Тәуке хан тұсындағы қазақ хандығы

1. Тәуке хан тұсындағы қазақ қоғамының құрылысы және жеті жарғы.
2. Жоңғар мемлекетінің құрылуы. Жоңғар шапқыншылығы.
3. Ақтабан шұбырынды, Аңырақай және т.б. шайқастар
        
        Жоспар
1. Тәуке хан тұсындағы қазақ қоғамының құрылысы және жеті ... ... ... ... ... ... ... шұбырынды, Аңырақай және т.б. шайқастар.
Жәңгірұлы Тәуке хан (1626-1718)  – Қазақ хандығының ханы, Салқам
Жәңгір ханның баласы. ...... ... ... ... ... жолмен Қазақ хандығының билік тізгінін
қолға алған кезде (1680ж.) Тәуке ел ... ... ... ақыл ... ісіне араласып, мол тәжірибе ... ... жан ... да ол ... ... әке ісін алға ... оның саясатын
жүргізгенімен, оны жүзеге асыруға келгенде бұрынғы ... ... жаңа ... ... ... сол ... Тәукенің қасында Ұлы жүз Әлібекұлы Төле, Орта
жүз Келдібекұлы Қазыбек,Кіші жүзБайбекұлы ... ... ... ... ішінен уақыттың
өзі екшеп шығарған, даналық сөзімен, әділетті ісімен, қара қылды қақ жарған
тура билігімен аттары бұл күнде ... ... ... ... ... ... ... замана тынысын тамыршыдай тап басып танып,
халықтың басын қосып, елдің бірлік – ... ... ішкі дау – ...... ... елді ынтымақта ұстау мақсатында ой тоғыстырып,
бір бағытта игілікті іс-қимыл жасау арқасында ... ... ... ... ... ... ... Жұрт ерді ел қолдаса - береке, ханды ... ... ... ... Сол ... де Тәуке хан ел билеген кез -
халық есінде « қой үстіне бозторғай жұмыртқалаған» ... ... ... ... ... ... қақтығыс жиілей түспесе, кеміген жоқ. Сонау
1681 ... ... ... ... Бошоктудың қалың қолмен Шу өзенінің
бойына жетіп, Сайрам қаласын қоршағаннан басталған шабуылдар легі кейін
оның ... ... ... ... кезде де толастаған емес.
Ұсақ қақтығыстарды есептемегеннің өзінде 1711-1712, 1714, ... ірі ... ... ... ... ... ... өз ішінде тыныштық орнауында, халық арасында ырыс қазығы
- ынтымақтың берік қағылып, ағайын аралық ... ... ... ... ел ... ... халықтың ақыл-ойының жоғары
көтеруінде. Сондықтан тарихшылар Тәукені «Қазақ ордасының ... ... ... ... ... ... ... хан кеңесі, билер
кеңесі жұмыс істеп, жыл ... үш ... ... ... ... ... «Жеті жарғы» деген атпен енген Тәуке ... ... ... ... ... ... келген әдеттегі құқық
нормаларының бір жүйеге келтіріліп, толықтырылған нұсқасы деп қабылдайды.
Тәуке хан билік басында өте ... ... ... ... ... отырып, 1718 жылы өз ажалынан қайтыс болды.
Жеті жарғы – Тәуке хан (1678 – 1718) тұсында ... ... ... ... заңдарының жинағы. XVII-ғасырда қазақ
хандығының ыдырау қаупінің тууына байланысты ... хан ... ... ... қарастырып, хандық билікті нығайтуға күш салды. ... ... ... ... пен ... ... ете ... жаңа заңдар
жүйесін қажет етті. Осы ретте Тәуке хан бұрыннан қалыптасқан ... ... ... мен ... ... хандардың тұсында қабылданған “Қасым
ханның қасқа жолы” мен “Есім ... ескі ... одан әрі ... ... заң ... жасауға тырысты. Үш жүздің игі жақсылары мен ... оның ... ... би, Қазыбек ... ... ... Жеті ... ... ... ие
болған заңдар жиынтығын қабылдады. Жеті жарғыға ... ... ... ... ... мен ... маңызы бар мәселелерді тиімді шеше алды.
Жаңа заң жүйесі қазақ ... ... ... ... жағынан қамтыды,
соның нәтижесінде Тәуке ханның билік еткен тұсы Қазақ ... ... ... кезі ... Жеті ... кейін арнайы атаулы заң
жүйесі жасалмағандықтан және Жеті ... өзі ... ... ... болғандықтан, оның көптеген жол-жобалары мен
қағидалары XX-ғасырдың басына дейін қолданылып келді. Жеті ... ... ... ... сай, ... ... құралған. Бұл жүйені мазмұндық-кезеңдік жағынан “Қасым
ханның қасқа жолы” мен “Есім ханның ескі ... ... және ... өз ... саясатына сай енгізілген өзгерістер деп үшке ... Жеті ... ... ... ... дауы, отбасы және неке заңы, қылмыс пен құн дауына, ұрлық-
қарлық, тонаушылыққа және куәлік ету мен ант беру ... ... ... ... ... ... ... көрініс
тапқан. «Жарғы» сөзі қазақша әділдік, шешім деген ұғымды білдірген. ... ... ... ... бір ... аудармай, дәл де әділ айырудан
шыққан. Дауды әділ, тура шешкен ... ... ... ... қақ ... деп
мадақтайды. Ол заманда бас кетсе де әділ ... ... XVII ... аяғы мен XVIII ғасырдың басында Қазақ
хандығы ... аса ауыр ... ... болды. Алтайдан Атырауға
дейінгі байтақ даланы алып жатқан ... ... ... ... қарай үш жүзге бөлініп өмір сүрді. Қазақ ... ... ... ... ... ішкі ... күшейе түсті. Сонымен
қатар бұл мезгілде қазақ-жоңғар қатынасы ... ... ... ... ... ... жылы Тәуке хан қайтыс болғаннан кейін (Хақназар, Тәукенің) бір
орталыққа бағындырғысы келген ... ... ... ... ... ... дағдарысқа ұшырады, елдің бірлігі бұзылды, бытыраңқылық етек ... ... ... ... ... ... ... Болат ханның тек
атағы ғана болды. 
Жүздерді билеген кіші хандар өз алдына ... ... ... ... бөлшектенді. Орта жүзді Сәмеке хан, Ұлы ... ... ... ... ... хан биледі. Бұларға қарасты ұлыстарды билеген
сұлтандар ... қол ... ... ... ... жау ... жасады. 
Ш. Уалиханов сол кездегі жағдай туралы: “XVIII ғасырдың алғашқы он ... ... ... ... кезең болды. Жоңғарлар,Еділ қалмақтары,
Жайық казактары мен башқұрттар жан-жақтан қазақ ұлыстарын ойрандадаы» ... Орта Азия ... ... ... Солардың ішінде ең
қауіптісі шығыстағы ... ... ... XIV ғ. II-ші ... ... екі ... ... Ойраттар белсенді рөл атқарған
Батыс Моңғолия және бұрынғы Қытай императорының ... ... ... ... аттың шығуы – Шыңғысханның шапқыншылығы кезеңінде
ойраттар қашанда армиясының “сол қанатын” ... ... ол ... ... ... ... ... – жоңғар деп аталып кеткен. 
Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұлама — қазақ халқының ... ... Отан ... күн ... аса ... ... (1723 – 25). Тәуке хан
қайтыс болғаннан кейін Үш ... ... ... ... ... ... ... әлсіретті. Құба қалмақтар XVIII ғасырдың
басында өздерінің ішкі ... ... ... ... Орыс ... ... ... мемлекеттерден қару, оқ-дәріні көптеп ... 1715 ж. ... ... ... швед ... Ренатты қолдарына
түсіріп, зеңбірек құю технологиясын меңгерді.
1723 жылдың көктемінде ... ... ... ... ... еліне
жоңғарлардың қалың қолы тұтқиылдан шабуыл жасады. Тарихшы Алексей Левшиннің
жазуынша және қазақ жырауларының куәлігіне ... 10 мың ... бар 7 ... ... ... ... ... жылжып (қолбасшысы Қалдан Серен), Алтай асып, Көктал
өзені бойымен ... ... ... ... Нұра өңірін қанға батырып
(Әмірсана), Шелек өзені (Доржы), Есік көлі ... ... Шу ... ... ... ... Іледен өтіп (Севан Рабдан) қарудың күшімен,
найзаның ұшымен ... ... ... Екпіні қатты шапқыншылар
Қазақстанның оңтүстік аудандарындағы бейбіт елді ... ... ... ... ... ... нәтижесінде қазақтар шайқас даласында 100 мыңға жуық
жауынгерлерінен айырылды, ал қорғансыз халықтың шығыны одан әлде ... ... ... ... ... сол ... ... он адамның төртеуі қаза
тапты. Бұл деректі Шәкәрім Құдайбердіұлы да ... ... ... ел ... ... ... Тірі қалғандар ата мекенін тастап шықты. Тарихта ... ... ... құбылыс – қазақ халқының үдере қашқан босқыншылығы туды.
Тоз-тоз болған Ұлы жүз, Орта жүздің шағын бөлігі ... ... ... ... ... өткелден өтіп Ходжент, Самарқан иеліктеріне ... ... ... ... ... ... ... басым көпшілігі Сырдан өтіп, Алқакөлге жетіп құлады. Кейбір тайпа-
рулар Қызылқұм,Қарақұм ішіне сіңді. Осы тұста ... ... ... ащы зар мен ауыр ... толы ... дүниеге келді. Жоңғар
шапқыншылығынан күйзелген қазақ жеріне Еділ бойы қалмақтары (торғауыттар),
Жайықтың ... Орал ... ... ... ... мен ... ... шабуыл жасады. Қазақ елі өз тарихында алғаш рет
қасіретті зардабы өте зор ... тап ... жер ... ұлт ... ... қаупіне ұшырады. Қазақтар бұл ... ... ... жасанған
жауларына қарсылық жасап бақты, ұрпағын қырғыннан аман алып қалудың амалын
іздеп ... ... ... ... шырғалаңы мен аласапыраны
қазақтардың еркіндік пен ерлік рухын шыңдады. Ұлт перзенттері ... ... ... ... ... ... ... ел жоңғарларға қарсы майдан ашып, Бұланты мен Бөленті
өзендерінің жағасында, Аңырақай даласында ұлы ... ... ... Алқакөл сұлама» қазақ халқының есінде ұлы ... ... ... ... ... кей деректерде 1730 ж.) — біріккен қазақ
қолының жоңғар басқыншылығына қарсы жүз жылдық ... ... ... ең ірі ... және ... бірлікке қол жеткізген үш жүз ... ... ... ... ... бастады. Бұл
кезде жоңғарлар қазақ жерін тұтастай иелену ниетінде еді. Қазақтардың
әрекетін сезген олар да Шу мен ... ... ... шеп ... жүз ... ... ... алдында Хантауында, Сұңқар
тауында (кейін бұл жер Әбілқайыр тауы аталды) жиналды. Шайқас солтүстігі
Балқаш, оңтүстігі Отар даласы, батысы Шу, ... ... ... аралықтағы
жерлерде өткендігін осы өңірлерде жиі кездесетін қазақ, қалмақ ... да осы ... Бұл ... (40—45 ... ірі ... жеткен.
Үш жүз жасақтарының қимылын үйлестіру міндетін бас қолбасшы Әбілқайыр
хан жүзеге асырды. ... ... ... ... ... ... ... жүз қолын Жолбарыс хан мен Төле би, Орта жүз қолын Қанжығалы
Бөгенбай, Шақшақ Жәнібек, Қаракерей Қабанбай, Кіші жүзді Тама ... ... ... ... ерлік көрсетті. Қазақ садақшыларының
жеке жасағын ошақты Саурық ... ... ... Наурызбай да қатысқан.
Бұл шайқаста көптеген батырлар жекпе-жекке шықты. Бұл соғыста көптеген
атақты батырлар қаза ... ... есін жия ... қалған қалмақтар сусыз
сортаң жерде шөлге ... одан әрі ... ... ... қарай жөңкіле
қашты.
Қазақтар бұл соғысты әрі қарай дамыта алмады. Оған ... ... ... болғаннан кейін басталған тақ үшін
талас кедергі келтірді. Көпшілік Болат ханның ... жас ... ... наразы болғанӘбілқайыр майдан даласын тастап, Кіші жүздің
қолын Ырғыз арқылы батысқа алып кетті. Орта жүз ... ... бет ... ... Аңырақай шайқасындағы жеңіс қазақ халқының
рухын көтеріп, болашаққа деген сенімін ... ... ... ...  Батыс Қазақстан облысы. Энциклопедия. — Алматы: «Арыс» баспасы,
2002 
3.  Отырар. Энциклопедия. – Алматы. «Арыс» ... 2005

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тәуке хан тұсындағы қазақ хандығының көрші елдермен қарым-қатынасы46 бет
"Қазақ хандығының құрылуы және нығаюы."14 бет
16-17 ғасырлардағы Қазақ хандығы37 бет
XVIIғ Соңы мен XVIII ғ. Қазақ хандығының ішкі және сыртқы саясаты7 бет
Қазақ тарихындағы хандар7 бет
Қазақ хандығы14 бет
Ежелгі қазақ хандары мен билеушілері14 бет
Жәңгір Хан өмірбаяны5 бет
Хандық дәуір әдебиетінің құрылуы қарсаңындағы қоғамдық - әлеуметтік, саяси жағдай4 бет
Қаз дауысты Қазыбек4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь