ҚР Екінші деңгейлі банктер қызметін реттеу тәртібі

ҚР реттеу мен қадағалау жөніндегі Агенттігі (ҚҚА) Қаржы нарығы мен қаржылық ұйымдарды мемлекеттік реттеуші және қадағалаушы өкілетті орган болып табылады. Ол өз қызметінде тәуелсіз, тікелей Президентке бағынады, сондай-ақ ҚР Президенті бекіткен Ереже негізінде қызмет етеді. ҚҚА өз қызметін 2004 жылы 1 желтоқсаннан бастады.
ҚҚА міндеттері:
- қаржы қызметін тұтынушылардың заңды құқықтары мен мүдделерін бұзуға жол бермеу шараларын іске асыру;
- шынайы бәсекелестік қағидалары негізінде қаржы ұйымдарының тиісті түрлерінің жұмыс істеуіне тең жағдай жасау;
- қаржы ұйымдарының қызметін реттеудің және қадағалаудың стандарттары мен әдістерінің деңгейін көтеру, қабылданған міндеттемелердің дер кезінде және толық орындалуын қамтамасыз ететін шараларды қолдану.
ҚҚА атқаратын қызметі мен құзыреті:
- қаржы ұйымдары мен филиалдарының ашылуына, өз еркімен қайта құрылуы мен жабылуына рұқсат береді және қайтып алады;
- қаржы нарығында кәсіби қызмет атқаруға лицензия берудің, оның күшін тоқтаудың және қайтарып алудың тәртібін белгілейді;
- қаржылық ұйымдар, қаржы қызметін тұтынушылар, өзге де жеке және заңды тұлғалар міндетті түрде орындауға тиісті нормативтік құқықтық актілерді зерделейді;
- ҚР Ұлттық банкімен бірлесе отырып халықаралық стандартқа сай қаржылық есеп беру формасын, сондай-ақ олардың тізбесі мен каржы ұйымдарының оларды тапсыратын уақыт мерзімін белгілейді;
- қаржы ұйымдарына әсер етудің шектеулі әдістері мен санкцияларын қолдануды анықтайды.
ҚҚА қаржы ұйымдары мен олардың қосылма тұлғаларын аудиторлық қызметті қатыстыра отырып инспекциялауды мынадай мақсатпен жүргізеді:
- қаржы ұйымдарының қаржылық жағдайын анықтау;
- белгілі тұлғалармен басқару жүйесін анықтау:
- қаржы қызметін көрсету мен қаржы құралдарын шығару жөнінде өкілеттік берілмеген қызметті анықтау мен ескертулер жасау.
Сонымен, ҚР қаржы нарығы мен қаржылық ұйымдарды реттеу және қадағалау Агенттігі несие жүйесін сенімді әрі үзіліссіз жұмыс істеуін, шаруашылық айналымына көрсетілетін тиімді несие-есеп айырысу қызметінің пәрменділігін қамтамасыз ету. Несие операцияларының көлемін жөнсіз дамытуға және кемітуге жол бермеу үшін несиелік мекемелердің қызметін қадағалап, оны тиімді арнаға бұрып отырады.
ҚҚА реттеу мен қадағалауды негізінен пруденциалды нормативтер мен міндетті түрде сақталуға тиісті өзге де нормалар мен лимиттерді белгілеу арқылы жүзеге асырады.
Пруденциалды лимит дегеніміз – қаржылық мекемелер үшін олардың қаржылық тұрақтылығын қамтамасыз ету және қаржы қызметін пайдаланатын тұтынушылардың мүдделерін қорғау мақсатында өкілетті орган белгілейтін экономикалық шектеулер. Олар банктерге, банктік емес ұйымдарға, сондай-ақ
Қолданылған әдебиеттер

1. Ақша, несие, банктер Ғ.С.Сейітқасымовтың жалпы ред – Алматы: Экономика, 2001-465 бет.
2. Банки и банковские операции: Учебник/Под ред. проф. Е.Ф.Жукова – М: Банки и биржи, ЮНИТИ, 2003.- 600с.
3. Банковское дело / Под. ред. О.МЛаврушина. – М: Финансы и статистика, 2002 – 576 с.
4. Деньги, кредит, банки /Под ред. Лаврушина О.И. – М: Финансы и статистика, 2001 – 464 с.
5. Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі туралы «Қазақстан Республикасының Президентінің заң күші бар жарлығы 1995 жылғы 30 наурыздағы» № 2155
6. «Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің заң күші бар жарлығы 1995 жылғы 31 тамыздағы № 2444
7. «Қазақстан Республикасындағы банктер және банк мекемелер» негізгі заң актілері 2003 жылғы 1 мамыр.
8. Мақыш С.Б. Ақша айналысы және несие. Оқу құралы. /- Алматы: Издат. Маркет, 2004. – 246 бет.
        
        Қ.Р Екінші деңгейлі банктер қызметін реттеу тәртібі
ҚР реттеу мен ... ... ... (ҚҚА) ... ... ... ұйымдарды мемлекеттік реттеуші және қадағалаушы өкілетті орган
болып табылады. Ол өз қызметінде тәуелсіз, ... ... ... ҚР Президенті бекіткен Ереже негізінде ... ... ҚҚА ... 2004 жылы 1 ... ... ... қаржы қызметін тұтынушылардың заңды ... мен ... жол ... ... іске ... ... ... қағидалары негізінде қаржы ұйымдарының тиісті
түрлерінің жұмыс істеуіне тең жағдай жасау;
- ... ... ... ... және ... мен әдістерінің деңгейін көтеру, қабылданған міндеттемелердің
дер ... және ... ... қамтамасыз ететін шараларды қолдану.
ҚҚА атқаратын қызметі мен ... ... ... мен ... ... өз ... ... мен жабылуына рұқсат береді және қайтып алады;
- қаржы нарығында ... ... ... ... ... оның
күшін тоқтаудың және қайтарып алудың тәртібін белгілейді;
- қаржылық ұйымдар, қаржы қызметін тұтынушылар, өзге де жеке ... ... ... ... ... ... ... құқықтық
актілерді зерделейді;
- ҚР Ұлттық банкімен бірлесе отырып ... ... ... есеп беру ... сондай-ақ олардың тізбесі мен ... ... ... ... мерзімін белгілейді;
- қаржы ұйымдарына әсер етудің шектеулі ... ... ... ... қаржы ұйымдары мен олардың қосылма тұлғаларын аудиторлық ... ... ... мынадай мақсатпен жүргізеді:
- қаржы ұйымдарының қаржылық жағдайын анықтау;
- белгілі ... ... ... ... ... ... көрсету мен қаржы құралдарын шығару жөнінде
өкілеттік берілмеген қызметті анықтау мен ... ... ҚР ... ... мен ... ... реттеу және қадағалау
Агенттігі несие жүйесін сенімді әрі үзіліссіз жұмыс ... ... ... тиімді несие-есеп айырысу қызметінің пәрменділігін
қамтамасыз ету. Несие операцияларының көлемін жөнсіз ... және ... ... үшін ... ... ... қадағалап, оны тиімді арнаға
бұрып отырады.
ҚҚА реттеу мен қадағалауды негізінен ... ... ... түрде сақталуға тиісті өзге де нормалар мен лимиттерді белгілеу
арқылы жүзеге асырады.
Пруденциалды лимит дегеніміз – ... ... үшін ... ... ... ету және ... ... пайдаланатын тұтынушылардың
мүдделерін қорғау мақсатында өкілетті ... ... ... Олар ... ... емес ... ... сақтандыру
компанияларына, жинақтаушы зейнетақы қорларына, бағалы қағаздар нарығының
субъектілеріне олардың қызметінің ерекшеліктерін ескеру арқылы ... ... ... ... ... ... ... өкілетті
органның лицензиясы негізінде қаржы нарығын немесе ... ... яғни ... ... ... мен ... жүзеге асыратын, банк ... ... ... ҚР «Банктер туралы» заңда көзделген банктік
операциялардың жеке ... ... өзге де ... ... ... заңнамалық актінде көзделген жағдайдан өзге еш уақытта ... емес ... жеке және ... тұлғалардан депозитерді қабылдауға құқы
жоқ.
Банк емес ұйымдардың қызметін реттеу ҚР ... ... 2003 ... ... банк ... жекелеген түрлерін жүзеге асырушы
ұйымдардың қызметін құру, лицензиялау, реттеу, ұйым қызметін тоқтату ... ... ... ... Ал ол «ҚР ... туралы», «ҚР Ұлттық
банк» туралы және «ҚР Қаржы нарығы мен ... ... ... және
қадағалау туралы» Заңдардың негізінде тұжырымдалған. Банк емес ... ... тек қана ... ... ... 31 ... ... жасақталан.
Операцияларды өткізудің жалпы шарттары туралы ереже мен ішкі ережелер
негізінде ғана жүзеге асыра ... ... ... ... ... банк емес ... ... барлық банктік және басқа операциялары бойынша
мағлұматтарды ... ... емес ... ... «ҚР Банк ... заңда көзделген бір
немесе бірнеше операцияны жүзеге асыруға беріледі, бұған тек қана банктер
атқаруға тиісті банк ... ... ... ... ... ... банктік операциялар тек осы тәртіп
бойынша үйлестіре алады:
- аудармалық операциялармен ұштасқан кассалық операциялар;
- ... ... ... ... ету құжаттарын басқару бөлігіндегі
сенімді операцияларымен қоса қарыз операциялары.
Ерекше жағдайларда, Үкімет пен ... ... ... бар болса,
өкілетті орган құрылтайшысы не қатысушысы (акционері) төмендегі органдар
болып ... ... ... ... ... ... ... бере алады:
1. Үкіметке сенім артқан мемлекеттік орган.
2. ... ... ... ... ғана Үкімет немесе Ұлттық банк болып табылатын
заңды тұлға.
Банк емес ұйымдардың бухгалтерлік не өзге есеп ... ... мен ... ... ... ... үшін жауапкершілік Ұлттық банк
пен Реттеу жөніндегі агенттіктің бөлек зандық ... ... емес ... ... банк пен ... ... ... етуі
бойынша кез келген ақпаратты, өздерінің қаражаты, ... ... ... ... алған қарыздары жайындағы мәліметтерді беруге
міндетті.
Агенттік банк емес ұйымдар ... ... ... ... мен
нормаларды белгілей алады.
Банк емес ұйымның ... ... ... ол облыстың,
республикалық маңызы бар қаланың ... ... банк емес ... ... жөніндегі өкілдігін өзінің аумақтық өкілдеріне немесе ҚР
Ұлттық банкінің ... бере ... емес ұйым ҚР ... бұзған жағдайда Агенттік оған «ҚР ... ... 47 ... а), б), е) ... ... мен шектеулі ықпал шараларын қолданады. Дәлірек ... ... ... ... белгілі бір операцияларды өткізуге берілген
лицензияны ... ... ... алу, «ҚР ... туралы» заңының 20
бабында көрсетілген ... ... ... ... ... ... алады.
Агенттік Лицензияны қайтарып алу үшін Агенттік өзі ... ... ... ... 1 ай ... хабардар етуі керек.
Банк емес ұйымдарды қайта құру немесе қызметін тоқтату ҚР заңнамасының
талаптарына сәйкес жүзеге е асады.
Қоғамымызда және ... ... ... ... ... мен орны ... ... ол мемлекеттік органдардың тарапынан мұқият
қадағалау мен реттеу объектісі болып табылады.
Несиелік іс – ... жеке және ... ... ... бос
қаражатын шоғырладыру мен тартуға және оларды несиелеу қағидасына сәйкес
белгілі бір ... ... ... ... ... ... бір саласы болып табылады.
Несиелік жүйе ішінара қор қағидасы ... ... ... Бұл мәселен,
әр банк өз пассивтерін камтамасыз етуде өз міндеттемелерінің шамалы бөлігін
ғана құрайтын өтімді қаржысының қажетті минимумын ғана ... ... ... ... 9% ... ... банктегі есен айырысу,
ағымдық шоттарда ... ... ... ... жеке ... мен
мемлекеттің шаруашылық буындарының резервтері құрайды.
Осы орайда, салымшылардың мүдделерін қорғау, барлық несие жүйесінің
өтімділігі мен ... ... және ... ... ... сақтау үшін мемлекет
жекелей алғанда несиелік мекемелердің және тұтас несие ... ... ... және ... отырады.
Банк операцияларының жекелеген түрлерін ... ... ... ... Республикасының «ҚР-дағы банктер және банк кызметі
туралы», «ҚР Ұлттық банкі туралы», «ҚР ... ... ... ... және қосымша жауапкершілігі бар ... ... «ҚР ... ... және ... ... «ҚР Бағалы қағаздар
нарығы туралы», «ҚР ... ... мен ... ... ... реттеу мен
қадағалау туралы», «ҚР Сақтандыру қызметі туралы», «ҚР-дағы зейнетакымен
қамтамасыз ету ... «ҚР ... ... туралы», «ҚР Микрокредиттік
ұйымдар туралы» және т.б. ... ... ... ... пен ... ұйымдарды мемлекеттік реттеудін және
қадағаудың мақсаттары мыналар:
- ... ... мен ... ... ... ... ету және ... қаржы жүйесіне деген сенімді қолдау;
- қаржы қызметі саласында тұтынушылардың ... ... ... ... ету. Қаржы қызметінің тұтынушысы қаржы ұйымының
қызметін пайдаланатын және өз қаражаттарын қаржы тетіктеріне салатын жеке
және заңды ... ... ... ... және банк нарығына, бағалы
кағаздар нарығына, инвестициялық ... ... ... және өзге
де қаржылық несиелік мекемелерге қатысушылардың ызметі;
- қаржы-несие ... ... ... тең ... ... мен ... ұйымдарын мемлекеттік реттеу мен кадағалау
кағидалары мынадай:
а) ресурстар мен реттеу тетіктерін ... ... ... ... мен ... ... ... ашықтығы;
в) тәуекелдерді ескеруге негізделген қаржылық операцияларды баскаруды
ынталандыру;
г) жаңа қаржы тетіктері мен ... ... ... ... нарығында жаңа технологияларды енгізу арқылы тұтынушылар мүдделерін
қорғауды камтамасыз, ету жөніндегі шаралардың ... ... және ... ... мемлекеттік реттеу мен кадағалаудын
міндеттері келесілер болып табылады:
- қаржы ... ... ... ... ... ұйымдарын
корпорациялық баскаруды жақсарту үшін ынталандыру тетіктерін жасау;
- ... ... мен ... ... ... ... ... тәуекелге неғұрлым бейім салаларында қадағалау
ресурстарын шоғырландыру.
Қаржы-несие ... ... ... ... ... жүйесінің
қалыптасуы мен дамуына негізінен мемлекет ықпал етеді.
Қадағалау мен мемлекеттік реттеудің негізігі бағыттары мынадай:
- ... ... ... ... ... ... ... барлық деңгейіндегі салық саясаты;
- несиелік ... ... ... ... ... жүйесіндегі әртүрлі мекемелердің қызметін заңнамалык реттеу.
Несиелік мекемелердің қызметтері өзара байланысты болғандықтан ... ... ... ... ... ... ... бір кезеңдерде
мемлекет қоғамның несиелік жүйесіне кейбір бағыттардың ықпал-әсерін күшейте
алады.
Көптеген өнеркәсібі дамыған елдерде ... ... ... ... ... ... және өзге де банктерге қатысты болады да
мынадай формаларда ... ... ... Ол коммерциялық вексельдерді (кепілхаттарды) есептеу мен
қайта есептеуден тұрады, ал оларды банк секторы ... ... мен ... ... ... ... ... қамтамасыз ету
ретінде алады да Орталық банкке ... ... банк ... ... үшін ... береді және қайта есептеуде алынатын ... ... яғни ... белгілейді. Есеп саясаты банк секторындағы
кез-келген беделді мекеменің несие ... ... ... ... ... өзге ... бәсі есеп ... туады.
Міндетті резервтер формасының өзгеруі. Міндетті резерв нормасын
белгілеу банктерді өз ... ... бір ... Орталық банктің
пайыздық өсімі жоқ шоттарында сақтауды міндеттейді. Мұның негізгі мақсаты -
банктердің ... ... ... ... ... және сол
арқылы жинақталған ақша ... әсер ету. ... ... ... ... ... ал ... керісінше, олардың өсуіне
соқтырады.
Ашық нарықтағы операциялар. Мемлекеттің бағалы ... ... ... ... ... ... ... ақша ресурстары көлемінің
азаюына соқтырады, сол арқылы ... ... ... ... де
азаяды. Ал бұған керісінше, өз қызметін ширата түсу үшін банк ... ... ... ... ... да сол ... кейіннен
экономикаға салу үшін ақша ресурстарын босатады.
Мемлекеттің тікелей ыкпалы. Несиелік мекемелердің қызметі лицензиялар
беру, нұсқаулар, бағыттамалар түріндегі ... ... ... ... бақылау, ал орындалмаған жағдайда шара қолдану арқылы реттеледі.
Банктік қадағалаудың мәні мен әдістері
Қазақстандағы ... ... ... қызметін реттеу Ұлттық
банктің Қаржылық қадағалау департаменті көмегімен жүзеге асады.
Мұндағы басты міндеттердің бірі – бұл ... ... ... ... жолмен жүргізуді қамтамасыз ету, яғни банктік сектордың
сенімділігі мен тұрақтылығын ... Ал ол ... ... ... ... 2 ... ... қалай тиімді қолдану мәселесі туады.
Бұл – қашықтан (дистанционды) қадағалау әдісі және инспекциялық әдісі.
Қашықтан қадағалау әдісі – бұл ... ... ... беру ... ... пруденциялық қадағалау әдісі.
Қашықтан қадағалау әдісі механизмі 1-суреттегі ... ... ... ... ... есеп ... Банктердің қызметін кешенді түрде сипаттайтын
ақпарттың негізгі және жинақтаушы көздері ... ... банк ... ... есеп ... ... ... жеке банктік операциялардың
тәуекелдік деңгейі мен табыстылығын, ... ... ... ... ... ... ... белгілі бір мерзімге немесе
белгілі бір кезеңге орналастыру ... ... ... ... жеке бір банктердің қызметінің ... мен ... ... ... ... ... – енді ... болып келе жатқан мәселелерді
қаржылық тұрақсыздыққа ұшырауға дейін айқындау. Бұндай мәселелерді айқындау
банктердің қаржылық есеп беруінен және осы ... ... ... ... ... ... ... сыртқы аудиттің сапасы мен
аудиторлардың есеп беруінің мазмұны туралы ... ... ... ... ... ... іске асады.
Қашықтан талдау жүргізетін мамандар мынадай міндеттерді шешеді:
1) Банктердің пруденциялық нормативтер мен ... ... ... ... мен ... ... ... және күмәнді қарыздарға
қарсы провизияларды құру барысының орныдалуын тексеру.
2) Банктердің қаржылық қызметін қарастыру, оның ... ... ... жайлы ой қалыптастыру, оның нәтижелерін соған ұқсас банктердің
нәтижелерімен салыстыра оырып бағалау.
Екінші деңгейдегі банктердің қаржылық ... ... ... ... ... мен ... ... мынадай маңызды
сұрақьарды қамтиды:
1) капитал;
2) активтердің сапасы;
3) пайдалылық пен ... ... ... ... ... ... ... пайда
болуынынң мүмкін болар жақтарын айқындауы тиіс.
Капиталды ... ... ... жағдайының ең маңызды көрсеткішіболып
табылады.
Капитал ... оның ... ... ... бақыланып
отыруға тиіс. Сондықтан банктің капитал бойынша ұстанымын жан-жақты талдау,
кез келген банкті ... ... ... ... ... ... жеткіліктілігі туралы өзінің ойын қалыптастырып
талдаушы мынадай сұрақтарды ескеруі қажет:
- Банк капиталды стандарттарға ... бере ... Ең ... капитал мөлшерінен асқан жағдай болды ма?
- Капитал деңгейінің банктің және алған тәуекелге ... ... Ең ... стандарттармен жеткіліксіз есептеуге алынған тәуекелдер бар
ма?
- Банк капиталының сапасы қандай?
Капиталдың кез келген бөлігін банк үшін ... ... көзі ... ... бар ... ... талдау. Банктің активтерінің сапасы ... ... ... ... ... Егер ... алушы
өзінің қарыздарын қайтармайтын болса және олар бойынша ... ... онда ... таза ... ... Ал ... ... өз кезегінде
өтімділіктің жетіспеушілігіне ... ... ... Таза пайданың
тұрақсыздығы банк капиталын көбейтуге мүмкіндік бермейді және ... ... ... ... ... әсерін тигізеді. Осы себептердің
салдарынан банктердің төлем қабілетсіздікке ұшырау мүмкіндігі туындайды.
Активтердің ... ... ... мен талдау банктердің қызметін
реттеу механизмінің маңызды бір бөлігі болып табылады. ... ... банк ... ... ... нашарлауы бойынша банк
басшылығына хабарлайды және инспекторлық ... ... ... ... ... ... Бірақ қашықтан басқару тиімділігі банк
беретін ақпараттардың сапалылығымен ғана ... Ал ... ... ... мәліметтерді алу үшін, банкте проблемалық ссудаларды
анықтауға және тиісті түрде жіктеуге ... ... ... ішкі
талдау жүйесі болу қажет. Сонымен қатар, банктердің болашақтағы активтердің
сапасы қазіргі ... ... жаңа ... байланысты болады.
Жалпы активтердің сапасын ... ... ... ... ... ... ... Өткен тоқсанда банктің несие тәуекелі жағдайында ерекше өзгерістер
байқалды ма?
- Жалпы банк ... ... және ... ... ... ... ... қатысты сапасыз активтердің деңгейі қандай?
- Өткен тоқсанда ... ... ... ... ... ... ... төмендеуі қалай болуы мүмкін? Банктің сапасыз
несиелерінің құрылымы қандай?
- Үмітсіз ... ... ... ... ... ... және ... өсуі немесе төмендеуі?
- Банктің несиелік қызметінің шығынын жабу үшін құрылған банктің ... ... ... ... ... (провизиялар)
жоғарылауы немесе төмендеуі?
- Ұлттық банктің нормативті талаптарының сақталуы?
Табыстар мен шығыстарды ... ... ... ... ... маңызды көрсеткіштерінің бірі дедік. Ал капиталдың ... ... ... қолдау мүмкін емес. Банк неғұрлым рентабельді жұмыс
жасаған сайын, соғұрлым жыл ... ... ... ... ... ... беріп отырады. Акционерлер банктің одан ары дамуына
жағдай жасайды. Ал шығындар банктің капиталын азайтып немесе ... ... өз ... ... ... акйионерлер капиталды инвестициялауды
тоқтатып, соның салдарынан банк банкротқа ұшырауы мүмкін.
Сондықтан банктің табыстарын үздіксіз қашықтан бақылау қажет.
Банктің табысын талдау барысында ... ... ... үш ... береді:
- Банктің табысының деңгейі қандай? Оның деңгейі банк ... ... ... ... ме?
- Табыстардың тенденциясы қандай? Қазіргі экономикалық жағдайда ... ... ... ... ... ... ... өз қызметін жүзеге асыру барысында көптеген банктік операцияларды
жүргізеді.
Операцияларды жүргізуде пайыздық, пайыздық емес және басқа да шығындару
болады. Банк осы ... ... ... ... ... ... ... оның әкімшілік шығындару да болады. Ал осы
шығындарды жабу көзі банктің табысы ... ... ... банк ... ... болу саясатына негіздеп, бос шығындарды қысқартып, ... ... ... ... ... және ... ... керек. Осы
орайда банктің шығындарын талдау қашықтан талдауда маңызды орын алады.
Банктің шығындарын ... ... ... ... ... құрылымы;
- пайыздық шығындардың көлемі;
- пайыздық емес шығындар мен басқа да шығындардың көлемі;
- әкімшілік шығындар.
Өтімділікті талдау. Банктің өтімділік ... оның ... ... әсер ... өз ... ... жауап бере алмауы банкке ... ... әкеп ... ... ... ... ... мен қадағалауда өтімділікке әсер ететін банктің барлық көрсеткіштері
мен жағдайлары ескеріліп, өтімді ... ... мен ... сияқты банктің өтімділігі бойынша объективті көрсеткіштерге көңіл
аударылады. Сондай-ақ банктің өтімділігін кең турде ... ... ... ... ... ... ... бойынша
жағдайын бағалаған кезде төмендегідей сұрақтарды қарастыруы қажет:
- Банктің өтімді активтерінің көбеюі ... ... ... ... ... ... активтердің көп немесе аз болуы?
- Банк ірі депозиттер, басқа банктердің депозиттері немесе мемлекеттік
органдардың депозиттері ... ... ... ... деген
тәуелділігін азайтып жатыр ма немесе көбеюде ме? Және ... ... ... ... ... ... арада қайтаратын банктің қарыз
сомасы бар ... ... ... Ұлттық банкпен белгіленген өтімділік бойынша
талаптарды орныдай ма?
Екінші деңгейдегі банктердің жағдайы ... ... ... ... ... банктің электронды жүйесінің (BOSS) Ұлттық
банк алдында мынадай міндеттері болады:
- банк ... ... және ... ... ... өз ... ... жағдайы туралы банктік қадағалау
департаментінің директорына жедел түрде ... ... ... банк ... мен ... кеңесінің кемшіліктерді түзетуге
қабілеті мен ықыласына байланысты мәселелерді шешуде ... ... ... банктің басшылығына қарастыруға беру;
- өзіне бекітілген банкке қатысты әсер ету шараларының орындалуын
бақылау және олардың тиімділігін бағалау.
Банктердің кураторлары жаңа ... ... ... ... баланстарға талдау жүргізеді.
Апта сайын ашық валюта позициясының лимиттері және валюталық ... ... ... ... ... ... бақылап отыру үшін куратор банктің апта сайын
берілетін ағымдағы өтімділікті орындағаны жайлы есеп ... ... ... ... кестесін) тексереді.
Кураторлар банктердің қызметін реттеуде ең маңызды құралдарның бірі
болып табылатын пруденциялық нормативтердің орындалуын тесеріп, ... ... және ... ... ... ... ... жасайды.
Жалпы пруденциялық реттеу тәжірибесі екінші деңгейдегі банктердің
пруденциялық нормативтерді сақтаумен бірге сенімді ішкі аудит ... ... ... саясатымен өтімділік саясатын жүргізуге бағытталған.
Екінші деңгейдегі банктер ... ... ... ... есеп ... мынадай формаларын тапсырады:
- 700 Н формасы бойынша күнделікті балансы;
- Ашық валюталық позицияның лимиттері және ... ... ... ... ... Ағымдағы өтімділіктің орындалғаны жайлы апта сайын есеп беру
(талаптар мен ... ... ... кестесі).
- Пруденциялық нормативтердің орындалуы туралы ай сайын есеп
беруі;
- ... және ... ... мен ... ай ... ... ... үнемі қаржылық есеп беруі.
Қазақстан Республикасынның Ұлттық ... ... ... ... ... к1, к2, к3,1, к3.2, к4.1, е4.2 және ... ... ... есеп ... ... кейінгі
айдың сегізінші күні кешіктермей ... ... ... ... әр ай ... ... дұрыс есептелгенін тексеру
үшін ақпаратты-статистикалық басқармасының есептелген мәліметтермен
салыстырып отырады. ... ... ... ... ең ... талаптар туралы ережесіне сәйкес банктерді мүмкін және күтпеген
шығындардан сақтау үшін екнші ... ... банк ... ... ... ... ... Осыған байланысты
банктер банктік қадағалау департаментіне ай сайын резервтік талаптардың
көлемі, банктің ... ... ... және жеке ... ... депозиттік міндеттемелерінен белгіленген пайыз ... ... ... ... ... ... 6 %-ға тең.
Банктердің ең төменгі резевтік талаптарды орындауының екі әдісі бар:
1) Баламалы – ай сайын қаражаттарды резервтік ... ... ... ... ... ... сомасы айдың әрбір жұмыс
күніндегі депозиттік міндеттемелердің орташа айлық сомасынан ... ... ең ... ... ... орташа айлық
көлемінен кем болмауы керек.
2) Баламасыз – қаражаттарды Ұлттық банктегі резервтік шотта ... ... ... ... бірінші жұмыс күні бойынша депозиттік
міндеттемелердің пайыз түрінде есептелген ... ең ... ... тең ... қажет.
Қазақстан Республикасынданың Ұлттық банкі белгіленген екінші
деңгейдегі банктердің Қаржылық ... ... ... сайын
халықаралық стандарттарға негізлелген қаржылық есеп береді. Қаржылық есеп
беру банктік қаржылық жағдайы мен оның ... ... ... нақты
мәліметтерді қамтитын отыз бес кестеден тұрады.
Кестеде ... ... BOSS ... ... автоматтандырылған
әдіспен өңделеді және осы мәліметтердің негізінде банктің қаржылық жағдайы
туралы ... ... ... ... және ... ... топтарында
банктің рейтінгісін анықтауға болады.
Сонымен банктер мен әр түрлі есеп берулердің ... ... ... ... ... Статус-Репорт деп аталатын қысқаша
қорытынды жасайды.
Статус-Репорт – банктің ағымдағы қаржылық жағдайын ... ... ... ... ... ... ... қадағалау қызметкерлері
“CAEL” (“CAEL”, яғни M-менеджментті қарастырмағанда, CAMEL жүйесі ... ... ... рейтинг беру жүйесін қолданады.
Берілген баға тек қана ішкі ... ғана ... және ... ... ... бола ... құжатты қарастыру қорытындылары банк бойынша сәйкес ... ... ... ... қабылдау үшін Қаржылық қадағалау департаментінің
басшылығына беріледі.
Статус-Репортта көрсетілетін негізгі қаржылық көрсеткіштер мен басқа
да мәліметтерге ... ... Банк ... жалпы мәліметтер.
2) Меншікті капиталының көлемі мен құрылымы.
3) Банктің активьері.
4) Банктің міндеттемелері.
5) Банктің ... мен ... ... және ... Қосымша ақпараттар.
Талдаушы барлық жоғарыда аталған факторларды ескеріп, қашықтан
тексеруді ... ... ... ... ... аяқтауы керек.
Егер банктің өтімді активтерінің сапасы төмен болған жағдайда, талдаушы бұл
деңгейдің міндеттемелердінің ... ... сай ... ... ... қадағалаудың талдаушысы екінші деңгейдегі банктердің
банктік қадағалау департаментіне әр түрлі есеп ... ... ... барысындабанктің ағымдағы қаржылық жағдайын толық бағалауға мүмкіндік
беретін Статус-Репорт деген қысқаша қорытынды құжат жасайды.
Қашықтан қадағалау қызметкерлері сондай-ақ жыл ... төрт ... ... ... ... Статус-Репортты жасайды.
Сонымен қатар, қашықтан қадағалау талдаушысы:
- банктерді ашу үшін табыс ететін құжаттарды ... ... ... ... ... ... ... қарастырады;
- банктің басқарушы қызметкерлерінің кандидатуралары ... ... ... ... қаралатын сәйкес
құжаттарды дайындайды;
- банктердің бағалы қағаздар ... ... ... және ... шығару қорытындылары мен
орналастыруын қарастырады;
- банктің қаржылық жағдайын сауықтыру бойынша ... ... ... ... ықпал ету шараларын қолдануға
байланысты ұсыныстар жасайды және ... ... ... ... да ... ... ... макроэкономикалық талдауға қажетті мәліметтерді керек
еткенімен пруденциялық ... ... есеп ... ... ... сапасы мен өтімділік деңгейі сияқты негізгі
қаржылық көрсеткіштер мен коэффиценттердің ... ... ... ... ... жағдайын анықтау үшін қолданылады.
Қашықтан қадағалаудың жетістіктері есеп және есеп ... ... мен ... сәйкес берілетін мәліметтердің дұрыстығына
байланысты болады, сонымен қатар берілген ақпараттардың ... ... ... етуге көңіл бөлу керек.
Тиімді қашықтан ... үшін ... ... негізгі
көрсеткіштеріне қаржылық талдау жүргізудің жоғары деңгейіндегі кәсіптілігі
қажет. Есеп беру ... ... ... ... ... ... ... салыстыру талдау жасау үшін
қолданылады.
Қашықтан қадағалау жеке бір банктің қаржылық жағдайында мәселелерінің
пайда болғаны туралы ... ... ... ... ала ескерту
жүйесі» ретінде қызмет етеді. Өз кезегінде қашықтан қадағалау банктің
алдында ... ... жиі ... ... және ... субъективтік
негізгі аспектілерін жарыққа шығара алмайды.
Қашықтан қадағалау мен инспекциялау жалпы қабылданған әдістері болып
саналғанмен, пруденциялық қадағалау осы екі ... ... ... ... ... ... – онда банктердің жағдайы туралы
мәліметтер, әсіресе ... ... ... және ... жиі ... ... Соның өзінде тәуекелдің аспектілеріне
жеткілікті ... ... ... ... және ... ... дұрыстығына, оның тексеруден өтпегеніне толық сенуге
болмайды.
Инспекциялық қадағалау – банктерді ... ... ... ... жағдайлары туралы нақты ... ... ... беретін
банктердің қызметін реттеу әдісі.
Инспекциялау әдісінің артықшылығы – банктің барлық ... ... ... ... сондай-ақ банктің басқарылуы туралы нақты
көрініс алуға болады. Сонымен қатар ... ...... жағдайда
бірнеше жылда бір рет жүргізіледі, сондықтан ... ... ... үзіліссіз бақылау қызметін жасай алмайды.
Инспекциялық қадағалау механизмі 2-суретте берілген.
2-сурет. Инспекциялық ... ... ... асыру үшін қадағалау органдары ... мен ... ... ... ... білікті мамандардан
тұратын топ немесе топтарды құруы қажет. Инспекциялық тексерулерді жүргізу
үлкен еңбек ... ... ... ... ... қадағалау органдары
тексерулердің өткізілуінің кезеңділігін (әрбір банк кемінде жылына бір рет
тексеріледі) және жүргізілетін тексерулердің ... ... және ... ... қажет. Банктерді инспекциялау банктің тәуекелінің жалпы
тексеру мен банктің жалпы ... ... ... сондай-ақ
кемшіліктерді жоюды қажет ететін жақтарын айқындауға негізделеді.
Қазақстан Республикасы екінші деңгейдегі банктердің қызметін реттеу
механизмі қазіргі ... ... ... ... ... екі ... ... Соның ішінде қашықтан қадағалау әдісі жедел тексеруді қажет
ететін банктерді анықтаудың негізі ... ... ... ... ... және ... ерекше алаңдататын қызметтердің бағытын
дұрыстап тексеруді ұйымдастыруды қамтамасыз етеді.
Қашықтан қадағалау, инспекциялау барысында ... ... ... ... ... ... жасауы мүмкін. Осымен бірге
қадағалау орындары қызметкерлерінің есеп ... ... ... ... мен ... болу ... әдебиеттер
1. Ақша, несие, банктер Ғ.С.Сейітқасымовтың ... ред – ... 2001-465 ... ... и банковские операции: Учебник/Под ред. проф. Е.Ф.Жукова – М:
Банки и биржи, ЮНИТИ, 2003.- 600с.
3. Банковское дело / Под. ред. ... – М: ... и ... – 576 ... Деньги, кредит, банки /Под ред. Лаврушина О.И. – М: Финансы и
статистика, 2001 – 464 ... ... ... ... ... ... ... Президентінің заң күші бар жарлығы 1995 жылғы ...... ... ... ... және банк қызметі туралы»
Қазақстан Республикасы Президентінің заң күші бар ... 1995 ... ...... «Қазақстан Республикасындағы банктер және банк ... ... ... 2003 ... 1 ... ... С.Б. Ақша айналысы және несие. Оқу құралы. /- Алматы: Издат.
Маркет, 2004. – 246 бет.
-----------------------
CAMEL жүйесі бойынша тәуекелді ... ... ... ... ... мен шығыстарды талдау
Активтер сапасын талдау
Капиталды талдау
Өтімдлікті талдау
Салысытырмалы топтық талдау
Қаржылық талдау
Ақпараттық есеп беру базасы
Қашықтан қадағалау
Тәуекелді төмендету жөнінде банктің шараларды орындауына бақылау
мониторингін ... ... ... ... банк тәуекелдерін бағалауда
өзгерістер енгізу
Банк жетекшісіне ұсыныстар
CAMEL жүйесі бойынша тәуекелді анықтау, бағалау
Ішкі және сыртқы аудан ұстаныстарымен танысу
Тексеру жөнінде ... есеп ... ... ... ... ... ... қадағалау
Жоспарлы және мақсатты тексеру
Тексеру әдістемесі

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қаржылық институттардың қызметін реттеу45 бет
Әлеуметтік басқарудың қағидалары мен мәні8 бет
2 деңгейлі алдын-ала су тастау қондырғысын автоматтандыру44 бет
AVR тегінденгі микроконтроллерларды пайдалану ерекшеліктері4 бет
JSP, PHP, ASP Web программалау тілдеріне шолу. Сайт құру кезеңдері5 бет
Ассемблер тілінің синтаксисі, алфавиті14 бет
Ассемблер тілінде бағдарламалау10 бет
Ассемблер тілінде программалау жайлы ақпарат5 бет
Білім беру жүйесіндегі инновациялык технологияның теориялык негіздері жайлы мәлімет14 бет
Білім беру жүйесіндегі инновациялык технологияның теориялык негіздері туралы8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь