Оқу – дидактикалық процесс

Кіріспе

1. Оқу процесінің мәні және дидактикаға түсінік
2. Оқу дидактикалық процесс
3. Оқудың әдіснама дидактикалық жүйелері
4. Оқыту процесінің қызметі
5. Оқу процесінің негізгі құрамдық бөліктері
6. Таным теориясы және оқу

Қорытынды

Қолданылған әдебиеттер
Кіріспе

Дидактика – бұл ежелгі грек сөзі, яғни didasko –оқыту, түсіндіру, дәлелдеу, оқу деген ұғымды білдіреді. Дидактика білім беру мен оқытудың теориялық және әдістемелік негіздерін зерттейтін педагогика ғылымының саласы.
Әль –Фараби оқыту дегеніміз-үйрету, дағдыландыру, әрекеттендіру дейді. Оқыту – мұғалім мен оқушылардың белгіленген мақсатқа жетуге бағытталған, реттелген, бірлескен іс әрекеті, оқушылардың танымдық іс әрекетін арнайы ұйымдастыру. Оқыту процесі – мұғалім мен оқушының бірлескен іс -әрекеті.
Көбіне оқыту деп мұғалім мен оқушының бірлескен , мақсатқа жетуге бағытталған іс -әрекетін айтады. Оның барысында жеке тұлға дамы, білім алады, тәрбиеленеді. Дәстүр бойынша оқыту екі бөліктен тұрады. Оқыту және білім алу. Қыту – оқыту мазмұнын алу процесі. Дәстүрлі оқытуда білім алуға қарағанда оқыту басым болғандықтан оқу материалын оқытуға баса назар аударылып, оқушылардың іс әрекетіне назар аударылмайды.

Оқыту процесі –екі жақты процесс болғандықтан, мұғалім мен оқушылардың бірлескен іс әрекетін, мұғалім тарапынан оқушы іс әрекетіне басшылық етуді жоспарлауды, ұйымдастыруды, басқаруды талап етеді.

Оқытудың маңызды міндеттері:
- Оқушылардың танымдық белсенділігін ынталандыру.
- Оқушылардың ғылыми білім, іскерлік, дағдыларды меңгеруіне керекті оқу танымдық іс әрекетті ұйымдастыру.
- Ақыл –ойды, ұғымталдықты, қабілетті, дарындылықты дамыту.

Осы процесте оқушылар ғылыми білімдер алып, іс әрекет жасауға үйреніп, жақсы мен жаман туралы көзқарастарын қалыптастырады. Оқыту баланы дамытады және мынадай бөліктерден тұрады:
• мақсат,
• міндет,
• мазмұн,
• нәтижелері,
• оны бағалау.

Білім беру деп – табиғат және қоғам жайында ғылымда жинақталған білім жүйесін жеке адамның меңгеруін және оны өмірде тиімді етіп қолдана білуін айтады. Дидактиканың міндеті – білім мазмұнын, оқыту әдістерін және оқытуды ұйымдастыруды ғылыми тұрғыдан негіздеу.
Дидактика « Нені оқыту керек?», «Қалай оқыту керек?» деген екі үлкен сұраққа жауап береді. Осы сұрақтарға жауап беру үшін дидактика үздік педагогикалық тәжірибені зерттеп, қорытындылап, мектептің тәжірибесіне енгізумен айналысады.
Әрбір мұғалім дидактиканы білу керек, өйткені мектептің алдында тұрған ірі тәжірибелік міндеттерді теориялық білімсіз шешу мүмкін емес.
Қолданылған әдебиеттер

1. Педагогика С.Әбенбаев, Ж.Әбиев, Астана: Фолиант – 2009

2. Жас ерекшелік педагогикасы С.Мұсаева, Т.Бегалиев, Астана: Фолиант – 2010

3. Педагогика Ш.Құрманалина, Б.Мұқанова, Ә.Ғалымова, Р.Ильясова, Астана: Фолиант - 2010
        
        ҚАЗІРГІ  ЗАМАН ГУМАНИТАРЛЫ-ТЕХНИКАЛЫҚ ИНСТИТУТЫ
Р Е Ф Е Р А Т
Тақырыбы:
Оқу – дидактикалық процесс
Қабылдаған: Жуманбаева К.Р.
Орындаған: Джолдинова А.К.
Қарағанды қ.
2011ж.
Мазмұны
Кіріспе
1. Оқу ... мәні және ... ... Оқу ... процесс
3. Оқудың әдіснама дидактикалық жүйелері
4. Оқыту процесінің қызметі
5. Оқу процесінің негізгі құрамдық бөліктері
6. Таным теориясы және ... ... ... ... ... ... ... Фолиант – 2009
2. Жас ерекшелік педагогикасы С.Мұсаева, Т.Бегалиев, Астана: ... ... ... Ш.Құрманалина, Б.Мұқанова, Ә.Ғалымова, Р.Ильясова, Астана:
Фолиант - 2010
Кіріспе
Дидактика – бұл ... грек ... яғни didasko ... ... оқу ... ... ... Дидактика білім беру мен оқытудың
теориялық және әдістемелік негіздерін зерттейтін педагогика ... ... ... ... ... ... ... – мұғалім мен оқушылардың белгіленген мақсатқа жетуге бағытталған,
реттелген, бірлескен іс әрекеті, ... ... іс ... ... ... ...... мен оқушының бірлескен іс -әрекеті.
Көбіне оқыту деп мұғалім мен ... ... , ... ... іс ... айтады. Оның барысында жеке ... ... ... тәрбиеленеді. Дәстүр бойынша оқыту екі бөліктен тұрады. ... ... алу. Қыту – ... мазмұнын алу процесі. Дәстүрлі оқытуда білім алуға
қарағанда оқыту ... ... оқу ... оқытуға баса назар
аударылып, оқушылардың іс әрекетіне назар аударылмайды.
Оқыту процесі ... ... ... ... ... мен ... іс ... мұғалім тарапынан оқушы іс әрекетіне басшылық ... ... ... ... ... маңызды міндеттері:
- Оқушылардың танымдық белсенділігін ынталандыру.
- Оқушылардың ғылыми білім, іскерлік, дағдыларды ... ... ... іс ... ұйымдастыру.
- Ақыл –ойды, ұғымталдықты, қабілетті, дарындылықты дамыту.
Осы процесте оқушылар ғылыми білімдер алып, іс ... ... ... мен ... туралы көзқарастарын қалыптастырады. Оқыту баланы
дамытады және мынадай бөліктерден тұрады:
• мақсат,
• міндет,
• мазмұн,
... оны ... беру деп – ... және ... ... ... жинақталған
білім жүйесін жеке адамның меңгеруін және оны өмірде ... етіп ... ... ... ...... ... оқыту әдістерін және
оқытуды ұйымдастыруды ғылыми тұрғыдан негіздеу.
Дидактика « Нені оқыту керек?», «Қалай оқыту керек?» деген екі ... ... ... Осы ... ... беру үшін дидактика үздік
педагогикалық тәжірибені зерттеп, ... ... ... ... ... ... білу ... өйткені мектептің алдында тұрған
ірі тәжірибелік міндеттерді теориялық білімсіз шешу мүмкін емес.
1. Оқу процесінің мəні жəне ... ... ... ... ... құраушы екі басты бірліктің біреуі –
оқу процесі. Бұл ... өте ... ... жағынан ол тек тəрбие жəне
даму процестерінен кейін тұруы мүмкін. Сондықтан оған ... та ... беру ... ... Оқу ... əр ... жəне ... жағынан
əртүрлі көптеген жағдаяттардың мың санды байланыстары мен қатынастарын
қамтиды. ... ... ... де ... ... жəне ... ойшылдардың шығармаларында “оқу”, “оқу
процесі” ең алдымен мақсаты - оқушы ... ... ... ... ... ... оқу ... енді осы процесті құрайтын екі
бірлікті – оқыту ... мен ... ... ... ... ...... игеруге ынталандырушы мұғалімдердің қызметін, ал оқып- үйрену
(учение) ұсынылған ... ... ... ... ... Кейінгі жылдары «оқу» ұғымы оқушылардың танымдық іс-əрекет
тəсілдерін қалыптастырушы мұғалімнің басқару іс-əрекетін де , ... ... ... ... де ... ... Мұғалім мен
оқушының бірлікті іс-əрекеті болған оқу ... мəні ... мен ... ... ... Бүгінгі түсінім тұрғысынан оқу келесі
белгілерімен ... 1) екі ... 2) ... мен ... əрекеті; 3) басқарым мұғалім тарапынан; 4) жоспарлы ұйымдасу жəне
басқару; 5) біртұтастық жəне бірлік; 6) оқушылардың жас даму ... 7) ... ... мен тəрбиесіне жетекшілік.
Оқу жəне білімдену проблемалары педагогиканың ... деп ... ... «Дидактика» термині грек тілінен енген, аудармасы
«үйретуші» дегенді білдіреді. Алғашқы рет бұл сөз неміс педагогы ... ... ... ... ... ... ... аңдатқан. Ал
Я.А.Коменский дидактиканы «баршаны барлық нəрсеге үйретудің əмбебап өнері»
деп түсіндірген. XIX ... ... ... ... ... дидактиканы
тəрбиелеп оқытудың өз алдына ... жəне ... ... ... Дидактиканың негізгі міндеттері В.Ратке заманынан бермен қарай
бірде өзгерместен келе жатыр. Олар: нені ... жəне ... ... ... қазіргі заман педагогикасы бұларға қоса –қашан, қай
жерде, кімді жəне не үшін оқыту ... ... ... қарқынды зерттеуде.
Дидактиканың негізгі категорияларын танытушы келесі ... ... ... оқу, ... білім, ептілік, дағды, сонымен бірге
оқу мақсаты, мазмұны, ұйымдастырылуы, ... ... ... ... ... (өнімі). Дидактикалық жүйе жəне оқу технологиясы да
осы категориялық ұғымдар тұрғысынан танылуы тиіс. Осыдан ... да ... ... ... ... бұл оқу жəне ... ... мазмұны, əдістері, құрал-жабдықтары, ұйымдастырылуы ... ... ... өз пəні ... іске қосылатын заңдылықтарды зерттейді,
оқу ... ... мен ... ... ... ... ... мақсаттар мен міндеттердің орындалуын қамтамасыз етуші
əдістер, ұйымдастыру формалары мен ... ... ... ол екі ... функцияны атқарады: 1) теориялық (диагностика жəне
болжастыру); 2) практикалық (қалыпты іс-əрекет, құралдар дайындау).
Дидактика барша пəндер ... жəне оқу ... ... ... оқу ... ... Зерттелуші болмысты қамту
шеңберіне байланысты дидактика жалпы жəне ... ... ... ... зерттейтін пəні: оқыту мен оқып үйренуді, оларды туындатқан
жағдаяттары мен оларды орындау ... жəне ... ... ... ... ... ... (нақты) дидактика оқыту əдістемесі
деп аталады. Ол əртүрлі оқу пəндерінің желісін , ... ... ... əдістерін қарастырады. Əр оқу пəні өз əдістемесіне ие.
2. Оқу – дидактикалық процесс
Дидактикалық процесс мəнін ... үшін ... жəне «оқу ... ... ... ... жөн. Кейде бұл категориялар
теңдестіріле қарастырылады. Іс жүзінде олай ... ... ... ... ал «оқу ... бұл ... уақыт жəне кеңістікте дамуы,
оның кезеңдерінің бірізді ауысып баруы.
Ұзақ уақыттар ... оқу ... ... ... қызметі ретінде
қарастырылды, яғни мұғалім жұмысы деп есептелінді. Уақыт ... ... кең ... ... оқушы іс-əрекеттеріне ... ... ... ...... ... қиын да қыстаулы, күрделі процесс. Ол
өз ішіне көптеген құрылымы, деңгейі əр текті жəне ... ... ... сан қилы ... мен ... ... да «оқу процесі» түсінігіне толық жəне жан-жақты анықтама беру
қиындау. Солай да ... ... ... ... «оқу процесі» ұғымына
орай келесідей анықтама қабылданған: «оқу процесі – бұл ... ... ... тəрбиелеу жəне дамыту міндеттерін іске асыруға бағытталған
оқытушы мен ... ... ... бағдарлы өзара байланысты іс -əрекет».
Оқу процесі екі тарапты ... ие. Оның ... ... табиғи
байланыстағы екі түрлі əрекеттен тұрады: оқыту – мұғалімнің оқу материалын
меңгеруге орай ұйымдастыратын оқу-үйрету іс-əрекеттері жəне оқып ... ... ... ... ... ... Бұл екеуі арасындағы
байланыстырушы тетік – ... ... ... ... негізінде мұғалім үшін осы процесс мазмұнының базалық ... ... əрі ... ... игерілуі тиіс өнім ретінде
білімдер, ептіліктер жəне дағдылар жатады.
Оқып-үйренудің аса ... ...... (мотивтер). Қандай
да оқу əрекеттерін не тұтастай оқу істерін орындай отырып, оқушы осы сеп-
түрткілерді басшылыққа алады. Оқуға ... ... түрі көп, əрі ... Олардың əрқайсысы өз алдына дербес ықпал жасамай, бір-бірімен тығыз
ықпалдастық байланыста оқушының ... ... ... ... ... ... ... қатарында танымдық қызығулар мен
қажеттердің маңызы ерекше. Бұлардың жоғары ... ... үшін ... ... жəне ... ... ... ұйымдастырылған белсенді
де дербес таным қажет.
3. Оқудың əдіснама-дидактикалық жүйелері
Оқу мəнін түсіндірудің бірнеше əдіснама-дидактикалық ... ... ... аса кең ... ... ... тəрбиелік оқу бағыты;
2) Дж.Дьюидің оқушы белсенділігіне негізделген оқу ... ... ... ... ... бағыты.
Тəрбиелік оқу бағыты. Негізін салған неміс философы жəне педагогы
И.Гербарт. Ол Я.А.Коменскийдің дəстүрлі ... ... ... тезіне сала отырып, оның кемшіліктерін көрсетті, онымен бірге этика
мен психологияның соңғы ... ... ... жаңа ... ... ұсынды. Гербарттың пікірінше, оқу-тəрбиенің ең жоғары мақсаты –
адамгершілікті, моральды, ... ... ие ... тұлға қалыптастыру. Оның
ойынша, тəрбиелік оқу келесі этикалық идеяларға сүйенуі тиіс:
- тұлға ұмтылыстарының ... ... жəне ... ... ... өз ... ... еркіне икемдесуі мен бағынуын қамтамасыз ететін
тілектестік;
- адамдар арасындағы дау-дамайдың өрістеуіне шек қоятын құқықтар;
- басқалар тарапынан болған ... ... жəне ... ... ... ... адамның ерік сезімін оның ниеттері мен наным-сенімдеріне икемдестіруге
мүмкіндік беретін ішкі рухани еркіндігі.
Бұл жүйенің негізгі ... ... ... ... міндеті –
оқушылардың ақыл-ес дамуын қамқорлыққа алу. Моральдық тұрғыдан күшті мінез
иелерін қалыптастыруға дұрыс педагогикалық ... ... жəне ... оқу ... ... ... ... адамның міндеті
балалардың тұрақты іспен ... ... ету, дене ... ... бақылау қою, тəртіпке үйрету. Оқудың тəртіппен тығыз
байланысқа келуінен, ... ... ... жəне ерігімен бірігуінен –
тəрбиелік ... мəні ... Бұл ... ... ... ... ... бөлектеуге болмайтынына, ерік жəне мінездің ақыл-санамен
бірге дамитынына баса назар аударды.
Гербарттың дидактикаға ендірген басты ... – оқу ... ... Оның дидактикасындағы схема келесідей: түсініктілік –
байланыс – жүйе-əдіс. Оқу ... ... ... өту ... ... сипаттағы ептіліктерге жету жолымен жүргізіледі.
Бұл схемада, байқағанымыздай, практикаға орын ... Бұл ... оқу ... ажыралып, барша сабақтарда жəне барлық пəндерге
арналған оқу ... ... ... ... ... кең ... ... теориясы кейін бірте-бірте
маңызын жоя бастады. Осы күнгі бағалармен өлшестіретін болсақ, Гербарт
жүйесі мектептің дамуына кері ... ... Осы ... ... ... ... ... ұсынып, жаттату деген пікірлер тарай бастады; оқу
процесіндегі белсенділік тек мұғалімнен ғана күтілді, ... ... ... ... айтқанын орындау» міндеттері таңылды, яғни балалар
енжар тыңдаушыға айналды. Дегенмен, Гербарт дидактикасынсыз, одан ... ... оның ... ... сынға салып, қайта
қарастырмағанда, бүгінгі теория мен практика мектеп ... еш ... ... ... еді. Зерделі назар аударсақ, бүгінгі мектептің өзінде де
Гербарт қалаған ... ... ... ... ... ... өз ... қатаң тəртіп енгізуді ниеттеген мұғалім
алдымен ... жөн ... ... бола ма? ... ... бұл
тəсіл қолданылған, бірақ оқудағы шектен тыс қаталдықтан ғұламаның кейінгі
шəкірттері бас ... Бұл ...... ... ... оқу ... XIX ... жасаған
американ философы, психологы жəне педагогы Джон Дьюи дидактикасы қоғам мен
мектептің прогрессив дамуына қайшы келген ... ... ... тұру ... ... ... Гербарт дидактикасына
келесідей қарсы айыптар тағылды:
- қатаң тəртіп пен жазалауларға негізделген үстірт тəрбие;
- өмірмен байланыспаған оқудың «кітабилылығы» ;
- оқушыларға тек ... ... ... ... ... ... ... оқушылардың қызығулары жəне қажеттерімен байланыспауы;
- оқушы қабілеттерін дамытуға аз көңіл бөлінуі.
Дж.Дьюи өз ... ... ... ... басты назар
аударып, оқушылардың қызығуларына, олардың өмірлік қажеттеріне байланысты
болған оқудың (құрғақ сөзді, кітаби, тек жаттауға негізделген ... ... ... ... беретініне көз жеткізді. Дьюидің оқу теориясына
енгізген негізгі үлесі – «толық ойлау əрекеттері ... ... ... ... ... адам өз өміріне аса күрделі де кедергі болған
қиыншылықтарды ... ... ғана ... əрекетіне кіріседі. Əрбір
«толық ойлау акті» келесі кезеңдерден құралады:
- ... ... ... оны нақ ... ... анықтау;
- одан құтылудың жолдарын іздестіру (болжам белгілеу);
- болжастырылған ... ... келу ... логикалық
тексеріске салу);
- болжамды қабылдау немесе одан бас ... ... ... ... мен ... ... ... жеңу қажет «қиыншылықтар» кейін «проблема»
атауын алды. Дьюидің пікірінше, дұрыс құрылған оқу əр ... ... ... ... ... тапсырмалар олардың қызығуларына, өмір
талаптарына сəйкес болуы шарт.
Мұғалім оқушылардың қызығу қабілеттерінің дамуына ... ден ... ... ... түсінімі жəне шешілуі жағынан қиналтпайтын
проблемалар қойып ... ... ... өз ... осы ... ... ... əрі пайдалы болған білімдерді игеретініне сенімді
болуы тиіс. Сабақтар «толық ойлау актілері» ... ... ... ... ... ... күтіледі:
- нақты қиыншылықты сезу;
- оны (проблеманы) анықтау;
- кезіккен ... ... ... (гипотезасын) түзу;
- толық проблеманы немесе оның бір ... ... ... табу;
- болжамды бақылау немесе эксперименттер жəрдемімен тексеру»;
«Дəстүрлі» ... ... Дьюи өте ... ... ... ... «Кітаби оқу» орнына негізінде оқушылардың
өзіндік таным əрекеттері болған белсенді оқу ... ... ... ... ... ... ... не мазмұн, не оқу əдістеріне
матамайтын, ал қиыншылықтарды жеңуге көмектесетін, қажет ... ... ...... ... ... ... мызғымас оқу
бағдарламалары мұғалім ... тек ... ... ғана ... бағдарламаларымен ауыстырылды. Ауызша жəне жазбаша сөздің орнына
оқушылардың өзіндік ... ... ... ... бағышталған
теориялық жəне практикалық дəрістер келді. Кейінгі кезеңдерде жүргізілген
зерттеулер ежелгіден, дəстүрлі жəне ... ... ... ... ... ... ... қалып, күнделікті маңызды болған мəселелерді
шешудің жаңа ... ... ... Бұл ... кейін орын
иеленген оқу жолдары бүгінгі заман дидактикасының жаңа ... ... ... ... ... ... ... жəне педагогы Дж.
Бруннер ұсынған «жаңалықтар ... ... ... назар аударарлық. Бұл
теорияға орай оқушылар барлық танымдық күштерін іске қосуды ... ... ... ... ... ... ұтымды ықпал жасаушы ... ... ... ... ... танып, білімдер игеруі
қажет. Оқушылар ... ... ... ... ... ... өз
бетінше өрнектеп, тəжірибеде қолдану жолдарын да игеруі ... ... оқу ... ... » ... де, ... қиыншылықтарды
жеңу жолымен жүргізілетін оқудан да өзгеше, ... ... екі жүйе ... теориясының негізі əрі қажетті ... ... ... ... тəн ... Бруннердің пайымдауынша, нақты тақырып бойынша
деректерді жинақтау жəне ... ... ... ... ... ... ... сонымен бірге игерілетін материалдардың шеңберінен
сыртта жатқан заңдылықтарды да ... ... ... ... ... ... сипатталады:
1. Бұл жүйе негізін объектив заңдылықтар құрайды. Осының арқасында
қазіргі заман дидактикасы оқу процесін ... мен ... бір ... ... ... ... күндегі тұжырымдамасы оқу
процесіне ... ... ... ... негізделген, яғни осы жүйеліліктен
сезімдік қабылдау, білімдерді түсіну жəне игеру, игерілген білімдер ... ... ... ... оқу іс-əрекеттерінде табиғи
біртұтастыққа келтіріледі. Танымда да осы ... ... жəне ... ... ... бірдей уақыттағы ықпалдастығына байланысты талаптар да
іске асып барады. ... ... ... өткендегі дидактикалық
жүйелерге тəн теория мен практика, білімдер мен ... ... мен ... өзгерту, сондай-ақ тікелей мұғалімнен алынатын
білімдер көлемі мен оқушылардың өз ... ... ... ... ... жүйе ... комплекстік бағыт-бағдар қажеттігі жөніндегі
түсінім бекіді. Мұғалімдер де, ғалымдар да ... ... ... ... ... ... іс-əрекеттері, мақсаттары мен мотивтері
бірлігіне сүйенген дидактика ғана ... ... жəне ... ... ... түсінді.
2. Бүгінгі дидактика жүйесіндегі оқудың мəні оқушыларға дайын
білімдерді ұсыну, ... өз ... жеңу жəне ... ... ... шектелмейді. Оны түбегейлі ажырататын ... ... ... ... дербестігі жəне белсенділігі
мен саналы байланыс, қатынастарына негізделуі. Бүгінгі дидактиканың ... ... оқу ... ... уақытын, күшін, оқу құрал-жабдықтарын өз
орнымен пайдаланып, балалардың оқу ... жас ... ... қарай белгілеп, денсаулығына зиян келтірмейтіндей етіп
жеткізу.
3. Оқу ... ... ... да өзгерді, оқу жоспарларын,
бағдарламаларын жəне оқу пəндерін құрау принциптері де ... ... ... оқу үшін ... ... ... қажеттерін жəне қызығуларын тіпті де ескермейтін ... ... ... ... ... ... дəріптеді. Оқудың
американдық моделінде көбінесе оқушылардың жағдайға байланысты өз ... ... мен ... белсенділігіне аса көп мəн берілді.
Нəтижеде, ... ... ... суреттемесін беріп, ал жеке ... ... ... ғана енгізілетін. Мұндай дидактикалық бағыттың
ұнамды да, сондай-ақ ұнамсыз да ... ... ... ... ... ... өз бетінше асықпай еңбектенумен қалаған саласында тиянақты дайындық
көрді. Бірақ оның қорытынды білімі тар шеңбердегі проблемалармен ... жүйе мен ... ... дидактикалық жүйелердің ұнамды сапалары жаңа дидактикаға өтіп,
толыға түсті. ... ... ... оқу жоспарлары,
бағдарламалары, курстері бүкіл əлемге ... ... ... ... ... ... ... де өріс алып, олар оқушылардың
əрқилы қажеттері мен қызығуларына икемдестірілуде.
Сонымен, ежелгі заманнан бері ... ... мен ... ... ... ... ... бағыттарды өз
тəжірибесінде тексеріп, сынап көруде. Ғылым ... ... ... озық ... ... ... ... Мектептің қазіргі
заман білімдену жүйесіне И.Гербарт жəне Д.Дьюи жүйелері көп ... ... ... ... ... оқудағы бір тараптылық принциптен бас
тартып, бала жөніндегі ғылыми білімдердің бар ... ... ден ... ... процесінің қызметі.
Оқыту процесінің өзіне тән қызметтері бар. Олар:
• оқытудың білім беру,
• оқытудың ... ... ... қызметтері.
Оқытудың білім беру қызметі – бұл адам ... ... ... оны өз ... ... алуға, ілкерлік пен дағдыны игеруге
даярлау. Қазіргі кезде білімді толық ... үшін оған ... ... жөн. Олар:
- Білімнің толықтығы –оқу материалдарын ... үшін ... ... іске ... ... ...... өз бетімен ізденіп ақыл ойын
дамытуы;
- Білімнің әрекеттілігі – жаңа білім алу үшін ... ... ... ... ... ... тәрбиелік қызметі
Тәрбиелей отырып оқыту, ғылыми теориялар мен ережелердің ... мен ... ... ... ... нормаларды, мінез –
құлықты игеруін қамтамасыз ... әсер ... ... ... тәрбиелеу,
оқушыларды өмірге, білім алуға тәрбиелейді, ақыл –ой ... ... ... қалыптастырады.
Мектепте оқушыларға теориялық білім беру тәрбие ... ... ... дамыту қызметі
Оқыту процесі, білімді меңгеру оқушыны дамытады. Оқушының тілі, ақыл –
ойы, сенсорлық және қозғалыс аймағы, сезімі, ерік ... ... ... Оқыту – жеке тұлғаны дамыту құралы. Л.С. ... ... ... заңдарының бірі – баланың дамуы оқытуға
байланысты. Сондықтан білім мазмұнына ... ... ... ... ... П.А. Гальпериннің ақыл –ой жұмысын кезең
бойынша қалыптастыру теориясы, М.Н.Скаткиннің, ... ... ... баланы дамытуға бағытталған.
Қазіргі оқыту тек білім берумен шектелмей, оқушыны әр ... ... ақыл ойды ... бағытталған. Оқыту процесінің 3 міндеті бір
–бірімен тығыз байланысты және оқытудың барлық бөліктерінде жүзеге ... ... ... ...... ... ... жəне ұйымдастыру – атқарады. Бұлардың бəрі кешенді
іске қосылады, алайда, тəжірибелік іс-əрекетті ... ... ... ... ... үшін олардың əрбірін өз алдына ... ... ... қызметі ең алдымен білім, ептілік,
дағдыларды, шығармашылық іс-əрекет тəжірибесін қалыптастыруға бағытталады.
Білім ... – бұл ... ... ... ... ... ... мен сипаттамаларды , т.с.с. түсіну, есте қалдырып,
қажеттікке орай қайта жаңғырту.
Оқу барысында ғылыми білімдер ... ... ... ... ... енуі ... Бұл ... іске асырылуынан білім
толықтығы, жүйелілігі жəне саналылығы, оның бекімі мен ... ... ... ... ... мен ... түрлері бойынша
мəліметтер жинақтайды, игерілген білімдерді саналы пайдалана білу негіздері
қаланып, оларды тұрмыстық міндеттерді ... ... ... ... ... ... оқушыға тек білім игертіп қана
шектелмей, олардың ептіліктері мен дағдыларын қалыптастыруға арқау болады.
Ептіліктер – бұл ... ... ... ... қандай да нақты
əрекеттерді орындау қабілеті. Дəлірек айтсақ, ептілік дегеніміз – ... ... ... ... жолдарын меңгеру.
Дағды – бұл саналы іс-əрекеттің ... ... ... ...... ... ... дəрежеде жетілген ептілік.
Ептілік жаттығулар нəтижесінде қалыптасады. ... ... үшін ... ... ... мен ... жалпы оқулық жəне арнайы оқулық болып
ажыралады.
Арнайы оқу ептіліктері мен дағдылары нақты оқу пəні мен ... ... ... ... Мысалы, физика, химия пəндері бойынша
– зертханалық тəжірибелер өткізу, заттай ... ...... ... ... ... ... не басқа
құралдарды қолдану; математикадан – логарифмдік ... ... ... модельдермен жəне т.б. жұмыс алып бару ептіліктері
мен дағдылары орнығады.
Арнайылардан тыс оқу ... ... ... ... ... бар
жалпы оқу ептіліктері мен дағдыларын да игереді. ... оқу жəне ... ... ... ... тиімді ұйымдастыру ептіліктері; оқулық,
анықтамалар, библиографиялық тізімдермен жұмыс.
Оқу процесі білім беру қызметімен бір ... ... ... ... ... ... Оқудың тəрбиелік қызметтері осы əлеуметтік процестің өз
табиғатына орай орындалады. Осыдан оқу процесінде оқушыларда ... ... ... ... жəне ойлау заңдылықтарын пайымдау,
қоғамдық талап, тəртіп нормаларын мойындау əрі оған ... ... ... ... ... ... сезімі, іс-əрекеттік,
əлеуметтік мінез-құлық, құндылық жəне құндылықты бағыт-бағдарлар да осы ... ... ... ... ... ... тікелей білім мазмұнынан келіп шығады. Əр оқу
пəнінің өзіндік тəрбие ... бар. ... ... сапа-
қасиеттерін қалыптастыруда гуманитар жəне əлеуметтік-экономикалық пəндердің
тəрбиелік маңызы басқа кəсіби пəндермен салыстырғанда өте жоғары.
Оқу барысындағы ... ... ... мен ... ... ... жəне ... психологиялық жағдайға байланысты. Педагогикалық
процесс қатысушыларының арасындағы қарым-қатынас, ... ... ... ... ... ... либералдық. Бұл орайда
қазіргі заман педагогикасының ұстанымы-мұғалімнің оқушыға деген ... ... ... ... шəкірттерге белгілі шамада дербес,
өз бетінше жұмыс алып бару мүмкіндігін беру жəне ... оқу ... ... сенім білдіруі. Осылардың бəрі біріге оқушыға ... ... тең ... ... ... танытып, оның белсенділігін
көтеруге жəрдемін ... Оқу ... ... ... ... алайда ол тəрбие кейде қисынсыз бағытқа да бұрылып кетуі ықтимал,
сондықтан ... ... ... іске ... оқу ... оның мазмұнын іріктеу мен əдіс, формаларын таңдауға
байланысты тəрбие ... ... ... ... ... беру жəне тəрбиелеу қызметтерімен бір қатар оқу процесі балаға
дамыту ықпалын да жасайды. Оқып, білім игере ... ... ... ... яғни ... ... ... ой толғауы, сезімдік жəне ... ... ... қабілет-қасиеттері ілгерілі даму
өзгерістеріне келеді. “Даму басы - ... бұл аса ... ... Сабақ барысында мұғалім қаруы болған білім мазмұны,
ол қолданған оқу формалары мен əдістері, сондай-ақ ... ... да ... ... – бəрі де даму өзегі.
Дұрыс ұйымдастырылған оқу əрқашан дамыту қызметін атқаратыны сөзсіз,
дегенмен оның ... іске асуы ... ... ... тəуелді.
Педагогика теориясы мен тəжірибесінде дамыту мақсатына орай ерекше оқу
технологиялары ... ... ... ... ... бағыты (И.Я.Талызина);
- теориялық материалдар көлемін арттыра беру (Л.В.Занков);
- жоғары қарқын жəне қиыншылық деңгейінде оқыту ... ... өз оқу ... ... ... ету (Л.В.Занков);
- проблемді оқыту (А.М.Матюшкин, М.И.Махмутов);
- оқудың дамытушы əдістер жүйесін қолдану (И.Я. ... ... ... ... ... тұжырымы (В.В.Давыдов, Д.Б.Эльконин);
- оқушылардың танымдық іс-əрекеттерінің белсенділігін көтеру əдістерін
қолдану (Г.И.Щукин);
- төңіректері қоғам, адам, өнермен қатынастардан болатын толғаныс, ... ... ... жолдары пайдалану арқылы оқу тиімділігін арттыру
бағыты (Д.Кабалевский, И.Волков).
Бүгінгі таңда оқудың дамытушылық қызметін жүзеге ... ... ... табысты қолданып жүр (11-лекцияда).
Білім беру, тəрбиелеу жəне дамыту қызметтерімен қатар педагогика
ғылымында оқудың ... жəне ... ... де өз алдына
қарастырылуда. Оқу процесін шəкірттерді ... ... ... ... ... ... ... болып күтетіндей дəрежеде
құрастыру, оқушыны жаңаны ... ... етіп ... ... ... жоғары да аталған барша ... ... ... ... ... бəрі ... шартты байланыста əрі сабақ
бөліктері мен кезеңдерінің бəрінде бірдей ... ... ... ... негізгі құрамдық бөліктері.
Дидактика тарихында оқыту мақсаты туралы екі ... ... ... – жеке ... ... есін және ... қабілеттерін
дамыту деген тұжырым. Екіншісі : мақсат- ғылым негіздерін меңгерту, ... ... ... ... ... мақсаты білім туралы мемлекеттік құжаттарда белгіленген.
Ол ... ... ... ... Оқу ... меңгертудің
әрбір кезеңінде мұғалім өзінің алдында 4 түрлі дидактикалық мақсат қояды
олар :
- Оқушыны оқу ... ... және оны ... рет ... ... еске ... іс ... репродуктивтік деңгейде
қолдандыру;
- Білім және іскерлікті қолдану арқылы жүйелеу;
- Білім, іскерлікті ... және ... ... ... – оқыту процесінде оқушы меңгеретін ғылыми ... ... ... іс ... және ойлау тәсілдері, оқыту мазмұны
пән бойынша жасалған мемлекеттік оқу ... ... ... ... жазылған
Оқыту процесінің бастапқы ... ... ... оқу
материалдарымен және оны қолдану әдістерісен ... Оқу ... ... ... және ... ... ... Оқытудың мақсаты- оқу
материалының негізгі ойын және тәжірибелік ... ... ... кезеңде оқу материалы қайталанады және ... ... ... Бұл ... ... мақсаты – алған білімді
нақтылау, кеңейту, кең түрде жаңғырту, тәжірибелік қолдану.
Үшінші кезеңде ... ... ... жұмыстарын ұйымдас-
тырады, сол арқылы ұғымдарын ... ... ... алған білімін
мұғалімнің көмегімен де және өз ... де ... ... ... ... ... Бұл кезеңдегі оқыту нәтижесінің көрсеткіші:
- оқушылардың мәселелерді өз бетімен шешуі
- білімді түрлі жағдайларда қолдана білуі.
Оқыту процесін кезеңдерге бөлу, ... оның ... ... ... ... мен оқудың бірлігі. Олардың біреуін өзгерту, екіншісінің
өзгеруіне де ықпал ... ... ... осы ... ... ... ... әрекет болуы керек .
2. Оқыту және оқудың өзара байланысы арқылы білім ... ... ... ... болады.
6. Таным теориясы жəне оқу
Оқудың теориялық - əдіснамалық негізі - материалистік таным теориясы
(гносеология). Бұл ... орай əлем ... адам ... тыс ... оны ... ... болады. Таным - бұл қоршаған болмыстың, оның
элементтерінің белсенді ақыл-ой жəне ... ... мен ... яғни ... ... ... ... мен ғылыми ұғымдардың
санада бейнеленуі.
Шындық пен нақты болмысты танудың диалектикалық жолы – тікелей ... ... ... одан ... өту.
Тікелей байқау процесінде, яғни түйсік, қабылдау, шынайы болмысты
белсенді зерттеу арқасында қандай да құбылыс не ... ... ... ... Осы ... ... ... жасалады. Бейнақты
(абстракт) ойлау əрекеті танымға түскен құбылыстардың ... ... ... ... ... ... зат не ... арасындағы
мəнді, қажетті де тұрақты байланыстарды ашып, заңдар мен ... ... ... ... оқу ... тікелей қатысты. Білім игеру əрқашан
таныммен байланысты келеді. Оқудың міндеті – табиғат, ... жəне ... ... даму ... ... ... өткізу.
Таным мен оқу арасында жалпы ортақтастық көп. Оқушы қоршаған дүниені
тану арқылы дамиды, кемелденеді. Оқу ... ... ... ... бір
формасы ретінде қарастыруға болады.
Алайда таным мен оқу ... ... ... ... ... ... таным –бұл қоғамдық-тарихи категория. Көптеген ғасырлар бойы ғалымдар
табиғат, қоғам жəне адам ... ... ... ... Яғни
ғалымдар жаңалықты тұңғыш күйінде таниды, сондықтан да ондай ... ... Ал оқу ... ... ... ... ... деп
қабылдайды, ғылым жинақтаған түсінік, ұғым, деректерді игереді. Олар өздері
үшін бұрыннан ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндіктері мен ерекшеліктеріне орайластырылған, дидактикалық бейімге
келтірілген əрі қарапайымдастырылған материалдарды меңгерумен айналысады.
Сонымен бірге, оқу ... ... ... ... ... ... ... мұғалім болуын керек қылады, ал ғалым тұлғааралық қатынастарды
көбіне қажет етпейді.
- жаңалықтар ... ... ... ... ... кезеңдік ғылыми
ізденістерді қажет етеді. Ал оқу процесінде белгіліні қайтадан ашып, игеру
жолы қысқа əрі мұғалім ... ... ... ... ... не ... ... қабылдауды талап етеді
де, ал олардың шынайылығын практика дəлелдеуі тиіс. Оқу барысында мұғалім
білім игеру процесі ... ... жəне оны ... ... ... немесе біріктіріп жүргізуі мүмкін.
Сонымен, таным мен оқу процесі арасында қаншалықты ортақтастық болса,
соншалықты айырмашылық та бар. Оқу ... ... ... ... ... ... заңдылықтар негізінде өзіне ғана тəн ... ... ... ... ... ... ... дамуына мұқият ден қоя
отырып, ... ... ... жəне шешілуі жағынан қиналтпайтын
проблемалар қойып баруы қажет. Оқушылар, өз ... осы ... ... ... əрі пайдалы болған білімдерді игеретініне сенімді
болуы тиіс. Сабақтар «толық ойлау актілері» ... ... ... ... ептіліктерді игеруі күтіледі:
- нақты қиыншылықты сезу;
- оны (проблеманы) анықтау;
- кезіккен қиыншылықты жеңудің болжамын (гипотезасын) ... ... ... ... оның бір ... ... ... табу;
- болжамды бақылау немесе эксперименттер жəрдемімен тексеру»;
«Дəстүрлі» жүйемен салыстырғанда, Дьюи өте ... ... ... ... ... оқу» ... негізінде оқушылардың
өзіндік таным əрекеттері болған белсенді оқу мектеп тəжірибесіне ... ... ... ... ... не мазмұн, не оқу əдістеріне
матамайтын, ал ... ... ... ... болса, жəрдем
беретін жебеуші – мұғалім ... ... ... ... ... ... тарапынан тек жалпылай мазмұны ғана анықталған
бағыттау бағдарламаларымен ауыстырылды. Ауызша жəне ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастыруға бағышталған
теориялық жəне практикалық дəрістер келді. Кейінгі кезеңдерде ... ... ... жəне ... ... жүйелерден ең
құнды болған тараптарын сақтап ... ... ... ... ... жаңа жолдарын табуға бағытталды. Бұл ізденулерден кейін ... оқу ... ... ... ... жаңа ... құрады.
Жаңа бағыттар арасында белгілі американ психологы жəне педагогы Дж.
Бруннер ұсынған «жаңалықтар ашумен ... ... ... ... ... орай оқушылар барлық танымдық күштерін іске қосуды талап ететін
жəне өнімді ойлау ... ... ... ... ... ... ... жаңалықтары негізінде дүниені танып, білімдер игеруі
қажет. ... ... ... ... ... ... ... өз
бетінше өрнектеп, тəжірибеде қолдану жолдарын да игеруі қажет. Сонымен,
ежелгі ... бері ... ... мен ... ... жолдары
іздестірілуде. Мұғалімдер көптеген бағыттарды өз тəжірибесінде тексеріп,
сынап көруде. Ғылым ... ... аса ... озық ... ... ... Мектептің қазіргі заман білімдену жүйесіне
И.Гербарт жəне ... ... көп ... ... Бірақ қазіргі заман
дидактикасы оқудағы бір тараптылық принциптен бас ... бала ... ... бар ... ... ... ден қойды.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 13 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Оқу - дидактикалық процесс16 бет
"Оқытуды ұйымдастыру формалары және әдістемесі16 бет
XIX г. 60-70-жылдарына дейінгі қазақ әдеби тілі және оны танытатын үлгілер25 бет
XX ғасырдың 20-30 жылдарындағы қазақ зиялыларының педагогикалық ойлары49 бет
«Adobe Photoshop» тақырыбына электрондық құрал47 бет
«Вокалдық-хор тәрбиелеу» пәнінен дәрістің қысқаша конспектісі32 бет
«жасанды интелект дамуындағы кибернетикалық рөлі: білім беру саласында »9 бет
«Қазақстанның болашағы – қазақ тілінде»4 бет
Адольф Дистервегтің педагогикалық қызметі мен теориясы8 бет
Ағылшын тілі сабағында дидактикалық ойындар арқылы оқушының ауызша сөйлей алу және жазу дағдысын қалыптастыру7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь