А.Байтұрсынов, М.Жұмабаев,Ж. Аймаутовтың этнопедагогика жөніндегі көзқарасы


Кіріспе 3
1. А. Байтұрсыновтың этнопедагогика жөніндегі көзқарасы. 5
2. М. Жұмабаевтың этнопедагогика жөніндегі көзқарасы. 7
3. Ж. Аймаутовтың этнопедагогика жөніндегі көзқарасы. 9
Қорытынды 11
Қолданылған әдебиеттер 12
Кіріспе


«Этнопедагогика дегеніміз бұқара халықтың өскелең ұрпаққа
тәрбие беру тәжірибесі. Олардың педагогикалық көзқарастары
туралы ғылым, отбасының, рудың, тайпаның, ұлыстар мен
педагогикасы туралы ғылым. Этникалық педагогика тарихы
жағдайлар әсерімен қалыптасқан ұлттың мінез-құлық
ерекшеліктерін зерттейді»
Г.Н. Волков.

Қазақстанның тәуелсіздік алып, әлеуметтік-экономикалық жағынан нығая бастауы, ұлттық санасының қайта жаңғыруы жағдайында, адамгершілікті-этикалық идеялар көрініс алған қазақ халқының рухани-мәдениетін зерттеу, тәрбиедегі озық дәстүрлерін бүгінгі қоғам талабын ескере отырып зерделеу көкейкесті мәселенің бірі болып табылады. Бұны елбасы Н.Ә.Назарбаевтың біздің бүгінгі қоғамымыз «арды бағалайтын, белсенді, жоғары моральды, әдепті және рухани байлығы мол адамдардан тұруы керек. Қазақстанның бірегей халықтарының ұлтаралық және мәдениетаралық ынтымағы мен жетілуін қамтамасыз ете отырып, қазақ халқының көп ғасырлық дәстүрлерін, тілі мен мәдениетін сақтаймыз және дамыта түсеміз» деген Қазақстан халқына арнаған Жолдауынан байқауға болады. Ұлттық рухани мәдениеттің адамгершілік тәрбиесіндегі мәні, оны жеткіншектерге «өз Отанына сүйіспеншілігін, халық дәстүрлеріне құрметін тәрбиелеу» мақсатында пайдалану проблемасы Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңында да жетекші міндеттердің бірі болып отыр.
Тарихи-педагогикалық зерттеулерге жасаған талдау, халық педагогикасының бала тәрбиесіндегі озық идеяларының ешбір кезеңдерде өзінің көкейкестілігін жоғалтпағанын көрсетеді. Өткен ғасырлардағы ұлы педагогтар (Я.А.Коменский, И.Г.Песталоцци, Ж.Ж.Руссо, К.Д.Ушинский, Ы.Алтынсарин және т.б.) тәрбиенің халықтық негізін және халық тәрбиесі құралдарының педагогикалық тиімділігін тәжірибе жүзінде дәлелдеп, негіздеген. Олардың идеяларын әрі қарай А.С.Макаренко, С.Т.Шацкий, П.П.Блонский, В.А.Сухомлинский және т.б. жалғастырып, өздерінің тәжірибесінде ұтымды пайдаланған.
Халық педагогикасы мыңдаған жылдар бойы халықпен бірге жасасып, тәжірибесі мен құнды идеялары толысып, жетіліп, ұрпақтан-ұрпаққа үзіліссіз бірізділікте беріліп келеді.
Халық педагогикасының бала тәрбиесіндегі мүмкіндіктерін кезінде көптеген ұлы ойшылдар (Аристотель, Әл-Фараби, Баласағұн, Қашқари), ағартушылар (Шоқан, Абай, Ыбырай, Ахмет, Мағжан, Жүсіпбек), шетел педагогтары (Я.А.Коменский, К.Д.Ушинский, А.С.Макаренко, А.В.Сухомлинский және т.б.) өте жоғары бағалаған. Бірқатары оларды халық даналығының көрінісі ретінде өздерінің іс-тәжірибесінде ұтымды пайдаланған.
Қазақ халқының көпжанрлы өте бай ауыз әдебиеті мен игі әдет-ғұрпы, әдебі, дәстүрлері, салты, салт-санасы оның этнопедагогикасының тірегі болып табылады.
Қазақ халкының өзіне тән тәлім-тәрбиелік ерекшеліктері оның салт-дәстүрлерінен айқын көрінеді. Мысалы, ұлттық қасиет - меймандостық ең әуелі жеке тұлғалардың игі әрекеті болса, ол қолданысты үлгі-өнеге ретінде басқалар да пайдаланып, әдет-ғұрыпқа айналдырған.
Халық педагогикасы баланың тәрбиесі туған, өскен ортасына, ата-ананың, отбасы үлкендерінің, ұстазының үлгісіне байланысты деп қараған. Өскен ортаның тәрбиедегі әсері жөнінде А.С.Макаренко, Н.К.Крупская, А.В.Сухомлинский, А.Құнанбаев, Ж.Аймауытов, М.Жұмабаев сынды ұлағатты ұстаздардың ой-пікірлері де халық педагогикасының қағидаларымен үндесіп жатыр.
Тәрбие теориясына байланысты Әл Фарабидың «адамға ең алдымен білім емес, тәрбие беру керектігі» жөніндегі нақыл сөзі кейінгі жылдары баспасөз беттерінде және педагогикалық жиындардағы баяндамаларда жиі айтылуда. Фараби мұраларының бүгінгі ұрпақ тәрбиесіне берер тағылымдық құндылықтарының мол екені рас.
Ата-бабаларымыз жазу-сызуды бiлмеген кездiң өзiнде де бала тәрбиесiне ерекше көңiл бөлiп, адам құқығын қорғауды назарда берiк ұстаған. Мысалы, «Қасымның қасқа жолы» (1511-1518), «Есiмнiң ескi жолы» (1598-1628), Әз Тәукенiң «Жетi Жарғысы» (1680-1718) сияқты көрнектi заңдардың өзi қағазға түспеген. Бұл - заңдық құжаттар. Ата-заңды аттаған азғындарды «етегiн кесiп, елден қу» деген қағидамен аяусыз жазалаған.
Қазақ зиялылары мен ғалым-педагогтары Ш.Құдайбердиев, Ж.Аймауытов, А.Байтұрсынов, М.Жұмабаев, М.Дулатов және т.б. ана тілінде мектеп ашу мәселесімен бірге халықтың өнегелі салт-дәстүрлерін, әдет-ғұрпын, ауызекі шығармашылығын оқу-тәрбие процесінде ұлттық сананы ояту, туған жерге, елге аялы көзқарастарын қалыптастыру мақсатында пайдалануға аса мән берді.
Шәкәрім болса өзінің «Үш анық» атты еңбегінде тәлім-тәрбиенің көптеген сұрақтарын теориялық тұрғыда ашып көрсетеді, адамгершілікті «ар ілімі» деп қарастырады. Ар-ұжданның мазмұнын нысап, әділет, мейірім құрайды деп дәлелдеп, оларды адамшылық ұғымымен байланыстырады.
Отбасы үлкендерінің бәрі жаңа туған жас баланы Отанның, елдің асыл азаматы болуын аңсап армандайды. Өнегелі үлкендерге ұқсасын деп дарынды, өнерлі, ақылды ақсақалдарға баланың ауызына түкіртіп, азан шақыртып, атын
қойғызады. «Ақылын, жасын берсін» деп жаңа туған нәрестені қарияның шапанының етегіне орайды. Ұрпағы өскен қадірлі анаға кіндігін кестіреді, бесікке салдырады, қырқынан шығарту ырымдарын жасатады, тұсауын кескізеді. Үлкендерден бата алғызады. Халықтың балаға арналған ырым, бата-тілектерінде келешектен күткен үлкен үміт, аңсау арман бар. Тәрбиенің алғашқы қағидасы ата-ананың аңсау арманымен, баладан күтер үмітімен үндесіп жатыр.
Халық педагогикасында тәрбие ісін әр баланың жеке бас ерекшеліктерін (психологиясын) ескере отырып жүргізуді де ескертеді. «Баланы туады екенсің, мінезді тумайды екенсің», «Бір биеден ала да туады, құла да туады», «Балаға үміт арту - әкенің парызы, ақтау - баланың қарызы» деп ой түйіндеген.
Келесі бөлімдерде қазақ этнопедагогикасын дербес ғылым ретінде қалыптасуына ерекше еңбек сіңірген тұңғыш қазақстандық ғалымдардың этнопедагогика саласындағы еңбектеріне талдау жасауға тоқталамын
Қолданылған әдебиеттер


1. Этнопедагогика ( оқулық) – С. Қалиев, Ж. Ж. Молдабеков, Б.І. Иманбекова. Астана: Фолиант, 2010
2. Этнопедагогика ( оқу құралы) – Б.Мұқанова, Р. Ильясова, Астана: Фолиант, 2008
3. Қазақ этнопедагогикасы (оқу құралы) – Ә.Табылдиев, Алматы: «Санат»,2001
4. Бес арыс – Д.Әшімханов. –Алматы: Жалын, 1992

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге




ҚАЗІРГІ ЗАМАН ГУМАНИТАРЛЫ-ТЕХНИКАЛЫҚ ИНСТИТУТЫ

Р Е Ф Е Р А Т

Тақырыбы: А.Байтұрсынов, М.Жұмабаев,
Ж. Аймаутовтың этнопедагогика
жөніндегі көзқарасы

Қабылдаған: Аширбекова Г.Е.

Орындаған: Джолдинова А.К.

Қарағанды қ.
2012ж.

Мазмұны

Кіріспе
3
1. А. Байтұрсыновтың этнопедагогика жөніндегі көзқарасы. 5
2. М. Жұмабаевтың этнопедагогика жөніндегі көзқарасы. 7
3. Ж. Аймаутовтың этнопедагогика жөніндегі көзқарасы. 9
Қорытынды
11
Қолданылған әдебиеттер
12

Кіріспе

Этнопедагогика дегеніміз бұқара халықтың
өскелең ұрпаққа
тәрбие беру тәжірибесі. Олардың педагогикалық
көзқарастары
туралы ғылым, отбасының, рудың, тайпаның, ұлыстар мен
педагогикасы туралы ғылым. Этникалық педагогика тарихы
жағдайлар әсерімен қалыптасқан ұлттың мінез-құлық
ерекшеліктерін зерттейді

Г.Н. Волков.

Қазақстанның тәуелсіздік алып, әлеуметтік-экономикалық жағынан нығая
бастауы, ұлттық санасының қайта жаңғыруы жағдайында, адамгершілікті-
этикалық идеялар көрініс алған қазақ халқының рухани-мәдениетін зерттеу,
тәрбиедегі озық дәстүрлерін бүгінгі қоғам талабын ескере отырып зерделеу
көкейкесті мәселенің бірі болып табылады. Бұны елбасы Н.Ә.Назарбаевтың
біздің бүгінгі қоғамымыз арды бағалайтын, белсенді, жоғары моральды,
әдепті және рухани байлығы мол адамдардан тұруы керек. Қазақстанның бірегей
халықтарының ұлтаралық және мәдениетаралық ынтымағы мен жетілуін қамтамасыз
ете отырып, қазақ халқының көп ғасырлық дәстүрлерін, тілі мен мәдениетін
сақтаймыз және дамыта түсеміз деген Қазақстан халқына арнаған Жолдауынан
байқауға болады. Ұлттық рухани мәдениеттің адамгершілік тәрбиесіндегі мәні,
оны жеткіншектерге өз Отанына сүйіспеншілігін, халық дәстүрлеріне құрметін
тәрбиелеу мақсатында пайдалану проблемасы Қазақстан Республикасының Білім
туралы Заңында да жетекші міндеттердің бірі болып отыр.
Тарихи-педагогикалық зерттеулерге жасаған талдау, халық
педагогикасының бала тәрбиесіндегі озық идеяларының ешбір кезеңдерде өзінің
көкейкестілігін жоғалтпағанын көрсетеді. Өткен ғасырлардағы ұлы педагогтар
(Я.А.Коменский, И.Г.Песталоцци, Ж.Ж.Руссо, К.Д.Ушинский, Ы.Алтынсарин және
т.б.) тәрбиенің халықтық негізін және халық тәрбиесі құралдарының
педагогикалық тиімділігін тәжірибе жүзінде дәлелдеп, негіздеген. Олардың
идеяларын әрі қарай А.С.Макаренко, С.Т.Шацкий, П.П.Блонский,
В.А.Сухомлинский және т.б. жалғастырып, өздерінің тәжірибесінде ұтымды
пайдаланған.
Халық педагогикасы мыңдаған жылдар бойы халықпен бірге жасасып,
тәжірибесі мен құнды идеялары толысып, жетіліп, ұрпақтан-ұрпаққа үзіліссіз
бірізділікте беріліп келеді.
Халық педагогикасының бала тәрбиесіндегі мүмкіндіктерін кезінде
көптеген ұлы ойшылдар (Аристотель, Әл-Фараби, Баласағұн, Қашқари),
ағартушылар (Шоқан, Абай, Ыбырай, Ахмет, Мағжан, Жүсіпбек), шетел
педагогтары (Я.А.Коменский, К.Д.Ушинский, А.С.Макаренко, А.В.Сухомлинский
және т.б.) өте жоғары бағалаған. Бірқатары оларды халық даналығының
көрінісі ретінде өздерінің іс-тәжірибесінде ұтымды пайдаланған.
Қазақ халқының көпжанрлы өте бай ауыз әдебиеті мен игі әдет-ғұрпы,
әдебі, дәстүрлері, салты, салт-санасы оның этнопедагогикасының тірегі болып
табылады.
Қазақ халкының өзіне тән тәлім-тәрбиелік ерекшеліктері оның салт-
дәстүрлерінен айқын көрінеді. Мысалы, ұлттық қасиет - меймандостық ең әуелі
жеке тұлғалардың игі әрекеті болса, ол қолданысты үлгі-өнеге ретінде
басқалар да пайдаланып, әдет-ғұрыпқа айналдырған.
Халық педагогикасы баланың тәрбиесі туған, өскен ортасына, ата-
ананың, отбасы үлкендерінің, ұстазының үлгісіне байланысты деп қараған.
Өскен ортаның тәрбиедегі әсері жөнінде А.С.Макаренко, Н.К.Крупская,
А.В.Сухомлинский, А.Құнанбаев, Ж.Аймауытов, М.Жұмабаев сынды ұлағатты
ұстаздардың ой-пікірлері де халық педагогикасының қағидаларымен үндесіп
жатыр.
Тәрбие теориясына байланысты Әл Фарабидың адамға ең алдымен білім
емес, тәрбие беру керектігі жөніндегі нақыл сөзі кейінгі жылдары баспасөз
беттерінде және педагогикалық жиындардағы баяндамаларда жиі айтылуда.
Фараби мұраларының бүгінгі ұрпақ тәрбиесіне берер тағылымдық
құндылықтарының мол екені рас.
Ата-бабаларымыз жазу-сызуды бiлмеген кездiң өзiнде де бала тәрбиесiне
ерекше көңiл бөлiп, адам құқығын қорғауды назарда берiк ұстаған. Мысалы,
Қасымның қасқа жолы (1511-1518), Есiмнiң ескi жолы (1598-1628), Әз
Тәукенiң Жетi Жарғысы (1680-1718) сияқты көрнектi заңдардың өзi қағазға
түспеген. Бұл - заңдық құжаттар. Ата-заңды аттаған азғындарды етегiн
кесiп, елден қу деген қағидамен аяусыз жазалаған.
Қазақ зиялылары мен ғалым-педагогтары Ш.Құдайбердиев, Ж.Аймауытов,
А.Байтұрсынов, М.Жұмабаев, М.Дулатов және т.б. ана тілінде мектеп ашу
мәселесімен бірге халықтың өнегелі салт-дәстүрлерін, әдет-ғұрпын, ауызекі
шығармашылығын оқу-тәрбие процесінде ұлттық сананы ояту, туған жерге, елге
аялы көзқарастарын қалыптастыру мақсатында пайдалануға аса мән берді.
Шәкәрім болса өзінің Үш анық атты еңбегінде тәлім-тәрбиенің көптеген
сұрақтарын теориялық тұрғыда ашып көрсетеді, адамгершілікті ар ілімі деп
қарастырады. Ар-ұжданның мазмұнын нысап, әділет, мейірім құрайды деп
дәлелдеп, оларды адамшылық ұғымымен байланыстырады.
Отбасы үлкендерінің бәрі жаңа туған жас баланы Отанның, елдің асыл
азаматы болуын аңсап армандайды. Өнегелі үлкендерге ұқсасын деп дарынды,
өнерлі, ақылды ақсақалдарға баланың ауызына түкіртіп, азан шақыртып, атын
қойғызады. Ақылын, жасын берсін деп жаңа туған нәрестені қарияның
шапанының етегіне орайды. Ұрпағы өскен қадірлі анаға кіндігін кестіреді,
бесікке салдырады, қырқынан шығарту ырымдарын жасатады, тұсауын кескізеді.
Үлкендерден бата алғызады. Халықтың балаға арналған ырым, бата-тілектерінде
келешектен күткен үлкен үміт, аңсау арман бар. Тәрбиенің алғашқы қағидасы
ата-ананың аңсау арманымен, баладан күтер үмітімен үндесіп жатыр.
Халық педагогикасында тәрбие ісін әр баланың жеке бас ерекшеліктерін
(психологиясын) ескере отырып жүргізуді де ескертеді. Баланы туады
екенсің, мінезді тумайды екенсің, Бір биеден ала да туады, құла да
туады, Балаға үміт арту - әкенің парызы, ақтау - баланың қарызы деп ой
түйіндеген.
Келесі бөлімдерде қазақ этнопедагогикасын дербес ғылым ретінде
қалыптасуына ерекше еңбек сіңірген тұңғыш қазақстандық ғалымдардың
этнопедагогика саласындағы еңбектеріне талдау жасауға тоқталамын

1. А. Байтұрсыновтың этнопедагогика жөніндегі көзқарасы.

А. Байтұрсынов бүкіл саналы өмірін қазақ қоғамында білім ғылымның
дамуына, ағартушылық ісінің жанданып кемелденуіне бағыштады. Ол оқу тәрбие
жұмысын жетіліру саласында өзіндік өшпес ізін қалдыра білді. Әліпби,
Тіл құралы, Әдебиет танытқыш, т.б. оқу құралдарын жазып, қазақ тілі мен
әдебиетін оқытудың әдістемелік мәселелерін зерттеу ісімен айналысты. А.
Байтұрсынов өзінің ұстазы ұлы Абай салған жолмен орыс әдебиетінің
мысалшыл классигі И.А. Крыловтың туындыларын аударып, Қырық мысал деген
атпен 1909 жылы Петерборда бастырып шығарып, оқулық ретінде ұсынды. Аудару
кезінде ол белгілі ағартушылық мақсат көздеді.
А. Байтұрсыновтың ағартушылық ой пікірлері 1911-1915 жылдары шыққан
Айқап журналы мен 1913-1917 жылдары Орынборда шыққан Қазақ газетінде
жарияланған мақалаларынан айқын көріне бастады. Ол туған халқының ғылым
–білімге ұмтылуын, әр қазақтың ең болмаса бастауыш білім алуын аңсады.
Адамға тіл, құлақ қандай керек болса, бастауыш мектепте үйренетін білім
сондай керек, - деп жазды ол. Бірақ осындай білім беретін ауыл мектебінің
сол кездегі хал күйі оның қабырғасына қатты батты.
А. Байтұрсынов қазан төңкерісіне дейінгі ауыл мектебінің кемшіліктерін
де дұрыс көрсете білді. Бұлардың кемшілігі сол, -деді ол- бала оқыту
ғылымын меңгергендер оқығандар ішінде кем болады. Дыбысты жақсы білмей
тұрып, усул төте жолымен жақсылап бала оқытуға болмайды. Дыбыспен
жаттықтырудың оқуды, жазуды жеңілдетуге пайдасы көп екенін я
білмегендіктен, я білсе де істеп көрмегендік – тәжірибесіздік. Осылайша
оқытудың әдістемелік мәселесін қазақ топырағында тұңғыш рет сөз еткен де
Байтұрсынов болды.
Ахмет 1912 жылы тұңғыш қазақша сауаттандыратын Оқу құралын жазды.
Бұл оқулықтың фонетикаға арналған 1-бөлімі Тіл құралы деген атпен алғаш
рет 1915 жылы жарық көрді. 2-бөлімі 1914 жылы, ал синтаксиске арналған 3
бөлімі 1916 жылы басылып шығып, 1928 жылға дейін әлденеше рет қайта
басылып, пайдаланылып келді.
Тіл құралы - қазақ мәдениетінде бұрын болмаған соны құбылыс еді.
Оның қазақ жұртшылығы үшін мүлде тың дүние екенін оқулықтың кіріспесінде
автор арнайы атап өтеді. Ол осы оқулықта қазақ грамматикасына қатысты
қатысты категориялардың әрқайсысына тұңғыш қазақша терминдер ұсынды. Күні
бүгінге дейін қолданылып жүрген зат есім, сын есім, сан есім, етістік,
есімдік, бастауыш, т.б. сан алуан лингвистикалық ғылыми терминдердің
баршасы а. Байтұрсыновтікі. Оқулықтың тағы бір құндылығы – қазақ
грамматикасының басты салалары: Фонетика – дыбыс туралы ғылым, морфология –
сөз құрамын зерттейтін ғылым, ал синтаксис – сөйлем құрылысын зерттейтін
ғылым деп, тұңғыш рет қазақ тіл білімін ғылыми зердемен саралап берді. Ол
қолданбалы грамматиканы да жазып, Тіл жұмсату деген атпен екі бөлімді
кітап етіп ұсынып, 1928ж. Қызылордада шығарған.

А.Байтұрсынов қазақ тілі мен қазақ әдебиетінің теориялық мәселелерін
қарастырумен бірге, ол пәндерді оқыту әдістемесінің де іргетасын қалаушы
болды.
Ол балаларға жылдам хат таныту үшін дыбысты ажырататын жаттықтырудың
әдіс тәсілдерін терең қарастырады. Сауаттылықтың негізі – жазуға жаттықтыру
деп қарады, сауаттылықты оқу мұқтаждығы емес, жазу мұқтаждығы тудырған.
Жаза білуге үйрету әдісі, оқи білуге де үйрету әдісі болады. Жазу дегеніміз
- әріптердің суретін салу, ал оқу дегеніміз – суреті салынған әріптердің
дыбысын айту. Балалар дыбысты ажыратып үйренген соң, сол дыбыстың таңбасы-
қаріпті көрсету керек. Оны меңгергеннен кейін, оқу, жазу, жұмыстарының
бәріне сол тіреу болады. Жазу да, оқу да бір істеліп қана қоятын іс емес,
мектепке күнде керек болық, күнде іске асырылатын жұмыс. Сондықтан
мектептен шыққанша жазу мен оқуға балалар төселмек түгілі барған сайын
қайсысын болса да өнерге айналдырып, әдістемелеп жазуға, безендіріп оқуға
төселіп алады. Көркем жазу мен мәнерлеп оқу дегендер жазу ісі мен оқу
ісінің жетілдірілген түрі деген қорытынды жасайды.
Сондай-ақ, А.Байтұрсынов 1927 жылы Жаңа мектеп журналының №11,12
сандарында Жалқылау ( индуксия) және жалпылау (дедуксия) әдістері деген
көлемді мақала жазды. Жәнеде Ахмет өзінің Баяншы деген атпен тілді
оқытудың методикасына арналған әдістемелік құралында, мұғалімдерге
Әліппені оқытудың, сауат ашудың әдістерін ғылыми тұрғыда көрсетіп берді.
Ол оқытудың білімдік – танымдық жағымен бірге, тәлімгерлік жағына да
баса көңіл бөлді. Оның жазған Әдебиет танытқыш атты оқулығы көркемсөз
өнерінің қисыны әдебиет теориясының негізін тыңнан тұңғыш салған, жүздеген
әдеби білімдік терминдерді негіздеді. Мысалы: көрнек өнері, сымбат өнері,
айтыс, кескін өнері, саз өнері, т.б. тұңғыш тілімізге енгізген аса құнды
ғылыми еңбек болды.
Қазан төңкерісіне дейінгі қазақ ауылында мектеп ашу, оқушыларды
оқулықпен қамтамасыз ету, мұғалім кадрларын даярлау істері шешуін таппаған
аса күрделі мәселелердің бірі болатын. А.Байтұрсынов бұл мәселелерге де
ерекше көңіл бөліп, оны шешудің жолын көрсетіп берді. Қазақ байлары
өркениетті елдердің байлары сияқты ұлт намысын қорғап, оқулық шығарушыларға
бәйге жарияласын. Бәйге берілетін кітаптарды бі-екі рет ақы иесі бастырып
шығарып, ақшасын өндіріп алатын болсын деді.
Ахмет мұғалімдерге педучилищелерді ашып, арнаулы оқу орындары арқылы
даярлаудың тиімділігін айта келеді де, ондай оқу орындарының әзірге қазақ
даласында жоқтығын ескеріп, орыс мектептерін, не қазақ медреселерін
бітірген жастардың талаптыларын таңдап алып, мұғалімдік жұмысқа қоса
пайдаланайық деген ұсыныс жасады. Олардың білімін жетілдіру мақсатында жаз
айларында бір-екі айлық қысқа мерзімді курстар ашуға ұсыныс жасайды.
Қазақ халқының асыл азаматтарының бірі және бірегейі, ХХ ғасырдың бас
кезіндегі демократтық бағыттағы қазақ зиялыларының ең ірі, ең беделді
көшбасшы-көсемі А.Байтұрсыновтың қазақ ғылымы мен мәдениетіне, оның ішінде
ұлттық педагогика мен оқу ағарту ісіне сіңірген өлшеусіз мол еңбегін
М.Әуезовше бағаласақ, көптеген қан жылаған еңбегі, өнер –білім, оқу ағарту,
саясат жолындағы қажымас қайраты... тарих ұмытпас істер болмақ.

2. М. Жұмабаевтың этнопедагогика жөніндегі көзқарасы.
(1893-1938)
М.Жұмабаев өзінің қысқа өмірінде нағыз поэзия биігіне самғаған, оның
асқар асуларынан өлшеусіз нәр алған біртуар, әмбебап зиялы қайраткер болды.
Сонымен бірге оның тәлім-тәрбие ғылымының теориялық жағына төңкерістен
кейін тұңғыш терең үңілушілердің бірі болуы Мағжан дарынының тағы бір
қырын көрсетеді. Осы тұрғыдан, Мағжан 1922 жылы Пелагогика атты ғылыми
еңбек жазды. Сол кездегі көрнекті қазақ зиялылардың бірі - белгілі ғалым –
педагог, публицист М. Жолдыбаев осы кітаптың беташарына былай деп жазыпты:
заманға дәл жаңа кітап шыққанша малданып, одан кейін оқып, салыстыра
қарап, бұрынғы жазғандардың адасқан жерін тауып отыруға Мағжан педагогикасы
іздесе таптырмайтын пайдалы тарихи материал.... Өз кітабы жөнінде автор
былай дейді: Бұл кітап 2-3 жыл бұрын қысқа уақыттық мұғалімдер курсында
оқытылған дәрістерден түзілген еді. Бұл күнге дейін басылып шығып, жарық
көре алмады. Біз бұдан кітаптың басылуы оған оңай болмағанын, көпшілік
талқысына түсіп, тәжірибелі мұғалімдердің сынынан өткен еңбек екенін
байқаймыз.
М.Жұмабаев тағы да былай дейді: Тәрбие ғалымдарының пікірлерін таңдап
алуға ұмтылдым. Шамам келгенше қазақ жанына қабыстыруға тырыстым... Бізде
бұрын пән тілі болмағандықтан, түрлі терминдерге таңдап тап басқанда
қазақша сөз табу көп күшке тиді. Қалайда, курстардарда оқыған мұғалімдердің
жәрдемімен таза орысшадан қазақшаға айналдырылды. Ал ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Ж. Аймаутовтың педагогика жөніндегі көзқарасы.
Ж. Аймаутовтың өмірбаяны мен педагогика жөніндегі еңбек жолы
А. Байтұрсынов, М. Дулатов, Ш. Құдайбердиев, М. Жұмабаев жайында қысқаша мәліметтер
М. Жұмабаев
С.Торайғыров, А.Байтұрсынов, М.Дулатов шығармашылығы
А. Байтұрсынов туралы
М.Жұмабаев шығармалары
М.Жұмабаев поэзиясындағы хандар бейнесі
А.Байтұрсынов аудармаларының маңызы
А.байтұрсынов пен ә.бөкейхановтың әлеуметтанымдық ойлары
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь