Дифференциалды психологияның даму тарихы



Пән: Психология
Жұмыс түрі:  Материал
Көлемі: 36 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге
Таңдаулыға:   
Тегін:  Антиплагиат

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






ТҮСІНІК ХАТ

1. Пәннің аты: Дифференциалды психология
2. Пәннің коды:DP 3206
3. Кредит саны: 3
4. Курсттың оқытушысы: Теориялық және практикалық психология
кафедрасының оқытушысы Нуркасинова Л.М.
5. Кафедраның орналасқан жері: 313 бөлме, 3 қабат
6. Кафедраның телефоны:
7. Кафедрада өткізілетін консультация уақыты:
8. Курстың өтілетін уақыты мен орны: сәрсенбі 14.15-15.05, 17.50-19.35,
сенбі 14.15-15.50.

Курстың қысқаша сипаттамасы: Дифференциалды психология психолог
мамандарды даярлаудағы психология-педагогика блогының пәндеріне жатады.
Оның негізгі міндеті: студенттердің бойында индивидуалдылықты зерттеуге
деген қызығушылықты және осы білімдерін тәжірибеде қолдану дағдыларын
қалыптастыру.
Дифференциалды психология курсы Жалпы психология, Орталық жүйке жүйесі
физиологиясы, Психофизиология, Психогенетика, Жас ерекшелік
психологиясы, Эксперименттік психология, Психологиядағы математикалық
әдістер және т.б. психологияның әртүрлі салаларындағы арнайы курстармен
байланысты.
Пәнді оқыту мақсаты: Дифференциалды психологияның индивидуалды
айырмашылықтар психологиясы ретіндегі пәні, міндеттері мен әдістері туралы,
басқа ғылымдар жүйесінде алатын орны туралы түсінік беру; дифференциалды
психологияның негізгі мәселелері және категориялық аппаратымен таныстыру;
адам индивидуалдығының табиғаты мен ерекшеліктері туралы заманауи
білімдерді қалыптастыру.
Пәнді оқып үйрену міндеттері:
1. Адам индивидуалдылығының негізгі деңгейлерін баяндау, жыныстық,
конституциялық, нейрофизиологиялық, топтық ерекшеліктерді қарастыру.
2. Адамдарды тәрбиелеу, оқыту және мамандыққа бағдарлауда дифференциалды
психологиялық білімдердің маңызын түсіндіру.

Дифференциалды психология пәнін оқыту нәтижесінде студент:
- Дифференциалды психологияның пәнін, мақсатын, міндеттерін,
зерттеу әдістерін, салаларын;
- Дифференциалды психологияның даму тарихын, теориялық
мәселелерін;
- Дара ерекшеліктер және психологиялық қасиеттер құрылымын;
- Дара ерекшеліктердің психофизиологиялық негізін;
- Мінез және келбет даралық элементі ретінде түсінігін;
- Интеллект қасиетінің құрылымын;
- Темперамент және тұлға түсінігін;
- Когнитивті стильдерді;
- Дифференциалды психологиядағы индивидуалдылық
мәселесі,мазмұнын;
- Дара ерекшеліктердің қалыптасуындағы тұқым қуалау және орта
ролін;
- Идиографиялық талдау. Индивидуалдылықты зерттеудің
идиографиялық әдістерін
білуі керек.
- теориялық білімдерді практикада адекватты қолдануды;
- психологиядағы ғылыми-ұғымды аппараттарды игеруге ептілік;
- дифференциалды психология мәселелері бойынша материалдарды ауызша және
жазбаша түрде ұсыну ептілігін;
- сәйкес ғылыми әдебиеттермен жұмыс жасау және іздестіру дағдылырын;
- оқу-зерттеу іс-әрекетіне деген дағдыларды;
- кәсіби қарым-қатынас дағдыларын
меңгеруі керек.
Бағдарлама отандық және шетел әдебиеттері негізінде жазылды.

Оқу жоспарына көшірме
Күндізгі бөлім 050503-психология

курсекредит ДӘРІССОӨЖ СӨЖ
с ме
ст
р
1 1-Тақырып 1. Кіріспе. 6 6 6
2 Дифференциалды психология
апғылым ретінде.
таДӘРІС 1. Дифференциалды
психология ғылым ретінде,
зерттеу пәні, мақсат,
міндеттері, объектісі
ДӘРІС 2. Дифференциалды
психологияның даму тарихы,
этаптары.
2 3-Тақырып 2. 6 6 6
4 Дифференциалды психология
апәдістері.
таДӘРІС 1. дифференциалды
психологияның зерттеу
әдістері.
3 5 Тақырып 4. 3 3 3
апИндивидуалды айырмашылық
такөздері.
ДӘРІС 1. Тұқым қуалау және
орта өзара әрекеттестігі.
ДӘРІС 2. индивид, тұлға,
индивидуалдылық ұғымдыры
4 6-Тақырып 4. Дифференциалды 6 6 6
7 психфизиология индивидуалды
аперекшеліктер психологиясының
тағылыми базасы ретінде.
ДӘРІС . Дифференциалды
психфизиология
5 8-Тақырып 5. 6 6 6
9 Индивидтік сипаттамалар: ми
апжартышарларының ассиметриясы
тажәне темперамент. ДӘРІС 1.
Ми жартышарларының
ассиметриясы
ДӘРІС 2.
Темперамент
6 10Тақырып 6. Мінез 3 3 3
аппсихологиясы.
та
7 11Тақырып 7. Қабілеттер 6 6 6
-1психологиясы.
2 Индивидуалдылық
апқұрылымындағы қабілеттер.
таДӘРІС 1. Қабілеттер
теориясы, құрылымы.
ДӘРІС 2. Интеллектуалды
қабілеттерді зерттеу.
ДӘРІС 3. Дарындылық пен
данышпандық ұғымдары.
8 13Тақырып 8. Адам 3 3 3
апконституциясы
та
9 14Тақырып 9. Жыныс 6 6 6
-1психологиясы.
5 ДӘРІС 1. Индивидуалдылық
апқұрылымындағы жыныстық
таерекшеліктер.
ДӘРІС 2. Жыныстық диморфизм
ұғымдары.
ДӘРІС 3. Психологиялық
қасиеттердегі жыныстық
айырмашылықтар
БАРЛЫҒЫ 45 45 45

Оқу жоспарына көшірме
Сырттай бөлім 050503-психология 2ж2к
3ж2к
курсеместр кредит ДӘРІС СОӨЖ
с
1 Тақырып 1. 1 1 16
Дифференциалды
психологияның пәні,
тарихы, негізгі
бағыттары.
2 Тақырып 2. 1 1 17
Дифференциалды
психологияның әдістері.
3 Тақырып 3. Индивидуалды2 2 17
айырмашылық көздері.
Индивид, Тұлға,
Индивидуалдылық.
4 Тақырып 4. Индивидтік 2 2 17
сипаттамалар: ми
жартышарларының
ассиметриясы және
темперамент.
5 Тақырып 5. Мінез 1 1 17
психологиясы.
6 Тақырып 6. Қабілеттер 1 1 17
психологиясы.
Индивидуалдылық
құрылымындағы
қабілеттер.
7 Тақырып 7. Жыныс 1 1 16
психологиясы.
барлығы 9 9 117

Оқу жоспарына көшірме
Сырттай бөлім 050503-психология 5ж3к

курсеместр кредит ДӘРІС СОӨЖ
с
1 Тақырып 1. 2 2 14
Дифференциалды
психологияның пәні,
тарихы, негізгі
бағыттары.
2 Тақырып 2. 3 3 14
Дифференциалды
психологияның әдістері.
3 Тақырып 3. Индивидуалды3 3 14
айырмашылық көздері.
Индивид, Тұлға,
Индивидуалдылық.
4 Тақырып 4. Индивидтік 2 2 14
сипаттамалар: ми
жартышарларының
ассиметриясы және
темперамент.
5 Тақырып 5. Мінез 2 2 14
психологиясы.
6 Тақырып 6. Қабілеттер 3 3 15
психологиясы.
Индивидуалдылық
құрылымындағы
қабілеттер.
7 Тақырып 9. Жыныс 3 3 14
психологиясы.
БАРЛЫҒЫ 18 18 99

Студенттердің өзіндік жұмыстары
(СӨЖ)

№ СӨЖ тақырыптары, мазмұны Жүргізу Сағат,
түрі апта
1 Дифференциалды психологияның Баяндама 5 сағ
шығу тегі. Ерте психологиялық 1-2 апта
теориялардағы индивидуалдық
айырмашылықтар.
2 Индивидуалды айырмашылықтар дыңТоппен 5 сағ
таралуы талдау 3 апта
және
талқылау
3 Тұқымқуалаушылық табиғаты. Баяндама 6 сағ
Қоршаған орта сипаттамалары. 4-5 апта
4 Денебітімі және мінез құлық. Баяндама 6 сағ
Конституционалды типтер. 6-7 апта
5 Үйрену және индивидуалды Дөңгелек 5 сағ
айырмашылықтар. стол 8-9 апта
6 Жастық ерекшеліктер. Отбасылық Жеке жоба6 сағ
ұқсастықтар. 10-11
апта
7 Ақыл ой кемістігі және Топпен 6 сағ
данышпандық (гениальность). талдау 12-13
және апта
талқылау
8 Жыныстық айырмашылықтар: Пікіртала6 сағ
қабілеттердегі, тұлғалық және с 14-15
жетістіктердегі жыныстық апта
айырмашылықтар
БАРЛЫҒЫ: 45 сағ

Баға қою саясаты:
Қорытынды баға мына бағыттар бойынша қойылады:
1. Үй тапсырмасын орындау (жоғары балл -10);
2. Күнделікті бақылау (жоғары балл -10);
3. Аралық бақылау (жоғары балл -10);
4. Қорытынды бақылау (жоғары балл -10); кредиттік бақылау бойынша
қабылданған оқытуды бағалау жүйесі

Әріп Цифрлік Балл Дәстүрлі бағалау
бойынша эквиваленті саны жүйесі
бағалау
А 4,0 95-100 Өте жақсы
А- 3,67 90-94
B+ 3,33 85-89 Жақсы
B 3,0 80-84
B- 2,67 75-79
C+ 2,33 70-74 Қанағаттанарлық
C 2,0 65-69
C- 1,67 60-64
D+ 1,33 55-59
D 1.0 50-54
F 0 0-49 Қанағаттанарлықсыз


Оқытушы саясаты (студенттің этикасы).
• Барлық сабақтарға міндетті түрде қатысу. Сабақтан кешікпеу.
• Тапсырмаларды уақытында және сапалы түрде орындау.
• Тапсырмаларды дер кезінде орындамаған жағдайда қорытынды баға
төмендеуі мүмкін.
• Ұялы телефондар сабақ үстінде өшірілуі тиіс немесе дірілді қағысқа
қойылуы шарт.
• Тренинг сабақтарына ыңғайлы киімдермен келу қажет.
• Абай атындағы ҚазҰПУ-дің ішкі тәртібін дұрыс сақтау, Университет
уставын қатан орындау.
• Қарым-қатынас мәдениеттілігін сақтап, топта жағымды психологиялық
ахуал болу мүмкіндігін туғызу.

ПӘННІҢ МАЗМҰНЫ

ТАҚЫРЫП 1. Дифференциалды психологияның пәні, тарихы, негізгі бағыттары.
Дифференциалды психология ғылым ретінде. Басқа ғылымдармен байланысы,
практикалық психологиядағы ролі. Дифференциалды психологияның даму
этаптары. Дифференциалды психологияның жеке ғылым саласы ретінде бөлінуінің
алғышарттары.

ТАҚЫРЫП 2. Дифференциалды психологияның әдістері. Дифференциалды
психология әдістерінің классификациясы. Жалпы ғылыми әдістер: бақылау,
эксперимент, модельдеу. Әдістердің артықшылықтары мен кемшіліктері.
Психогенетикалық әдістер: генеологиялық, асыранды балалар әдісі, егіздер
әдісі. Тарихи әдістер: биографиялық, күнделік, өмірбаян. Нағыз
психологиялық әдістер: интроспективті, психофизиологиялық, әлеуметтік
психологиялық, іс әрекет өнімдерін талдау әдісі, тест, психосемантикалық
әдістер.

ТАҚЫРЫП 3. Индивидуалды айырмашылық көздері. Индивид, Тұлға,
Индивидуалдылық. Орта және тұқым қуалаушылықтың өзараәрекеттестігі.
Биогенетикалық, социогенетикалық, екі фактор теориялары, Л.С.Выготский
ілімі. Индивид, тұлға, индивидуалдық ұғымдары. Әртүрлі бағыттардағы
индивидуалдылық құрылымы.

ТАҚЫРЫП 4. Дифференциалды психофизиология индивидуалды ерекшеліктер
психологиясының ғылыми негізі ретінде. И.П.Павловтың жүйке жүйесінің
типтері және қасиеттері туралы ілімі. Жүйке жүйесінің негізгі қасиеттері.
Павлов бойынша жүйке жүйесінің темперамент типтеріне сай классификациясы.
Б.М.Теплов және В.Д.Небылыцин мектептеріндегі адам жүйке жүйесі қасиеттерін
зерттеу. Жүйке жүйесінің жалпы және жеке қасиеттері туралы ұғымдар. Жүйке
жүйесінің негізгі қасиеттерң жіне олардың психологиялық көріністері. Жүйке
жүйесінің типтері және әс ірекет стилі. Е.А.Климовтың іс әрекет стилі
туралы теориясы.

ТАҚЫРЫП 5. Индивидтік сипаттамалар: ми жартышарларының ассиметриясы және
темперамент. Жартышарлар ассиметриясы және олардың көрінісі. Церебралды
доминанттылық және қол доминанттылығы ұғымы. Ассиметрияның онтогенезде
қалыптасуы. Темперамент индивидуалдылық қасиет ретінде. Темпераменттің
гуморальды, конституциялық және психологиялық теориялары. Э.Кречмер,
У.Шелдон, Я.Стреляу, В.М.Русалов ұсынғвн типтер.

ТАҚЫРЫП 6. Мінез психологиясы. Индивидуалдылық құрылымындағы мінездің орны.
Мінезбен темперамент арақатынасы. Мінез акцентуациясы ұғымы. К.Леонгард,
А.Е.Личко көзқарастары. Мінездің қалыптасуы.

ТАҚЫРЫП 7. Қабілеттер психологиясы. Индивидуалдылық құрылымындағы
қабілеттер. Қабілеттер теориясы. Қабілеттердің құрылымы (нышандар мен
операциялар) және сипаттамалары (сапасы, деңгейі). Интеллектуалды
қабілеттерді зерттеу. Интеллектінің факторлық теориялары (Ч.Спирмен,
Дж.Гилфорд, Дж.Келли). интеллектінің көпварианттылығының көздері.
Дарындылық пен данышпандылық ұғымдары. Данышпандылық теориялары.

ТАҚЫРЫП 8. Адам конституциясы ұғымы.
Адамның жалпы және жеке конституциясы. Тұқым қуалаушылық пен конституция.
Денелік конституция. Э.Кречмердің зерттеулері. Кречмер бойынша дене
құрылысының типтері. Бет сүйектері мен бас сүйектері құрылысының
ерекшеліктері. Адамның дене құрылысы және оның темперамент пен мінездің
арақатынасы. У.Шелдонның зерттеулері. Антроскопиялық әдіс. Шелдон бойынша
дене құрылысының алғашқы компоненттері. Адам соматотипі ұғымы. Адам
конституциясы туралы қазіргі кездегі түсініктер. Дене құрылысмы және
индивидуалды психологоиялық ерекшеліктер арасындағы қзара байланыс.

ТАҚЫРЫП 9. Жыныс психологиясы. Индивидуалдылық құрылымындағы жыныс.
Биологиялық және психологиялық жыныс ұғымдары. Жыныстық идентификацияның
дамуы теориялары. В.А.Геодакянның жыныс эволюциясы теориясы.
Жыныстықдиморфизи, дипсихизм ұғымдары. Жыныс этологиясы. Психологиялық
қасиеттердегі жыныстық айырмашылықтар.

ҰСЫНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. Анастази А. Дифференциальная психология. Индивидуальные и групповые
различия в поведении. М., 2001.
2. Асмолов А.Г. Психология индивидуальности. МГУ, 1980.
3. Егорова М.С. Психология индивидуальных различий. М., 1997.
4. Ильин Е.П. Психология индивидуальных различий. СПб., 2004.
5. Купер К. Индивидуальные различия. М., 2000.
6. Либин А.В. Дифференциальная психология: на пересечении европейских,
россиских и американских традиций. М., 2004.
7. Мерлин В.С. Очерк интегрального исследования индивидуальности. М.,
1986.
8. Мерлин В.С. Индивидуальность человека: условия проявления и развития.
Перьм, 1988.
9. Небылицин В.Д. Психофизиологические исследования индивидуальных
различий М., 1976.
10. Нартова-Бочавер С.К. Дифференциальная психология. М., 2006.
11. Психология индивидуальных различий: Тексты Под ред. Ю.Б.
Гиппенрейтера. МГУ, 1982.
12. Теплов Б.М. Психология индивидуальных различий. М., 1976.
13. Ананьев Б.Г. О проблемах современного человекопознания. – М.: Наука,
2000. - 188с.
14. Рыбалко Е.Ф. Возрастная и дифференциальная психология. Л. , 1990

Қосымша әдебиеттер

1. Психология личности. М.: ООО Вопросы психологии, 2001.
2. Психология личности. Тексты.Под ред. Ю.Б.Гиппенрейтер, А.А. Пузырея
М.: Изд-во МГУ, 1984.
3. Психология личности. Хрестоматия: В 2 т.Ред.-сост. Д.Я. Райгородский.
Самара, 1999.
4. Русалов В.М. Теоретические проблемы построения специальной теории
индивидуальностиПсихологический журнал,1986. №4. С.23-35.
5. Рейнвальд Н.И. Психология личности. М.: Изд-во Ун-та дружбы народов,
1987.
6. Рубинштейн С.Л. Основы общей психологии: В 2 т. М.: Педагогика, 1989
7. Общая психология.Под ред. А.В. ПетровскогоМ.: Просвещение, 1986.
8. Общая психология. Курс лекций.Сост. Е.И.Рогов. М.: Владос, 1995.
9. Слободчиков В.И., Исаев .И. Психология человека: Введение в психологию
субъективности. М.: Школа-Пресс, 1995.
10. Фресс П., Пиаже Ж. Экспериментальная психология. М.: Прогресс, 1978.
11. Хрестоматия по психологии.Под ред. А.В. Петровского. М.:
Просвещение, 1987.
12. Экспериментальная психология.Под ред. П.Фресс, Ж.Пиаже М.: Прогресс,
1973

Анықтамалық әдебиеттер

1. Большой толковый психологический словарь. А.Ребер. М., 2003.
2.Жарықбаев К.Б. Сангилбаев О.С. Жантану атауларының түсіндерме сөздігі.
Алматы,
2006.
3. Конюхов Н.И. Словарь-справочник по психологии. -М., 1996.
4. Кордуэлл М. Психология: А - Я: Словарь-справочник -М.: ФАИР-ПРЕСС, 1999.
5. Еникеев М.И., Кочетков О.Л. Общая, социальная и юридическая психология.
Краткий энциклопедический словарь. - М.: Юрид. лит., 1997
6. Намазбаева Ж.И., Сангилбаев О.С. Орысша- қазақша психологиялық сөздік.
Алматы: Print –S, 2005.
7. Немов Р.С. Психология: Словарь- справочник. М., 2003
8. Психологичесчкий словарь. Под ред. Ю.Я.Неймера. Ростов-на-Дону, 2003.
9. Психологический словарь Под ред. В.В.Давыдова и др. - М.: Педагогика ,
1983.
10. Психологический словарь Под ред. В.П.Зинченко, Б.Г.Мещерякова. - 2-е
изд. перераб. и доп. - М.: Педагогика-Пресс, 1997

Дифференциалды психология пәнінен емтихан сұрақтары

1. дифференциалды психология пәні, зерттеу объектісі
2. дифференциалды психологияның даму этаптары
3. дифференциалды психологияның жеке ғылым ретінде қалыптасуының
алғышарттары
4. дифференциалды психология әдістерінің классификациясы
5. дифференциалды психологияда қолданылатын жалпығылыми әдістер
6. психогенетикалық әдістер
7. тарихи әдістер
8. нақты психологиялық әдістер
9. индивидуалды ерекшеліктердің көрінуіне орта және тұқымқуалау әсері
10. биогенетикалық, социогенетикалық, екі фактор теориялары
11. индивид, тұлға, индивидуалдылық ұғымдары
12. индивидтік сипаттамалар
13. ми жартышарларының ассиметриясы және олардың көрінуі
14. темперамент индивидуалдылық ерекшелік ретінде
15. темперамент теориялары
16. нерв жүйесі қасиеттері туралы И.П.Павлов ілімі
17. темпераменттің конституционалдық және гуморальдық теориялары
18. индивидуалдылық құрылымындағы мінез, анықтамасы, құрылымы
19. міне акцентуациясы ұғымы олардың дамуы
20. мінедің қалыптасуы
21. индивидуалдылық құрылымындағы қабілеттер
22. қабілеттердің құрылымы және сипаттамасы
23. интеллектуалды қабілеттер және теориялары
24. дарындылық және данышпандық ұғымдары
25. данышпандық теориялары
26. К.Г.Юнг ұсынған психологиялық типтер сипаттамасы
27. экстроверсия, интроверсия ұғымдары
28. тұлға қырлары психололгия категориясы ретінде
29. Г.Айенктің қырлар теориясы
30. Р.Б.Кеттелл теориясындағы тұлғалық қырлар
31. индивидуалдылық құрылымындағы жыныстық ерекшеліктер
32. жыныстық идентификацияның даму теориялары
33. жыныстық диморфим ұғымы
34. биологиялық және психологиялық жыныс ұғымдары
35. жыныс этологиясы
36. психологиялық қасиеттердегі жыныстық айырмашылықтар
37. психологиядағы өмірлік стиль ұғымы
38. қарым қатынас, лидерлік, тәрбиелеу стильдері
39. когнитивті стиль ұғымы
40. адам конституциясы ұғымы

Реферат тақырыптары
1. Адамның дифференциалды-психологиялық анықтамасы
2. Индивид, индивидуалдылық, жеке тұлға
3. Этикет, мораль, адамгершілік
4. Іс-әрекеттің функционалды жүйесі (П.К.Анохин)
5. Мидың анатомиялық-функционалды блогі (А.Р.Лурия)
6. Мидық оң жән сол жарты шар ассиметриясы
7. Психологиялық тип
8. Индивидтің, индивидуалдылықтың, тұлғаның типтері
9. Интеллект дамуының биологиялық механизмдері
10. Интеллект дамуының әлеуметтік механизмдері
11. Интеллектіні зерттеудегі информациялық бағыты
12. Танымдық әдістер
13. Дарындылық және талант, шығармашылық және креативтілік
14. Тұтас, қажет, мотивациялық интеллект
15. Гиппократ, Галеннің гуморальдық концепциясы
16. Кречмер және Шелдонның конституционалды концепциясы
17. К.Леонгард бойынша темперамент типтері
18. Адам қатынасының көпкомпоненттілігі
19. Мінез құрылымының механизмдері
20. Еркек және әйелдердің кәсіби өзіндік реализациясы
21. Индивидуалдылық құрылымындағы қарым-қатынас
22. Кеңес психологиясындағы индивидуалдылық стиль.

ТАҚЫРЫП 1.
Дифференциалды психология ғылым ретінде. Дифференциалды психологияның
пәні, тарихы, негізгі бағыттары.
Дифференциалды психология - индивидтердің, адамдар тобының индивидуалды
психикалық ерекшеліктерін және осы ерекшеліктердің табиғатын,
заңдылықтарын, салдарларын зерттейтін психология саласы. Психиканың
индивидуалды айырмашылықтары адамға ғане емес, бүкіл жануарлар әлеміне де
тән. әрбір адамда барлық адамдарға ортақ қасиеттер де, тек оның өзіне тән
қасиеттер де бар.
Дифференциалды психологияның міндеттері адам психикасындағы
индивидуалды ерекшеліктердің пайда болуы мен көріну заңдылықтарын анықтау;
психодиагностикалық зерттеулердің, психокоррекциялық бағдарламалардың
теориялық негізін қалыптастыру.
Дифференциалды психология психологияның басқа салаларымен тығыз
байланысты: жалпы психология, салыстырмалы психология, жас ерекшелік
психологиясы, әлеуметтік психология, психофизиология.
Дифференциалды психология пәні біртекті емес. В.Штерн дифференциалды
психология психикалық және физиологиялық құбылыстарды, әрекеттерді
бейімділіктерді қарастырады, яғни объективті бақылауға келмейтін
құбылыстарды ғане емес, мінез-құлықты, бағдврларды, қабілеттерді зерттейді
деген.
Дифференциалды психология қазіргі уақытта индивидуалдылықтың
индивидттік, заттық-мазмұндық, рухани-дүниетанымдық қасиеттерін, өзіндік
сана-сезім ерекшеліктерін, тұлғаның стильдік сипаттамаларын зерттейді.
Психология ғылымы да кез-келген ғылым сияқты өз дамуында үш этаптан
өтті:
- ғылымға дейінгі кезең – мәліметтер бақылау әдісі арқылы жинақталады. Бұл,
көбінесе тұрмыстық білімдер болып табылады және олардың жалпылық деңгейі
төмен.
- нақты ғылыми парадигма – құбылыстар арасындағы себеп-салдарлық
заңдылықтар эксперимент арқылы анықталады. Бірақ бұл заңдылықтардың түп-
тамыры қарастырыла бермейді.
- гуманитарлық парадигма – қарастырылатын құбылыстың қайталанбастығына жіті
мән береді.
Дифференциалды психологияның мәселелері жеке ғылым ретінде бөлінбес бұрын
ғылымға дейінгі, эмпирикалық білімдерде қарастырылды. Мысалы,
характерология адамдар арасындағы айырмашылықты қарапайым типтерге бөлу
арқылы көрсетті (анатомдық-физиологиялық, психологиялық негіздегі әртүрлі
классификациялар жасады). Характерология өкілдері И.Кант, И.Банзен.
Психогностика әртүрлі қимылдар, анатомиялық сипаттамалар мен адам мінезі
арасында байланыс бар деп санады. Мысалы, Ж.Лаватер негіздеген
физиогномикада адамның бет пішініне, мимикасына, дене бітіміне қарап оның
мінез-құлқын болжауға болады деп санады. Ф.А.Галл дамытқан френология
(краниоскопия) өкілдері адамның ерекшеліктерін бас сүйегінің формасымен
байланыстырады. Графология өкілдрі (аббат И.Мишон) индивидуалдылық
белгілерін жазуға қарап анықтады. Осы көрсетілген ғылымға дейінгі таным
салаларын позитивистік ғылым сенімді емес деп жоққа шығарды.
Дифференциалды психология терминін алғаш рет В.Штерн 1900ж жарық көрген
Индивидуалды айырмашылықтар психологиясы еңбегінде қолданлы. Бұл жаңа
саланың алғашқы ірі өкілдері – А.Бине, Дж. Кеттелл, Ф.Гальтон, В.Штерн,
А.Ф.Лазурский. бастапқыда негізгі зерттеу әдісі ретінде индивидуалды,
топтық тестер; ақыл-ой қабілеттеріндегі айырмашылықтар тестері, кейінірек –
эмоциялық реакциялар мен бағдарларды зерттеуге арналған проективті әдістер
қолданылды.
Индивидуалды айырмашылықтар психологиясы практика – педагогиканың,
медицина, еңбек психологиясы сұранысынан туындады. Ал оның жеке ғылым
ретінде қалыптасуы үш алғышарттарға байланысты болды:
1. Психологияға эксперименттік әдістің енуі. Алғашқа эксперименттік-
психологиялық зертхана 1879ж Лейпциг қаласында В.Вундттың жетекшілігімен
ашылды. Осы кездердегі ірі зерттеулер - Фехнер-Вебер психофизикалық заңы;
Киннибрук қаласындағы Гринвич обсерваториясында реакция уақыты
психологиялық құбылыс екендігі ашылды. Эксперименттік әдіс психология
ғылымына төңкеріс әкелді – психиканы өзгертуге, өлшеуге, бағалауға
болатыны анықталды.
2. Статистикалық анализ әдістерін қолдану. Статистикалық әдістер-
психологияда эксперимент нәтижелерін өңдеуге, алынған мәліметтердің
сенімділігі мен объективтілігін тессеруде қолданылатын математикалық
амалдар. Статистикалық анализдің келесі амалдары жиі қолданылады:
Дисперциялық анализ, корреляциялық анализ, факторлық анализ.
3. Психогенетика мәліметтерін қолдану. Психогенетика - ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Салыстырмалы психологияның даму тарихы
Психологияның даму тарихы туралы
Медициналық психологияның даму тарихы
ҚР психологияның даму тарихы
Жалпы психологияның даму тарихы
Психологияның тарихы
Психологияның тарихы. психологиялық тұжырымдамалар
Психологияның тарихы, мақсаты, міндеттері
Медициналық психологияның қалыптасу тарихы
Когнитивті психологияның даму мәселелері
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь