Алматы қаласының Есентай өзені суының химиялық құрамын анықтау

МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
І. ӘДЕБИЕТТЕРГЕ ШОЛУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.1.Су қоймаларындағы судың санитарлық . гигиеналық сапасы ... ... ...
1.2 Қазақстанның су ресурстарын рационалды қолдану ... ... ... ... ... ... ..
Су тазалау құрылғыларындағы эксплуатация немесе конструкция ... .
2. ЗЕРТТЕЛЕТІН АУДАННЫҢ ТАБИҒИ.КЛИМАТТЫҚ ЖАҒДАЙЫ
2. 1 Алматы қаласының физикалық.географиялық сипаты ... ... ... ... ... ...
Алматы қаласының табиғи.климаттық жағдайы ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2.3 Алматы қаласының гидрографиясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
2.4 Алматы қаласының жер бедері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2.5 Қала мен оның төңірегінің өсімідік жамылғысы ... ... ... ... ... ... ... ... ..
2.6. Алматы қаласының топырақтарының таралуы және оның сипаты ...
3. МАТЕРИАЛДАР ЖӘНЕ ЗЕРТТЕУ ӘДІСТЕМЕСІ ... ... ... ... ... ... ... ...
4. ЗЕРТТЕУДІҢ НӘТИЖЕСІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
ЕҢБЕКТІ ҚОРҒАУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ АГРАРЛЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
Агрономия, агрохимия және өсімдік қорғау факультеті
ЭКОЛОГИЯ КАФЕДРАСЫ
«АЛМАТЫ ҚАЛАСЫНЫҢ ЕСЕНТАЙ ӨЗЕНІ ... ... ... ... ... 050608 - ... РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ АГРАРЛЫҚ ... ... және ... қорғау факультеті
ЭКОЛОГИЯ КАФЕДРАСЫ
ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫС
«АЛМАТЫ ҚАЛАСЫНЫҢ ЕСЕНТАЙ ӨЗЕНІ СУЫНЫҢ ... ... ... ... ... мен ... саны - ______________
Қосымшалар - ______________
2010 жылы «_____»_____________ қорғауға ... ... ... профессор ... ... ... ... ... ... ... кеңесшілері:
_______________________ ______________ _____________________
(тарау) ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... АГРОХИМИЯ ЖӘНЕ ӨСІМДІК ҚОРҒАУ ФАКУЛЬТЕТІ
МАМАНДЫҒЫ 050608 - ЭКОЛОГИЯ
ЭКОЛОГИЯ КАФЕДРАСЫ
ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫСТЫ ОРЫНДАУ
Т А П С Ы Р М А С ... ... ... ... ЕСЕНТАЙ ӨЗЕНІ СУЫНЫҢ ХИМИЯЛЫҚ ҚҰРАМЫН
АНЫҚТАУ»
Университет бойынша 2010 ж. «____ » ... ____ ... ... ... ... 2010 ж. «____ » ... ... деректері
____________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
________________________________________________________________
Дипломдық жұмыста қарастырылатын сұрақтардың тізімі
____________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
___________________________________________________________________________
Графикалық материалдар тізімі (қажетті жағдайда)
____________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
________________________________________________________________
Ұсынылатын негізгі ... ... ... ... бойынша кеңесшілері
|Тарау |Кеңесші ... ... |
| | | | |
| | | | |
| | | | ... ... а.ш.ғ.д., профессор ___________ Н.Ш.Сүлейменова
Ғылыми жетекшісі п.ғ.к., доцент ______________ Б.Я.Махамедова
Тапсырманы ... ... ... _______ А.Саматова
«___» ... ... ... ... ... |Тараулар мен қарастырылатын сұрақтар |Жетекшіге |Ескертулер ... ... ... ... |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | |
| | | | ... меңгерушісі а.ш.ғ.д., профессор ___________ Н.Ш.Сүлейменова
Ғылыми жетекшісі п.ғ.к., доцент ... ... ... ... студент _______ А.Саматова
«___» ______2010 ж.
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
.........................................
І. ... ... ... ...... сапасы...........
1.2 Қазақстанның су ... ... ... құрылғыларындағы эксплуатация немесе конструкция.....
2. ЗЕРТТЕЛЕТІН АУДАННЫҢ ТАБИҒИ-КЛИМАТТЫҚ ЖАҒДАЙЫ
2. 1 Алматы қаласының физикалық-географиялық сипаты.......................
Алматы қаласының табиғи-климаттық жағдайы..................................
2.3 ... ... ... ... ... Қала мен оның ... ... Алматы қаласының топырақтарының таралуы және оның сипаты....
3. МАТЕРИАЛДАР ЖӘНЕ ЗЕРТТЕУ ӘДІСТЕМЕСІ................................
4. ЗЕРТТЕУДІҢ
НӘТИЖЕСІ....................................................................
.......
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
............................
ЕҢБЕКТІ
ҚОРҒАУ......................................................................
...................
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
ТІЗІМІ...............................................
КІРІСПЕ
Есентай – Весновка – Алматы ... ... ағып ... ... ... ... сол тармағы. Ұзындығы 43 км. Қала ішінде өзен арнасы
бетондалған. ... су ... 0,06 м3/с. ... ... 10 ... саласы бар. Бойында 7 бөген салынған. Суы мауысымның бас ... ... ... қоректенеді. Суымен негізінен Алматы қаласындағы
және онымен іргелес бау-бақша суарылады.
Есентай ... ... ... жер ... ... ... ... иелігінде. Жалпы ұзындығы – 80,6 км, оның ... ... ... ... – 13,7 км. ... ондаған су
бөлгіш қондырғылар тұрғызылған, ... кей ... ... ... ... ... созындысының 373 га жері (жеміс бағы), Алматы қаласы
ішіндегі 3096 га жер ... ... ... ... ... ... ... орналасқан, төменгі жағы қала ішінен өтеді.
Канал суымен гүлзарлар мен ... ... ... т.б. ... ... ... ... қаласының Есентай өзені суының химиялық
құрамын анықтау. Осы мақсатқа жету үшін келесі міндеттерді белгіледік:
- ... ... ... оның ... ШМК сақтау
мақсатында суды тазартудың ғылыми-теориялық мазмұныныа шолу жасау,
яғни суды ... ... ... тазартудың яғни, су тазалау
құрылғыларындағы эксплуатация немесе ... ... ... ... ... ... ... жағдайына (географиясына,
климаттық жағдайына, жер ... ... ... ... ... Судың химиялық құрамын анықтау әдістерін іріктеп алып, эксперимент
жасау;
- Зерттеудің нәтижесін шығару үшін зерттеу нысаны Алматы ... ... үш ... үлгі алып ... ... ... ... жасалып, ұсыныстар беру.
Зерттеу нысаны:
Аль-Фараби –Есентай өзенінен зерттеуге ... су ... ... ... ... әлдеқайда таза.
1.ӘДЕБИЕТТЕРГЕ ШОЛУ
1.1 Су қоймаларындағы судың санитарлық – гигиеналық сапасы
Су экожүйелеріне ... ... ... әр ... ... сондықтан
санитарлы-гигиеналық ШМК су қоймаларындағы суларға ұйымдастырылған принципі
әртүрлі:
- біріншіден, көптеген ... ... ... ... ... ... ... биохимиялық ыдырауында су қоймаларының
нашарлауына алып келеді (шіріуіне, ... ... ... пайда
болуы және тағы басқа). Бұл кезде қойылған ШМК ортақ ... ... ... ... және оның ... заттар органолептикалық
құрамын өзгертуі мүмкін (лайлануы, иісі, дәмі температурасы) – мұндай су
қолдануға жарамсыз. Мұндай жағдайда шекті ... адам ... ... – ШМК, ... ... түрі қолданылады.
- үшіншіден, зиянды ... әсер ... ... ... ... ...... ШМК әр түрлі ластануына байланысты
ұйымдастырылған:
- ортақ санитарлық
- органептикалық
- токсикологиялық [2].
Мысалы: концентрациясы 5 мг/л болса, онда су ... ... ... бұзылады, концентрациясы 1,0 мг/л онда суға дәмі беріледі.
Су қоймаларындағы судың нормалау сапасын ШМК байланысты
Су – ол ... қана ... адам ... сондай-ақ ол
планетамыздағы тіршілікті сақтап тұрған – тіршілік ... Су ... ... үшін қолдануына байланысты төмендегідей түрлерге бөлінеді:
• Өндірістік;
• Тұрмыстық;
• Ауылшаруашылық;
• Мәдени-тұрмыстық.
Мәдени-тұрмыстық су объектілеріне - ... үшін ... ... ... және ... ... шұғылдану жатады.
Суға талап сапасы қолдануға байланысты, ең бірінші объектілері немесе
олардың учаскелерін анықтап алу керек.
1.2 Қазақстанның су ресурстарын рационалды қолдану
Сумен аз ... ... ... ... ... Су ... өзен,
көл, су қоймалары, мұздықтар, ішкі теңіздер мен каналдар және территория-
лық сулардан ... 11 ... ... ... ... ... 200 мың км, 48
мың көл (Каспий, Арал, Балхаш, ... - ... ... ұсақталған
теңіздері; Зайсан көлі–көп өзендер оған құйылып, бір ғана ... ... ... ...... және ... көлдер). Көптеген су
қоймалар, жер асты суларының ареалы, 2724 ... ... ... 2033 ... 7 су қоймалары бар. Ең үлкені Шығыс Қазақстан облысындағы
Ертістегі Бұқтырма: тереңдігі 11 м, ені 35 км, ... 600 км. ... ... ... 15-45 м, ені 22 км, ... 180 км) ... ... төмендетті, Шардара, Тобылдағы Қаратомар; Нұра ... Есіл ... ... ... ... ... су ... теңізі – Қазақстан Республикасындағы және бүкіл ... ... ... көл. Жалпы көлемі 400 мың км2 құрайды. Теңіздің аты ... ... ... ... атауынан шыққан.
Теңіз суының деңгейі дүниежүзілік мұхиттан 28 м төмен. Қазіргі кезде
оның оның деңгейі 1 м көтеріліп, су тасқынына алып ... Ең ... ... ... ... 1025м, Қазақстанға қарасты бөлігі 200-300 м.
Арал теңізі – ... алып ... ... 44,5 мың км2, ал 1950 жылы ... мың км2 ... ... 26 мың км2 ... бөлігі құрғап қалды. Соңғы
30 жыл ішінде Аралдың деңгейі 14,7 м жағалаудан 100-120 км төмендеп кетті.
Балқаш көлі – ... 18,2 мың км2, ... 27 м. ... ... ... ... ... Аякөз, Тоқырауын, Мойынты өзендері келіп құяды.
Балқаш ағысы – Алакөль, Қарақамыс, Кентүбек. Балқаш аралдары ... ... ... ... ... 59 млн м3, ... суын
қолданып, көлдің негізгі ластағыштарының бірі болып табылады. Басқа ... ... ... ... зиянды ластаушы заттарды
тасымалдайды[3].
Су ресурстарының ластануы мен шайылу көздері
Қазіргі заманның негізгі ... ... су ... мен шайылуы жатады. Қазіргі уақытта әлемді таза су жетіспеуі қатты
сезілуде. Негізгі суды қолданатындар - өндірістер мен ауыл шаруашылығы.
Өндірісте қолданыстан ... ... төгу де ... ... ... ... қаншама жақсы тазаланған су құрамында кемінде ... ... ... табылады, соғұрлым жылумен ластанған
суларда зиянды. Сонымен қатар өзен – ... ... ... ... су ... өте ... ... удың әсерінен өлмейді, ал химиялық
заттардың көп ... ... ... ... алқап
шайындыларынан, өндірістің органикалық қалдықтары ... ... ... ауыл ... және басқа да кәсіп орындарының табиғи су
орындары мен өзендерге кері әсер соңғы 10 ... бір ... ... олар ... ... тұр. ... экожүйелері өте үлкен әсер,
яғни қайта ... ... ... ... Оған ... ... Арал теңізі болып табылады.
Бірінші деңгейлі мағына су ресурстарының экономдық және ... ... ... ... ... ... ... білімсіздікпен құралдардың, объектілердің тазалануы
жеткіліксіз болса, алқаптардағы фильтрация ... тірі ... ... ... ... ... су қоймалары, платиналар
экожүйенің нашар бағытта өзгеруіне алып ... ҚР ... ... ... ... (1-кесте).
Кесте-1 ҚР өзендерінің сапалық жағдайы.
|Су объектілері |Негізгі ластаушы заттар |СЛИ |
| | |2005 |2007 |2009 |
|1 |2 |3 |4 |5 ... ... ... ... ... |7,2 |11,5 |
| ... | | | ... ... ... ... |8,1 |6,6 |6,0 |
| ... | | | ... ... ... ... |3,8 |3,6 |5,4 ... |Мұнай өнімдері, азот |2,9 |2,1 |2,8 |
| ... азот ... | | | ... |БПК5 азот ... азот |1,7 |1,3 |1,4 |
| ... | | | ... |БПК5 азот ... мыс, |0,8 |1,6 |1,7 |
| ... ... ... | | | ... ... ... СПАВ, |1,6 |1,2 |0,8 |
| ... ... | | | ... жер асты ... ластаушы орындардың сипаттамасы 2-кестеде
көрсетілген.
Кесте-2 Қазақстанда жер асты суларын ластаушы орындардың сипаттамасы
|Администрациялық |Ластану көзі - ... ... ... ... ... ... |құрамындағы |
| | | ... |
| | | ... |
| | | ... |
|1 |2 |3 |4 ... ... ет ... ... |2-3 |
| ... ... ... ... |1,5-2,0 |
| ... ... |20 ... ... ... хром ... |Хлоридтер |1,4 |
| ... ... |1,1 |
| | ... |180 дейін |
| ... ... ... |32 |
| | ... |7,2 |
| | |Бор |2 ... |
| ... ... |40 ... ... ... Алматы |Фенол |4 |
| |СЭС ... ... |4,9 |
| | ... |1,2 |
| | ... |1,9 |
| | ... |40-100 ... ... (қорғасын |Қорғасын |2,7 |
| ... ... | | |
| ... | | |
| ... СЦК ... |Қорғасын |7,4 |
| ... | | ... ... МӨЗ ... ... |11,6 |
| | ... |10 ... ... ... ... |6,3 |
| | ... |7 |
| ... ... ... |Нитраттар |5,3 |
| | ... |1,3 |
| | ... |18 |
| | ... |25 |
| ... мыс комбинатының |Селен |9 |
| ... ... ... |12 |
| ... | | ... ... ... тері ... |2 |
| |жүн ... және ... ... |6,2 |
| ... ... ... |Мышьяк |4 ... ... ... ... |Мұнай өнім. |14 |
| ... АО ... ... |10 |
| | ... |8,6 |
| | ... |5,5 |
| |АО ... ... ... ... |20 |
| | ... |10 |
| | ... |5,6 |
| |АО ... ... |5,5 |
| | ... ... |30,6 |
| | ... |10 |
| | ... |2 ... Қазақстан |Орал МПВ ... |50 ... |
| | ... |2,5 |
| | ... |2,5 |
| | ... |4 |
| ... МПВ ... |18 |
| | ... |6,5 |
| | ... |20 ... ... ТОҚ ... |3,6 ... ... ... құйылатын |Хлор |2,8 |
| ... ... |2,2 |
| |АО ... |Нитриттер |2,4 |
| ... | | ... ... ... |6,1 |
| | ... |4,1 |
| | ... |12 ... ... қал. ... |Фторидтер |3,1 |
| ... ... ... |4,2 |
| | ... ... |19,6 |
| ... АЭС ... |Амоний |1,4 |
| | ... ... |23,3 ... ... ... ... ... өнім. |14,3 |
| ... ... |5,3 |
| | ... |250 ... |
| ... ... ... |Фтор |10 |
| | ... |60 ... ... ... ... ... және ... қорғалады.
Заңмен су объектілеріне, кәсіпорын, тұрмыс және басқа да қалдықтар мен
қоқыстарды тастауға тиым ... Зат ... су ... ... ... аспағанда ғана тастандыларды төгуге рұқсат беріледі.
Су қорғау орындарында ... ... және т.б. ... ... ... ... ... асуына қарсы администрациялық және
қылмыстық жазалау заңмен белгіленген [3].
Су қолдану. Су ... ... ... және ... да адам
қажеттіліктеріне, емдік, курорттық және ... ... ... қажеттіліктеріне, өндірістерде (оның ішінде су энергетикасы), су
және ауа транспорттары қажеттілігіне, балық аулау қажеттіліктеріне қолдану
үшін ... ... ... су ... ... ... ... пайдалану жолын қарастыру, оның көлемін қалпына келтіріп, сапасын
жақсартуға, суға тастанды ластағыштары бар заттарды ҚО-ға әсер ... ... ... және сондай-ақ басқа табиғи және шаруашылық
объектілеріне залал келтірмеуге (жер, ... ... ... ... және т.б.); ... ... әсер ететін тазалау құрылғыларын,
техникалық жабдықтарды қалпына ... ... ... ... жағдайын жақсартуға, әр түрлі жағдайлрдың қолданылған судың
мөлшерін білуге және т.б. Су ресурс-тарын ... ... ... ... ... ... органына жүктелген. Барлық ... ... ... ... Су ... ... эксплуатация немесе конструкция
Торлар. Тазалау құрылғыларында торлар орналастыру қарастырылуда,
пруттар аралығында 16 мм-дей орнату.
Ағын ... ... 10 м/с ... ... ... заттар
контейнерлерге немесе қақпақты заттарға ... ... ... ... ... жылы мезгілінде қоқыстар хлорлы әкпен өнделеді. Тор
орналасу орнында сорғыш вентиляциямен жабдықталуы қажет.
Құмұстағыш. Құм және ... ... ... ... ... ... үшін құм ... қолданылады.
Аэротенк өзенмен резервуарларда ұсынады немесе ашық бассейін онда
ерітінді жай қозғалыста активті тұнбамен ағынды суды ... ... ... ... оның ... процестегі
керекті деңгейге дейін бақылауға болады. Неғұрлым аэрациядағы процесс
созылса, соғұрлым ауа және активті ... көп, ағын су одан да ... ... ... ... ... ... құралады:
активті тұнбаның көтеріңкі және коллоидты бөлшектерінде коагуляция ... ... ... ұсақталған, адсорбцияланған
тұнба органикалық қосылыстары, активті тұнбаның нитрификациясы ... ... ... ... ... ... ... бактериялар жиналады. Бұл аэротенкте жоғары дәрежеде
ұсталып тұру керек. Бактерияларға қолайлы орта жасау үшін ... ... ... аэротенкке үздіксіз ауа кіріп отыруы керек. Ауаның берілуі
пневматикалық, механикалық және аралас типте болуы мүмкін.
Судың бұзылу көлемі 200 ... ... ол үшін ... ... ... ... белгілеу оның құрамына аэротенк отстойник
кіреді. Пневматикалық аэрациялы аэротенкті ... ол ... ... ... эксплуатацияны активті тұнбаны дайындап болған соң бастаған
жөн. Активті тұнбаны ... ... ... ... ... бірі
мынандай болып келеді. Аэротенк арқылы жобалы ағын судың бір ... ... ... ... – 3. ... ... жұмыс режимінің істен шығуы және оларды
шеттету жолдары
|Істен шығу |Себебі ... ... ... ... ... |Тазаланып жатқан судың |Ағын судағы ... ... ... ... |
| |көп ... ... ... ... |
| ... ... |егер олай болмаса, ... ... ... ағын |а) ... ... |
| ... рН-ның төмендігі. |көбейту; б) аэротенкке |
| | ... ағын су |
| | ... ... |
| | ... ... |
| | ... бөлу ... |
| | ... ... |
| | ... ... ... |Фильтраттардың қоқыстануы |Пористілік пластикаларды|
|процесінің бұзылуы: |салдарынан ауаның ... ... ... ... ... ... | ... ... | | ... ... | | ... ... және ... концентрациясы |Жұмыстан аэротенктің бір|
|қышқылдандыру ... ағын ... түсу ... бірнеше секциясын|
|қуатында тұнбаның |көлемінің созылмалы уақыт |шеттету ... ... ... ... | ... Тазарылған судың |Ағын су шығынын арттыру ... ... ... ... | ... ... ... |
| | ... ... |
| | ... ... ... ... ... бұлақтар мен көлшіктерден де
алынуы мүмкін. Активті тұнбаның топтасуымен ... ағын су ... ... ... ... бөлу ... Ол үшін ағын судың
берілу жолын есептеу арқылы:
а) ... ... ... ... ... ... жоғары
концентрациясы зонасы құралады. Бұл зонаға басқа учаскілерге қарағанда көп
мөлшерде ауа ... ... ... ауа ... ... ұзындығында жүйелі нүктелерге
берілуін тәжірибелі жолдармен орнатады.
б) тұйықсыздынған кезде аэротенк ұзындығында тазалау ағын ... ауа ... ... ... қақпаны. Құрамында ағынды қосылысты (мұнай, жеңіл смола, май
және т.б.) өндіріс ағын суларын тазалау жолы ол ... ... деп ... ... ... ... және май ... арқылы жүзеге асады.
Мұнай қақапаны В типте жобаланады: көлденең рационалды және ... ... ... ... ... ... отстойниктердің
аналитикалық есептері бойынша мұнай бөлшектерінің қарқып шығуы кенетикасын
есептегенде ... ... ... ағын сулардан тазартуды ... ... ... ... – бұл отстойниктер (негізінен көлденең типті) бұнда
мұнай судан бөлініп, жоғарғы ... ... ... арқылы уделдік
салмағымен сіңіріп ... ... ... және ... қолайлы бөлу,
үшін мұнай қақапалары 2-ден аса секцияларымен ... ... ... ... ... ... ... құралдармен ағынды қалқыма мұнайды
алушы және ұстаушы;
- мұнай қақапасына қалдықты бағыттаушы, скребкалық транспорттар ... ... құм ... ... дондық клапандармен бұлардың
көмегімен қабылдағыштар қалдықтарды алып тастайды.
Арнайы ... ... ... клапанмен немесе пасадоктың
көмегімен ... ... ... ... ... ... ... гидравликалық әдіспен шеттетіледі.
Проэктілік суды ұстауда мұнай қақпасына ағы судың келу уақыты – 2
сағат, ағынды ... ... ...... мг/л, ... жылдамдығы – 5-10 мм/с. Мұнай қақпасымен ағын су тазалағанда ... ... ... 40-80 ... ... керек[6].
Қолданылған ерітінділер мен шайынды суларды тазалау мәселелері
Өндіріс нәтижесінде пайдаланылған сулар және олардың бойына әр түрлі
заттардың қосылуы су ... ... оны ... ... ... суды ... ... ол мынадай негізгі талаптарға
сәйкес болуы қажет:
1) Судың құрамында ұнтақталған қатты заттардың мөлшері 0,25-0,75 ... ... ... ... бетінде қалқып жүрген қабықшалар, майдың дақтары және де басқа
заттар болмауы қажет;
3) ... және суда ... ... ... иісі ... түсі ... болмауы қажет;
4) Судағы еріген оттегі мөлшері 4мг/л-ден кем болмауы тиіс;
5) Қолданылған суда улы заттар болмауы тиіс, олардың концентрациясы өте
аз ... ... ... рН-ы 6,5 төмен және 8,5 жоғары болмауы ... суды ... ... сол ... ... өте ... қойылады.
Суды тазалаудың бірнеше әдістері бар: механикалық, биологиялық ... ... ... суда ... ... ... әдіспен бөледі:
ол тұндыру және фильтрация әдістері. Тым ұнтақ емес ... ... ... ... су ... ... Фильтрлеу қысым күшімен немесе
центрден тепкіш күш арқылы іске ... ... ... ... ... ... ... немесе топырақта жүріп жатады. Су топырақ қабаттарынан өткенде
олар топырақтағы микроорганизмдер арқылы тотығу реакцияларына түседі.
Қазіргі көп тонналық өндірістерде өте көп ... ... ... ... ... ... ... көп мөлшердегі суды тазалауға
табиғаттың шамасы келмейді. Бұл – ... ... ... ... ... ал ол ... барлық тіршіліктің жойылуына мүмкіндік жасайды.
Құрамында оңай тотығатын ... ... бар ... ... жасанды биологиялық жолмен тазалау батпақ құрамындағы активті
бактериялар комплексінің органикалық заттарды ыдыратуына негізделген[6].
Тотығу негізінде – СО2, NO3-, SO42-, PO43- ... ... ... ... ... ... оны су көздеріне қосылатын канализацияға
жіберуге болады.
Қолданылған суды тазалауға биологиялық ... ... ... ... және ... ... әдістері қолданылады [7].
Олар әдетте мынадай: нейтралдау, коагуляция, ... ... ... ... ... ионды алмасу және т.б. әдістер.
Егер қолданылған суда минералды қышқылдар және ... көп ... онда ... ... ... ... байланысты, қолданылған қышқыл және сілтілі суларды араластыру
арқылы іске асырады.
Қолданылған сілтілі суларды нейтрализациялау үшін ... ... ... ... ... диоксиді, күкірт, азот диоксидтері және
т.б. қышқылды газдар. Бұл жағдайда судың нейтрализациялануы жүре ... ... ... да тазалануы іске асырылады.
Қолданылған суларды тазалау кезінде, ... ... ... ... ... Бұлар судағы коллоидты-дисперсті өте майда
бөлшектердің тұнбаға түсуін тездетеді.
Коагулянт ... ... ... майда бөлшектердің беттерінің
зарядтары нейтралданып, олардың ... ... ... атруына
байланысты олар тұнбаға түседі. Әдетте, коагуляция нейтралды ортада ... ... Бұл әдіс ... улы ... бар ластанған суды
зиянсыздандыру және олардан қажетті заттарды бөліп алу үшін қолданылады[8].
Тотықтырғыш ретінде: хлор, натрий гипохлориті, озон, ... ... ... ... т.б. ... ... ... хлорлау – судағы
фенол сияқты органикалық заттарды, цианидтерді, ... үшін ... ... ... ... ... жоғары, өйткені ол хлордан да күшті тотықтырғыш ретінде белгілі.
Флотация – судағы әр түрлі майларды, смоларды, ... және ... ... алу үшін ... ...... ... өте
майда ауа көбіктеріне жабысып, судың бетіне көтерілу қасиетіне негізделген.
Суды тазалаудың ең ... ... бірі – ... ... ... ... мембраналады (анионитті, катионитті – МА, МК) қолдану арқылы
иондардың судан бөлінуі нәтижесінде іске ... ... ... ... ... ... ... және судың тазаруы іске асады.
Кейбір жағдайларда – электрофлотация, электрокоагуляция және ... іске ... ... ... су ... 1- ... суды алатын
орын; 2- насос станциясы; 3- су тазалайтын станция; 4- таза су қоймасы; ... ... ... ... 6- ... тұтынушыларға таралуы.
Суды тазалаудың ұтымды тәсілдерін таба білу – өте күрделі және қиын
проблемалардың бірі. Суды ... ... емес ... ... ... ... ... 2-суретте сумен қамтамасыз ету жүйесінің
принципиальды схемасы көрсетілген.
2-сурет. Сумен қамтамасыз ету жүйесінің ... ... ... ... қоспаларды тазарту үшін: тұндыру,
сүзу процестері, ал кейбір ... ... ... тұнбаларда
бөліп алу мақсатында центнерден тепкіш күш және флотация тәсілдері де
қолданылуда. Сүзу ... іске ... үшін ... ... бар ... дисперсті алюминий немесе темір гидроксидтері пайдаланылып жүр[9].
Екінші топқа жататын микрогетерофазалы ...... және ... ... ... ... ... бөліп алу
үшін алюминий және темір ... ... ... ... ... ... тазалауды иондарға тән
қасиеттерге сүйене ... ... ... нейтрализациялау немесе комплекс
түзілу негізінде аз диссоцияцияланатын немесе аз еритін қосылыс ... ... ... ... ... фазалардың бетіне сорбциялау,
жинақтау, фазалық күйін өзгертіп, газ немесе қатты түріндегі қосылыстарға
өткізу, сұйық ... бір ... ... ... ... ... қолдану және т.б.
Әр түрлі топтарға жататын қоспалардан тазартуды арнаулы ... ... бір ... ... ... ... ... судың
сапасы таңдалып алынған тазалау технологиясына тәуелді.
Суды тазалаудың технологиялық схемасы әр ... ... ... ол судың физика-химиялық және бактериологиялық көрсеткіштеріне
байланысты және тазаланған судың қай жерде қолданылатындығы ескеру ... қай ... ... ... оның ... ... тұрмыстық
қалдықтармен ластанғандығын ескеру қажет. Сол себептен, судың иісі, дәмі,
түсі, мөлдірлігі, кермектілігі және су қоаймасында жүріп ... ... ... ... ... ... ... түссіздендіру және залалсыздандыру әдістерін іске асыратын су
тазалау ... ... ... ... ... ... суды екі рет хлорлайды. Ал злордың артық мөлшерін активтелген
көмір түйіршіктерден өткізу ... ... ... ... ... негізгі шешетін мәселенің бірі, ол – судың иісін,
түсін және дәмін бүлдіріп тұратын органикалық ... ... ... ... ... онан соң активтелген ... ... және ... ... ... ауруға ұшырататын көптеген парази вирустар, суда ұзақ ... ... және ... отырады. Патогенді су арқылы ауру тарататын
микроорганизмдер адамдарға өте ... ... ... ... ... тышқақ, іш сүзгі, туляремия, полиомиелит және т.б.
3-сурет. Су ... ... ... ... 1- ... 2- ... 3- реагент цехы; 4- коагуляциялау; ... ... 6- ... 7- ... 8- таза су ... 9-
таза су насос станциясы.
Патогенді бактериялар өлген жануарлар немесе әр түрлі жаман ... ... ... ... ағып ... ... және ... сулар
арқылы су қоймаларына енеді. Бұл микроорганизмдер адамдар өміріне өте ... ... ... ... және ішуге қажетті суды
залалсыздандыру ... ... іске ... ... вирустар мен бактериялардың мөлшері – 10-6 см және ... Сол ... ... классификациясы бойынша, олар бірнші немесе
екінші топтарға жатады, сондықтан оларды судан бөліп алу, осы ... ... ... іске ... Бұл топтарға жататын қоспаларды
ерімейтін заттардың майда бөлшектерінің ... ... онан ... ... ... және вирустардан суды тазалаудың негізгі
технологиясының бірі – олардың жүзіп жүрген пайда бөлшектерінің ... ... ... суды ... ... кезеңінде
оны лайлап, онан соң коагулянт және флокуляция қатысуымен түссіздендіріп,
соңында сүзеді.
Электродтардың ... ... және ... ... пайдалану
үшін, электродтардың полярлығын ауыстырып отырады. ... ... ... ... ... ... биполярлы электродтар қойылған
электролизерлер ... жүр ... ... ... бар электрокоагуляторлар
Техникалық суларды – тұндыру, түссіздендіру және ... ... ... ... ... ... ... ластайтын – минералды, органикалық және ... ... ... коллоидтардан және молекула, ион ... ... суды ... ... өте ... әдістермен салыстырғанда, электрокоагуяцияның артықшылықтары
жоғары. Оның үстіне, электрокоагуляция процесін басқару оңай. ... ... ... әдістердің болашағы мол деп есептеледі.
Суды тазалаудың ... ... бірі – сүзу ... ... ... Бұл ... ... суды майда түйіршікті немесе басқа
да материалдардан өткізеді. Көп жағдайда, судағы қоспа жүзінділерді сүзу
үшін құм ... ... ... ... ... бөліп алу үшін әр түрлі сүзгіштер ... ... ... торлы сүзгіштер; мата сүзгіштер.
Түйіршікті сүзгіштер – ішуге, шаруашылық және техникалық мақсаттарға
қажет суларды тазалау үшін қолданылады; ... ... – ірі ... ... ... үшін; ал мата сүзгіштер – далалы жерде шағын су
тазартқыш қондырғыларда қоданылады[11].
Су ... ... ... арқылы тазалау. Судың құрамындағы
гетерофазалық қоспалардан флотация арқылы құтылуға боады. Бұл процесс ... ауа ... ... ... көтерілуіне негізделген. Судың
беткі аумағында бөліп алатын заттың жинақталған ... ... ... Құм ... ... ... ... бөлініп шығатын майда бөлектің мөлшері әдетте
10-3 – 10-1 см болады. Өте ұсақ ... ... ... ... әдісі арқылы тазалағанда, су көпіршіктерінің мөлшері 15-30 мкм
болуы тиіс [12].
Кейбір жағдайларда, суды ... ... ... ... мен ... да ... боады. Осы кезде түзілген
алюминий мен ... ... суды ... ... ... өз ... ... суды тазалау процестерінің көрсеткіштерін жоғарылатады.
Флотация кезінде кейбір жағдайларда – көбіктендіргіш-реагент, коллектор-
реагенттер қолданылады.
Флотция арқылы судағы дисперсті ... ... ғана ... оның
құрамындағы мұнай тектес заттарды немесе белгілі бір иондарды да бөліп
алуға болады.
Суды тазалау технологиясында ... және ... ... қолданылып жүр. Механикалық флотациялық қондырғыларда майда ауа
көбікшелерді алу және оның ... ... ... ... іске ... қондырғыда – қысымның өзгеруіне байланысты ... ... іске ... көп қолданылатын механикалық флотациялық машинаның схемасы 6-суретте
көрсетілген. Тарамдалған қалақтары бар диск (1) ... ... ... ... (2) пайда болып, ... су мен ауа (3) ... Осы ... ... ... ауа ... ... құрамындағы
дисперсті қоспа заттарды өзіне жабыстырып, флотрмашинаның ... ... ... ... ... Ал ... су ... штуцер арқылы
шығарылады[12].
6-сурет. Центрден тепкіш импеллері бар механикалық флотация машинасы
Флотация машинасына ауа көбікшелерін майда тесіктері бар ... да ... ... ... Бұл флотомашинаның констркциясының өте
қарапайым болуына мүмкіндік береді. Олардың негізгі ... ... ... ... ... ... бітеліп қалуын жатқызуға болады.
Электрофлотация қондырғыларында электродтарда бөлінген оттегі мен
сутегі газдарының ... ... ... еритін және ерімейтін
электродтарды қодануға ... ... ... қолданған жағдайда,
электрофлотция процесі электрокоагуляция ... ... ... ... ... ... Суды өңдеудің ең перспективті әдістерінің бірі – озондау.
Суды озонмен залалсыздандырудың алғашқы тәжірибелері 1886 жылы ... ... ... ... ... ... ... жүргізіліп, процесс
тиімділігін жоғарылатудың мүмкіндігі жан-жақты қарастырылуда.
Озон – өте улы газ, организмдердің тыныс ... ... ... ... жоқ ... ... – 0,0001 ... асты суларын зиянсыздандыру үшін 0,75-1,0 мг/л озон шығынданады.
Озондау кезінде су органикалық заттардан құтылып, түссізденеді.
Озон алу үшін ... ... бая ... әсер ... озон алуға
арналған аспапты озонатор деп атайды. Озонатордың қарапайым түрі 7-суретте
көрсетілген [14].
7-сурет. Түтік типтес озонатордың ... 1- тот ... ... ... 2- ... ... түтік; 3- разряд түзілетін зона.
Озон алатын генератор жоғарғы кернеулі айнымалы токты қажет ... ... ... ... 85-95 %–ы ... айналады, сол
себептен электродтар жүйесін суытып отыру қажет; олай жасамаса ... ... ... ... ... ... суды озондау әдісінің схемасы көрсетілген. Комрессор (1)
арқылы ауа адсорберге (2) ... ... онан соң ... ... ... (4) арқылы озондалған ауа әрекеттесу ... ... Оның ... ... (6) ... ... суға қосылады.
Ал өңделетін су труба (7) арқылы ... ... ... көтеріліп бара
жатқан озондалған ауа көпіршіктеріне қарама-қарсы өтіп отырады. ... су ... ... (8) ... ... ... (9)
бағытталады. Озонның реакцияға қатыспаған бөлігі ... (10) ... ... Суды ... арналған қондырғының схемасы.
Суды аэрациялау. Тегі биологиялық заттардан пайда олған және өндіріс
ағын суларына ... ... ... ... органикалық заттар
судың иісін және дәмін бұзып тұрады. Бұлардан ... үшін ... ... ... Кейінгі 40-50 жылдар бойы судың иісінің, дәмінің ... ... ... ... жүр. Бұл процесс органикалық қосылыстардың
оңай ұшқыштық қасиеттеріне ... ... ... ... арнайы
қондырғыларда жүргізеді[5].
Барботаж типтес аэраторда тесіктері бар трубалар ... ... ауа ... ... Бұл ... ... тереңдік қабаты
2,7-4,5 метр аралығында болады, ал резервуардың ені оның тереңдігінен екі
еседей көп болады. ... үру ... ... 15 ... көп ... ... – 1м3 суға ... м3 аралығында.
Суды аэрациялау үшін – барботажды шашыратқыш және ... ... ... жүр.
Сасық, жаман иісті кетіру – дезодорциялау деп аталады. Адсорбция
процесін ... – суға ... ... иіс, дәм беретін органмкалық ластағыш
қоспалардан құтылуда көп қолданылып жүрген әдістердің бірі.
9-сурет. Тесік құбырлары бар ... ... ... 1- ... ... 2- тесігі бар құбырлар; 3- бағыттаушы қалқан.
Әдетте, сорбент ретінде активтелген ... ... ... ... және әр ... ... ... үшін де пайдаланады.
Активтелген ... ... ... ... ... ... ... инсектицидтерді, вирустарды сорбциялай алады.
Активтелген көмірді қолдану Кеңес үкіметі кезінде 1930-1940 жылдары
басталды. ... ... ... тек ... ... ғана емес, қолданылатын сорбенттің қасиетіне де байланысты.
Суды мұмсартудың термохимиялық әдісі. Бұл әдіс бойынша суды жұмсарту
100 0С-тан ... ... іске ... Суды ... ... ... төмендеуіне байланысты түзілген ауыр және ірі ... ... ... ... төмендеп, бос көмір оксидтері су құрамынан
ұшып кетеді.
Термохимиялық әдісті ... ... та, ... да жүргізуге
болады; тығыздықтары үлкен болып түзілген бөлшектер ауырлатуды қажет етпей-
ақ тұнбаға түседі. Суды термохимиялық ... ... жылу ... су ... ... ... бұл жағдайда жылытуға кеткен энергия
үнемді ... Бұл ... ... ... ... әк, сода
және кейде натрий гидроксиді[13].
Суды ... ... ... қымбат болғандықтан, өзінше бөлек
қолданылмайды. Бұл ... суды ... ... ... ... кейін, одан әр қарай жұмсарту үшін ғана ... ... үш ... ... ... ... суға қосқан кезде магний мен кальцийдың нашар еритін
фосфаттары түзіледі:
Суды жұмсартуды әк-сода процесімен ... және ... ... ... қондырғысының схемасы 10-суретте көрсетілген.
Суды магнитпен өңдеу. Кейінгі кезде суды магнитпен ... ... ... жиі ... жүр. Магнитпен өңделген суды
қолданған жылу қазандықтары қақтанбайды. Магнит өрісінің судың тазалануына
әсері бүгінгі күні ... ... ... бұл ... туралы бірнеше
гипотезалар бар.
Бұл әдіс былайша іске асырылады. Магнит күшінің сызықтарын кесіп өткен
суда ... ... қақ ... ... ... емес, су массасында
түзіледі. Осы ... ... ... ... ... аңай ... ... Судың жұмсақтығын арттыруға арналған қондығыының схемасы.
Суды магнит өрісімен өңдеуді қолдану қақтың пайда болуын болдырмау ... ... ... ... әр түрлі жылу аппараттарында кеңінен
қолданылып жүр.
Суды магниттеу ... ... өте ... ... ол ... ... ... етпейді. Бұл мақсат үшін өндірісте тұрақтылығы жоғары
болат немесе феррито-барий магниттері және электромагниттер ... ... суды ... ... жүргізілетін өндірістердегі
қоданылып жүрген аппараттыңсхемасы 91-суретте көрсетілген. Өңделетін су
ішкі жағына магниттер ... ішкі және ... ... арасынан
өткізіледі. Ішкі полистиролдан жасалған трубаның ішіне ... ... 25 мм ... тұрақты магнит салынады. Магнитті аппарат трубалар
жүйесіне тізбектеліп қосылады. ... ... 1 ... көп ... ... Суды тұзсыздандыру және тұщылаудың дистилляция әдісі. Бұл әдіс суды
қайнатып буға айналыдырып, кейінгісін конденсациялау ... іске ... буға ... үшін, арзан энергияны – күн сәулесінің энергиясын, атом
энергиясын, жылу ... ... ... пайдасыз шығы кетіп жатқан
энергияны және т.б. қолдануға тырысады:
.
11-сурет. Өндірісте қолданылып жүрген магнитті ... ... ... шайба; 2- тұрақты магнит; 3- полистирол труба; 4- сыртқы ... ... ... ... арнайы конструциялы буландырғыштарда жүргізіледі.
Қарапайым бір сатылы буландырғыш қондырғы: ... ... бу ... ... ... ... бу ... тұзсызданған
су жинақталатын бақтан және тұзсыздандырған суды қолдануға ... ... ... Бір ... ... ... ... қазанда (1) қайнау температурасына дейін ... Осы ... ... су бу ... ... ... (2) арқылы өтіп
конденсацияланады. Конденсация кезінде су буынан бөлінген жылу ... рет бу ... ол ... ... өтіп ... айнылып,
бакта (4) жинақталады да, насос (5) арқылы қажетті жерге жіберіледі.
Қазіргі кезде қолданылып ... ... ... бір ... су алу үшін 3,5-4,5 кВт электр энергиясы жұмсалады.
Күн ... ... ... және өте ... климатты Қазақстан,
Түркіменстан және Өзбекстан елдерінде күн ... ... ... ... ... ... ... және күн ... ... ... ... Қазіргі күндері қолданалып
жүрген парник типтес ... ... ... ... ... ... төбе жағы күн ... жақсы өткізетін материалмен, әдетте,
шынымен немесе мөлдір органикалық пленкалармен жабылады, ... ... ... ... ... ... су күн сәулесі энергиясымен буға
айналып жоғары көтеріледі де, күн сәулесін өткізіп, сырттағы мұздай ауамен
суып ... ... ... ... ... ... [15].
Айта кету керек, активті лайдағы ферментте биологиялық процестердің
қарқынды жүруіне ... ... ... ... ... ... ... өсіп-өніп дамуына ластанған судағы органикалық заттар мен аэрация
кезінде ауамен ... ... ... ... ... ... ... негізінде түзілген жапалақ формадағы ферменттер органикалық
зиянды қосылыстарды ... ... ... мен лай ... ... тез ... түседі.
13-сурет. Күн сәулесі энергиясымен суды тұзсыздандыратын қондырғының
схемасы.
Аэротенктер арқылы ... ... ... ... заттардың
мөлшері 90 %–ға азаяды.
Табиғи жағдайда шайынды суды биологиялық ... ... ... ... және суармалау алаңдарын немесе ... ... ... – тереңдігі 0,5-1,0 метрдей жерден ... онда ... ... ... кезінде биологиялық процестер
әдетте, 4-5 каскадтан тұрады. Су деңгейі жоғарғы ... ... өз ... ... өтіп отырады. Суармалау алаңдарында суды
тазалаумен қатар, ауыл шаруашылығына қажетті жем-шөптерді өсіру ... ... ... ... ... ... іске ... суды
қежет ететін өндірістер дамуының қарқыны мен ... ... ... ... су пайдаланудың айналымды және тұйық жүйелерін
жаппай енгізуге, өнім бірлігіне және пайдалану ... ... су ... ... су шаруашылық жүйелерін есепке алу мен
реттеудің қазіргі ... ... ... мүмкіндік беретін
сумен қамтамасыз ету жқнідіндегі республикалық мақсатты бағдарлама ... ... су ... ... үшін ... ... ... су шаруашылық объектілерін ұстау мен жөндеу жөніндегі
шығыстарды ... ... ... ... ... ... су жеткізу жөніндегі ... үшін баға ... ... іс-шараларды да қамтуы тиіс.Өзен экожүйелеріне
ауыртпалықты азайту мақсатында және ... ... мен ... алу үшін 2005-2010 жылдар барысында пайдаланылатын барлық ... үшін су ... ... мен ... ... ... зиянды әсердің мүмкін болатын шекті нормативтерін және судың жай-
күйінің мақсатты ... ... ... ғылыми-қолданбалы
зерттеулердің кешені жүргізіледі, ол су ... ... ... ... ... ... кезек-кезеңмен көшіруді жүзеге
асыруға мүмкіндік ... ... бәрі ... ... ... салу мен ... ... кезінде жаңа технологияларды енгізуді
жеделдетеді.
2. ЗЕРТТЕЛЕТІН АУДАННЫҢ ТАБИҒИ КЛИМАТТЫҚ ЖАҒДАЙЫ
2. 1 ... ... ... ... облысының орталығы, республикалық мәртебесі бар қала.
Қазақстан Республикасының оңтүстік-шығысында, Іле ... ... ... ... ... 700-900 м жоғары, Іле бойы
жазығы оңтүстігін ала Тянь-Шань тау ... ... ... және Кіші ... ... ... ... Солтүстік
жағында қала территориясы сәл еңістеу жазыққа ұласады. Атырабының 600 м-ден
жоғары орналасқан өңірі – ... ағаш ... ... ...... аса ірі ... ... Аумағы 190 км2, тұрғыны
1,5 млн-н астам адам[1].
2.2 Алматы ... ... ... ... климат қалыптасқан. Климаттық жағдайы – желсіз
тымық ауа райымен және ауа ... тау ... ... ... ... ерекшелінеді. Ауаның көп жылдық орташа температурасы 90 С, ең
жоғары Т-420 С, ең төменгісі – 380 ... ... 14 ... мен 18 ... ... ... ерте
түсетін кезі -28 қыркүйек, кешіккенде 30 мамырға дейін созылады. Ауаның 00
С-тан жылы кезі ... ... ... 176 тәулікке дейін ... ... ... ... 252 ... 10 ... 18 ... созылады. Тұрақты аяз, яғни ауаның 00 С-тан төмен мәні орташа есеппен
67 тәуліктей, шамамен 19 ... 23 ... ... ... ... ... ... 60-70 тәуліктей күннің тым жылынатын кездері болады.
Ауаның температурасы 30 0С-тан жоғары ... ... саны ... ... 36 ... немесе ауытқымалы болатыны байқалады.
Қуаңшылығы басым кез –август айы, бұл айда ... ... ... 24 ... жауын-шашы түседі, ал ылғалы мол ай – мамыр, 93 мм. Жылдық жауын-
шашының орташа ... 550-600 мм ... 4. ... көп ... ... ... ... және ашық күн ұзақтығы.
|Айлар ... ... ... ... тұрақтандыру бойынша ағымдық жөндеу және
қалпына келтіру жұмыстарын жүргізуге республикалық бюджеттен 18,5 ... ... ... 10,8 млн ... ал ... ... селден
қорғайтын бөген жұмыстарына 1 млн теңге бөлінген.
Әл-Фараби даңғылының Есентай өзенімен қиылысында көп ... ... ... ... Осы ... ... ... алып кешендер
әлемнің көптеген елдерінде де көрініс ... ... ... осы жобаны
жүзеге асыру үшін көптеген қалаларды жоспарға ... ... ... келе табиғаты сұлу, көркем қала Алматыға
тоқтайды.
Алты ... ... ... ... парк ... ... мүлдем
жаңа іскерлік, тұрғын және ойын-сауық орталығын құрайды. Аталмыш ... ... ... ... көрсететін апартаменттері, меншікті бақтары
мен анклавтары бар үш тұрғын мұнараны, ... ... ... ... ... ... фитнес-орталығын және теннис клубы
болады. Ең бастысы, алып ғимараттың ең ұшар ... ... ... Алатаудың тамаша пейзаждарын тамашалай аласыз...
Әлемнің атышулы ғимараттарының ... бір ... ... «Skіdmore,
Owіngs&Merrіll» компаниясының (Нью-Йоркте орналасқан – Г.Б.) ... ... ... ... ... ... Есентай паркі – ТМД
елдерінің аумағында әзірленіп жатқан алғашқы және жоғары ... ... ... ... кешені Iле Алатауының баурайының бойында қоныс
тепкен. Оның аумағы 342000 шаршы метр жерді алып ... ... ... ... іске ... кіші өзендері мен су қоймалары» аймақтық бағдарламаның тарату
барысының бір ... - ол ... ... ... өте бастаған Есентай
өзенінің бір бөлігінің ашылуы болды.
Осы өзен жағасындағы «Достық» саябағының жаңа ... ... ... ... ... ... кетті.
«Қаланың кіші өзендері мен су қоймалары» ... ... ... 2006 жылғы 20 ... ... ... ... III ... ... бекітілген еді.
  Бағдарламаның мақсаты Алматы қаласының кіші ... және ... ... келтіру және оңалту, су ресурстарын тиімді пайдалану,
әлеуметтік-экономикалық және экологиялық қала ... ... ... ... Су нысандарына жақын жатқан қала аумағын ... ... ... ... ... жан-жақты көріктендіруге
бағытталған бірінші кезектегі шараларды жүзеге асыруға бағытталған.
   Табиғи және техногендік сипаттағы ... ... ... ... мен ... ... ... салдарын болдырмауға және
жеңілдетуге, әлеуметтік – экономикалық және экологиялық қала ... ... ... ... ... ... шаралар
кешендерін жүзеге асыру болып келеді.
| |
| |
| ... ... ... ... 2008 ... ... объектісі |Есентай ... ... ... |
| ... ... ... ... |
|Бақылау пункті ... ... ... ... |
|Пункт привязки |Аль-Фараби |Рыскулов ... ... |
| ... ... ... |даңғылы ... ... ... ... ... ... |14:20 |13:50 |11:45 |13:10 ... |21 |20 |21 |20 ... |0 |0 |0 |0 ... |16,5 |16 |18 |21,5 ... ... |6,8 |52,2 |36,6 |51,6 ... |7,9 |7,91 |7,95 |8,12 ... |11,3 |10,6 |9,32 |8,6 ... газы |1,76 |1,32 |1,32 |2,2 ... ... |0 |0 |0 |0 ... |10,7 |20,9 |8,64 |6,32 ... |4,61 |7,09 |3,55 |4,25 ... |57,6 |76,8 |28,8 |38,4 ... |2,48 |3,64 |1,6 |1,88 ... |125 |156 |97,6 |79,3 ... |25,7 |20,5 |24 |13,5 ... |32,1 |38,5 |25,7 |27,3 ... ... |0,07 |0,02 |0,02 |0,05 ... ... |0,01 |0 |0,011 |0,015 ... ... |0,7 |0,74 |2,02 |2,17 ... |0,008 |0 |0,014 |0,01 ... |1,6 |1,9 |2,3 |2,3 ... ... |0,025 |0,017 |0,022 |0,026 ... общий |0,05 |0,05 |0 |0,02 ... ІІ |0 |0 |0 |0 ... |3,57 |7,45 |1,47 |3,34 ... |1,22 |4,34 |1,52 |1,41 ... |0,74 |0,4 |0,47 |0,42 ... ... |0 |0 |1,02 |1,03 ... VI |0 |0 |0,9 |0,9 ... ІІІ |0 |0,05 |0,12 |0,13 ... |0 |0 |0 |0 ... ІІІ |0,05 |0 |0 |0,02 ... |0 |0 |0 |0 ... |0 |0 |0 |0 ... |1 |1,65 |1,77 |1,59 ... |0 |0 |0,21 |0,19 ... ... ... құрамының 2009 жылғы нәтижесі
|Су объектісі |Есентай ... ... ... |
| ... | ... ... ... пункті |Алматы |Алматы ... ... ... ... ... |Рыскулов |Аль-Фараби ... |
| ... ... |даңғылы |даңғылы ... ... ... ... |3.07.2009 |
|уақыты |10:55 |11:52 |15:25 |10:50 ... |19 |19 |21 |21 ... |0 |0 |0 |0 ... |16,3 |13,4 |19 |16,2 ... заттар |87,5 |78,2 |6,5 |26,5 ... |7,82 |7,55 |7,65 |7,64 ... |10,8 |10 |9,36 |9,76 ... газы |2,2 |2,2 |2,2 |2,64 ... ... |0 |0 |0 |0 ... |9,73 |14,6 |4,38 |3,4 ... |12,8 |6,38 |2,48 |3,19 ... |28,8 |28,8 |19,2 |19,2 ... |2,04 |2,32 |1,64 |1,68 ... |73,2 |104 |81 |87 |
| ... |1,01 |1,15 |1 |1,67 ... |24,8 |22,4 |25,7 |28 ... аммонийы |0,03 |0,02 |0 |0 ... ... |0,009 |0,024 |0,007 |0,007 ... ... |1,01 |1 |0,96 |0,88 ... |0,029 |0,03 |0,012 |0,009 ... |2,2 |2,3 |3,69 |3,36 ... ... |0,02 |0,05 |0,06 |0,05 ... ІІ |0,01 |0,02 |0,03 |0,01 ... |4,2 |5,3 |14,4 |14,6 ... |2,1 |1,8 |4,76 |4,66 ... |3,6 |2,4 |6,2 |6,43 ... ... |2,1 |1,4 |0,84 |1,5 ... VI |1,8 |1,2 |0,84 |1,5 ... ІІІ |0,3 |0,2 |0 |0 ... |0,2 |0,5 |0 |0 ... ІІІ |0,01 |0,02 |0,03 |0.04 ... |0 |0 |0 |0 ... |0 |0 |0,04 |0,01 ... |2,3 |3,1 |3,63 |3,75 ... |0,04 |0 |1,08 |0,3 |
4. ... ... ... ... – еңбек процесінде қауіпсіздікті, адамның
денсаулығы мен жұмыс істеу қабілетін ... ... ... ... ...... ... гигиеналық және емдеу –
сауықтыру шаралары мен құралдар жүйесі.
Әрбір мекемеде, өндіріс орындарында, ... ... ... ... ... санитарлық ережелері және де
өрттен сақтану нұсқаулары, химиялық әсері бар заттардың қауіпсіздігі туралы
ережелер болуы тиіс. ... ... ... ... ... Әрбір жұмысшы осы
ережелермен таныс болуы керек.
Еңбек ... мен өрт ... ... ... ... ... және тұрмыстағы материалдық құндылыққа ғана емес, сонымен қатар
адам өміріне де қауіпті ... ... ... өткен жерде қауіпсіздік техникасы туралы, еңбек
қауіпсіздігі туралы ережелер, ... ... ... өрт ... ... және оны ... ережесі; уланған кезде, күйіп қалған
жағдайда, электр тогы соққанда көмек беру жолдары және тағы басқа ... ... ... ... ... көмек көрсету шаралары бәрі де
қарастырылған.
Еңбек ... ... ... және ... орындауға жіберілген
адамдардың еңбегін қорғау жауапкершілігі кәсіпорын, мекеме басшыларына
жүктелген.
Зертхана басшысы өндірістік ... ... ... ... улануға жауап береді. Жазатайым жағдайлардың себептерін тексеріп,
оларға акт ... ... ... ... стандарттар, ережелер мен нормалар.
Мемлекет, өзі өкілеттік берген органдар арқылы, ғылыми ... ... мен ... ... өндірісте еңбек қауіпсіздігін
қамтамасыз ету үшін талаптар белгілейді. Жұмыс берушілерге ... ... мен ... ... ... етуін,
сондай–ақ ұжымдық шарттара белгіленген өз міндеттемелерінің орындалуын,
еңбекті қорғау жөніндегі ... ... ... ... ... деңгейдегі қызметкер құқығын қамтамасыз етуі ... Өз ... ... ... және ... нормативтік актілерде, ұжымдық
шарттарда белгіленген еңбекті қорғау жөніндегі ережелер мен ... ... ... ... мен ... әсері бойынша токсикологиялық бағалаудан
өтпеген заттарды, шикі заттарды, материалды қолдануға тыйым салынған.
Егіншілікте химикат қолдануға қатысатын адам сол шаруашылықтың ... ... ... ... курсты пысықтау дайындығынан өтеді.
Бұл сабақтардан олар күнделікті жұмыс күн тәртібі мен химикаттар ... ... ... ... ... адамдарға арнаулы куәлік
беріледі. Барлық химикаттармен жұмыс істейтін адамдарға арнаулы ... ... ... ... қолғап, сабын, етік), сондай–ақ
0,5 л сүт тегін беріледі. Ол ... ... ... ... ... арттыруға, әр түрлі химикаттардың адам
үшін зиянды әсерін кемітуге ... ... ... жұмыстарда 18–ге
толмаған жастар, екі қабат, емізулі баласы бар әйелдердің жұмыс ... ... ... улы ... ... ... кезінде
қоршаған құралдардан пайдаланып, адамдар тыныс алу органдарына, терісіне,
көзіне және киімдеріне препараттарды тигізбеуіне болады. ... ... үшін ... ... ... ... мен противогаздар немесе
тамшы түрінде болып, физика – химиялық қасиеттері жағынан ... әрі олар ... ... ауада шоғарланбаса ғана киіледі. Ал улы
химикаттар теріге, көзге зиянын тигізбес үшін ... ... ... ... және ... көзілдіріктер киген жөн. Арнаулы киім
жұмыс аяқталғаннан кейін күнде пестицидер мен шаңнан тазарту үшін ... ашық ... ... ... ... ... ... немесе 8 – 12 сағат
кептіріледі. Арнайы киімдер ... ... ... 6 жұмыс күні кезінде
алмастырылып, жуылып тұрады.
Академик В.В.Вернадский (1934) жер бетінде ... орта мен ... ... ... химиялық заттардан асатын күштер табиғатта
кездеспейді деп атап көрсеткен. ... ... ... ... қолдану өнім сапасының түбегейлі жақсаруына, оның ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндік
жасайды.
Жер жүзінде халық шаруашылығының барлық салаларында химия ғылымдарының
жетістіктерін кең көлемде ... ... ... материалдық және
рухани өмірінің қоршаған ортамен тығыз және күрделі ... ... ... ... ... ... жою үшін ... тыңайтқыштар мен улы химикаттарды қалай, қай ... ... және ... ... қарсы қолдану керек екендігі көрсетілген
ұсыныстарды басшылыққа алу тиіс. Егер өсімдіктердің зиянды ... ... ... сол ... көрсетілгендей етіп
пайдаланса, ... ... ... ... ... тіршілікке зиянын
тигізбей дақылдар ... ... ... аман ... ... көмегінің
тиетіндігіне ешбір күмән келтіруге болмайды. ... ... ...
жидек дақылдарын қорғау жұмыстарынан ... ... яғни ... бас тартуға қазіргі кезде ешбір мүмкіндік жоқ. Оның себебі ... ... және ... ... ... ... кейбір химикаттың егін өнімін жоғарылатудағы, әрі ... ... ... ... ... тіршілікке зиян келтірмейтіндей етіп
пайдаланған дұрыс.
Бұл жұмысқа ғылыми қызметкерлер мен санитарлық бақылау орындары ғана
емес, ... ... мен ауыл ... ... ... ... болып көмектесуі қажет.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Қозыбаев Қ.М. Алматы. Энциклопедиялық анықтама. Алматы, 1983.
2. Захаров М.С. ... ... ... ... и ... ... ... ТГУ, 1986.
3. Сагимбаев Г.К Экология и экономика.- Алматы.: Қаржы –қаражат. 1997.
4. Уатт К. Экология и управление ... ... М.: Мир. ... Федоров В.Д., Гильманов Т.Г. Экология.-М. Изд-во МГУ,1980.
6. Чернова Н.М. Лабораторный практикум по ... ... ... ... ... ... природной среды. Под ред. Смирнова Н.Н.
М.: Наука. – 1978. – ... ... Г.В., ... А.И. ... ... ... ... Биоиндикация загрязнений наземных экосистем. Под ред. Шуберта Р. М.:
Мир. – 1998. – 350с.
10. Общая токсикология. Под ред. ... Б.А., ... В.А. ... – 2002. – ... ... Н.А., ... В.А. Основы промышленной токсикологий. ... – 1976. – ... ... А.С. ... экология:охрана окружающей среды.
М.,2003.
13. Стадницкий Т.В., Родионов А.И. ... ... ... о ... ... оценки воздействия намечаемой
хозяйственной деятельности на окружающую среду (ОВОС) в ... РНД ... ... В.Л. ... и роль ... аудита в управлении
природопользованием. Экологическая экспертиза, №5.М.,2000.
16. Экология и безопасность ... Под ред. Л.А. ... ... ... Г.П., Кротов Ю.А. ПДК химических веществ в ... ... ... ... ... ... состояния окружающей среды. Нитраты, нитриты и
N-нирозосоединения. – ВОЗ. – Женева, 1981.
19. Махамедова Б.Я. Урбаэкология. Жоғары оқу ... ... ... ... 2004. 95 ... ... М.М., Таубекова Г.К., Махамедова Б.Я. Топырақ қорғау. Жоғары
оқу орындарына арналған әдістемелік нұсқау. Алматы, 2005. 32 ... ... Б.Я., ... Р.А. ... ... для ... ... по дисциплине «Факториальная экология».
22. Алекин О.А. Основы гидрохимии. Л., ... 1985. 112 ... ... Ю.Ю., ... А.И. ... ... ... вод. М., “Химия”, 1984, 189 б.
24. Резникова А.А., ... Е.П., ... И.Ю. ... ... вод. М., “Недра”, 1988, 113 б.
25. Драчев С.М. Приемы санитарного ... ... М., ... ... ... А.О. Биологическая роль микроэлементов в организме животных и
человека. М., “Советская наука”, 1989, 202 б.
27. Сендел Е.Б. ... ... ... ... металлов. М.,
“Мир”, 1990, 185 б.
28. Тютюнова Ф.И. Анализ химического состава ... вод, ... ... М., ... 1987, 79 ... ... ... исследования качества вод. Ч. 1. Методы
химического анализа вод. 2-ші басылым. М., СЭВ, 1992, 97 ... ... О.А. ... ... Л., Гидрометеоиздат, 1986, 181 б.
31. Асқарова Ұ.Б. Экология және қоршаған ортаны қорғау. Алматы, 2007.
235 б.

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 53 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Алматы қаласының орналасуы мен климаты23 бет
Төлеген Айбергенов2 бет
"Өскемен қаласының атмосфералық ауасы және агроценоздарының ластануын бағалау"32 бет
2010-2012 жылдары аралығында атмосфералық жауын-шашынның химиялық құрамының өзгеруі46 бет
XVIII ғасырдың басындағы қазақ жерінің Ресей империясының құрамына қосылуының алғышарты7 бет
«Бек-сервис» ЖШС жылжымалы құрамына ТҚК мен жөндеу жұмыстарын ұйымдастыру және басқару37 бет
«ОҚ Қазавтосервис» ЖШС жылжымалы құрамының агрегаттарды жөндеу учаскесінің технологиясын жетілдіру34 бет
Іле өзені аңғарының физикалық-географиялық сипаттамасы93 бет
Іле өзені – Қапшағай бекетіндегі су сапасының химиялық көрсеткіштерін анықтау21 бет
Іле өзенінің су режимі23 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь