы ... ... ... ... өзі ... қаражат қорын жеке өндіріске
бұрмалауларына соғуы ... деп ... ... кіріс деңгейіне
кері әсер береді. Алайда бұндай қорлар активтерін басқару қызметі тәуелсіз
арнаулы басқару компанияларында үлкен тәуелділікке ие. Ірі ... емес ... ... ... ... ... қатынасушылардың
қажетті көлемін ұлғайтуға ... ... ... ... ... ... қажеттілігі туындайды. АҚШ-тың, еуропалық елдердің
тәжірибесі байқатқандай, мемлекеттік емес ... ... ... ... ... және ... принциптерге арқа
сүйейтіні байқалды.
Атап өтерлігі, мемлекеттік емес зейнетақы қорларының әрекеті зейнетақы
жарналарын шоғырландыруға, зейнетақы ... ... ... ... ... және ... қоры ... үрдісін
ғана атқарып қоймайды, бұлардан басқа да кең арнада үрдістер жүргізеді. ... ... ... ... ... жолымен жүзеге
асады.
Атап өтерлігі, мемлекеттік емес зейнетақы қорларын қалыптастырудың
міндетті шарты – ... ... ... және ... бойынша
өкілеттілікті реттеу. Басқару компаниялары мен институттар, ... ... ете ... бір ... ... ... ... басқару өкілеттігін бөлу және оларды сақтау мекемелерде қосымша
үрдістердің араласуымен іске асады.
Өте маңыздысы, мемлекеттік емес зейнетақы қорының зейнетақы ... ... ... ... назарға алынып, бұның өзі
нақты есепшоттар жағдайын бақылауға ... ... ... жеңілдетілген
зейнетақыдан бас тарту, ерлер мен әйелдердің зейнеткерлікке шығу ... ... қоса ... қоры шығындарының бір бөлігін мемлекеттік
бюджетке шоғырландыру әлеуметтік шығын жүктемесін төмендетіп, шығын бөлігін
оңтайландырады.
Бұлардан басқа, зейнетақы ... ... ... ыңғайында
жүктеменің төмендеуі үй ... ... ... ... ... қоса ҰЖӨ-нің көлемінің артуы ... ... ... ... ... Осы ... ... кірісі де
ұлғаяды. Өндірістің жалпы кірісінің артуы инвестицияның өндіріс қаражаты
есебінен ... ... ... ... Қазақстанның жинақтау жүйесінде мемлекеттік және
мемлекеттік емес зейнетақы қорлары бар.
«Зейнетақымен қамтамасыз ету„ Заңы ... ... емес ... қорларының екі түрін құру мүмкіндігі қарастырылған: ашық және
жабық.
Ашық ... ... ... ... ... ... ... тұратын жеріне қатыссыз-ақ жүзеге асырады.
Корпоративті жинақтық зейнетақы қорлары бір не бірнеше заңды ... тән, олар ... ... қорының құрылтайшылары мен
акционерлері болып табылады. Атап өтерлігі кейбір ... ... ... мақсатсыз құрылуы өрескелдіктерге соғуы ықтимал, ... бір ... ... ... ... қызығушылығы бәсеңдеп,
зейнетақы қорын таңдау құқығында іркілістер ... ... ... ... ... ... және өкілетті мемлекеттік органдар тарапынан бақылауды
күрделендіріп, кері бағытта үрдістер ... алуы ... емес ... ... ... ... ерікті
зейнетақы жарналарын да тарта ... ... ... ... ... емес зейнетақы қорларына ерікті түрде салуы барысында
салымшы белгілі бір тәуекелдік күй кешуге бел ... ... ... ... ... қор міндеттемелерінің орындалмауы, банкроттық
және т.б.). бұндай жағдайларда қор ... ... ... ... ... емес ... ... қорларынан зейнетақы
төлемдеріне құқық міндетті зейнетақы жарналары ... ... ... төмендегі тұлғаларға ұсынылады:
- ”зейнетақымен қамтамасыз ету„ заңының 9-шы бабының 1-3 тармақтарында
қарастырылған қағидалар басшылыққа алынады;
- елу ... жасы ... және ... ... ... ... етуге
жарайтын тұлғалар;
- I-II топтағы мүгедектер;
- Қазақстан Республикасынан тыс мекендерге ... ... ... жоқ ... ... құжатты ұсынған жағдайда, ҚР-ның
заңдарымен белгіленіп, елден шығу себептері нақтыланған.
Жинақтық ... ... ... төлемдері құқығы ерікті кәсіби
зейнетақы жарналары есебінен жүзеге асқанда елу бес жасқа толғандар ... ... тыс ... ... ... ... ... жағдайларында, нақты себеп дәлелі болған сәтте іске
асады.
Мемлекеттік емес ... ... ... ... ... тұлғаның
қайтыс болуы жағдайында ... ... ... ... ... Республикасының заң тәртіптеріне сай мұрагерлікке беріледі.
Қазіргі уақытта, 2005-ші жылдың 1-ші қазанынан республикада 14 ... қоры ... ... ... ... 76 ... мен ... бар. Филиалдар мен өкілеттік саны жалғасымды уақыт ... ... ... өзі ... ... етудегі зейнетақы
қызметінің нарықтағы орының лайықтығын аңғартады,
Аудит ... ... ... ... ... 8 ... мекеме мен
18 аудиторға ие. ЖЗҚ-ның зейнетақы активтерін инвестициялық ішінде ... ... ... ... ... ... ... түрде атап өтерлігі, жинақтау зейнетақы қорларының ... мына ... ... ... органдар тарапынан тізімі анықталатын қаржылық құралдарды
дұрыс орналастыру;
- зейнетақы төлемдерін ... ... ... ... асыру;
- зейнетақы жинақталымын басқа ... ... ... ... мекемесіне аудару Қазақстан ... ... сай іске ... ... ... ... мен қате есептелген қаражаттың кері
қайтарылуы;
- зейнетақы төлемдерін жүзеге асырумен және зейнетақы жинақтаылымн
ауыстыру, шығынды ... ... ... ... ... сай
үрдіске енеді.
Қазақстанда зейнетақымен қамтамсыз ету туралы заң 1997-ші жылы жазда
қабылданды, ал 1998-ші ... ... ... Республикасында
мемлекеттік емес зейнетақы қорларының бастапқы құрылымы қалыптасып, басқару
компанияларының негізі қаланды. «Зейнетақымен қамтамасыз ету» туралы ... ... аясы ... қарастырылған.
Мемлекеттік зейнетақы қоры жинақтық дүниені мемлекеттік құнды
қағаздарға инвестициялай ... ... ... депощитіне салып немесе
халықаралық қаржылық ұйым-мекемелердің бағалы қағазына салады.(Азиат даму
банкі,Еурапалық даму банкі, Бүкіл әлемдік даму банк және ... ... ... ... түсетін кіріс жеке қорларға қарағанда өз жиналымын
корпоративті бағалы қағаздар түрінде сала алады. Осы ... мына ... ... аудармақ: жеке жинақтық зейнетақы қорлары корпоративті
бағалы қағаздарға инвестициялауға ... ... үшін ... ... өткен болуы қажет, акционерлік қоғамдарда бұл үрдіске лайықты
талаптарға сай араласа алады. Егер мына мәселеге назар ... ... ... ... бейім түрі аса дамымаған, сол үшін бұл
саладан тезірек кіріс бола ... қүту ... Жеке ... ... ... дамуынан тәуелдікке енеді, жүйелі жұмыс арқасында ... ... ... ағымының артатыны белгілі.
Зейнетақы реформасы туралы Заң сонымен қоса зейнетақы активтерін қорғаудың
тағы бір түрін қарастырады-«қор-басқару ... ... ... тартылады. Банк-катодион-банк, қызмет түрін бағалы қағаздарды
шығару мен сақтау, есепке алу, өз ... ... ... ... ... ... ... теңге.
Банк-кастодиан жеке зейнетақы жинақтау қорларын қамтамасыз етеді, бұның
барлығы ... ... ... ... ... Мысалы, төлем
құжаты тағайындалым бойынша толтырылмай, нормативті актілерге қайшы ... ... ... ... ... алмайды. Банкте депозитті
есеп құнды ... ... ... ... идея
бойынша,инвестициялық қаражат онда бөлелмеуі ... ... ... өзі ... басқару компанияларының саясатына қатысты және олардың жоспарлы,
реттеу ыңғайындағы инвестициялаудан да байланысты. Неғұрлым ... ... ... банк ... де мол болмақ.
Жинақтық зейнетақы қорның зейнетақы ... банк ... және ... ... ... алынады, осыған
сәйкес кастодиалды келісімшарт болады. Бұндай ... ... ... қоры және ... ... ... іске асыратын ұйым-мекемелермен тығыз байланыста жүзеге аспақ.
Егер ... ... ... басқару жинақтық зейнетақы қорымен
өздігінен жүзеге асса, онда кастодиальды келісімшарт банк-катодиан мен
жинақтық зейнетақы қоры ... ... ... кастодиалды келісімшарт
формасы өкілетті органдармен бекітіледі. Банк-кастодиан жинақтық зейнетақы
қорларының зейнетақы ... ... ... ... ... ... ... жоққа да шығара алады, зейнетақы
активтерін инвестициялық басқаруды жүзеге асырып, егер ... ... ... ... ... ... ... болмаса
бұл жайлы өкілетті орган мен жинақтық зейнетақы қорына мәлімделеді.
Банк ... ... ... ... барлық операцияларына есеп
жүргізеді, инвестициялық кірістің жайында ай сайын жинақтық зейнетақы
қорын ... ... жайы мен ... ... ... ... активтеріне инвестициялық бақылауды жүзеге асырады.
Жинақтық зейнетақы қорында бір ғана ... ... ... ... ... ... ... жинақтық
зейнетақы қорының атқару органдары ... іске ... ... ... басқару талаптарымен орайласады. Зейнетақы
активтерін беру амалдары ... ... ... ... ... ... ... жиырма жылдық мерзімге жасалынады.
Жаңа банк-кастодианмен келісімшарт еске ... ... ... ... ... активтерін инвестициялық басқарылуы ... ... қоры өз ... ... ... ... Осы ... қатысты тақырыпқа сай мақалалар орыс және қазақ
тілдерінде жарық ... шарт ... ... ... ... қоры ... жаңа банк-кастодиандар арасында лайықты келісімшарттар бекітіледі,
бұрынғы кастодиан-банк ... ... ... жаңа ... ... арқау болады.
Жинақтау зейнетақы қорларының іс-әрекетнің жақында жиі жарық көретін
басылымдарда қор есеп ... өз ... ... ... мағлұмат
береді, сонымен бірге жеке зейнетақы есепшоттарының жағдайы барысында
жүйелі анықтаманы тиісті органдарға, тұлғаларға ... ... ... ... ... қорлары комиссионды көтермелеуге де ие
бола алады, оның шектік көлемін ... ... ... Осы орайда назарға алынатыны:
- инвестициялық кірістің он бес пайызы;
- зейнетақы активтерінің айлық 0,05 пайыздың көрсеткіші.
Көтермелеу шамасы жылына бір рет ... ... және ол ... біраз
уақыт бұрын хабардар етілді. Жинақтық зейнетақы қорының жеке ... ... ... толықтай жинақтық зейнетақы ... ... ... ... ... ... тамыз айындағы ресейлік қаржылық
жүйедегі дағдарыс халықаралық нарықтағы ... ... ... да кері ... тигізді. Қазақстанда
Республикасында еурооблигациялардың сатылуына деген ұсыныстың күрт артуы
бұл құнды қағаздардың ... ... ... ... ... ... басқару компаниялары да қызығушылық ... ... ... ... ұлттық комиссияға ұсыныс жасады. Онда
Қазақстан Республикасның еурооблигацияларын ... ... қор ... ... ... ... ... валютаның девальвациясы қаупінен қорқыныш алған Қазақстандық
компаниялар зейнетақы қорларының инвестициялық ... ... ... ... ... ... ... дейін қоржындаға
барлық қағаздар теңгеге лайықтандырылады, 1999-шы жылдың қаңтар айының
басында ... ... 80- ... ... ... ... салынды.
АҚШ долларына ұластырылды. Бұд үрдістің өзі қорларға ... ... ... игі әсер ... және ... жылдың
желтоқсан айына дейін номинальды кіріс коэффициентін ... ... ... ... ... ... ... теңге де құнсызданды.
Қазақстан Республикасның қаржылық қорындағы кәсіби мамандардың
алыстан барлайтын ... ... ... ... зейнетақы
жинақталымын сақтап қалуға ған ... ... жоқ, ... ... ... өзгерістер енді. Осы жайлардың барлығы ... ... ... орын ала ... ... өз ... көп қауіптенуінің қажетінің жоқтығын паш етеді.
Бүгінде Қазақстан ... ... емес ... сомалық активтері миллиард, ... ... олар ... жылына жарты миллиардқа өседі. ... ... ... ... қысқа мерзімді облигациялар( айналыс мерзімі 1жылға ... ... орта ... және ұзақ ... ... ... ... пайыз;
- халықаралық қаржылық мекемелердің құнды қағаздары-4 пайыз;
- акциялар мен облигациялар, «А» ФС листингіне енген-21,4 пайыз;
- жергілікті атқару ... ... ... 0,3 ... шетел эмитентерінің құнды қағаздары-3пайыз;
- екінші деңгейдегі банктер депозиттері-10пайыз.
Зейнетақылық жинақтық моделді ... ... ... ... өзі ... қауіпсіз шешім болып еспетелінеді, ұзақ
мерзімді перспективалық салымдармен орайласады.
Міндетті түрде атап өтерлігі, зейнетақы жүйеснің жинақтық түрінің
әрекет етуі ... ... ... ... ... салымшылар
үрдісі, зейнетақы жарнасы, таза инвестициялық кіріс. Зейнетақы төлемі,
зейнетақы жинақталымын аудару үш ірі ... ... ... АҚ ... АҚ «Қазақстан Ұлттық Банкінің ЖЗҚ» және ... ... ... ... ... емес ... ... 25,04 және 17,7 пайызы сай келеді.
Салымшылардың жеке зейнетақы есепшоттарының көлемінің ... ... ... ... ... ерекшеленеді, ол 7-ші
таблицада орын алған.
Таблица 7-Зейнетақы жарналарының түрлері бойынша ЖЗЕ(жеке зейнетақы
есепшоты).
| ... ... ... түрі ... ЖЗЕ ... |Үш ірі |Еңбекпен |
| | ... ... | ... |р |
| | ... ... | |
| | | |и | | ... |3752386 |26 |- |95 |6128 ... ... |7363 |- |85 |6105 ... |3715535 |16394 |- |81 |6201 ... |4630205 |22071 |- |79 |6699 ... |5399313 |25084 |- |75 |6709 ... |6164316 |27364 |- |69 |6968 ... |6642793 |29507 |- |68 |7893 ... таблицадан байқағандай, ЖЗЕ көлемі міндетті зейнетақы
жарналары бойанша 2004-ші жылы еліміздегі еңбекпен ... ... ... ... ... ... ЖЗЕ көлемі салымшылардың нақты санымен
сәйкес келмейді, бұлардың ... ... бір ... ... ... ... салымшылардың зейнетақымен қамтамасыз етудің екі не оданда
көп ... қол ... ... ... ... ... әлеуметтік
жеке кодының (СИК)болмауынан, сонымен қоса агенттердің міндетті зейнетақы
жарнасын қарстырудағы қажеттілігінен, салымшылар ... ... ... ... келеңсіздіктерге де қатысты болып келеді.
Қазіргі уақытта ЖЗЕ көлемі тіркелмеген ... жеке ... 710318 жан ... ... ... ... 3,5 млрд теңге.
Бұлардан басқа, ЖЗЕ зейнетақымен ... ету ... ... ... ... олардың ішінде ЖЗЕ үлесі, яңни міндетті
зейнетақы жарнасының түсу жалғасымдылығы 16 пайыз және ... ... ... ... ... зейнетақы жинақтық қорының
лайықталынбаған құқықпен белең алуы ... ... ... 1 ... ... дамуының жоғары қарқыны тұрғындардың еңбекпен қамтылуын және
жалақының асуымен қамтамсыз етіледі, міндетті зейнетақы ... ... ... яғни ... жарнасының түсімі жайлы деректер 8-
ші таблицада келтірілген.
Таблица 8-Зейнетақы жарналарының жалпы түсімі.
|Мерзім ... ... ... |
| | ... |
| | ... ... |
| ... ... ... | |
| | | ... | ... |22332 |22331 |0,3 |9683 ... |47864 |47856 |7 |11864 ... |85438 |85354 |84 |14374 ... |129561 |129422 |139 |17303 ... |195454 |195243 |211 |20305 ... |276173 |275872 |301 |23128 ... |340426 |340076 |3491 |27092 ... ... ... ... ... бастапқы
жылдарызейнетақы жарналарының өсуі анағұрым жоғары болып, 1999-ші жылы 114
пайызды құрап, 2003-ші жылы 41 пайызға артты. ЖЗЕ ... ... ... ... ... ... ал2004-ші жылы
ерікті кәсіби зейнетақы жарналары көтерілгені байқалады.
Зейнетақы жарналарын төлеу қарқынының төмендеуі мен ... ... ... байланысты жәнеЖЗҚ-на аударылған зейнетақы
жарнасының көлеміне де ... ... ... ... ... ... ... агенттер қарызы қысқаруына да қатысты.
Осылармен байланысты, ... ... ... ... ... ... негізіг бірнеше мәселелерін көрсетуге болады:
- міндетті зейнетақы жарнасын екі не одан да көп жинақтық ... ... яғни ЖЗЕ ... екі не одан да артуы;
- төлемнің барлық ... ... ... ... ... мемлекеттік қазыналық өндіріс « Зейнетақы төлемі
жөніндегі ... ... ... ... ... ... ... қателік тауып алу кезеңінде қайта
қарастырылады;
- салымшылардың ... ... яғни ... ... ... ... кері ... ақпараттарға жол беруі, бұның
өзі Жинақтық Зейнетақы ... ... ... жол береді.
Бұлардан басқа, міндетті Зейнетақы жарнасын төлеуден қарыз да
қомақталуы ықтимал, ... ... ... ... ... ... агентте жұмыс мерзімінде әлеуметтік жеке кодты
даярламаса және жұмыс орнын ... ... ... ... ... қоса ... ... тағы бір мәселе ... ... ... ... қорлары салымшыларында екіұшты ой
туындайды, себебі әркім өзінің кәрілігінің жан-жақты қамтамасыз етілуін
ойлайды. Екіұшты ой туындауы инвестициялық кірістің ... ... ... ахуалының бұған салқыны тиеді, өйткені азаматтардың
зейнетақы ... ... ... ... ... ... ... тәжірибесі.
Соңғы уақытта мемлекеттік емес зейнетақымен қамтамасыз ету үрдістерін
қалыптастырау тақырыбы және оның даму іс шаралары өте жиі ... ... ... әр адамнын өз болашағының жарқын болуын ойлау- занды
құбылысы Қазақстандық қаржылық қор, әрине әлі жас, ... ... Осы ... ... ... сөз ... ... мемлекетіміз- Ұлы
–британия, экономикасы ерекше дамыған, зейнетақы жүйесі бірізге түскен.
Әр ағылшындық 16 жасқа ... ... ең ... ... әлеуметтік
қорғау министрлігінен алады. Ұзақ ғұмырды сөз жүзінде тілеп қана ... ... ... осы ... бастап жұма сайын зейнетақы
жарнасын ... ... Осы ... ... беретін кепілдігі әр
азамат зейнетақы жасы келісімен (ер адамдар- 65, әйелдер- 60) ... ... ол ... ... ... 20 ... тең (аптасына 110
евро немесе жылына 5710), бұл сала жыл ... ... ... ... ... ... ету үш ... базалық мемлекеттіқ зейнетақыға, қосымша мемлекеттік
зейнетақыға және тұрғындардың ... ... ... ... ... азаматтарға төленеді (орташа еңбекақының 12 пайызы).
Қосымша мемлекеттік ... ... ... төлемінің сомасына
қатысты және зейнеткерлікке шығар алдындағы зейнетқы еңбек жалақысының 50
пайызын құрайды. Бұлардан ... ... ... ... ... мықтап жұмыс атқарып, ерікті зейнетақы жинақтауға араласатын
азаматтарды ынталандырады. ... өзі көп ... ... ... ... ... сақтандыру компанияларымен өмірлік шарт жасасып, жеке
зейнетақы қорына ... ... ... зейнетақымен қамтамасыз, етілу үрдісіне
қызығушылық танытуының себептері бар, ... ... ... ... ... салық айналымына зейнетақы қорларында шоғырланған
инвестициялық кіріс те еңбейді. Салық тек ... ... ... ... салықтық несие бірнеше он жылдықтарға иеленіп, жинақталған
сомасы инвистицияланып, ... ... ... ... ... ірі жүйе (барлық зенетақы
жинақталымының қырық пайызын кұрайды). 33млн. ағылшынның
еңбекке қабілеттілерінің 22 млн. ... ... ... ... ... Олардың жартысы 10,5 млн. зейнетақы сызбаларына қатысады, ... ... 4,5 млн. адам өз ... болашақ
зейнетақыжарнасын салып отырады, тек жұмыскерлерің үштен бір бөлегі ғана
зейнетақы жүйесіне араласпайды. Ал 3 млн. ... ... олар ... ... ... ... ... мамандық иелері), яғни
олардың жарнасы салынбайды.
Жекелеген зейнетақы қорларында екі ... ... ... бар ... ... ... түрі ... зенетақы салымын
жинақтау міндеттелінеді, зейнетақы төлемі механизмі арқылы ... ... ... өте ... оларды міндеттеме
әрқашан активтермен сәйкестендіріліп ... ... ... ... ... ... зейнетақы төлеу жөнінде
нақты міндеттемелері анықталады, ал гарантретінде жұмыс ұсынушы ... ... Бұл ... күрделі механизм, ерекше есептеулерді қажет
етеді, (қолда бар ... ... ... ... ... деп ... ... Ұлыбританияда ғана кең
қолданылмайды Батыс елдерінде де жиі қолданыста.
Ұлыбританиядағы жеке зейнетақы қорларының орнын нақтылау үшін ... ... ... жөн. Жеке ... қорларына жыл сайынғы жарна
сомасы 37 млрд. фунт стерлинг, ал олардың жинақталған ... 640 ... ... ... жеке ... жинағы бойынша жылдық 15 млрд. фунт стерлинг
жарнаны ... ... 190 ... фунт ... ... Жыл ... зейнетақы жоспары бойнша жарнасы мен жеке ... ... 52 ... фунт ... зейнетақы қаражаты сомасын бір жарым есеге
көтереді, бұл Ұлыбритания бюджетінен жыл сайын төленетін ... ... ... ... ... бойынша, ірі корпорация есебінен құралады,
олар өздерінің ... ... ... тұру үшін ... қосымша
зейнетақымен қоштамасыз ету жүйелері іске асырылады. Ереже бойынша, қосымша
зейнетақы жарнасын ... да, ... де ... ... ... бастап
Ұлыбританияда мемлекеттің міндетті зейнетақы ... ... ... ... өз еркі – ... өзі ... сол арқылы қосымша зейнетақы төлемі ахуалдары ... ... ... - әлеуметтік қорғау ... ... ... ... ... зейнетақы қорына жұмыскерлердің өзінен,
еңбеақыларынан 9 пайыз аударылады, бұған қосымша жұмыскерге 10,4 ... ... ... Компания келісімшартына қол қойылғаннан кейін
«contracting out», бұл төлемдер 6 ... ...... ... ... ... ... түрде талаптардың орындалуын, «жоспар-
шарттар» ... ... ... ... ... арасында – зейнетақы
көлемінің инфляция көлемімен артуы кіреді, асыраушысы қайтыс болған ... ... ... ... ... ... сай көлемінің лайықты
ереже – талаптармен орайласауы назарға алынады.
Зейнетақының ... ... ... ету үшін адам ... алдында өндірісте 20 жыл еңбек атқаруы қажет. Бұл кезеңді қысқарту
үшін жеке зейнетақы ... ... ... ... ... 15 пайызынан
астамы төленеді. Қысқартып айтқанда, бұл сомалар ... ... Бұл адам қос ... ... ие болады - ... ... ... ... ... бір экономикалық пайданы жеке зейнетақы қоры әрекетінен
компания да ... ... ... ... ... болашақ міндеттемелерді шешуге ат салысады. Бұл жағдайда
міндетті зейнетақы шығындарды азайту ... зор. ... ... ... ... зейнетақының ... ... ... ... ... енбеккердің жалакысынан 23-тен 15
пайызға дейін міндетті жиынтық көлем қаражатын кеміте алады.
Өз қалауы бойынша еңбеккер ... ... ... ... ... ... алады, басқа компанияға ауысу барысында бұл өндірістің
зейнетақты қорына көшеді. Зейнетақы ... қолы ... ... ... бар: ... сол зейнетақы қорыңда реттестіруге болады,
жинақталған саланы басқа зейнетақты қоры ... ... ... ... де бар. ... ... үшін нарықтық құрымдағы
қатаң бәсекелестік зейнеткерлерге таңдау құқығын береді.
Зейнетақы қоры зейнетақы сызбаларын даярлайды, төлем мен жарна есебін
жүргізеді, болашақ ... ... ... ... ... ... өз ... қайтару жөнінде ұсыныс жасай алды. ... өзі ... бұл ... ... басшылары айналысады.
Активтерді басқараудың арнаулы компаниясы жоғары білікті аналитиктер
штатына не ... ... ... ... ... ... ... тәуекелдің түрлерінен сақтануға ... ... ... зейнетақы түсімінің аударылуына қадағалау жүргізетін,
есеп жүгізетін орындар болады. Басқарушы жинақталған сала ... ... ... ... ... ... қауіпті
акуалдар да орын алуда, компания төлемді қызмет көрсеткендігі үшін де
иеленеді және ... ... ... үшін де ... ... ... ... зейнетақықоры мен жеке салымшыларға қарсы тұруға құқық беруде,
тіпті болмаса компания басшысын ауыстыруға ... ... ... ... активтерді басқару үшін жылына 1 пайыз төлейді, ірілері 5-25 млн.
фунт стерлинг иеленгендері 0,5 пайыз ... ал 100 млн. фунт ... ... 0,25 пайыз.
Активтерді басқару жөніндегі компания стратегиялардын анықтайтын
сұраныс иесі зейнетақы ... ... бері ... істейтін ірі компаниялар
мен алардың қорлары үшін кей мәселелер шешімі тлімді, ... ... де көп, ал ... төлемдері де түсімдердің артуын ыңғайлайды,
бұл орайда ең маңызды болып есептелінетіні қаражаттың түсімі. Сол ... ... ... ... салым немесе
облигациялар.Егер қор өз қызметін бертініректе бастаса, онда ... ... ... ... кейін жүйеге еніп, олөз қаражат
көзін перспективасы зор өндірістердің ... ... ... уақыт
өткен соң кіріс те ене бастайды.
Бұлардан басқа, активтерді басқару жөніндегі стратегиялардың өзге де
түрлері белең алады. Бұндай ... ... ... ... тақырыптар
ретінде кәсіби ұйым мекемелер басылымдарында жарық көріп, елдегі зейнетақы
қорлары арасындағы орта ... ... ... ... «Орташа
зейнетақы қорына» бағдар жасау ынталандыру төлемдерін ретті бір арнаға
тоғыта алады. ... ... ... ... ... ... іске асырып, жоспарлы үрдістерін ретке келтіреді.
Ағылшын жүйесіндегі депозит бағытында жұмыстар белең алған нақты
иегері мен ... ... ... ... ... ... ... долларға операциялар жүргізе отырып, құрылтайшылардың мекеме
орнында банкте ірі мекемелерде орын алып, өз алдына жүздеген фунт ... 2-3 ... ... ... да қажетті жабдықтарға ие, олар
басқарма желілеріне ... жеке ... ... 300 жыл. ... ... бойынша, егер жеке зейнетақы қоралы болмаса,
капитализмнің тез белең алуы ... емес еді ... ... ... қаражат ұзақ мерзімге салынады, айналымнан алып ... ... бұл ... ... ... беруге мүмкендіқ зор. Бүгінде
Ұлыбританияда капитал нарығының бір ... ... ... оның ... зейнетақы қорлары. Соңғылардың үлес салмағы 30 пайыз,
ал аналогиялық институттармен ... ... 50-80 ... ... ... ... ... кіріс дивидендтің елге түсетіндігіне қызығушылық тудыруда.
Зейнетақы қорларының сызбаларын ел азаматтарың үштен бір ... ... ... ... ... Ұлыбританияның зейнетақы
жүйесінің әрі қарай дамуы жалақысы төмен еңбеккерлерге қосымша зейнетақы
тағайындау сызбаларын жетілідіруді ... ... ... ... ... ... ... еңбеккерлердін елю пайызын
қамтиды, олар өндрірістін зейнетақы сызбасына ... ... үшін ... ... ... ) ... ... салық режимі жекелеген зейнетақы жүйе-сызбаларының оңтайлы
режимі, активтерді ... ... ... ... ... ... ... төлемін болдырмау т.б жумыс берушілер жұмыскерлерге беретін мүмкіндіи
«акционерлер зейнетақысы» ... ... ... ... ... ... де өндірістің зейнетақы қорына да қатысу.
Адамдардың зейнетақы жүйесіне сенімі-сенімділік пен ... ... ... ... ... ... бар, ... құқығының заңға лайықты орындалуына қадағалау жасайды; оның
шешімдері орындалуға тиіс.Әр ... оған өз ... ... ... ... ... Бұл жағдайда кереғар әректтер де орын алуы
мүмкін. ... ... ... ... қомақты сала ұсталынып кеткен-
400 млн.фунт-стерлинг.Оптимистер ... ... ... деп санайды
(есебінде әр жылда болашақ зейнеткер бұл қордан фунттан айрылады), әсіресе
жинақтау қаражатының өсуімен ... бұл сала ... өмір сүру ... ... болуы Ұлыбритания сияқты
көптеген Батыс елдеріне тән.Олардағы туристердің көпшілігі зейнет жасында,
белсенді ... ... ... ... ... алады, Ресейге де қонақ
болғандары, Қазақстанға да қызыққандары баршылық. ... ... ... ... ... бола ма ? ... ... ағылшарты-
ол мемлекеттердің зейнетақы жинақталым ережелерін терең меңгеруі және іске
асырудағы шеберліктері.
2.Қазақстандағы зейнетақы активтерін ... ... ... ... ... ... бағдалармаларда зейнетақы
активтерінің рөлі және құқықтық қамтамасыз етуін талдау.
Ресейлік, Украина, Қырғыздарының ... жуық ... ... ... ... ... ете ... үшінші халықаралық
конеренцияға қатысты. Конференция атауы: «Қазақстанның жинақтық зейнетақы
жүйесі: қорытынды проблемалары, ... ... ... ... аударуға жақын-алыс елдерден көп адамның
келуі тегін емес: біздің зейнетақы жинактау жүйесіне ... жыл. ... ... ... ... ... ... ету
шаралары енді-енді белең алуда. Әсіресе ... ... ... ... ... кірістін мүлде болмайтындығы жайлы жансақ пікірлер молаюда.
Бұндай қорқыныш ойлардын туындауының себептері де ... ... ... жуиелерінің, мысалы лайықты зандылық базасың
өз мәнінде әрекетке ене ... ... ... ... ... ... активін мемлекеттік қунды қағаздарда салатындығы
қаншасы-мемлекеттікемес, қаңшасы-Даму Банкіне) зейнетакы жинактык ... ... ... ... мүмкіндіктерін кең арнада дамыта
алмай отыр.
Көп ... бері ... ... ... ... ... қаржыгерлер атайтындай, олар бірінші кезекте отандык экономикаға
еңбек сініруі шарт.Жүзеге асыру механизмдері әр қилы.Мемлекет салымшылардың
есепшотында ... ... ... тәуекелге бара алмайды, өйткене
осы миллиардтаған есепшотында жинақталған сомасына соқтығуға тәуекелге бара
алмайды, ... ... ... кепілдік беріп отырған да
мемлеқеттің өзі.
Бағалы қағаздарың шығарылымының жаңа ережелері бекітіледі.Олармен
жұмыс ... ... ... ... ... жинактык зейнетақы қорларының биржасына шығу ... ... ... ... , енді оны тура ... асыруға шешім қабылдануда.
Мемлекет пен қоғам, пайдаланушылар-бұлар қор ... ... ... ... ... ... қанағаттандыруға деген тілекке ие. Бұл механизм дұрыс жұмыс жасауы да
оңай емес.Бүгінгі күні бұл жүйе де ... ... ... ... өз ЖЗК ... ... риза емес, сонымен қоса қабат
бизнес те разы емес, ол да көп ... ... ... ... зейнетакы
қорлары басқару сапасы мен кәсіби іслерлікке қарамастан ... ... ... бір ... аударарлығы-мемлекеттік бағдарламаларды жүзеге
асырудағы зейнетақы активтерінің қатысуы. Зейнетақы активтерін ... іске ... ... ... ... айтылады, бірак бұл салада
мардымды істер атқарылып жаткан жоқ. ... ... шара ... ... ... ... ... салқынын тигізері
анық.
Зейнетақы активтерін экономика секторларына орналыстыру жайлы идеялар
алғаш рет ... бес жыл ... ... 1-ші ... айтылған
болатын.
Біздін еліміз зейнетақы ... ... ... ... ... ... ... жүйесінде тұрғындардың сенімсіздігін
тудыратын кері ... да ... ... қатарында екі жылға
созылған кері кіріс ... және ... ... ... де енеді.Ен бастысы, өкімет тарапынаң лайықты мемлекеттіқ
қолдау жоқ. Қаржы министрлігі мен ... банк ... ... ... ... шығаруға деген қарсылықтың туындауы да көп
кедергіге жол ... ... ... ... ел ... нашар
ахуалды бастан өткеруде, бұл да-баяу даму кепілі.
Бастапқыда зейнетақы реформасырың тұжырымдамасы күштеу мәніңе ие
болды, ... ... ... ... ... ... қазір де
жөнсіздістер бар. Бұл тенденция күні бүгін еліміздің ... ... ... жыл ... бюджет қаражаты миллиардтаған теңгені игермей
қалады. Осының ... ... ... ... ... өнеркәсіп
пен бәсекелес өндерістер жайынан кешеңдеу соғып келеді.
Бүкіл әлемде бұны кәсібилікке жатпайтын әрекет деп бағалайды. Мемлекет
басшысының ... ... 2010 ... жалпы ұлттық өнім екі
есеге артуы тиіс. Бұған қол жеткізу үшін өкіметтің белсенді рөлі ... ... ... ... ... шарт. Сол үшін қазір
Қазақстанда қаржыгерлер көп сөзділіктен белсенді ... енуі ... ... ... өңдеру зауыттарының құрылысы ... ... ... ... шығарылса, тиімді болар еді, ... ... ... үй ... ... септігін тигізіп, тұрғын
үй бағасын құрылысына қолданылса, көп пайда беретін еді. Бәрінен бұрыммықты
механизм ретін ... ... ... ... Бұған да көп уақыт керек, бірақ
жақсылыққа үміттену керек.
Зейнетақы қорлары іс әрекеті ... ... ... ... жаусарту үшін ынталандыру жұмыстарын жолға қою, ... ... ... ... негіздерін енгізу қағидаларын қолға алу үшін 2004
жылы Бағдарлама ... ол ... ... ... ... дамытуға бағыталған, Қазақстан Республикасы Өкіметің 2004 жылдың
24 желтоқсандағы № 1359 қаулысымен бекітілген. Бағдарлама ... ... ... ... орта ... перспективалары нысанғаала
отырып, келесі іс шараларды қарастырады:
– тұрғындарың ЖЗҚ қатысуын кенейту;
... ... ... ... ... ... осы орайда «бір саламшы бар қор» талабын жүзеге асыру,
міндетті зейнетақы жарналары бойынша ... ... ... ... ... ... ... тәртібін қарастыру, инфляция деңгейін есепке ... ... ... ... Зейнетақы активтерін басқарудың тиімділігін көтеру,
зейнетақы активтерінің ... ұзақ ... ... ... көтеру, ЖЗҚ-ның қоржынындағы қаражылық
құралдардың бағалық және валюталық тәуекелдігін хеджирлеу,
ұзақ мерзімді мемлекеттік ... ... ... жобалау
инвестициясын дамыту және акциялар нарығын белсенді ету;
– ЖЗҚ-ның субъектілеріне бақылау ... ... ... және ... ... ... қауымдастығы
жүйелеріне ыңғайлас жеке зйнетақы қорын реттеу Принциптерін
енгізу.
Белгіленіп отырған қаржылык шығындар 2006-шы жылы 35688 млн. ... ... жылы 182500 ... ... ... жылдың республикалық
бюджетінде нактыланады.
Жоғарыда сипатталған даму бағдарламасын толықтыру мақсатында, қаржылық
нарыққа ... ... ... жүйе ... ... ... ... мен дамытуды жетілдіруде, ЖЗК-ның субъектілері
әрекеттерін реттеуде қабылданған ... ... және ... ... ... ... реттестіріп, операционды жане
несие тәуекелдіктерін назарға алауы.Басқа-сөзбен айтқанда ЗАИБ ... ... ... қаржылық құралдардың сапасына тікелей
қатысты, ол құралдар аталмыш компания ... орын ... ... ... ... ... ... субъектілерінің талаптарың
унификациялау мақсатында жаңе жинақтық зейнетақы жүйесіне орайластырылып
ЖЗК-мен ... ... ... мен ... ... бұл
үрдісер осы субъектілері іс-әрекеті үрдісінде ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Заңына толықтырулар енуде.
Ол жоба «Қазақстан Республикасында зейнетақымен қамтамасыз ету» ... ... ... ... ... ... зейнетақы жүйесінің
2005-2006-ші жылдарға арналған даму бағдарламалары ... ... ... жылғы 24-ші желтоқсандағы қаулысымен
бекітілғен, ... ... ... ЖЗҚ-ның дамуының алғышарттарын
анықтап, келесі іс-шаралар ретін қарастырады:
-тұрғындардың ұмтылысын, қатысуын жетілдіру;
-ЖЗҚ-ның жеке кәсіпкерлер мен ... ... ... ... қамтамасыз ету;
-зейнетақы төлемдерінің сызбасың жетілдіруде базалық ... ... ... ... үшін ... жасы толған
кезінде иеленуіне жол ашу;
-зейнетақы активтерін инвестициялық басқаруды ... ... ... ... ... ... зейнетақы қорларыныңда
үрдістерін күшейту, ЖЗҚ-ның инвестициялық кіріс неғіздерің ... ... ... ... жолдарын қарастыру;
-жүйедегі шығынды қысқарту және зейнетақы қызметіндегі бәсекелестікті
дамыту;
-зейнетақы төлемдері тәртібінің ... ... ... ету ... ... ... ... басқа, өкімет тарапынан зейнетақы қоры жарнасын ауыстыру
ережелері де бекітілді, ол өз ... ... ... 20-шы шілдесінен бастап
енді.Аталмыш тәртіп салымшылардың бір зейнетақы қорынан келесісіне ... жаңа ... ... Бір ... ... ... ... келген салымшы ең алдымен міндетті түрде жинақтық зейнетақы
қорына ауыстру туралы өтініш жазады, төлқұжатын ұсынады.
Зейнетақы ... ... ... ... ... ... ... жинақтылымы салымшының меншігі болып
есептелінеді және жеке зейнетақы есепшоттарында ескертіледі.Міндетті түрде
назарға алынатыны, конституцияның 28-ші ... 1-ші ... және ... 2-ші ... ... реті орын ... салымшыға заңға сай әрекет
жүргізуі талап етілді, уақыты жеткенге ... ... ... қолдануға
рұқсат етілмейді. Зейнетақы жинақталымыныа деген толық меншіктік құқық
салымшыларда мына ... ... бұл ... зейнетақы заңдарына сай
азамат құзырына енуге болады деген заң қағидалары жарыққа ... ... өз ... ... қай ... ... ... өз құқығы бар және
өзінің зейнетақы жинақталымын біреуінен басқасына да ауыстыра алады, ... екі ... аса ... етілмейді.
Осылайша, нақты ережелер салымшылардың зейнетақы жиналғын қорғауға
бағытталған;
Ауыстырудың жаңа ереже- тәртібі- зейнетақы жинақталымының заңды ... ... ... жол ашып, салымшыларға жан жақты мүмкіндік береді.
Тұтастай алғында, ... ... ... ... ... ... ... әрекеттерін реттеп, мемлекет алға қарай ... ... ... Республикасында зейнетақы активтерін басқару жүйесінің
қазірғі жағдайына талдау.
Бүгінде қазақстанның ... ... ... объективті
факторлары салымшылардың зейнетақы жинақталымын сақтау сауалдарына ерекше
назар аударуды талап етіп отыр.
Активтерді ... ... ... ... ... ... ең ... назарды аударытын мәселе-қор кірісі көрсеткіштері, төлем және
жинақтық зейнетақы ... ... ... ... ... ... ... зейнетақы активтерін басқарудан хабардар етеді.
Жоғарыда атап өтілгендей,ЖЗҚ- ның әр ... ... ... ... 17 ... келтірілгендей, Қазақстанда 10 мекеме
жұмыс ақтарып, ... ... ... ... ... асырды.
Оның ішінде үшеуі, үш ЖЗҚ. Зейнетақы ... ... ... бар. Есептік мерзімде екінші денгейдегі 10 банк ... ... ... ... ... үрдістерді іске асырды.
Қорлардың капиталы 2005-ші жылдың бірінші желтоқсанына 11969,2 ... ... оның ... ... жарғылық капитал 6198,9 млн. теңге
немесе 51,8 пайыз ... ... ... ... ... айда
өзіндік капитал 128,8 млн. теңгеге, яғни 1,09 пайызда артты.
2005 жылдың бірінші желтоқсанындағы жағдай бойынша қорлар ... 1439,2 млн. ... ... ... ... жеке қор ... 12,0 пайызы. Өткен жылдың қаңтар-қараша айларына Д. А. ... ... ... ... ... 3620,0 млн. ... ... Қазақстанның ұлттық банкі қоры 40,8 пайыз кіріс сомасын иеленсе,
«ГНПЦ»-15,7 ... «БТА ... ... 15,7 пайыз және «Ұлар Үміт»-12,1
пайыз немесе осы төрт қорға қорларға енген ... 84,3 ... ... ... ... өзіндік активтер есебінен 2005 жылдың
бірінші желтоқсанда 9046,8 млн. теңге немесе 75,6 ... ... ... ... ... айда ... ... көлемі 70,4 млн.
теңгеге немесе 0,8 пайызға артты. ... ... ... ... ... инвестиция жасады, оның жалпы сомасы 2741,8 млн. теңгеге ... ... ... 30,3 ... мемлекеттік емес құнды қағаздар
3491,7 млн. теңге (инвестицияның жалпы ... 3,8 ... және ... ... ... ... 2813,3 млн. ... немесе
инвестицияның жалпы көлемінің 31,1 пайызы қамтылды.
Қазақстан Республикасының Агенттігінің де ректеріне ... ... ... пен ... ... ... ... ақпарларына
сүйенсек, республикадағы таза зейнетақы активтерінің сомасы 2005 ... ... 596451,5 млн. ... ... 4461,1 млн. ақш ... курс ... құрады. Салыстырмалы көрсеткіш 2005 жылдың бірінші
қыркүйегіне 583764,2 млн. теңге 4313,0 млн. доллар.
2005 жылдың қыркүйегінде жинақтау зейнетақы ... таза ... ... теңгелік жағдайда және 3,43 пайызға доллардың мәнінде өсті.
2005 жылдың тамызында активтер 2,60 пайызға ... ... және ... ... ... ... ... жылдың қазан айының басында зейнетақы активтерінің ... ... млн. ... ... оның ішінде инвестицияланғаны 589 359,3
Екі қоры- Ак-ы, АҚ «НПФ «МЖЗҚ» және «НПФ БТА Құрмет-Қазақстан» ... ... ... бола ... ... активтерін
өздігінен баскарады. 3.А үлесі осы қорлар басқармасы үлесіндегі 2005 жылдың
қазан айында 53,02 пайыздынеленді, бұл ... 3.А ... ... ... ... 9 ... қор активтерінің көлемі орын алады, сонмен
қоса ж.3 ... ... ... ... 2005 жылдың біріншіқазаны
көлемінде. Жакша ішіндесалыстыру үшін ... ... 2005 ... ... ... ... ... 9-ЖЗҚ-ның активтерін ЗАИБ-бойынша жіктеу. 01.10.2005.
|ЗАИБ/ЖЗҚ ... ... ... ... |
|атаулары |активтер |зейнетақы |барлық, ЗА-нен| |
| | ... ... | |
| | | ... | |
| | | | | |
| | | | | |
|1 |2 |3 |4 |5 ... «ООИ УПА» ABN AM RO asset ... ... «НПФ ABN | | | | ... RO – | | |7,17 | ... ... |42817 |(7,18) |42784 ... | | | | ... НПФ |9015 |9028 |1,51 |8997 ... | | | | ... |51773 |51845 |8,68 |51781 |
| | | |(8,63) | |
|1 |2 |3 |4 |5 ... ... «BAI /YK Asset ... ... «Д.А | | | | ... | | |0,34 | ... |2017 |2020 |(0,32) |2010 ... | | | | ... НПФ | | | | ... | | |2,56 | ... |15249 |15268 |(2,56) |14864 ... ОНПФ | | | | ... |25525 |25579 |4,28 | |
| | | |(4,28) |24914 ... НПФ | | |1,52 | ... |9037 |9054 |(1,50) |8836 ... | | |8,7 | |
| |51828 |51921 |(8,66) |50614 |
|1 |2 |3 |4 |5 ... ... ... Asset Management» ... ОНПФ |11246 |11259 |1,86 |11244 ... | | |(1,87) | ... |11246 |11259 |1,89 |11244 |
| | | |(1,87) | ... ... ... ... 9 ... ОНПФ |15280 |15306 |2,56 |15253 ... | | |(2,58) | ... |15280 |15306 |2,56 |15253 |
| | | |(2,58) | ... ... ... ... НПФ |107377 |107495 |18,00 |107366 ... ... | | |(17,98) | ... |107377 |107495 |18,00 |107366 |
| | | |(17,98) | ... ... «Актив-Инвест» ... НП ... |28659 |4,80 |27911 ... | | |(4,74) | ... | | | | ... |28617 |28659 |4,80 |27911 |
| | | |(4,74) | ... ... ... ... ОНПФ |14026 |14049 |2,35 |14038 ... | | |(2,34) | ... |14026 |14049 |2,35 |14038 |
| | | |(2,34) | ... ... ... активтерін жүзеге асыруші ... ЖЗҚ МЖЗҚ |119369 |119362 |19,99 |119051 |
| | | |(20,29) | ... БТА |43897 |43991 |7,37 |43745 ... | |(7,35) | ... | | | | ... ЖЗҚ |153039 |153247 |26,66 |148358 ... | |(25,57) | ... ... | | | | ... |316305 |316599 |67,02 |311154 |
| | | |(53,21) | ... |596451 |597133 |100,00 |589359 ... | | | | ... | | | | ... ірі ЖЗҚ ... ... соңына қарай зейнетақы активтерін сақтау
көлеміне қарай «Қазақстанның Үлттық Банкі» АҚ НПФ МЖЗҚ жаңе АҚ НПФ ... ... ... ... ... ... ... отырған АҚ
«Қазақстанның Ұлттық Банкі» (25,7 пайыз-барлық активтердін ... ... ... АҚ НПФ ... ... ... АҚ ... (18 пайыз).
Активтердін өсу қарқындылығы жағынан ... ... ... АҚ «Д.А ... ... ашық ... ЖЗҚ. Активтер өсуі жағынан
алада келе Қазақстанның Ұлттық Банкі ЖЗҚ. Оның ... ... ... ... артты. Екінші орында бұл көрсеткіш бойынша- АҚ ЖЗҚ «Ұлар Ұміт
(өсімі- 2337,0 ... ... ... АҚ «ЖЗҚ БТА» ... ... ... млн. теңге).
Жүйедегі салымшылар колемі ... жылы 6508916 ... ... ... орташа сомасы бір салымшыға ашық ЖЗҚ-ның арасында-69
мын тенге ... жылы жеке ... ... ... міндетті
зейнетақы жарналары бойынша 2005-ші жылдың қараша айында ол көрсеткіш 75584
(1,01паызға) ... ал ... ... 7528281 ... ... ... ... міндетті зейнетақы қорлары бойынша
қандай деңгейде деген мәселенге келсек, 5 қордың зейнетақы жарнасының қоры
туындысын ... ... «ГН ПФ»- 30,47 ... , ... ... ... «Валют- Транзит қоры»- 8,74 пайыз және «БТА құрмет- Қазақстан» 7,79
пайыз немесе ... ... ... ... көлемінің 80,80% тән
болды.
Салымшылардың есепшот көлемі ерікті зейнетақы жарналары ... ... ... айында 186 (0,58 пайыз), 2005-ші жылдың бірінші
желтоқсан ында 32173 жалпы ... ... ... 469,2 млн. ... ... ... ... салымшылар есепшотын барлық қорлар
иеленді, тек АҚ ЖЗҚ «МЖЗҚ»- та болған жоқ. Салышылардың есепшоты көлемі
жағынан ... ... ... ... «Сенім»- 61,72 пайыз,
«Ұлар Үміт»- 18,73 пайыз, «Капитал» 12,09 пайыз және осы үш қор ... ... ... 92,54 ... тән ... кәсіби зейнетақыжарналары бойынша салымды «Ұлар Үміт» пен
«Қазақстанның Халық Банкі» қорлары ... ... ... ... жеке ... ... 15,97 млн. ... Ағымдағы жылдың
қараша айында салымшылардың есепшотының көлемі ерікті кәсіби, ... ... 35-ке ... (1,08 пайыз).
Таза инвестициялық кіріс сомасы салымшыларда 2004-ші жылы 105,2 млрд.
теңгені ... Таза ... ... ... ... кезеңдермен
салыстырғанда орын алған.
Таблица 10-Таза инвестициялық кіріс сомасы.
|Мерзім ... ... таза ... ... |
| ... ... өсу |Өсу ... |
| 1998 |1597 |- |- ... |18855 |17258 |1080 ... |32399 |13544 |72 ... |49478 |17079 |53 ... |77877 |28399 |57 ... |99231 |21354 |27 ... |105195 |5964 |6 ... ... ... ... ... байқалады: 2003-ші
жылға- 30 пайыз төлендеген. ... ... ... ... 2003-ші
жылы ұлттық валютаның нығаюы ... және ... ... ... төмендеуінен, құнды қағаздардың ішкі нарығында ғана емес, сонымен
бірге нарық капиталының сыртқы пішінінен де байкалады.
Зейнетақы ... ЖЗҚ ... ... және ... ... ... ... салымшылардың зейнетақы жинағы
2004-ші жылдың бірінші кыркүйегінде 436 млрд. ... ... ... өсу қарқыны келесі деректерден байқалады, ол
11 таблица дан көрінеді.
|Мерзім |Зейнетақы |Ірі ... ... ... ... ... |
| |жинағы ... ... ... ... |
| ... | | | ... |
| | | | | ... |
|1998 |25541 |85 |1951 |- |- ... |64502 |81 |40961 |3413 |174 ... |112649 |74 |48147 |4012 |75 ... |182383 |71 |69734 |5811 |62 ... |269752 |68 |87369 |7280 |48 ... |368349 |66 |98597 |8216 |37 ... |436065 |65 |67716 |8126 |18 ... ... ... ... ... қараша айына 16044 мил.
теңге артты (2,63 ... ... ... ... ... ына 626351 ... Салымшылардың жинақтық көрсеткіші бойынша анағұрлым жоғары ... ... ... ... ... ... 161855 млн. ... немесе
25,84 пайыз, «МЖЗҚ»- 123388 мил. теңге немесе 19,70 пайыз, «Ұлар ... млн. ... ... 18,03 ... «БТА Құрмет Қазақстан»- 45737 ... ... 7,30 ... және АБН АМРО ... ... Газ 44616 млн. теңге
немесе 7,12 ... ... ... жинағын назарға алғанда. Жинақтай
келенде, осы 5 ... ... ... ... 77,99 ... ... ... мен саламшылар көлемі жағынан, Қазақстан
Республикасындағы жинақтық ... ... ... акуалы 2005
жылдың бірінші желтоқсан ына дейінгі деңей 5.1 таблицасында орын алған.
Зейнетақы активтерін инвестициялаудан түсетін таза ... ... ... жеке ... ... ... келе ағымдағы жылдың
қараша айында 3649 млн. теңге артты, 2005-ші жылдың бірінші ... ... ... 148287 млн. теңгені құрады.
Таза инвестициялық кіріс үлесі жинақтың зейнетақы көлемінің жағдайында
2005ші жылдың зейнетақы көлемінің ... ... ... ... 23,67 ... құрады, 2004ші жылдың бірінші қараша ... ... ... алға ... өсу қарқыны аңғарылады.
Зейнетақы жарнасының жалпы түсімі ағымдағы жылдың қараша айында 12972
млн. теңгеге артты, 2005-ші жылдың бірінші желтоқсанындағы ... ... млн. ... ... ... басынан 2004-ші жылдыңаралығында зейнетақы қорларымен
зейнетақы төлемдері міндетті және ... ... ... 24 ... ... асырды. Корсетілген мерзім аралығында зейнетақы төлемдерінің
негізі бөлігі үш ірі ... ... ... ... ... жинактау қоры бір салымшыға жинақтау зейнетақы
қорлары бойынша екінші суретте орын алған.
2004-ші жылдың ... ... ... ... ... ... маусым кезені аралығындағы өсу.
Сурет 2- Бір саламшыға орташа зейнетақы ... өсу ... ... ... бұрынғы жылдармен салыстырғанда ірі ж 3 қ- ның
төлем үлесінің бәсеңдегендігін байқатады.
Таблица 12- ЖЗҚ- нан зейнетақы ... ... ... ... төлемдер, оның ішінде |
| ... ... ... |Басқа |Үш ірі |
| ... ... ... ... |төлемдер |ЖЗҚ-ның |
| ... ... ... | ... |
| | ... ... | | ... |133 |38 |2 |173 |98 ... |1119 |571 |55 |1745 |97 ... |1946 |2135 |277 |4358 |94 ... |2773 |4620 |648 |8041 |73 ... |4635 |8428 |1348 |14411 |69 ... |6596 |11093 |3076 |20765 |67 ... |1,9 |8451 |11707 |24103 |66 ... ... ... ... ... көбіне көп басқа мемлекетте
қатысты қоныс аударуға қатысты берілді. Тәжірибеде эмигранттар саны қаншама
қысқарғандығымен, ... ... ... қоныс аударуларына
қатысты құжаттар толтырылды.
Осылармен байланысты, 2002 жылы заңға толықтырулар мен өзгерістер ене
бастады, зейнетақы жинақталымын ... ... ... ... ... 12 ... байқалғандай, Қазақстан Республиканан тыс
жерлерге, басқа мемлекеттерге ... ... ... ... 2003
жылы 2665 млн. теңгені құрады, ал 2004 жылдың 8 айы ... ... 614 млн. ... ... Республикасының Зейнетақымен қамтамасыз ету Занңына сәйкес
салымшыларға ЖЗҚ өз ... ... ... ... ... ... бір
зейнетақы қорындағы қаражат көлемін басқасына емін еркін аударуға құқы бар,
бұл үрдіс жылына екі рет мүмкін болады.
13 таблициядан байқалғандай, бір ... ... ... ... 2004 жылы 77 ... теңге немесе зейнетақы қорының 18 пайызын
құрайды. Бұндай ... ... ... Ж3Қ ... ... ... 13- Зейнетақы жинағын аудару.
|Мерзім ... ... ... ... ... ... |813 ... |9218 ... |17758 ... |26991 ... |42341 ... |62430 ... |77073 ... зейнетақы жарналарының аударылымындағы уақтылы үрдістердін
орындалмауынан үстеме пайыз сомасы 2005-ші жылдын ... ... млн. ... қурады.Ағымдаға жылдың қараша айында салымшылардың жеке
зейнетақы шотына үстеме пайыз самасы-168 млн. ... ... ... ... саластырғанда 2,3 ретке өксен.Зейнетақы толемдері ағымдағы жылдың
қараша айында 800 млн. ... (2,35 ... ... ... ... бірінші
желтоқсанда 34990 млн. тенгені құрады. Салымшылар есепті мерзімді бір
қордан басқа қорға ... ... ... болды, нәтіжесінде 2005-ші
жылдың 1-ші желтоқсанда ... ... ... сомасы 93992
млн. тенгені қурады. Ағымдығы жылдың қараша айында жинақтық ... қоры 1749 млн. ... ... ... қорының бірінен басқа қорлаға аударуда мына
қорлардың корсеткіші томендегідей ... ... 51,52 ... ... Үміт»-
12,4 пайыз, «Атамекен»-10,05 пайыз және «БТА Құрмет-Қазақстан»-6,41 пайыз
немесе осы ... 4 ... ... ... самасың 80,48 пайызы енді.
Манызды деп атап өтермігі зейнетақы реформасының ... ... ... қоржыны көбінесе мемлекеттік ... ... ... ... ... ... зейнетақы қорларың инвестициялың
қоржының құрылымы арнасын кеңейтіп, көптеген өзгерістерді бастан откерді.
Қазақстан Республикасының мемлекеттік ... ... үшін ... 45 ... ... ... осы орайда ҚР мемлекеттік емес
бағалы қағаздар элементі 31 ... ... ... ... ... ациялар мен 40 өндіріс-мекемелерінің облигацияларына
салынған.Бұлармен қоса, инвестициялық кірістің тұрантылығы және зейнетақы
салымшыларының ... ... ... ... ... іс-шаралар белгіледі, оның ішінде ЖЗҚ-ның инвестициялық қоржының
диверсификациялау, қаржылык ... ... ... ... сай ... өз ... ҚР ... секторын қарасыландыру
мәселерін шешу де ішкі ... қоры ... жаңе ... секторды
жандандыруға бағытталған.Халықаралық валюта қоры мен бүкіл әлемдік банктіу
қарасалық ... ... ... ... ... ... жылдын 11-ші ақпан арағылында жүргізілген шарада
қарасылық жүенің тұрақтылыға барысында баяндама ... онда ұзақ ... ... ... үшін ... ынталандыру мәселелерін күшейту
барысында оң ойлыр орын, алған. Сонымен ... ... ... ... ... өз денгейінде әрекетке ене алмай отырғандығы сөз
болады. Осы ... ... ... ... ... ... ... үрдісінен шығын, кіріс көзіне, табыс ... ... ... ... ... жылы ... зейнетақықорының инвестициялық қоржынының
маңызды бөлігін мемлекеттік құнды қағаздар ... ... емес ... үлесі мен эмитенттер 206,5 млрд. теңгені ... 37,5 ... Осы ... ... ... қағаздар көлеміағымдағы жылдың маусым
айында 4,2 пайызға артты. Сарапшылар ... бұл ЖЗҚ ... ... ... құралдар бойынша инвестициялық активтер 2005 жылдың ... ... ... ... Ұзақ ... ішкі Мемлекеттік Құнды қағаздар қаржы
Министрлігіне тән (KZT)- 21,92 (22,30;23,4)
... ... ... ... (USD)- 0,80 ... ... Банк пен қаржы Министрлігінің Мемлекеттык
құнды қағаздары қысқа мерзімді қамтиды (KZT)- ... ... ... ... органдарының
облигациялары (USD)-0,01 (0,03;0,03);
– Шетел эмитенттері акциялары (шетел валютасы)-0,76
(0,78;0,95).
– Шет ... ... ... Халықаралық қаржылық ұйымдардың бағалы қағаздары-
062 (0,63;0,64);
– Қазақстандық компаниялар акциясы- 8,68(8;34,6,78)
... ... ... ... ... ... депозиттер және
депозіттік ... ... ... ... ... қазақстанның инвестициялық қорлар пайлары-0,00(0,00;0,00);
- шетел инвестициялық қорлары ... ... ... ... пен ... активтер деректік
неғіздемелер бойынша 1,32(0,84;1;5,4) талық самадан зейнетақы активтерің
құрайды.
Қырқүйек айының ерекше қызығушылық тудырған ахуалы-зейнетақы ... ... ... Бұл ... ... қоржыныңда
шоғырлаған қамақты сомаға қарап зейнеткерлікке шығатындардын ... ... ... ... ... ... ... болады.
Күз мезгілі зейнетақы активтері инвестициялары үлесін артуы
тенденциясы мен екінші ... ... мен ... ... ... желды. Ағымдағы жылдың ... ... ... ... жүйде анағұрлым артты. Келтірілген ... ... ... ... ... бір ... келтірмей көрсеткіштерді
бір деңгейды ұстап тұру мүмкін емес.
2006-шы жылдын басында ... ... ... жаңа
тенденциялар белең алмақ, бұған қыркүйек айының сонында күшіне ... ... ... жаңа ережелерінің үлесі зор, басқару
компаниялары мен ... ... ... ... инвестицияық қорлар пайларын сатып алу және қамтамасыз
етілмеген қарыз қағаздарды реттестіру жолға қойылған.Алайда жаңадан ... ... ... ... ... әсерете қояды
деуқисынсыз.
Осылайша 2005-ші жылдың 1-ші желтоқсаныңдағы жағдай бойынша ... ... ... ЗАИБ ... ... орын ... 627442 млн. ... құрады, ол қараша айында 2005-ші жылы 16207 млн.
тенгенің немесе 2,65 пайызға артты.Зейнетақы активтерінің ... ... ... 2004-ші жылдың 1-ші желтоқсанынаң 2005-ші ... ... ... 14,3 ... тенгені құрайды.
2005-ші жылдың 1-ші желтоқсанында ... ... ... ... 621392 млн. тенгені құрайды, қараша айында 2005-
ші жылы 15158 млн. тенге немесе 2,5 ... ... ... ... жинақтық зейнетақы қорының инвестициялық қоржында ерекше
үлеске құрады.2005-ші жылдың 1-ші қарашасымен салыстырғанда ... ... ... 1587 млн. ... ... 0,71 ... өсті. Қазақстан
Республикасының 2005-ші жыл қараша айын қоса алғанда, ... ... ... артуы 5916 млн. тенге немесе 2,44 пайыз. ҚР ... ... ... ... 103641 млн. тенге, есепті мерзімде 7295
млн. тенгеге немесе 7,57 пайызға артты.
Атап отермігі, 2005-ші жылдың қарашасында ... ... ... жинақтық зейнетақы қорлары мен зейнетақы активтерің
инвестициялық басқару жүелері зейнетақы активтерің екінші деңгейгі банктар
салымына ұлттық ... ... ... ... 1-ші ... ахуалға назар аударсақ, ЖЗҚ-ның
инвестициялық ... ... ... ... ... қағаздар
үлесіне 0,6 пайыздан енеді. ЖЗҚ-ның жинақтық қоржынында шетел эмитетіерінің
мемлекеттік құнды қағаздарының көлемі 29298 млн. ... ... ... ... ... 4,34 ... ... байқалады.Шетел эмитеттерінің
мемлекеттік емес құндығы қағаздар үлесіне 2 ... ... ... үақытта ақша қаражатың қазақстандық құнды ... ... ... ... толы ... бірі, қазақстан
нарығы қорының далымауына байланысты мынадай келеңсіздіктер орын алады:
- толық заңдылық базасың болмауы, құнды қағаздар нарығын ... ... ... қазақстан эмитеттерінің бағалы қағаздарының өтімді болмауы;
- сатып алу мен сату ... ... зор ... ашық ақпарат нарығында өндірістің өндірістік нәтижелері жайлы
ақпараттың болмауы.
Сонымен қоса, жоғарыда аталып өткендей қор ... ... ... ... ... қағаздар өркендемеуі бүгінгі қүні зейнетақы
қорлары мүмкіндетерін толық пайдалануға мүмкіндік бермейді.Қазақстандағы
инвестициялық ... ... ... әлі де ... себепте
шетел инвестиция мүмкіндінтерін әлі де болса қарастырған жөн.Анағұрлым
ұтымды нусқа: міндетті ішкі ... ... ... ... ... ... ... арттырады. Бұның өзі оларды сақтаудағы
қауіпті азайтады және қатысушылар үшін қосымша ... ... ... өз ... ... ... инвестициялау бұл қаражат көзін
сапалы ұйымдастыру мәселесімен бетпе-бет келеді.
Әрине, жағдайды өзгерету үшін ... ... ... ... атқаруда, оның ішінде заң жобаларын ... ... ... ... пайдалунды заңдық ыңғайда бекіту қазақстанның
инвестициялық қорына үш көлемді жоба бойынша жумысты жалғас тыруға септігін
тигізуде. Ең адымен, ... ... жол ... ... Алматы қаласына
автокөлік жолы, сонымен қоса «Солтүстік-Батыс» жаңа ... ... іске ... Бұл ... барлығы инфрақұрылыдық облигацияларды
шығару неғізінде іске асырылады. Парламентке сонымен қоса ... заң ... ... ... ай ... арнаулы жұмыс тобы құрылды, оның мақсаты-
инфрақұрылымдық жобалар моделіне қатысты ұсыныстар әзілеу. Премъер-министр
атап ... ... ... тиімдіқолданудың кең ауқымды пакетін
тез арада даярлау қажеттілігі ескертілді.
Қазақстан Республикасының 2005-2007-ші жылдарға ... ... ... ... орын алғандай, ЖЗҚ-ның инвестициялық
жобаларды қаржыландыруға қатысуы еліміздіңдамуына игі әсер ... ... ... инвестициялар экономикалық өсуге, елдің бәсекелестігін
жетілдеруге септігін тигізеді. ЖЗҚ ұзақ ... ... ... ... ... ... ... елдерінің инфрақұрылымдық жобаларды қарасыландыру
жүйелеріндегітәжірибе байқатқандай, кез ... ... ... тура іске ... ... ... ... тартылуы қауіпсіз жолмен, яғні субъектілердің құнды қағаздары
арқылы іске асады.Олардың ішінде тәуекелдігі жоғары болып ... ... ... ... ягни өз кезегінде тура инвестиция,
қозғалмайтын мүлік қорлары ... ... ... ... ... белсенді етудің негізгі мәселесі-
қазақстандық компаниялардың бояу капитализациялануы. Экономикадағы акция
нарығының ролі ... ... ... ... ... ... ... өндіріске инвестиция тарту механизмдерінің
өз деңгейінде жетіле алмауы да түрткі болды.
Қазіргі ... ішкі ... ... анағурлым зор көлеге ие
болатыны-бір құралдар, бес ... ... ... ... бар ... ... ... жетіспеушілігі ауғарылады, олар да ЖЗҚ тарапынан ... ... ... ... ... ... жалпы талабына сай
келеді-белгілі бір мерзімі, лайықтандырылған көлемі болады.
Мемлекеттік құрды ... ... ... ... ... ... ... қатнасушылары үшін тиімді болып есептелінеді.Ұзақ
мерзімді мемлекеттік құнды қағаздарының көтермелеу жүктемесі түрақсыз,
инфляция индексі базасымен ... ... ... мен ... ... ... болуы, зейнетақы және ... ... ... ... кірісі бар жүйелер.
Міндетті түрде атап ... ... ... енген
зейнетақыжарналарын қарастырады, заң тұрғысында лайықтандырылған кепілдікті
қамтамасыз етеді.Бұл кепілдеме ... ... ... ... алу ... ... ... түрде ұзақ мерзімді индексті
мемлекеттік ... ... ... жолға қойылып, аталмыш кепілдіктің
зейнетақы активтерін инвестициялауда жоғарыда аталған қағаздарға тән үрдісі
іске ... асып ... ... ... ... ... азаюына байланысты қайтадан бақылау қолға алынып, нақты себептері
анықталынды.Міндетті ... ... ... ... ... өзгерді
ме, әлде ЖЗҚ әсерінен немесе зейнетақы ... ... ... бе - ... ... ... ол банк – кастодиан әсерінен де
іске алуы мүмкін. ЖЗҚ өз ... ... ... ... келіруі тіліс, бұл орайда міндетті зейнетақы жарнасы
есебінде инфляция ... ... ... ... ... үшін ЖЗҚ-ның кінәлары, банк-
кастодиан айыптары нактылануы ... ... ... ... артып отырған тұлғаның іс қозғауымен ... ... ... ... қоса қабат, қызығушылық тудырған адамдардың
шығын көлемін қайтарып алуға деген орынды талабы К.Р. Азаматтық кодексінде
қарастырылган, ... ... ... ... орын ... Заң нормасы К.Р. «Зейнетақымен қамтамасыз ету ... ... ... және ... ... ... ... жалпы
азаматтық-қуқықтық жауапкершілігін еш толықтырмайды.
Міндетті ЖЗҚ-мен көптен айналысатан ... ... ... және ЖЗҚ. ... ... жауапкершілігі, зейнетақы активтерімен өз
бетінше басқару жүргізу, нақты үрдіске қатысты әрекет істер, қызмет ... заң ... ... ... 3 АИБ және ... басты нысанға алынып, зейнетақы активтерін жүйелі басқару,
кірістің лайықты деңгейін қамтамасыз ету ... ... ... ... жинақталымы жүйесіндегі инвестициялық кіріс лайықты
тәртіппен қамтамасыз етілуі де басты нысандар қатарына ... ... ... ... басқару нәтижелерін бағалау ж 3
қ. зейнетақы жарналарының құнының өсуі әр ... ... қоры ... ... ... қолайы ахуалды қалыптастыру
негіздемелеріне жас ашады. ... 2004 ... ... барлық жинақтық
зейнетақы қорларының орташа кірісі инфляциядан төмен түсті, бұның өзі
қарастырылған ... ... ... кері ... үрдісінен
хабардар етеді. Аталмыш жағдай инфляция қарқыныныңартуы нәтижесінде белең
алады және қарастырылған ... ... ... ... кірістің
азаюынан да өрістеуі ықтимал.
Ж3Қ-н мемлекеттік реттеудің негізі алғышарты, оның ... ...... ... ... ... ... ету және
салымшылар үшін ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету.Осы орайда ЖЗҚ-ның белгілі даму
кезеңдерінде кері кіріс ... да ... ... бұл ... ... ... кіріс ынғайымен қайта ретін табады.
Зейнетақы қорын қадағалау ... ... ... ... 1-ші ... ... ... қорларының нақты кірісінің
коффициенті 4,10 пайызды құрады, осы орайда орташа ыңғайдағы ... ... ... ... ... ... зейнетақы активтерінің кірісі
0,81 пайыздың тармақты құрады. Аталмыш төмендеу ақш доллары ... ... ... 0,83 ... ... ... жинақтың зейнетақы қорларының
сомалық инвестициялық қоржынындағы қаржылық құрал ... ақш ... 2005 жылы ... ... 14,1 пайызды құрады. Бұлардан басқа,
аталмыш коффициенттің ... кері ... ... ... ... 0,3 ... артуынан деп те санауға болады.
Зейнетақы активтері қорының нақты кірісінің орташа коффициенті ... ... ... мен 2002 жыл ... ... ... ... 19,58 пайызды құрады.
Жинақтық зейнетақы қорларының ... ... ... ... 2002 жылдың қараша айы мен 2005 жылдың қараша айын ... ... ... ай сайынғы зейнетақы активтерінің кірісі нақты ... ... ... өз ... қаржылық құралдар
қоржынының нарықтық бағамынан базалық ыңғайына қарай бейімделіп, қаржылық
құрал қоржыны мен инфляция қарқының 12 ... ай ... ... келеді.
Ж3Қ қоржынының қаражылық құралдарын нарықтық бағалау ... ... де ... ... ... мерзмді,
ұзақ мерзімді құралдарды инвестициялау алғышарттары өз шешімін табады.
Осылайша, реттеу талаптары мен қаржылық құралдардың ... ... ... ... ... тәжірибелерін ынталандырады.
Қаржылық жабдықтардың зейнетақы актив қоржынындағы ... ... ... ... ... ... ыңғайын реттей отырып,
ЖЗҚ деген ... ... ... ... дұрыс жүйеге
келтіреді. Қазақстанның ... ... ... ... шектелімімен қоса, зейнетақы активтерінің ... ... ... ... ЖЗҚ ... ... нарықтық
құнын аныктау максимальды түрде жалғасымды болып саналады.
Соңымен бірге, ... ... ... инвестициялық
стратегиясы келесі принцип термен ұштасады:
– диверсификация (активтердің түрлі категориялары аралығында) және
дисперсиондық (категориялар ... ... ... кезеңдер сәйкестігі, (таратылым принциптері қоса енеді);
– валюталың құрылым сәйкестігі, бұл үрдіс қаншалықты мүмкін немесе
түрлі валюталар бойынша әседжирлеу, ... ... да ... ... асуы ... ... ... активтерін басқарудың инвестициялық
саясаты ұзақ мерзімді құралдарды максимальды диверсификацияны ... ... оның ... ... ... инвестициялық тәуекелдікті
минимизациялау ... ... ... жол ... ... ... ... құралдарға инвестициялау теңге
курсының ауытқуымен байланыстыбелгелі тәуекелдір ауқымына ие. Аталмыш
жағдайда осы мәселені де әр ... ... ... ... жағдайда зейнетақы активтерін инвестициялық ретпен жетілдіру,
зейнетақы активтерін қаржылық құралдарға инвестициялау жолдары көп ... ... ... ... ... ... тәуелділікті
диверсификациялау жолымен хейджирлеу инвестицияның валюталық құрылымында
көп өзгерістерге әкеледі. ... қоса ... ... ... ... ... нарық тәуекелдігі жолымен хейджирлеу
үрдістері сан ... ... ... ... болып келеді. Аталмыш іс
шаралар қаржылық құралдар жиынтығының кеңеюіне жол ашады, осының садарынан
зейнетақы ... ... ... ... ... ... тәуекелдікті сақтандыру механизмі ретінде қызмет
атқарады.
2005 жылдың 6 айы ішіндегі деректер ... ... ... көзі ... деп ... ... негіз бар. Жинақтық зейнетақы қорының 14 қорында бұл
көрсеткіш 0,16 ... 2,73 ... ... ... ... Екі ... қорында нақты кіріс кері ыңғайда белең алып, лайықты ... ... және (-039 ... ... ... ... нақты болып
есептелінеді және бұл жиынтық реті 2003-2004 жылды ... ... ... орын ... 3-Жинақтау зейнетақы қорының нақты және орташа көрсеткіштері.
Мерзімі- 2003 ... ... айын ... ... ... ... қоры
Қорғау
Мұнай Газ Дем М
Қазақмыс
Сенім
Валют-Транзит Фонд
Қазақстан
Құрмет
Отан
Атамекен
Ұлар Үміт
Капитал
Филип Моррис Қазақстан
АБН АМРО Каспий Мұнай Газ
Сурет3-2003-ші жылдың мамыр айы мен ... ... ... ... ... ... көрсеткіштері.
Суреттен байқап отырғандай нақты кіріс коэффициентінің динамикасы
Жинақтық Зейнетақы ... ... ... ... дейін келесі
көрініске ие болады.
Сурет4-ЖЗҚ-ның нақты кірісінің коэффициентінің динамикасы, мерзімі-
2004-ші жылдың ... ... ... ... ЖЗҚ-ның кері кірісінің себептері, ... ... ... ... ... ... ... Бұдан бір жыл бұрын ЖЗҚ-ның зейнетақы активтерінің үлкен
бөлігін бағалы қағаздар мен валюталық ... ... ... ... ... ... уақытта белгілі күйде төмендеу
үстінде, ... ... ... ... ... ... зейнетақы
жинақталымын реттеуде курстық айырмашылықтан қорқудың реті шамалы.
Аталмыш жағдайдың екінші себебі не? ... ... ... өткен
жылдың маусым айынан Жинақтық зейнетақы қорлары бухгалтерлік есептің
халықаралық стандарты ... ... ... есеп жүргізуге көшті,
зейнетақы активтерінің нарықтық құны жинақтық зейнетақы қорларының ... ... кері әсер ... екі ЖЗҚ ... ... ие. Олардың артын ала тағы да
бір пар зейнетақы қорлары назарға ... ... ... ... ... ... ... есепке алу-кері бағытқа бет бұрады. Миға бір ой ... біз өз ... ... ... ... ... ... бонус алуды ойластырамыз, ал оны біртіндеп ... ... ... ... ... ... ... әзірге Ұлттық
банк тарапынан жан-жақты ... ... ... ... ... ... Салымшылар кез келген жағдайда өз
жинақталымын жоғалтпайды, өйткені бұл үшін қорғаныс механизмдері бар: олар
әрі қарай ... ... ... ... өз жинақталымын қазірдің
өзінде алдыңғы қатарлы ... ... ... ... бар. ... екі рет ... болады. Басқа қорлар өз зейнетақы активтерін
басқаруда өз компанияларын ... ... ... ... көзі ... адамдар тарапынан қызығушылықта көп.Сарапшылар ... ... ... бүгіндегі 16 жинақтаушы зейнетақы қорының орнына 5-
6 ... ... ... ... ... жүйесінің « асқыну дерті»,
көбеюі салымшылардың ғана жүкесін шаршатып қоймайды, зейнетақы ... де ... ... ... ... жүйесін екі ұстаныш
қарастыруға болады. Бір жағынан болашақ ұрпақтың әлеуметтік тұрақтылығының
кепілі, екінше қырынан ішкі ... ... ... ... ... ... тыныш білінбейтін түрде әлеуметтік жазықтықтан
қаржылық түрге көшті. Барлық айтыс- ... мен ... ... ... ... ... ... бағалау сатысына
байланысты қарастырылып, жүргізіледі.
Жеке зейнетақы қорлары үшін « лайықсыз» сый болып ... ... ... ... ... ... ... шұғыл жабу.
Қаржы Министрлігі ... ... ... ... ... жүйесін шұғыл жабу туралы ... ... ... ... құн 1000 теңге деп белгіленді. Қазастандық қаржылық
биржадағы нарықтық құны дәл сол мерзімде 1130 теңгені ... ... ... жеке ... ... ... ... қорларының
Ассоциациялық кеңесінің басшысының бағалауы бойынша ... ... ... ... ... 6,7 млн. ... айрылуы қаупі
туындайды.
Бірақ ең қауіптісі- қаржылық ... ... ... , ... өзі ... қаржылық нарыққа салқынын тигізбек.
Инвестициялау ережелері бойынша зейнетақы қорлары ... ... өз ... 40 ... ... тиіс.
Бұл тарихта тағы да бір есте қаларлық кезең бар. МЕАКАМ-ды шұғыл жабу
туралы шешім шығар алдында бұл ... ... ... ... нарықта
сатылды. Осы орайда инсайдерлік ақпарат қолданысқа ... бұл ... өз ... ұтымды пайдаланған. Егер дерек дәлденсе, қаржылық
нарықтың жеке қатынасушылары әрдайым жеңілісте ... ... ... ... ... сатып алуға
міндеттейді, бұл ақпар өте кеш ... бұл ... олар ... нарықтық
құнының 12-13 пайызын жоғалтқан болатын. ЖЗҚ-на максимальды кіріс көзін
иеленудің ең ... ... ... ... ... ... Олар
бірінші болып қаржылық нарықтағы шұғыл өзгерістер ережелерінің ... ... тағы бір ... ... ... Ұлттық
банк бұндай «сақтандыру қорын» ЖЗҚ-да 2004- ші жылдың 1-ші қантарынан
бастап жүзеге ... ... Әр ... ... таза ... ... көпшілігінде таза кіріс жоқ немесе өте аз , ... банк ... ... ... ... қалыптастыру реті
қиын.Қаржылық мекемелер мен қаржылық нарықты бақылау мен ... ... ... ... орынбасары Елена
Бахмутова сөзіне назар аударсақ, ... ... ... ... уақытта ЖЗҚ-ның зейнетақы активтері мынадай қаржылық ... ... ... ... ... банк ... және
Қазақстан Ұлттық банк ... ... ... ... ... асыратын ұйымдардың негізіг міндеті-зейнетақы ... ... ... ... ... ... өсріе беру емес».
Зейнетақы активтерін бағалау ... құн ... ... ішік ахуалын қол
үзген жоқ, ең алдымен, зейнетақы қорларының жағдайынан көрініс беріп,
көптеген ... ... ... ... ... қалыпты туындауын
үрдіске енгізеді. Бұның өзі көптеген қорлардың инвестициялық ... ... ... ... ... ішінде нақты құн
көрсеткіштер бойынша кері кіріс ... ... ... ... біліксіз менеджментінің тиімсіз әрекетінен деп бағалауға
болады.
«Зейнетақы жинақталымы артпайды, керісенше азаяды деген тұжырым ... алып ... бұл ... осы тұжырыммен бірыңғай санаса беруге
болмайды, зейнетақы активтері ... ... ... ... ... нақты құн инфляция әсерінен өзгеруі мүмкін. 2004-ші жылдың 1-ші
қантарына дейінгі деректерге назар ... ... ... ... ... теңгені құрайды. Қазақстан Республикасының
Қаржы Министрлігі мен ... ... ... ... ... зейнетақы активтерінің 53 пайызы инвестицияланады. Қазіргі
уақытта ЖЗҚ-ның зейнетақы қорларының 50 ... ... ... емес ... ... қағаздарына инвестициялайды, «А»
категорисы бойынша тізімге енген. ... ... ... ... ... үшін ... Республикасының халық банкінің қаулысы
бағытталған, соған сәйкес жинақтау зейнетақы активтерін ... ... ... ... ... 40 пайызға кеңейтілді.
Енді мемлекеттік арнаулы қазыналық міндеттемелер МЕАКАМ-120 бірінші
эмиссиясының Қаржы ... ... жабу ... ... келсек.
Өткен жылдың жиырма бесінші желтоқсанында олар 1134,90 ... ... яғни ... ... ... ... ... Осылармен байланысты ЖЗҚ-
ның зейнетақы активтерінің залалға ұшырауы ... ... ... ... ... өз ... құнын 12-13 пайыз жоғалтқаннан кейін
ұсынды» деудің еш қисыны жоқ. ... ... ... атап ... ... ... зейнетақы активтері 35 пайыз көлемінде
инвестиция алуы . ... ... ... Министрлігіне де мемлекеттік
тіркеу үшін Қазақстан Республикасының Халық Банкінің қаулысы бағытталды,
онда да ... ... ... ... ... құнды
қағаздарға реттеуде 25 пайызға азайған.
Қосатынымыз, 2004-ші жылдың 19-шыжелтосанында Ұлттық банк пен Премьер
–Министрдің бірінші орынбасарына және ... ... хат ... ... ... ескере келіп, МЕАКАМ-120 жүйесін жабу туралы. Бұл
хат Қазақстан қаржыгерлер қауымдастығы тарапынан жіберілген. ... ... ... ... шешім қабылданып,
мемлекеттік ... ... ... ... алдын-ала нарықтық
құн бойынша жабу белгіленді.
Өткен жылдың басында әзірленген жоба «Жинақтаушы зейнетақы ... ... деп ... ... ... ... мәні
талқыланады, мақұлданы, мерзімі ... ... ... ... ... ... көпшілігі ЖЗҚ мүшелері болып
есептелінеді. Қазіргі ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Халық банкісінің арнаулы қаулысы бар, соған
сай резервті капиталды қалыптастыру мерзімі жинақтық зейнетақы қорлары үшін
2004-ші ... 1-ші ... ... ... ... ... кеңесі төрағасы берген мәлімдеме ... ... ... ... ... алты ... ... онда салымшылардың 30
пайызы орын алған. Осы ... ... ЖЗҚ ... ... ... ... жинақтау зейнетақы
қорларының іс-әрекеттерін талдауда қатысып, оның ішінде нормативті құқықтық
актілерін әзірлеуде де араласады.
Осылайша, нарықтың ... ... ... аса ... Теңге
құны арта түсуде, инвестиция кірісі төмендеуде. Бүгінгі күні ол тәжірибелік
түрде ... ... ... ... ... келесі
мәселелер мол атап айтқанда салымшыларды өз зейнетақы қорларының зейнетақы
есепшоттарының жағдайымен танытыру, бұл миллиондаған ... ... оған мол ... ... талап етіледі.
Бұндай жағдайларда қандай қаражаттан резервтік қор ... ... ... ... ... Ұлттық банк зейнетақы қорларын түрлі
тосқауыл қоюмен аясын таратты, ал өзының реттеушілік рөлі ... ... ... ... жаңа тиімід қаржылық құралдар тәжірибеде
ұсынылмайды.2006 жыл0дан ... ... ... ... , ... ... ... етілетін кіріспен қамтамасыз етуі шарт. Аталмыш
шаралар өткен жылдың қараша айында мемлекеттік ... ... ... ... актілерге лайық енгізіліп, зейнетақымен
қамтамасыз ету жөніндегі заң нормалары қатарына енді.
Аталмыш өзгерістердің негіздемелері алдында Қаржылық ... ... ... ... ... ... жекелей үш
жылдағы табысы назарға алынып, жаңа талаптарға сай лайықтандырылған кезенде
барлық жинақтық зейнетақы ... ... 30 ... төмен болмауын
қарастырады.
Егер бұл көрсеткіш қандай да бір ЖЗҚ-да 30 ... ... ие ... онда бұл қор ... ... өзіндік капитал есебінен
орташа кіріс көрсеткіші қантар айында 36 ай ... ... ... ... активтерін инвестициялауды
басқару)әрекетіне талдау
Ірі капитал көзін иелеген жеке инвестор үшін өзіндік активтерді басқаруды
жүзеге асыру ... ... ... ... Бұл ... ... ... ішін деуақытша еркін ресурстарды падалануда жетіспейтін
жәйләр орын алып, кәсиби білімнің жетіспеуі және нарық ... ... ... ... ... ... көп ақпарат көзін меңгерумен іс-тәжірибелерді
игеру өте маңызды, ... ... ... ... көп. ... ... ... қарым-қатынаста иелік енетіні:
- инвестициялық стратегиялар әзірлемелері;
- инвестиция үшін оңтайлы нұсқауларға талдау;
- обьективті және тәуелсіз кеңес ;
- жобаға ... ... ... ... ... активтерін орналастыру кәсіби басқару компаниялары арқылы
бірсыпыра алғышарттармен орайлас:
- ... ... ... төмендету;
- салымдардың жоғары деңгейде жүзеге асуын қамтамасыз ету;
- инвестицияларды жоғары кіріс ретімен іске асыру;
- қор нарығымен қадағалау мүмкіндіктерін жетілдіру.
Қор құныдылықтары ... ... қор ... қор серіктестіктері
және оның білікті пермсоналы.
Өз әрекетінде қор келесі принциптерді басшылыққа ... ... ... ... ... ... ... пен толық қаржылық қызмет спектірін ұсыну;
- алдыңғы қатарлы технологияларды енгізу;
- мамандардың кәсіби деңгейін үнемі ... ... ... ... ... ... етуді,сенімділікті жетілдіруде, сапалық
өсуді реттеуде.Бухгалттерлік баланс пен есеп кіріспен шығын жайын қамтуда
2005-ші ... 1-ші жылы ... ... ... өсу динамикасы және
қор салымшыларыныңкөлемі байқалады.
Сурет-4 Қордың ... ... өсу ... ... ... ... ... ЖЗҚ өзт іс-әрекетінде алда және
Қазақстанның зейнетақы қорлары ішіндегі сөзсіз лидер.
2005-ші жылдың бірінші желтоқсанындағы жағдай бойынша қор 1440968 адам ... ... ... ... ... ... 1-ші ... мың теңге, қордан төленгені-2094682 мың теңге.
5-ші суреттен байқалғандай, салымшылардың жас ерекшелігі, құрылымы
келесі көрініске ... ... ... ... ... дейін- 30%
20жастан 30жасқа дейін- 33%
50 жастан 60жасқа дейін -11%
60жастан ... 20 ... ... ... жас ... құрылымы.
Белгілі болғандай, зейнетақы жинақтау жүйесінде үш өзара байланысты
серіктестіктер жұмыс істейді:
Қор, Ұйым, ... ... ... ... ... ... ... және Банк-кастодиан.
Үш зейнетақы қызметі нарығы қатынасушылары әрекеттеріне бақылау мен іс-
әрекеттерін реттеу ... ... ... ... ... ... нарық пен қаржылық ұйымдар ... ... ... ... ... етеді.
Қор саымшыларымен жұмыс жүргізеді, зейнетақы шарттарын жасайды,
міндетті және еркін түсімдерге жеке есеп ... ... ... ... ... ... қадағалап, басқа зейнетақы қорларын
ауыстырылғандарымен жұмыс жүргізеді, әр ... жеке ... ... ... ... және ... ... алдында есеп береді, сонымен бірге зейнетақы тағайындалғандармен
жұмыс жүргізіледі.
Қор консервативі саясатқа ие, салымшылардың ... ... ... ... ... ие. Бұл саясатты «Атамекеннің ЗАИБ
–ы жүзеге асырады.
2003-ші жылдың 29-шы ... қор ... ... иеленеді,
нөмірі-0411200090, зейнетақы активтерін инвестициялық басқару әрекетін
жүзеге асырады. Қор лицензиясы оның ... ... сай ... ... ... активтерін басқару үрдістерін жетілдіреді.
Қордың қайта ұйымдастырылуы жөніндегі ... ... ... ... ... ... 2003-ші жылдың 6-шы тамыздағы № 308-ші
қаулысына сай жүзеге асады. 2003-ші жылдың 2-ші ... ... сай №22 ... есеп және ... копания ТОО «Эрнст энд Янг
Казахстан» бекіткен әдістемеге сай компания активтерінің қор активтеріне
қосылуы түрлі ... ... ... ... пен ... да ... назарға алынбақ.
Капитал құйылымы нәтижесінде жарғылық қор капиталы 630 млн, ... жеке ... ... ... теңге.
2001-2002-ші жылдары ЗАИБ зейнетақы активтерін басқару нарығында
алдыңғы ... ... ең ... ... кіріс барысын көрсетті.
Қазіргі кезде Атамекеннің ЗАИБ ... ... 14-ші ... 24,77 ... құрайды, бұл барлық ... ... ... ... ... ... инвестициялық басқаруды ... ... ... ... жылдың 1-ші шілдесіне)
|Ұйым мекеме атауы ... ... ... ... ... Asset Mana gement |8,22 ... |8,44 ... ... ... |0,21 ... |4,43 ... |0,89 ... |1,45 ... ... Газ |7,12 ... газ-Дем |2,56 ... су |17,44 ... |2,49 ... Үміт |17,44 ... ЗҚ |2,22 ... Assest Mana gement |8,87 ... ... |0,27 |
|Қазақстан |2,92 ... |2,78 ... |1,74 ... |2,78 ... |4,13 ... |24,77 ... Фонд |4,13 ... ЖЗҚ |22,84 ... ... ... активтерді басқарудың халықаралық
желісіне енеді, зейнетақы активтерін басқарыдың ... ... ... ... Заң ... ... ... Республикасның Агенттігі
алдында есеп береді. ЗАИБ күн сайын қормен ... ... ... ... ... – Қазақстанның Халық Банкі- Қорға еңьек сінңіруде
сақталым барысына және ... ... ... ... есеп
жүргізуді негіз етіп алады, өте жиі ... ... ... ... есеп беріп отырады. Банк –кастодиан Қордың зейнетақы
активтерін мақсатты орналастыруда бақылау жүргізеді. 15-ші ... ... және ... ... ... ... ... маусымы
мен 2005-ші жылдың маусымында мына көрсеткішке ие болды:
Таблица15- Жинақтық зейнетақы қорларының кірісінің ... ... ... жыл ... ... жыл ... ... |Нақты кіріс коэффициенті |Номинальды кіріс |
| |К3 ... К2 ... NAMRO Asset ... зейнетақы активтерін басқару компаниясы |
|АҚ «ABN AMRO-Каспий |-3,36 |3,31 ... Газ ... | | ... қоры | | ... ... Филипп Морис |-2,96 |3,74 ... | | ... ... ... |-1,01 |5,82 ... ... ... |4,11 ... ... | | ... ... ... | | ... НПФ «Ұлар Үміт» | -2,57 |4,15 ... ЖЗҚ ... |3,55 |3,11 ... ... | | ... «ВТА Asset Managent» зейнетақы активтерін басқару копманиясы ... АЖЗҚ ... |-0,80 |6,04 ... «НОНПФ» «Құрмет» |-3,64 |3,01 ... ННПФ ... |-2,50 |4,23 ... ... зейнетақы активтерін басқарудың мемлекеттік емес компаниясы|
|ЖАҚ «ННП Валют-Транзит |-,046 |6,41 ... | | ... «Bestin vest» ... ... ... ... ... ОНПФ ... |-0,83 |6,01 ... ... ... |-2,21 |4,54 ... НПФ ... |-2,34 |4,40 ... ... ... активтерін басқару компаниясы ... ... ... |-1,05 |5,77 ... ... | | ... ... Д.А.Қонаев |0,34 |7,26 ... | | ... ... ... ... ... орташа коэффициенті
2004-ші жылдың маусымынан 2005-ші жылдың маусымына дейін (-2,621).Инфлияция
деңгейі, Қазақстан ... ... ... ... 2004-ші жылдың маусымы мен 2005-ші жылдың маусымына дейін 106,9
пайызды құрайды.
29.09.2005 жылға ... ... ... ЖЗҚ»-да 1000000000
долларды қамтыды. Осы сомадан 20%-ы инвестициялық кірісті ... ... ... ... ... 5182316 ... зейнетақы активтерін-1117910 мың теңге. Таза ... ... ... 1-ші желтоқсанында 33938256 мың теңгені құрады. Бұндай
көрсекіштерге қол ... ... ... ... ... ... компаниялары басқармалары тарапынан жүзеге асады.
Сурет 6 – Инвестициялық кіріс динамикасы(мың теңге).
Теорияға назар аударсақ, ... ... ... турлі типтерін қалыптастыру мүмкіндігі зор. Бұл орайда олардың
әрқайсысында өзіндік ... ... ал ... ... тән ... ыңғайында күтілетін кіріске де қатысты. Бұл факторлардың қатынасы
бағалы ... ... ... ... ... типі – оның ... кіріс пен тәуекелдік қатынасына ие. Бұл орайда ... ... ... ... типі ... – аталмыш кіріс қандай жол-
амалмен, ... көз ... ... курстық құн өсуі есебінен бе ... ... ... ... ба. ... тоқталып
өтсек.
Өсу қоржыны компания акциясынан қалыптасады, курстық құны өсу үстінде.
Аталмыш типтегі қоржын мақсаты – ... ... қоса ... ... ... ... қарастыру. Алайда дивидендті төлемдер шағын көлемде
өндіріледі. Курстық ... өсу ... ... ... ... ол
қоржынға қатысты бола отырып, қоржын түрін анықтайды.
Агрессивті өсу қоржыны капиталдың максимальды өсуіне қатысты. ... типі ... ... акциясы енеді. Қоржынның бұл типіне тән
инвестициялар тәуекелдік ыңғайында болып, өте жоғары кіріс ... ... өсу ... ... ... ... арасындағы
тәуекелдігі басым болып табылады. Негізінен ірі акциялардан, ерекше белгілі
компаниялардан тұрады, курстық ... ... ... ... да ... ... етеді. Қоржын құрамы белгілі мерзім аралығында тұрақты
болып қала бермек, капитал сақталымына ... өсім ... өз ... ... ... ... ... өсу ыңғайын қамтиды. Қоржынның аталмыш типіне ... ... ұзақ ... ... ... қоса ... ... құралдар, оның құрамы кезең бойынша жаңарып отырады.
Осы орайда капиталдың ... өсуі ... ... және ... шектік сатысы жүзеге асады. Сенімділік консервативті ... ... ... өсу ретіндегі бағалы ... ... ... типі кең таралған модель бола отырып,
инвесторлар арасында кең танымалдыққа ие, жоғары тәуекелдікке ие емес.
Кіріс ... ... ... типі ... ... кірісті алу мен
пайыздық дивидендті төлемдерді алуға бағытталады. Кіріс қоржыны көбіне-көп
кіріс акциясынан ... ... ... ... ... және ... облигациялар мен басқа да бағалы қағаздар еніп,
инвестициялық ...... ... ... ... ... Бұл
типтегі қоржын ерекшелігі мынада, құрылу ыңғайы лайықты кіріс деңгейін
алуға бағытталған, шамасы ... ... ... ... ... тән. Сол үшін қоржындық инвестиция нысандары –
қор нарығының сенімділігі жоғары құралдары, тұрақты ... ... ... құн ... бар . Тұрақты кіріс қоржыны жоғары сенімділігі бар
құнды ... ... және ... ... ... ... деңгейін тартады.
Кірісті қағаз қоржыны корпорацияның үлкен кірісті облигацияларынан,
бағалы қағаздардан тұрады, тәуекелдіктің орташа деңгейіндегі ыңғайда жоғары
кіріс ... ... мен ... ... ... ... типін қалыптастыру қор
нарығындағы шығын ... ... ... етеді, курстық құн
төмендеуіне, дивидендті және пайыздық төлемдердің төмен мөлшеріне қатысты.
Қаржылық активтердің бір ... ... ... ... ене ... ... ... өсуін әкеледі, ал басқалары – кіріс. Бір бөліктің
шығыны басқасының өрістеуімен жалғасын табады.
Қосалқы тағайындалым қоржыны. ... ... ... ... ... ... кіріс әкеледі, капитал салымын ұлғайтады. Аталмыш жағдайда
қосалқы тағайындалымдағы инвестициялық ... ... ... ... ... Олар өзіндік акцияның екі типін шығарады, біріншісі ... ... ... - капитал өсімін ... ... ... ... ... ... ... анықталады.
Балансты қоржын кіріс балансын ғана тұрақтандырмайды, сонымен қоса
тәуекелдікке де қатысты, осы орайда операциялар құнды ... ... сол үшін ... бір ... құны тез ... құнды қағаздар мен
ірі кіріске негізделген бағалы қағаздарды қамтиды. Қоржын ... ... ... ... да ... Ереже бойынша, аталмыш қоржын
құрамына қарапайым акциялар, облигациялар енеді. Нарық ыңғайына қатысты
аталмыш ... ... қор ... қаражаттың көп бөлігі салынады.
Қысқа мерзімді қор қоржындары да жоғары ... ие. Олар ... ... ... ... ... олар ақшалай нарықта
айналысқа түседі.
Бағалы қағаздар қоржыны салықтан босатыла ... ... ... ие ... және ... ... ... сақтайды. Мемлекеттік құнды қағаздар қоржыны – анағұрлым кең
таралым иегереі.
Мемлекеттік құрылымның құнды ... ... ... бұл алуан түрлілігі мемлекеттік және муниципалды бағалы
қағаздар мен ... ... ... нарықтық құралға
салымдар қоржын ... ... ... ... Тағы бір ... ... ие
болатыны – орталық және жергілікті билік органдары салықтық жеңілдіктер
ұсынады.
Салымдардың инвестициялық ... ... ... ... ... ... ... құнды қағаздарынан қалыптастырылған,
эмитенттердің бағалы қағаздары бір ... орын ала ... ... ... ... ... ... қағаздардан тұратын қоржын. Бұндай алуан түрлі
қоржын ... ... ... ... ... ... ... шығарылады.
Қоржын типіне инвестициялық таңдалынған тип лайықталынып, стратегиялар
ұсынылады: агрессивті, нарық мүмкіндіктерін ... ... ... ... сауалдарын инвестициялық талдай теориясы
ұстанымы тұрғысынан шешуге болады, қазіргі тәжірибе көзқарасы тұрғысынан да
іске ... ... ... ... ... ... қарапайым
диверсификация, яғни қоржын қорларын принцип бойынша реттеу салалық,
өндіріс диверсификациясынан ... кем ... ... ... түрлі
активтерді арттыру, яғни ... ... ... ... ... ... ықпал етпейді. Тәуекелдіктің максимальды қысқаруына
қол жеткізуге қоржында 10-нан 15-ке дейінгі түрлі ... ... ... зор. ... ... әрі ... арттыру мақсатты болып саналмайды,
яғни артық диверсификация туындауы ... ... ... ... ... ... ... сапалы қоржындық басқарудың мүмкін еместігі;
- сенімді, кіріске толы, өтімді бағалы қағаздарды ... ... ... ... ... қағаздарды іздестірумен байланысты;
- бағалы қағаздардың шағын ұсақ партияларын сатып ... ... және ... ... ... шығын қалап отырған нәтижеге
қол жеткізбейді, қоржын кірісі жоғары қарқынмен өсуі екіталай.
Бағалы қағаздар қоржынын қосалқы ... ... ... ... мол, олар қамтамасыз етеді:
- қаражаттың бастапқы инвестиция ыңғайын сақтау;
- кірістің максимальды деңгейін қамтамасыз ету;
- қоржынның инвестициялық бағыттылығын қамтамасыз ету.
Басқа ... ... ... ... ... қоржынның
инвестициялық сапасын басқаруға бағытталады, иегерлерінің қызығушылықтарын
да реттестіреді.
Сол үшін қоржын құрылымының ағымдағы ... ... ... іске ... қоржынның құрамдық бөлігіне елеулі өзгерістер қосуға
болады.
Қоржында қолданылатын әдістер мен техникалық ... ... ... ... ... және ... ыңғайға орайластырылған.
Қоржынды басқару стратегиясы екі негізгі ... ... ... және ... бастаушы инвесторға қоржынды қалыптастырудың дәстүрлі түрлерін
мақсатты пайдалану ... Ол ... ... ... ... ие, ... компаниялардың құнды қағаздарын иеленуге
бағытталып, жақсы өндірістік және қаржылық ... ие ... да ... ... төмен болмайды. Бұлардан басқа, назарға
алынатыны – бұл қағаздардың жоғары өтімділігі, осының өзі оларды ... сату мен ... ... ... нарығында тәжірибе жинақтаумен бірге мақсатты түрде біртіндеп
қоржын қалыптастырудың қазіргі тиімді ... ... ... математикалық әдістерге негізделген. Олардың ерекшелік
белгісі – нарықтық тәуекелдік пен ... ... ... байланысты
қамтамасыз ету, қатыстық тәуекелдік ... ... ... ... ... Бұл әдіс ... ... және математикалық қамтамасыз
етуді талап ... ... мен ... компьютерлік
арнаулы бағдарламалар пакетін ... ... ... көп ... ... шешуге болады. Компьютерлер тұрақты бір өңдеуді
биржалық ... ... іске ... тұрақты тенденцияларды
ерекшелендіре ... ... ... ... жалғасымын табады. Бұл
ақпарат жинақталған түрде инвестициялық мамандарға ... ... ... ... құнды қағаздар қоржыны құрамын алмастырып
отырады.
Құнды ... ... ... ... ... ... оптимальды деңгейі назарға алынуы шарт. Қазіргі батыс
нарығындағы ... ... ... қоржынның оптимальды
диверсификациясы 8-20 бағалы қағаз ... ... ... арттыруда
диверсификация көлемі артуы шарт. Ірі ... ... ... ... ... 100 бағалы қағазын құрайды.
Бағалы қағаздардың қоржынын басқарудың дәстүрлі сызбалары үш ... ... ... ... сома сызбасы. Принциптері: ... ... ... ... ... іске асады. Бағалы қағаздардың
курсы тұрақты ... ... ... енді ... ... ... ... көлемі азайып, төмендеуінде – жоғары
болмақ. Бұндай ... ... ... ... өсу есебінен,
курстық ауытқу кезеңі есебінен алады;
- алыпсатарлық сома сызбалары. Қоржын екі ... ... және ... ... ... ... ... ретімен қалыптасып, үлкен ... ... ... ...... тәуекелдіктегі (облигация,
мемлекеттік қағаздар, есепшоттары). Алып сатарлық ... ... бір сома мен ... ... ... ... ... консервативті бөліктері қағаздары орайластырылады.
Алыпсатарлық қағаздар құнының түсуімен қоржынның ... ... ... ... ... ... ... ыңғайдағы сызба. Қоржын бұл сызба бойынша екі ... Осы ... орын ... ... құны ... екі ... бастапқы қарым-қатынасты жетілдіреді.
Қоржынды басқару қарым-қатынасының дәстүрлі түрінде ... ... ... ... ... ... ... Ол белгілі
бір деңгейде инвестор өнерін талап етеді, алыпсатарлық ... ... ... ... ... ... және
консервативті қоржын құнын реттеу үшін ... ... ... ... ... егер ... бөлік жалпы
қоржынның белгілі бір пайыздық құнын құраса, онда оның ... ... ... ... қысқартылады; егер белгілі бір пайызға төмендесе, дәл осы
көлемде арттыруға болады.
Жоғарыда қарастырылған ... ... ... ... ... үш
бөлікке бөлінеді: акциялар, облигациялар, қысқа мерзімді бағалы ... ... ... бұл ... әр ... сомалық нарықтық
құны аралығындағы тұрақты пропорцияны қолдауға бағытталады. Оның ... ... ... ... да ... ... нарықтық
конъюнктураға қатысты және т.б.
Нарықтық конъюнктураның ... ... ... ... ... ... қоржынын иелік еті үшін ... ... ... Егер ... ... облтгация үлесін арттыру
керек деп санаса, ол ... ... ... ... ... ... ... облигациялармен алмастырып, сатып алады
немесе керісінше.
Қоржынды басқарудың ... ... ... ... ... ... болады. Қоржын құрамының өзгерісі инвестициялық
мақсаттардың араласуымен жүзеге асады. Оның іске асуы ... пен ... ... ... үрдіске енгізеді.
Құнды қағаздар келесі себептерге байланысты сатылуы ықтимал:
- егер олар кіріс ... ... ... одан ... үміт
болмаса;
- егер бағалы қағаздар оларға тән қызмет негіздерін орындаса;
- ... ... ... ... тиімді жолдары туындаса.
Инвестициялық қоржыннан кіріс тұрады:
- пайыздық төлемдерден;
- курстық құнның артуынан;
- бағалы қағаздарды орналастыру, ... ... ... ... ... алу ... айырмасындағы кірістен.
Инвестициялауда тәуекелдіктің 5 негізгі түрі жүзеге асуда:
- инфляциялық
- несиелік
- бағалы қағаздар курсы өзгерісінің тәуекелдігі
- таратылым тәуекелдігі
- бағалы ... ... іске ... ... ... ыңғайы мынада, таратылым активтерінің пайыздық
орташа жүктемесі ... ... ... ... яғни
активтердің құны ұзақ мерзімді перспективада азая бермек. Тәуекелдіктің бұл
түрі ақша-несие саясатының ... ... және ... ... ... ... ... тәуекелдігі негізгі қарызды өз мерзімінде асаба алмаудан, ққ
(құнды қағаздар) бойынша пайыздың артуынан ... ... ... да
іске асады.
ҚҚ курсының өзгеріс тәуекелдігі иеліктегі ҚҚ ... ... де ... ... ... тәуекелдігі бөлінеді:
- бағалы қағаздардың пайыздық ыңғайы;
- акциялар бағасының ... ... ... ... ... ... ... курс деңгейі
арасындағы кері байланысты байқатады, яғни басқа ... ... ... ... ... БҚ-дың құрстық құны төмендейді немесе керісінше.
Қаражатты тездетіп мобилизациялау үшін ... ... ... сату ... ... бұл түрін инвестор және эмитент ретінде ұйғаруға болады.
Инвестор пайыздық тәуекелдікті иеленеді, егер ... орта ... ұзақ ... ... қағаздарға инвестицияласа, нарықта орташа
нарықтық пайыздың ... ... ... яғни ... кірістің артуын
пайыздың өсуімен иелене алады, бірақ өз қаражатын еркін босата қоймайды. БҚ-
дын нарықтық құны пайыздық жүктеменің ... ... егер ... ... ... сатса, онда ол залал-зиян көреді. Тәуекелдіктің
осы түрі ... ... ... ... ... ... инфляция
жағдайларында пайыздық жүктеменің қарқынды белең алуы сипат алады.
Эмитент пайыздық тәуекелдікке ие ... ... орта және ... бағалы қағаздарды пайыздық көрсеткішпен лайықтандыруда эмитент
қаражат көзін нарықтағы анағұрлым төмен пайыздық көрсеткішпен тартады.
Акцияларға ... ... ... ... ... ... ... байланысты, даму перспективаларына, акцияға деген
кіріс деңгейіне қатысты.
Ликвидация тәуекелдігі бағалы қағаздардың ... ... ... іске асады. Бағалы қағаздарды алдын-ала ыңғайға келтіру
тәуекелдігі ... ... ... ... ... ... ... алдын-ала жабу мүмкіндігі бар. Бұндай жабу қарастырылымы
бағалы қағаздардың айналыс мерзімінің ... және егер ... ... ... номинальды бағадан төмен болмауға да қатысты.
Инвестор түсімнің бір бөлігін жоғалтқанымен, оның көлемі тиісті үрдістермен
өз қалпына ... ... ... маңызды әдісі – инвестициялық
саясатты қалыптастыру. Инвестор кіріс пен тәуекелдіктің лайықты ... үшін ... алуы ... ... саясаттың қалыптасуына енеді:
- негізгі мақсат пен алғышарттар;
- құрылымдық бөлімшелер, саясаттың өтілуіне жауаптылар;
- қоржынның мүмкіндік құрылымы;
- бағалы ... ... мен ... мүмкіндік инвестициялық көкжиек;
- кірістің минимальды деңгейі;
- мүмкіндік максимальды мерзім;
- қоржынның мүмкіндік диверсификациясы;
- бағалы қағаздарды сату тәртібі.
Инвестициялық ... екі ... ... ... пассив және
агрессивті (нарықтың қолайлы мүмкіндіктерін пайдалануға бағытталған).
Бағалы қағаздар нарығындағы тәекелдік ... ... ... ... сапасы жағынан қоржын менеджеріне қойылатын талап та арта
бермек. Бұл мәселе әсіресе өзекті болып ... сол ... ... ... нарығы өзгермелі болса. Қосалқы басқару деп түсінілетіні –
бағалы ... ... ... ... ... мен технологиялық
мүмкіндіктерді қолдану қаражаттың инвестицияланған түрін сақтауға мүмкіндік
береді; кірістің максимальды ... қол ... ... ... ... ... ... үрдісі қоржынның
негізгі инвестициялық сапасын сақтауға ... оның ... ... үшін ... құрылымының ағымдағы корректировкасы ... ... ... ... ол 7-ші ... орын ... қоржынның
құрамдас бөліктерінде өзгерістер туындатады.
Сурет 7 – Қоржын мониторингі
Осылайша, мониторингтің ... ...... ... іріктеу,
инвестициялық қасиеттерге ие, қоржынның аталмыш типіне сәйкес.
Мониторинг басқару жағдайының белсенді және пассив түрлерінің негізі.
Басқарудың белсенді ... ... ... және қоржындардың
инвестициялық мақсаттыраны жауап ... ... ... қамтамасыз етеді.
Сонымен қоса қор құралдарының құрамын ... де ... ... ... халық Банкінің компаниясы тарапынан көп ... ... ... ... жүзеге асырып,
диверсификацияның жоғары сатысы, ... ... ... ... ... ... ... тиісті заң есебінен қатаң жүзеге
асады.
Инвестиция стратегиялары заңға ... ... келе ... ... ... мен құрамы, зейнетақы резервтерін орналастыру
ережелеріне қатысты. Негізінен, қор тарапынан ... ... ... ... ... оның маңызды кезеңі мынада, ынталандырудың іске
асуы басшы кірісті ... үшін ... яғни ... ... ... ... ... ұсыныла отырып,
кірістің ... ... ... ету ... ... ... иелену құнды қағаздардың консервативті қоржынын
қалыптастырудан мүмкіндік ыңғайда жүзеге асады.
Консервативті ... құру және оның ... ... ... максимальды
диверсификациямен және кіріс ... ... ... іске ... ... ... анағұрлым өтімді акциялар да
араласады.
Инвестициялаудың негізгі нысандары:
- қазақстандық эмитенттердің корпоративті құнды қағаздары;
- мемлекеттік бағалы ... ... ... ... ... шетел валютасында).
Инвестициялық шешім қалыптастыруда Меңгеруші инвестицияның потенциалды
нысанын бағалау үш ... ... ... ... өтімділік;
- эмитент сенімділігі.
8-ші суреттен байқалғандай, 2004-ші жылдың 1-ші шілдесіндегі жағдай
бойынша ... ... ... ... ... ... салым түрлеріне қарай келесі көрініске ие:
Сурет 8 – Атамекеннің ... ... ... ... ... ... бойынша)
Валюта бойынша инвестициялық қоржын қалпы төмендегі үлгіде сипат
алады, 9-шы суретте байқалады:
Сурет 9 – Атамекеннің ... ... ... құрылымы.
1.12.2005 жылғы көрсеткіш бойынша Атамекен келесі көрініске ие, ол
төменде 10-шы ... ... 10 – ... ... ... ... ... басқару
инвестициялық қоржынының құрылымы
1.12.2005 жылы қоржын құны 153 982 176 мың теңге. Осы кезеңге дейінгі
Қазақстанның ... ... ... активтерін басқару қоржынының
көрінісі келесі түрге ие:
Сурет 11 – Қоржын құрылымы
Қордың орташа кірісі – оның ... ... ... ... орташа кірісі ай, квартал сайын Бұқаралық ақпарат
құралдарында ... ... бұл ... ... ... ... бірлігінің орташа құнының қатынасын күнтізбелік жылдың соңғы айымен
орайластыра отырып іске асырылады. Есепті кезеңдегі соңғы ... ... ... ... құны ... ... ... аралығында қордың орташа кіріс көзі келесі көрініске
ие, ол 12-ші суреттен байқалады:
Инвестиция нысандарын анықтауда Басшы несие рейтингі ... мен ... ... оған иелік ететін шетел және ... Банк ... ... оның ... валюталық түрін сирек
жағдайларда қолданысқа енгізеді, мысалы – ... ... ... ... ... ... қағаздарға реттестіру осы орайда
жалғасымын табады.
Міндетті түрде атап өтерлігі, 2003-ші жылдың маусым айынан ... ... ... ... ... нарықтық құнының
негізінде жүзеге асырылып, зейнетақы активтері қоржынына енеді.
Бұл ... ұзақ ... ... үшін анағұрлым тиімді, осы арқылы
актив құнын оның құнының нарықтағы өзгерісімен ... ... ... ... мына тұжырымда, нарық ... анық ... Егер ... кімде-кім картоптың ... ... ... ... ... ... ... және нарық
бұрынғы баға ... ... ... көлемінің қалыпты шамасының жаңа
бағасында баға төмендеуі белең алып, жаңа, ... баға ... ... ... ... ... ... елестігінде. Басқа сөзбен айтқанда,
аталмыш нарықтағы мәміле қай деңгейде ... ... ... үшін сұраныс ұсыныспен салғастырылуы қажет, сұраныс пен ... ... ... ... ... ... көшу ... тарапынан манипуляциядан көшуге себепкер
болады (зейнетақы активтерін басқару), активтер құнын көтеруге бағытталған.
Нарықтың төмен ... ... ... ... үшін ... ... келтіре кетсек. Мысалы, басқару активтері бар болса. Екеуі ... ... ... ... ... ... Екі пәтер де біркелкі,
көрші аудандарда орналасқан, рентадан бірдей мәнді кіріс ... ... алу және ... инвестицияда пәтерге деген сұраныс бағасы бойынша
жүзеге асырылады, “Из рук в ... ... ... ... ... ... ... жөнінде жоғары бағамен
сатылатыны жөнінде хабарлама беруді ұсынады. Осы орайда ... ... ... осы ... ... ... ... деп санамайды. Бірінші пәтер
құны арту үстінде, ал инвестор кірісті ойдан қосып, ... ... ... ... ... ... ... әзірлеген” сомасынан
иеленуде. Екінші инвесторда нәтиже төмендеу, ол ... өз ... ... ... ... ... уақыты келгенде (20-30 жылдан кейін), активті
ақшаға алмастыра ... екі ... да, ... ... сататындығына
сене отырып, бірдей құнды иеленеді. Бірақ бірінші басшы комиссионды
ынталандыру сомасын ... ... ... ... қорларының деңгейінің анағұрлым төмен болу мәселелері көп
жағдайлармен байланысты, тұрғындардың экономикалық ыңғайда сауатты бөлігін
түсініктісі – басқарушылардың ... ... қай ... айналысу
мәселесі. Мемлекеттік бағалы қағаздардың төмен кірісі нәтижесінде нарықтағы
басқа да ... ... ... кіріс деңгейі қалыптасады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... мен металдың
жоғары бағасынан туындайтын ахуалдар. Мұнай экспорты бағасының көтерілуінен
теңге бағасы өсті, ... ... ... ... ағынын
халықаралық нарықтан жергіліктісіне шоғырландырып, ... ... ... ... ... таныта алмауда.
Осы орайда назардан шығарылатын фактор – кірістің лайықты ... ... көп ... ... оған ... ... ... активтерін басқарушыдан кірістің бірыңғай деңгейін талап ету ... қор ... ... ... беру ... ... Бұның
аңғартатыны, өз тұжырымыңызды жүзеге асыру жолында екі ... үшін ... ... деңгейін жіберіп аласыз. Сол үшін зейнетақы қорына
салымшылар ... ... ... қаражаты үшін сенімді және бұны ешбір
қарсылықсыз атқаруда. Ал, инвестициялық қор азаматтардын ерікті ... олар да ... ... ... ... ... Олар депозит
деңгейінен жоғары қомақты кіріс иелене алуы ықтимал, сонда да болса ... бір ... ... ... деп ... ... Осы
факторларды ескере отырып зейнетақы активтерін басқарушы инвестициялық
шешімдер қабылдайды. Жаңа өндіріс орны қаражаттың мол ... ... ... ... ... ... бұл ... үлкен кіріс көзін иелену
мүмкіндігі туады, сонымен қоса инвестицияланған ... ... ... ... өйткені жоспарланған мәселе үнемі іске аса бермейді. Бұл жобада
инвестициялық қор ... банк ... ... ... ... қоса жеке инвестор өз жинақтары бойынша жауапкершілікке өз алдында
ғана ие бола ... ... ... басқарушы бұндай жобаларды
қаржыландыруға қатысуға ... құқы жоқ, ... ... ... ... бере ... өзін де дефолттан қорғай алмайды.
Осы жауапкершіліктерді сезіне отырып, Қазақстанның ... ... ... ... ... ... ... мынадай қанатты
сөзде орын алмақ: ... және ... ... ... жыл ... ... ... қомақты кіріске ие болып, қор да өз жинақталымын ... және одан арғы ... ... курсы курстық айырманың
қалыптылығын “жеп” отырса, девальвация ... қор ... ... ... ... ... ... сақтау. Бұнымен де қор өз рөлін ... ... сәт ... ... ... қағаздар нарығы қалыптасуында
өз рөлін жете ... ... ... қағаздардың үлкен көлемін
шығарып, нарық талабына сай заңдарға төселді. Осылайша ... ... ... ... ... ... ... мемлекет үлкен
мәселемен бетпе-бет келуде – ... ... ... ... ... ... Бұл
міндет үдесінен шыға алады деуге толық негіз бар, өйткені Қазақстан әлі ... ... ... ғылым, денсаулық сақтау, спорт, инфрақұрылым ... ... ... бұл ... ... ... үшін ... қаржы талап
етіледі.
“Атамекеннің ЖЗҚ” қоржынының тәуекелдік коэффициенті – қазақстандық
зейнетақы қорларының ішіндегі ең төмені және бәрінен бұрын болашақта да ... ... қала ... ... ... түсінігі – қор кірісі не себепті
сенімді қаржылық құралдар деңгейінен көтеріле ... ... ... ... қор ... үшін өте ... ... есептелінеді.
Салымшылар көлемі кетіп жатқандар көлемінен артық. Бұның дәлелдейтіні,
салымшылар жинақталымының сақталуында ... ... ... жүктеледі,
ол 20-30 жыл көлемінде, одан әрі де жинақталымды сақтай береді.
Аталмыш жағдай кіріс мәселесіне ... ... ... жыл ... орын ... онда ... ... болар еді. Тұрғындардың
инвестициялық ойлау ... мен ... ... ... ... ... ... 3-5 жыл бұрын жағдай өзгеше болды, инвестициялық ахуал
жақсарды. Ол жылдары қор жұмысы ... ... ... қор ... ... ... халықаралық қор нарығына шықты. Зейнетақы активтернің
қоржынының 20 ... ... ... ... ... ... қордың мүмкіндігі ерекше болып, инвестицияны қымбат бағалы
металдарға да жүргізе алады, бірақ өкінішке ... ... ... ... ... ... мәселелері қарастырылғанша, “сары металл” бағасы
тарихи максимум күйін кешті, бүгінгі күні де алтынға салуда қолайлы ... ... ... ... ... мол ... керемет кіріске батуды ойлады. Бірақ кейбір салымшылар әлі ... көп ... ... ... олар ... 5 пайыздың кіріс пен құнды
қағаздарды басқарудан түсетін 3-5 жылдық ... ... әлі де ... ... ... ... 5 ... кіріс пен бағалы қағаздан түсетін
7-8 пайыздық үстеме жігін ажыратуда да әлі де болса тұрғындарға жеткізетін
ахуал мол.
Халықаралық ... бірі ... ... ... ... ... ... мәдениет деңгейін көтеру үшін 1-2
ірі дефолт қажет. Бұл қанатты ... ... ... ... ... өзгерту үшін облигациялар бойынша 1-2 ... ... ... де ... ... пен сапаны жоғары басқару
арасындағы тепе-теңдікке тепе-теңдік белгісін қоя алмайды.
Жоғарыда айтылғандардан түйіндеуге болатыны, кез ... ... ... ... ... ... тыс тәуекелдікке барып
отырғаны. ... ... ... ... ... ие болса, онда сенімділігі
жоғары қоржынға ие ... ... ... ... назар аударылатыны –
қоржынды басқарудың біртекті, біркелкі жүйесі орын алмайды.
Тағы бір параметр, қор басқарушыларының ... ... ... ... алынатыны – инвестиция мерзімі немесе ... Егер ... ... ... ... ... күндер мен айларда
кіріс иеленуге бағдар алса, онда ... ... ... активті
оның бірнеше жыл кейінгі құнымен салыстырғаны жөн. ... ... ... ... ... ... ... активтерді де сатып ала
алады, егер ол ... ... бұл ... болашақта кіріс беретіндігіне.
Қысқа мерзімді активтер ... ... ... ... іске ... құны да ... ... зейнетақы активтерін басқарушы бұл
мақсатты іске асыруда қоржынның белгілі бөлігін бөле алады.
13-ші сурет Атамекеннің басқарушы ... ... ... ... байқатады, 2005-ші жылдың қаңтар – маусым
айларын қамтиды.
Сурет 13 – ... ... ... динамикасы
Инвестициялық қор саясаты үнемі басқа қор ... ... ... 01.06. 2005 ... ... ... ЖЗҚ-ның
аударымдарының құрылымы 14-ші суреттегі келесі көрініске ие:
Сурет 14 – Атамекеннің ЖЗҚ-у аудару құрылымы
Сомалық мәндегі құрылым төмендегі үлгіде байқалады, ол 16-шы ... ... ... ... ... ... |3 558 995 003 ... |13 486 835 ... |20 277 578 ... |48 326 447 ... |23 464 312 ... |231 348 377 ... Газ ДЕМ |49 592 529 ... үміт |534 161 306 ... AMRO ... ... Газ |644 084 586 ... |19 883 448 ... |92 668 434 ... банк |67 383 591 ... ... |53 053 725 ... ... Қор |49 411 766 ... ... |101 821 105 ... 16 – ... ЖЗҚ-на басқа ЖЗҚ-нан аударылымдар
Жоғарыда аталғандарды қорытындылай келе, айтуға болатыны, өткен ... қор үшін ... ... болды, жұмыс тәжірибесі жинақталып, қор нарығының
күрделі жағдайларында жұмыс ... ... ... ... ... де
өзекті ахуал болып табылды.
3. Қазақстандағы зейнетақы активтерін басқару жүйесін жандандыру,
дамыту
Қазақстан Республикасындағы зейнетақы ... ... ... қарастыра келіп, басты назарды ... ... ... ... ... өсу ... 2008-ші жылдың аяғына дейін
төмендегі таблицадан байқалып ... 947 млрд ... ... 17 – ... жинақталымы бағдары
|Мерзім ... ... ... ... ... |Жинақтық |
| ... ... ... ... |
| | | | ... өсу |
| | | | ... |
| | | | |1 ... (%) ... |773 000 |155 000 |12 900 |25 ... |947 000 |174 000 |14 500 |22 ... ... ... ... 2004-ші жылдың 8 айында 34 пайызға артты
және 2004-ші жылдың 1-ші қыркүйегінде 553 млрд теңгені құрады, оның ... ... ... 323 млрд теңге (44 пайызға өскен), ҚР-ның бағалы
қағаздары – 220 млрд теңге.
Осылайша, ЖЗҚ сұранысын қанағаттандыру үшін және ... да ... іске ... ... ішкі ... 2008-ші жылы 1,2 трлн. теңгені
құрайды.
Осылармен қоса, мемлекеттік бюджет дефицитіне бағдар 2008-ші жылға
дейін және ішкі ... ... ... ... ... болатыны,
мемлекеттік бағалы қағаздарға жоғарыда көрсетілген сұраныс ... ... ... облигациялар копитализациясы бағдарлау бойынша 2007-
ші жылы 375 млрд. теңгені құрайды.
Осылайша, орташа мерзімді кезеңді зейнетақы активтерінің ... ... ... ... ... эмитенттердің корпоративті
бағалы қағаздар мен ... ... ... ... ... ... 2004-ші жылдың 1-ші қыркүйегінде 310 млрд теңгені
құрайды, сонымен қоса ... ... ... қаржылық
құралдары теңге ревальвациясының негізгі әлемдік валютаға ... ... ... ... ... ... аясына сәйкес
ЗАиБ мен ЖЗҚ-нынталандыру мақсатында ұзақ ... ... ... ... ала отырып, ЖЗҚ-у зейнетақы активтері қоржынындағы
қаржылық құралдарды ескере ... ... ... ... ... ету” Заңына сәйкес нормативті-құқықтық актілері
белгіленді.
ЖЗҚ-ның зейнетақы активтерінің ... ... есеп ... ... ... ... ... екі категорияға
жіктелінді – жабылымға дейін ұсталынатын инвестициялар және ... ... ... ... жабылу мерзіміне қарай
категорияларға жіктелінеді: “инвестициялар жабылу мерзіміне дейінгі”,
міндетті түрде ... ... ... ... ... болашақ ақша
төлемдері сомасын дәл дисконттау үшін қолданылады, төлем мерзімі енгенше
немесе ... ... ... ... ... ... актив пен
қаржылық міндеттемелердің балансты құнының ағымдағы шамасы ескеріледі.
Бұлардан басқа, ... ... ... ұсталынған көлем
амортизациялық шығындарда көрініс таба отырып, ... ... ... ... ... ... ... курсының
өзгеруімен байланысты.
Үлестік және туынды қаржылық құралдар, ЖЗҚ-ның қоржынында орын ... ... ... категориясынан орын алады, аталмыш құралдардың
нарықтық курсының өзгерісі де есепке алынады.
Аржылық құралдардың бағалық және валюталық тәуекелдігінің хеджирленуі
мақсатында зейнетақы ... ... ... мен ... ал ... Республикасының “ҚР- зейнетақымен қамтамасыз ету
туралы” ... ... ... ... ... ... мүмкіндігі тәуекелдікке қатысты іске асады.
Сонымен қоса мақсатты емес ... ... жою ... ... стратегияларында операциялар тәртібі реттеліп, ЖЗҚ-ның
зейнетақы активтерін хеджирлеу тиімділігін бағалау шаралары іске асуда.
Мемлекеттік ішкі саясат аясында атқарылатын ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Қаржы инистрлігінің орташа кезеңдік
мерзімге бағалы қағаздар эмиссиясының ретін ыңғайлауда ауқымы ... ... ... ... ... бағалы қағаздар шығарылымы ауқымын арттыру жолымен
құндық бағам сәйкестігін реттестіру және ... ... ... ... ... және ынталандыру төлемдерінің кезеңдерін
қысқарту арқылы ... ... ... ... минимизациялау, оптимальды қатынасты нақтылау
жолымен индексті және купонды мемлекеттік бағалы қағаздар қатынасын
нарық жағдайына бейімдеу.
Мемлекеттік бағалы қағаздарды орналастыру қазақстандық қор ... мен ... ... айқара жол ашудан, зейнетақы активтерін өзіндік
басқарудан, мемлекеттік бағалы қағаздарды орналастыруға қатысудан көрініс
табады. Осы ... ... ... ... ... ... ... мәніне қатысты индекстеле отырып, жинақтаушы
зейнетақы қорларының активтерін инвестициялауға арналады, сауда-саттық
жүргізудің ... ... ... ... ... ... ... дамуы бұнлдай жобалардың тізімін анықтауда заңға сүйене отырып
жүзеге асады. ... ... ... ... ... ... ... қаржыландыруды Мемлекеттік міндеттемелерді
атқару кепілдемелер бойынша облигациялар эмитенті ... ... ... әрі ... ... ... ... назарға
алынады.
Облигацияларды шығару үшін, инвестициялық жобаларды қаржыландыру
мақсатында жүзеге асырып, қаржылық ... ... ... осы ... ... ... ... мемлекеттік кепілдеме беру
мүмкіндіктері қарастырылды, “Қазақстанның Даму Банкі” ... ... ... Даму ... ... ... сай оркендеді.
Үлестік бағалы қағаздар нарығының дамуының маңызды жолы – мемлекеттік
акциялар пакетін сату мүмкіндігі немесе мемлекеттің араласуымен ... мен ... ... ... ... ... ... дамуы және зейнетақы қорлары арасындағы
орналастырым ретін жүйелеу. Акциялардың қосымша шығарылымы жағдайларында
мемлекет қосымша ... ... ... ... шара ішкі ... ... потенциалын тиімді
пайдалануды жандандырды. Инвесторлар ішінде ... ... ие ...
зейнетақы қорлары, бұл орайда мынадай экономикалық міндет іске асуда, атап
айтқанда: зейнетақы активтерін стратегиялық жобаларды қаржыландыруға тарту,
зейнетақы ... ... ... ... ету.
Басқа жағынан алғанда аталмыш шара мемлекеттік өндіріс пен даму
институттарының ... ... ... ... ... кең ауқымды жариялануына жол ашады немесе іс-әрекет нәтижелері
жобаларында лайықты үрдістің қарқынды ... ... ... ... ... ету ... қоғамның бағалы қағаздарын
қосу жолымен іске асырылады, листингтің жоғары категориясы тізімі назарға
алынып, несие рейтингі қарастырылды, оның ... ... ... шкала
бойынша өндіріс акцияларының сатылуы ұйымдастырылған нарықта жүзеге асуын
реттейді.
Зейнетақы жинақталымы кірісін қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... қаржылық құралдары
құрамы жағынан айырмашылықтары бар, зейнетақы активтерінің ... ... ... ... және ... ... салымшылар тобымен ерекшеленеді.
Инвестиция тиімділігін шетелдік бағалы қағаздарға тоғытуды ... ... ... деңгейінің жоғары болуымен, тұрақты ... ... ... да ... ... қор ... осылармен
байланысты зейнетақы активтерін басқару, шетел компанияларынан тәжірибе
алмасу үрдіске енеді.
Жүйенің әрі ... ... ... тиімді, тұрақты зейнетақы
қызметінің нарығына қол жеткізуде келесі ... ... ЖЗҚ ... ... ... ... мен корпоративті басқару
принциптерін енгізу;
- Зейнетақы активтерін сақтандырудың жүйесін құру, ол « ... ... ... ету» ... ... ... нықтау;
- Жинақтау зейнетақы жүйесінің субъектілерін автоматтандырылған
ақпараттық желімен қамтамасыз ету.
Инвестициялық мүмкіндіктерді кеңейтуді ... ала ... ... ... ... ... номинальды кіріс 4,5,6, пайызды
құрайды, қате есепшоттар көлемі ... жүйе ... ... түзіле отырып, осы ... « бір ... қор» ... ... ... жүйесін дамыту перспиктивалары
туралы айтқанда, атап өтерлігі, жинақтаушы ... ... ... Бұның өзі макроэкономикалық ахуал өзгерістері нәтижесінде іске
асты және үрдіске зейнетақы жинақтау қорының ... ... ... ... ... өзі қор ... даму ... мен
курсының тұрақтануымен де қатысты.
Алайда қаржылық құралдардың дефицитінің ұзақ мерзімділігінің кері ахуалдары
да бар. Қорлар ... ... ... ... ... ... ... осы орайда салым тәуекелділігінің
деңгейін оңтайлы сезінген болатын.
Тәуекелдік немен ... ... ... ... ... ... ... есептік көрсеткіштер ... ... ... келеді. Корпоративті басқару мәдениеті
төмен болатын жағдайлар да кездеседі. Компанияны ... бір ... ... бір ... шешіледі,дивиденттер төлеп, компания
ауқымын кеңейтеді. Алты жинақтық ... ... ... ... ... сала ... ... көзін көруде. Бірақ олар да
алаңдайтын себеп бар. Бұл Қазақстанның жинақтық ... ... ... ... ... ... пен ... болды. Қорлар 1млрд,
200млн зейнетақы активтері мен 300 млн. Жеке ... ... ... Сол ... Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі бірінші
және соңғы рет ... ... ... ... ойластырды, салымшылар
шығынын қалпына келтіру нысандарына алынды. Алайда Ұлттық банк заңға сәйкес
«Көмірбанк» ... ... ... ... ... инвестициялық кірісін толықтай атқарған жоқ. Бұл ... ... ... ... ... ... ... инвестициялауда тәекелділікті
азайту мезанизмдерінің бірі «А» және «В» ... ... ... ... ... ... Тәуекелддіке қатысты лимиттер
анықталынады. ... ... қай ... сәйкестігі ажырытылады.
Рейтингік таблицаларды жариялауда, біздің көзқарасымызда, міндетті ... ... қоса ... ... ... көрсету қажет.
Салымшы немен айналысатындығын біледі, саналы түрде ... ... ... таңдайды.
Кірістің азаюымен және қор шығындарының төмендеуімен ... ... ... ... ... ... әрі ... көтеру
сауалдары көтерілуде, ЗАИБ талаптары қарстырылады. Тәуекелділіктің ... ... ... ... теңгені құрайды.
Атап өтерлігі, Қазақстандық экономиканың даму кезенінің ерекшелігі ... бұл ... ... ... ... ... ... деңгейіне келді, осының арқасында ұлттық өндірісте әрі қарай
астраномиялық соманы ... ... ... тура ... Қалыптасқан жағдай
жаңа тактикалық амал-тәсілдерді, зейнетақы ... ... ... жаңа ... ... ... ... стандартты емес, өте маңызды
мәселені шешу кешенді қарым-қатынасты қажететеді, сол үшін ... ... ... ... ... Бірнеше механизмдерді бір
уақытта іске асыру мультипликативті тиімділік беруде.
Өнеркәсіптік легализациямен қоса ... ... ... ... ... қажет, инвестициялық жүйенің оңтайлы іске асуынан кіріс қорының
көбейері анық. Мысалы, мемлекет ... ... ... ... ... үшін бүгінгі таңда соған лайық қаражат сомасы толық ... ... ... қаражат зейнетақы қорларында бар. Осы орайда мемлекеттік
бұл жобаның ... рөлі ... ... ... ... асыруда шешім
қабылдаудың негізі факторы-ел үшін экономикалық немесе әлеуметтік мән. Бұл
жобаға қатысты ... ... ... ... ... ... ... бағытталған. Зейнетақы қорлары пакет үлесін әзірлейді, аталмыш
инвестициялық шараға қатысу жөнінде шешім қабылдайды. ... ... ... ... бақылайды.
Тағы бір кездесетін жағдай, зейнетақы ... ... ... ... ... ... ... иеленгісі келмейді.
Онда, жобаның мемлекеттік және ... мәні ... ... ... банкінің ьағалы қағаздар ... ... ... 5-10 пайыздық көрсеткішін арнаулы бағалы қағаздарға
сауға міндеттейді.
Бұндай сызбаны жүзеге асыруда мемлекет пайда мен кірісті ... ... ... сала мен ... ... ірі жобаларын
іске асыру мүмкіндігі пайда ... ... тура ... ... ие бола ... ... іске ... реттейді.
Қаражатты шығындау инвестиция тиімділігін көтеруді және мақсатсыз
қолданыстың болмауын ... ... ... ... ... ірі жобаларды іске асыру өндірістің жандануына әкеледі;
- ірі нысандарды өзіндік күшпен ... ... ... ... ... мәні зор ... ... белгілі бір нысанды немесе жобаны тура бюджеттен қаржыландыру туралы
сөз қозғасақ. Өте жиі ... ... ... ... ... ... реті де сапаның жоспарлаған деңгейіне сай келмейді және
моральдық тұрғыдан ескілері белең алуы ... ... ... ... ... жүзеге асыруға зейнетақы қоры тағайындаған юасшы
жауап береді, зейнетақы қаражатының ... ... ... сезінуі шарт.
Бұдан басқа, ол басшы ... ... ... ... жауап
береді, мақсатсыз қолданыс араласпауын қадағалайды. Тағы да: инвестициялық
пұл басқарушы юобаны ... ... ... ... ... алуды
жүзеге асырып және түрлі қызметке сұраныс ... ... ... ашық ... өткізуді ұйымдастырды, бұның өзі өз
кезегінде қызмет бағасы мен ... ... ... ... қамтамасыз
етеді.
Инвестициялық пұлдың нақты жобалары аяталысымен оны ... деп ... оны әрі ... ... ... ... жүзеге асыруда қажет. Бұл
механизмдердің араласуымен ... үшін ... ... ... ... метрополитені, Алматы халықаралық аэропорты,
Алматы-Астан автожолы, Батыс-Оңтүстік газ желісі, химиялық және ... ... ... ... ... ... ... қолдау және
басқалары. Зейнетақы активтерін қолдану механизміҚазақстанда тәжірибелік
ыңғайда жүзеге ... оның ... ... ... ... ... ... іске асыра отырып, жинақтық зейнетақы ... ... ... емес ... талқылау ұсынылады.
Міндетті түрде атап ... ... күні ... ... ... іске ... бағалы қағаздардың әр
түрінен құралады.Бәрінен бұрын, әңгіме бағалы ... ... ... ... ... ... де ... әңгіме қозғайтын болсақ, онда акциялар нарығы 200жыл тіршілік етуде,
оның құнды қағаздары баяғыдан бері ... ... ... , ... үлкен көлемі статистикалық қатар ... ... ... ... бірнеше жылдан кейін ғана пайда болады, ал ... ... ... ... аса ... жағдайларда басты назар қоржынға енетін жекелеген қағаздарға талдау
жасауға арналады, бұл қағаздарға салым тәуекелдігін ... да ... үшін ... белгілі-қағазды скорингтеу амалдары. Қағаздың
фундаментальды ... ... ... ... ... алу жөнінде шешім
қабылдауға болады.
Эмитенттің дефольтті тәуекелдігін талдай келе, мақсатты түрде қаржылық
талдау жүргізіледі.
Облигациялық қоржында ... ... ... ... ... ... ... да алуға болады. Онда
Марковиц әдісі ыңғайында қағаздың бірлесімді ... ... ... ... ету ... ... қозғалысқа ие. Барлық
азаматтарға иенвестор шылауында болу ұсынылады және нарықтық ерекшеліктегі
шешімдерді қабылдау ... ие бола ... ... ... таңдайды. Бұл шешімдер даяр болу үшін міндетті түрде қоғамға
толыққанды ақпараттың ... ... ... сол арқылы олар ... мен оны ... ... ... ақпаратқа ие болады.
Ақпараттағы мәндегі проблемаларды басқару компаниялары да ... ... ... ... ресурстардың жоқтығының қасы,
егер болған жағдайда бағалы қағаздар эмитенті ... ... ... ... ... ... талдау құралдарының арнаулы, жалпы жүйелері
жоқ.
Зейнетақы инвестициясы талптары қоржын құрылымы жайында ақпарат
инвестициялары ерекшелігі ұсынып, ... ... ... ... ... ... ... жинақталған жүйеден белгілі болатыны-тезарада қаржылық
интернет-портал ... ... ... ақпараттар қатарында жаңа зейнетақы
заңдылықтары негізге алынып, нарықтық деректерге жол ... ... ... ... ... ... ... құрылымында қаржылық шешімді қолданудың келесі
құралдары орын алады:
- қор қоржынының ... ... ... ... ... бағдарламасы;
- корпоративті, муниципалды, өкілеттік ... ... ... ... депозиттердің сенімділігіне талдау бағдарламасы;
- қоржын активтері хеджирленуі тиімділігін бағалау ... ... ... оның ... опциондар мен валюталық
фьючерстердің индексін назарға алу;
- аймақтық нарықтық инвестициялық тартымдылығын бағалау ... ... ... қаржылық жаңалықты автоматты бағалау бағдарламасы;
- Сыртқы көздерден ақпарат жинауды жүзеге асырушы бағдарламалар;
- ... ... ... ... және ... бағалы
қағаздар негіздерін даярлау контрагенттерін әзірлеу бағдарламасы;
- Алерт-бағдарламалар нарық қағазы, саласы, ел экономикасы ... ... ... ... қалыпты және кері қасиетке
ие болады;
- Тура инвестициялар ... ... ... жоба ... негізінде іске асып, укорпоративті
бағалы қағаздар эмиссиясында орын иеленеді.
Аталмыш құралдар батыс ... ... ... ... ... ... Мысал ретінде Quicken сайтын алуға болады,
зейнетақы жоспарлау құралдары ған ... қор ... ... да ... алады. Vanguard Bride жүйесі жүзеге асуда Vanguard
қорымен бірлесімді ... ... ... бухгалтериясы, модельді
қоржынды қолдау механизмдері жүйесі жалпы білімберу ресурстарына жол ... ... ... ... ... ақпар береді. Тұтастай
алғанда желіде жалпыға түсінікті ресурстардың зор ... орын ... ... және ... ... зейнетақы жинақталымын басқару
жайынан деректер ұсынады.
Міндетті түрде атап ... ... ... 6-шы ... ... ... «Қазақстан Республикасында зейнетақымен қамтамасыз
ету» жүйесіне сәйкес мемлекет ЖЗҚ-ның міндетті ... ... ... береді. Қазақстан Республикасының заң актілеріне сай
белгілі тәртіп жүйесімен ... ... ... құқықтар
қарстырылған. Алайда қарастырылған мемлекеттік кепілдеме міндетті ... ... ... ие ... ол ... ... мониторингті іске асыруға, республикалық бюджеттің міндетті
шығындарын бағдарлауға ... ... қоса ... ... ... тәртібі де қарастырылады, Мемлекет тарапынан кепілдік «Қазақстан
Республикасының» Зейнетақымен қамтамасыз етутуралы ... орын ... ... де ... ... ... алынады.
Қазақстанның зейнетақы жүйесін реттеу зейнетақы қорлары ... ... ... ... ЖЗҚ мен ЗАИБ жүйелерінің
тұрақтылығын, зейнетақы және өзіндік активтерге есеп ... ... ... ... ... төлемдерінің сызбалары лайықтандырылған,
жүзеге асу тәртібі орын алған, ... ... ... ЖЗҚ-рын тарату мезанизмдері және зейнетақы активтері ... ... ... ... қаржыландыру принципі іске асады,
бақылаудың өкілетті органы лайықты реттеу және бақылау өкілеттіктеріне ие.
Басқа сөзбен айтқанда, жеке ... ... ... ... ... ... есептеу техникасы,сақтандыру механизмдері ... ... ғана ... ене ... ... енгізу үшін міндетті
түрде корпоративті басқару сұрақтарын қарастырған жөн және ЖЗҚ мен ... ... ... сауалдары, зейнетақы активтерін сақтандыру
жүйесін құру Қазақстан Республикасының»Зейнетақы мен қамтамасыз ... ... оның ... мен құрылу мерзімі, ... ЖЗҚ ... ... ... ... ... ... ұсыныстарға зейнетақы активтерін басқару механизмдерін
жетілдіруге тағы бір ... ... ... Оның мәні ... ... ... үшін анағұрлым лайықты әдіс-тәуекелдік деңгейіне қарай топтау,
негізгі көрсеткіштерді ... алу. ... ... ... нарықта қолданыста кіріске негізделеді.
Біздің пікірімзше, дамыған нарық ... үшін ... екі ... ... ... болады. Бірінші деңгейлі
диверсификацияның екі бағытын құрайды, іріктелген ... ... ... ... ... Осы ... бірі ... олардың түрлі топтарымен ыңғалас ... ... ... ... ... ... тәуекелдік дейгейде іске
асады.
Бұл орайда негізгі көрсеткіштер барысында ... орын ... ... ... ... мен ... ... тәуекелдігі деңгейі
орын алады. Осы көрсеткіштер қолдану, қоржынды шұғыл басқару, ... бір ... ... Дамушы нарық үшін өте өзекті деп
есептелінетіні- инвестицияның стратегиялық ұзақ мерзімді ... ... ... да ... ... береді-салымдық мерзім бойынша
диверсификациялау. Бұл ... бұл ... ... ... үлес ... және ... ... салымдар үшін орта мерзімді инвестициялар
ыңғайын қамтиды.
«Уақытша» диверсификация қажеттілігі дамушы елдерде біздің ... ... ... ... ... ол келесі факторлармен
қатысты. Бірінші ... ұзақ ... ... ... ... ... елдер нарығының активтерін тарту көбінесе-көп
субъективті ... ие және ... ... ... үнемі
байланыста бола бермейді. Өсу лидерлері дамушы нарықта ... деп ... оны аса ... ... иелене қоймайтын
компаниялар шығарады, мысалы, батыс стандартына ... ... ... ... ... ... ... Бұл жағдай әсіресе шетел
инвесторларының дамушы нарықтағы ... ... де ... ... пен актив іріктеу стандартында өзіндік пікірлері қалыптасқан.
Басқа да эмитенттер орын алған, ... ролі ... ... құны ... әр ... алайда олардың акциялары әлі өз деңгейінде
бағаланбаған, оған түрлі ... ... куә. ... ... ... ... да ... салу қажеттілігі туындауда, оның құны да
ұзақ уақыт төмен болады, аталмыш ... ұзақ ... ... Ұзақ және орта ... ... ... қоржындардың белгілі
бөлігі қысқа мерзімді активтерге арналады, операциялар жоғары ... ... ... ... ... ... ... қарым-
қатынастар түрімен сай келе отырып, инвестиция мерзімміне ... жол ... ... ... ... топтары ірілендірілген
көлемде жіктеледі, диверсификация қажеттілігі шаралары топтар ... ... ... ... ... белгілері бойынша бағалы қағаздарды
іріктеу кешенді үрдістердің ыңғайын ... ... ... бұл
жағдайда көп фундаментальды көрсеткіштер болуы да ықтимал, түрлі жүйелерге
біріктірілуі инвестор ... ... ... ... ... ... ... асады, ретік есептердің көрсеткіштері бойынша
ретін тауып, балансты, ... құн ... ... ... жаяды. Кез келген жағдайда ... ... ... жолға қойылады, ол үрдіс инвесторға ... ... ... ... ... ... ... көзі қарастырылмайды. Анағұрлым
перспективасы зор активтердің жолын іздестіру аталмыш нарықтың ... ... ... іске ... ... бастапқы жоспарға
қоржындық менеджмент үрдісінде қор нарығын бағдарлау мен ... ... ... болып табылады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Дипломдық жұмы Қазақстан Республикасның зейнетақы активтерін басқару
жүйесіне талдау жасауға арналған. Тақырып өзектілігі жоғары және ... өсу ... де ... осы орайда өтімділігі жоғары,
кіріске негізделген, сенімді қаржылық құралдарды инвестициялау ... ... ... ... ... ... болады.
Соңғы он жылда Достастық елдерінде зейнетақымен қамтамасыз ету ... ... ... ... ... барлығында қазіргі уақытта
зейнетақы жүйелерін реформалау іске асырылуда. Бұл ... ... ... ... ... ... ... барлығы бөлу
принциптеріне базалана ... ... ... жарналарына қатысты
болып, түскен қаржатқа тәуелді болды.
Әлемдік тәжірибе байқатқандай, зейнетақы мен қамтамасыз етуді жетілдірудің
анағұрлым тиімді бағыты-жинақтық ... ... ... ... ... көбейіп отырған тұрғандар жинақталымы инвестицияның
ірі көзі болып саналады.
Жинақтық зейнетақы жүйесі ... емес ... ... ... құру
арқылы жүзеге асады, оған қатысу ерікті ... ал ... ... ... ... ... желісі арқылы іске асырылады,
бұның өзі ... ... ... ... ... ... ахуал.
Қазақстанда зейнетақы реформасы сегізінші жыл жұмыс ... ... ... ... ету мақсаты-еңбек зейнетақыларына үстеме қосу,
азаматтардың материалдық жағдайын ... ... ... ... тарту, ейнетақы жеңілдіктері жүйесін ... ... ... түрлерін қарастыру.
Қазіргі уақытта республикада 14 ЖЗҚ(мемлекеттік-біреу), республика
аймақтарында 76 ... мен75 ... бар. ... мен ... ... ... ... қалады, салымшыларды Зейнетақы
қызметімен қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ДЗҚ 8 аудиторлық мекеме мен 18 аудиторға ие.
Зейнетақы ... ... ... ЖЗҚ 10 ... ... істейді,
оның ішінде 3 ЖЗҚ, Зейнетақы активтерін өзіндік басқаруға лицензиясы бар:
«АҚ Қазақстанның Халық банкі ... АҚ ... ... зейнетақы қоры мен АҚ
«БТА Құрмет- Қазақстан» ЖЗҚ.
Зейнетақы реформасы жөніндегі заң ... ... ... ... ... бұл сызба «қор-басқару компаниясы», банк-кастодиан тартылады.
Банк- кастодиан –банк, бағалы қағаздарды есепке алу мен ... ... ... ... ... ... ... қорларының
зейнетақы активтері банк-кастодиан есепшоттарында сақталынып, есепке
алынады, ... ... ... ... Бұл ... ... ... зейнетақы қоры арасында жүзеге асады. Банк-кастодиан
жинақтаушы зейнетақы қорларының зейнетақы ... ... ... қадағалайды. Мекемелер құжаттарын ретестіреді. Егер Қазақстан
Республикасының Заңына сай ... ... ... ... басқаша
қарастырады. Банк-кастодиан тарапынан жүзеге асырылатын бақылаудың тәртібі
бар, өзіндік жүйеге ыңғаланған, мақсатты ... ... ... ... ... зейнетақы активтерінің мақсатты
орналасымы жақында өкілетті органдар тиісті қадағалау жұмыстарын атқарады.
Банк-кастодиан зейнетақы активтерін ... ... ... ... ... орналастыру жақында әрекеттер атқарады,
инвестициялық кірісті иелену реті мен ... ... ... ... ай сайын ақпарат береді. Оның есепшоты жақында, мекеме-ұйым
әрекеттері жайында, инвестициялық әрекет ... ... ... ... ... ... ... жұмыс істейді. Жинақтық
зейнетақы қроында тек бір ... ғана ... ... 10 банк пен ... ... ... ... мерзімде кастодиалды әрекеттер жүргізілді. Олармен мен қоса, бұндай
жұмыспен 6 екінші деңгейдегі банктер іс ... ... банк АҚ ... ... , АҚ ... ... ... АҚ «Қазақстанның Жинақтық Халық
банкі», АҚ «Темірбанк», АҚ «Еуразия банк», Ақ «АТФ ... ... ... ... Ұлттық банкі.
Бүгінгі күні Қазақстан Республикасының мемлекеттік емес зейнетақы
қорларының сомасы активтері ... ... ... олар орташа көлемде
жылына жарты миллиардқа өсіп ... ... ... ... ... қысқа мерзімді облигациялар( айналым мерзімі-1жылға
дейін -0,3 ... ... ... мерзімді және ұзақ мерзімді облигациялар
(1жылдан ... ... ... ұйымдардың бағалы қағаздары -4пайыз;
- Акциялар мен облигациялар, к ФБ- «А» ... ... ... ... органдардың бағалы қағаздары- 0,3 пайыз;
- Шетел эмиттентерінің бағалы қағаздары-3айыз;
- Екінші деңгейдегі банк депозиттері – 10 пайыз.
Яғни ... ... ... ... ... ... ... өзі анағұрлым қаржылық қауіпсіз шешімдермен ұласады.
Бүгінгі күні ... ... ... ... қаражатын
сақтауға көңіл бөлу.
2005-ші жылдың Қазан айының басында зейнетақы ... ... 597133,0 млн ... ... оның ... ... қор-АҚ «Қазақстанның Халық Банкінің жинақтық Зейнетақы Қоры»,
АҚ «НПФ», «МЖЗҚ» және ЖЗҚ , БТА, ... ... ... ... ... ... ... зейнетақы активтерін
басқаруға қатысты. Осы қорлардың басқаруындағы ЗА-ның үлесі 2005-ші ... 53,02 ... ... бұл ... бойынша барлық активтерге
қатысты.
Қазақстандағы зейнетақы активтерін басқару жүйесін дамыту перспективалары
туралы айтқанда атап өтерлігі, ... ... ... ... анағұрлым жақсарды. Бұның өзі макроэкономикалық ахуал өзгерісі
нәтижесінде ... алды және ... ... ... ... әрекетке енуі де осы үрдісті жетілдірді. Бағдарлама ЖЗҚ-ның
дамуының ... ... ... ... ... ... ... ЖЗҚ-на қатысуын кеңейту ;
- міндетті зейнетақы жарналарының төлемінің тиімділігін қамтамасыз
етуде ескерілетін ... «бір ... бір қор» ... ... мен ... қарызын қысқартуда міндетті ... ... ... болмақ;
- мемлекет тарапынан кепілдіктің орындалу тәртібін анықтау, міндетті
зейнетақы ... ... ... ету инфлияция деңгейін
есепке алуды ескеріп, зейнетақы төлемдеріне деген ... ... іске асуы ... мекем-ұйым жауапкершілігін анықтау, инвестициялық тұрғыда зейнетақы
активтерін жүзеге асыратын органдар мен қорлар жұмысының реттілігін
қамтамасыз етіп, салымшылардың қызығушылығын қорғау;
- зейнетақы ... ... ... ... ұзақ ... ... үлесін көтеру, бағалық және ... ... ЖЗҚ ... қаржылық құралдар ретіне
қадағалау, ұзақ мерзімді индексті ... ... ... ... ... ... және акциялар нарығын
белсендіру;
- ЖЗС-ры субъектілеріне бақылау тиімділігін көтеру, ... ... ... ... ... Зейнетақы ретеу Халықаралық
қауымдастығы үрдістерін назарға алу.
Алайда қаржылық құралдардың жетіспеушілік ... да ... ... ... ... ... ... қаражатын кейбір өндірістерге
инвестициялайды, салым тәуекелдігі деңгейі айқын байқалды.
Тәуекелдік ... ... ? ... ... барлығында
бірдей есептік қаржылық көрсеткіштер ... ... сай келе ... Транспарентілік және корпоративті
басқару мәдениеті деңгейі төмен. Басқару компаниялары бір акционер қолында
болуы ... өзі ... ... ... ... ... компаниялармен
өз үрдісін реттестірп отырады.
Қазақстандағы зейнетақы активтерін басқару мәселелерінің талдау
нәтижелеріне сүйене келіп, аталмыш дипломдық жұмыста ... ... ... ... ... ... ... жан-жақты
қарастырылған.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
1. Ван Хорн Д.К. « Қаржылық басқарудың негізі».-М.: Қаржы және статистика,
1999.-799 бет.
2. ... А.М. ... ... ... ... ... ... ҚР-ның Зейнетақы мен қамтамасыздандыру: 1997 жылдың 20 ... ... ... ... Т. Ақша ... ... ... Известия Қазақстан 2005 жылдың 20
қарашасынан.
5 Орынбаев К. Инвестициялық басқарудың сабағы \\ Құнды ... ... ... ... А.К. ... ... обязательного государственного
пенсионного страхования в Российской Федерациию М: Современная экономика и
право,1999.
7. Гончаров А.Повторный этап в ... ... ... Украины\\
Инвестгазета от12янв.2004.
8. Додонов В.Ю. Основные ... к ... ... и диверсификации
инвестиций на фондовом рынке\\ Финансовый менеджмент.-№2.-2003.-с.15-22
9. Сулейменов С. ... ... ... и ... ... ... Н. ... развития ценных бумаг и вопросы
совершенствования деятельности ... ... ... ... А.О. ... ... ... множеств в задачах управления
финансами\\ Аудит и финансовый анализ.-№2-2000-с.15-18.
12. Миркин Я.М. Ценные бумаги и фондовый рынок. Профессиональный курс ... ... при ... Росийской Федерации.-М:
«Перспектива»,1995.-532с.
Қосымша ... А.1 - ... ... қорлары мен ұйымдардың кварталдық есебі,
зейнетақы активтерін инвестициялық басқарудың, жүзеге асырудың ... ... ... |
|7 |АҚ «ЖЗҚ ... халық ... ... ... Asset ... | ... ... «Каспий Мұнай Газ ЖЗҚ» |20,42 ... ... |20,32 ... ... ... |15,31 ... ... ... | ... ... ... ... |20,77 ... «ЖЗҚ ... ... |20,76 ... ... Asset Management»» | ... ... ... |21,80 ... «ЖЗҚ ТӘБ ... ... |23,59 ... ... ... | ... «ЖЗ» ... ... |20,51 ... «ЗАИБ» « BAIJIK Asset Management»»» | ... ... ... |23,20 ... «ЖЗҚ» «Мұнай Газ Дем» |21,15 ... «» АЖЗҚ Д.А. ... ... |19,58 ... ... ... |17,57 ... «ЗАИБ» «Нұр-ТРаст» | ... ... ... |26,99 ... ... «АЛЬФА-Трост» | ... ... ... |21,05 ... ... ... жинақтық зейнетақы қорының бухгалтерлік
балансы, 2005жыл ... ... ... ... жылдық |Келер жылдың аяғы |
| ... | |
| 1 |2 |3 ... | | ... ... |175730 |174815 ... емес ... |2989 |1875 ... ... ... капиталына | | ... | | ... ... |11765 |15902 ... қағаздар (дүдәмал ьудыратын | | ... ... | | ... үшін ыңғайланылған бағалы қағаздар|1011725 |1055084 ... ... ... | | ... да ... |2931 |2564 ... және ... да ... ... |35446 |1318 ... ... ... | | ... ... |3160 |30772 ... ... ... |0 | ... ... қағаздары |0 | ... ... |42903 |0 ... |65754 |171670 ... ... |1352403 |1454000 ... капитал | | ... ... |1000000 |630100 ... | | ... ... | | ... ... |230874 |154254 ... да ... |11984 |0 ... ... оның ... |89394 |570309 ... ... |30881 |0 ... жылдары |58513 |570309 ... ... |1332252 |1354663 ... ... | | ... | | ... ... ... ... |1647 |2007 ... ... міндеттемесі | | ... реті | | ... ... ... |18059 |57239 ... алдындағы міндеттеме салық, төлем|58 |22826 ... | | ... ... | | ... |87 |17265 ... ... |20151 |99337 ... капитал қорытындысы, міндеттеме |1352403 |1454000 ... | | ... ... ... Қазақстанның халық банкі зейнетақы
жинақтық қорының кірісі мен шығыны жайлы
|Көрсеткіштер ... ... ... мерзімі |Өткен 2003жыл үшін |
|1 |2 |3 ... ... |790216 |1182296 ... ... ... |2903 |604 ... салымдар бойынша | | ... ... ... |59403 |41030 ... ... ... | | ... қағаздар сату-сатып |-1419 |10731 ... ... | | ... ... |-8406 |67181 ... кіріс | | ... ... ... | | ... валютасын қайта |-18511 |-32543 ... ... | | ... емес ... | | ... ... ... | | ... ... |7218 |499 ... ... |831404 |1269804 ... ... | | ... ... | | ... ... ... | | ... | | ... ... |8427 ... ... ... |3425 |0 ... ... ... |0 |0 ... ... мен ... |0 |0 ... бойынша көтермелеу шығыны| | ... ... ... |514156 |633231 ... емес ... | | ... ... ... | | ... ... |259470 |241644 ... ... |789347 |883302 ... көзі |42057 |386502 ... ... ... | ... ... | | ... ... тұлғалардың | | ... ... ... | | ... ... дейінгі |42057 |386502 ... | | ... ... |12170 |106868 ... ... ... ... |29887 |279634 ... | | ... ... | | ... ... көлемі |29887 |279634 ... ... ... бір ... орташа зейнетақы жинақталымы
Мемлекеттік емес жинақтаушы зейнетақы қорының номинальді және нақты
кірісінің орташа көрсеткіштері, 2003мамыр, 2004-мамыр
Д.А. ... ... ... ... Газ Дем ... ... ... Моррис Қазақстан
АБН АМРО Каспий Мұнай Газ
Атамекеннің ЖЗҚ зейнетақы активтренің өсу динамикасы
Зейнетақы активтері, мың теңге- салымшы(кісі)
Жинақтық зейнетақ қорларының нақты және ... ... ... ... атаулары ... ... ... ... |
| ... К1 ... К2 |
|ЖАҚ»Зейнетақы активтерін басқару компаниясы ABNAMRO Fsset Management ... ... ... ... |3,31 ... ... ... | | ... | | ... ... ... ... |-2,96 |3,74 ... | | ... «ЖЗҚ Капитал» |-1,01 |5,82 ... ... ЖЗҚ» |-2,61 |4,11 ... ... ... | | ... «ЖЗҚ» «Ұлар Үміт» |-2,57 |4,15 ... ... ... |-3,55 |3,11 ... ЖЗҚ» | | ... ... ... ... компаниясы «ВТА Asset Managent» ... ... ... |0,80 |6,04 ... «ЖАЖЗҚ» «Құрмет» |-3,64 |3,01 ... ... ... |-2,50 |4,23 ... ... емес ... ... басқару компаниясы «Актив-Инвест» |
|ЗАҚ «ЖЗҚ Валют- Транзит |-0,46 |6,41 ... | | ... ... ... басқару компаниясы » «BESTINVEST» ... ... ... |-0,83 |6,01 ... «ЖЗҚ ... ... |-2,21 |4,54 ... «ЖЗҚ» «Қорғау» |-2,34 |4,40 ... ... ... ... ... » ... ... «АЖЗҚ»жиынтық |-1,05 |5,77 ... қоры | | ... «Д.А. ... ... |0,34 |7,26 ... типіЖЗҚ» | | ... ... ... ... ... «Ақниет» ... ... ... ... | | ... ... ... |-0,49 |6,37 ... ... ... ... қоржын құрылымы салымның түрлеріне байланысты
Инвестициялық қоржын құрылымы мерзімдік және валюта салымының ыңғайына
байланысты
Орташа ... ... ... ... ... (бағалы қағаздардың инвестициялық сапасы)
Басқарудың пассив амалдары
Бағалы қағаздарды іріктеу
Пайдала-нуға тиімділері
Минимальды аса
міндетті кірісті
анықтау
Бағалы қағаздарды диверсификацияланған жүйелі қоржын-ға ... ... ... ... ... ... қалыптастыру
“Жаңа” қоржын есебі, оның кірісі, бағалы қағаздар ротациясын есепке алудағы
тәуекелдік
Ревизия-тиімділікті салыстыру, құнды қа-ғаздардың сату-сатып алу
операциясына қатысты
Жаңа қоржын қалыптастыру
Аз ... ... ... қағаздар 44 %
Банктегі депозиттер 10 %
Корпоративті құнды ... ... ... ... ... ... ... теңге
Депозит
13%
РЕПО
2%
Акции
13%
Облигации Минфина
33%
Корпоративные облигации 21%
Ноты НБРК
22 %
9%
6%
3%
0%
-3%
-6%
-9%
-12%
-15%
Нақты ... ... ... ... Март ... ... кіріс
8,00%
ööööööööööööööööö
ööööööööööööööööö
öööööööööööööööööööööööööö
Ұзақ мерзімді валюталық қағаздар
Қысқа мерзімді қағаздар теңге
1546
40000
2936
83450
2461
66513
3295
110180
7354
185446
12026
49804
2178
56312
3210
69153
6538
83266
6153
82727
2923
39414
1294
30310
2061
33609
3219
0
20000
40000
60000
80000
100000
120000
140000
160000
180000
200000
МЖЗҚ
Отан
Сенім
Құрмет
Ұлар-Үміт
Қазақстан
Д.А. ... ... ж. 1 ... ... ж. ... ... аралығындағы өсу
-1,46%
-2,24%
-0,99%
-1,45%
-1,55%
-0,23%
-2,48%
-1,37%
-0,92%
-2,80%
-2,29%
-1,75%
-2,37%
-0,94%
-2,23%
5,04%
4,21%
5,55%
5,05%
4,94%
6,84%
3,96%
5,14%
5,62%
3,61%
4,15%
4,73%
4,08%
5,59%
4,22%
-4,00%
-2,00%
0,00%
2,00%
4,00%
6,00%
8,00%
Нақты кіріс
Лайықты кіріс
2346738
6489867
12112644
18906691
26282267
29536007
17423
47016
72907
93964
123500
141800
149570
0
5000000
10000000
15000000
20000000
25000000
30000000
35000000
01.01.99
01.01.00
01.01.01
01.01.02
01.01.03
01.01.04
01.07.04
0
20000
40000
60000
80000
100000
120000
140000
160000
зейнетақы активтері, мың тенге
салымшылар (адам)
11%
40-50жас. ... ... ... ... жоғары
1%
6,00%
4,00%
2,00%
0,00%
-2,00%
-4,00%
4,22%
5,59%
4,08%
4,73%
4,15%
3,61%
5,62%
5,14%
3,96%
6,84%
4,94%
5,05%
5,55%
4,21%
5,04%
-2,23%
-0,94%
-2,37%
-1,75%
-2,29%
-2,80%
-0,92%
-1,37%
-2,48%
-0,23%
-1,55%
-1,45%
-0,99%
-2,24%
-1,46%
Нақты кіріс
Д.А. Қонаев ат-ғы
1546
40000
2936
83450
2461
66513
3295
110180
7354
185446
12026
49804
2178
56312
3210
69153
6538
83266
6153
82727
2923
39414
1294
30310
2061
33609
3219
0
20000
40000
60000
80000
100000
120000
140000
160000
180000
200000
МЖЗҚ
Отан
Сенім
Құрмет
Ұлар-Үміт
Қазақстан
2004 ж. 1 қаңтар
дейінгі нәтиже
2004 ж. қаңтар-маусым кезеңі аралығындағы өсу

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 100 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жинақтаушы зейнетақы жүйесінің теориялық негізі67 бет
Жинақтаушы зейнетақы жүйесінің теориялық негіздері23 бет
Жинақтаушы зейнетақы жүйесінің түсінігі және оның кызмет ету механизімі30 бет
Жинақтық зейнетақы қорлар жүйесінің теориялық негіздері71 бет
Зейнетақы жүйесінің дамуы20 бет
Зейнетақы жүйесінің әлеуметтік-экономикалық мәні88 бет
Қазақстан Республикасында зейнетақы жүйесінің дамуы, мәселелері44 бет
Қазақстан Республикасындағы зейнетақы жүйесінің дамуы: теориясы, тәжірибесі55 бет
Қазақстан Республикасының зейнетақымен қамсыздандыру жүйесінің қалыптасуы мен дамуы22 бет
Жинақтық зейнетақы қорлар жүйесі123 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь