Автомобильдердің жалпы құрылысы

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ

1. НЕГІЗГІ БӨЛІМ

1.1. АВТОМОБИЛЬДЕРДІҢ ЖАЛПЫ ҚҰРЫЛЫСЫ

2. ДВИГАТЕЛЬДІҢ ТҮРЛЕРІ. ІШТЕН ЖАНАТЫН ПОРШЕНЬДІ ДВИГАТЕЛЬДЕРДІҢ ЖҰМЫС ПРИНЦИПТЕРІ
2.1. ІШТЕН ЖАНАТЫН ПОРШЕНЬДІ ДВИГАТЕЛЬДЕРДІҢ ЖҰМЫС ПРИНЦИПТЕРІ
2.2. ДВИГАТЕЛЬДІҢ ЖАЛПЫ ҚҰРЫЛЫСЫ
2.3. КАРБЮРАТОРЛЫ ДВИГАТЕЛЬДЕРДІІҢ ҚОРЕКТЕНДІРУ ЖҮЙЕСІ

3. АВТОМОБИЛЬ ТРАНСМИССИЯСЫ

4. АВТОМОБИЛЬДІҢ ЖҮРІС БӨЛІГІ

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
КІРІСПЕ
Жалпы автомобиль тарихы ежелден басталады. Адам баласы өз жұмысын жеңілдетумен қатар өнімділігін арттыру үшін көптеген ізденістердің нәтижесінде автомобиль жасалған.Қазіргі таңда автомобиль көлігінсіз бірде – бір тасымалдау жұыстары атқарылмайды немесе тракторсыз бірде – бір ауыр жұмыс істелмейді.Сондықтанда олардың халық шаруашылығында алатын орны ерекше.
Халық шаруашылығында автомобильдерді төрт түрлі жағдайларда пайдаланады.Олар ауыр жүктерді тасымалдау, көптеген жолаушыларды тасымалдау, көлік орнына пайдалану және спорттық мақсаттарда қолдану.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

1. П. Жүнісбеков, М. Жетпейісов - Автомобильдерді жөндеу және техникалық қызмет. Астана: Фолиант, 2007.
2. Алиев Б – Тракторлар мен автомобильдер құрлысы. Алматы: Наз 2005.
3. Жүнісбеков П. Ж – Автомобильдің құрлысы және пайдалануы – Астана: Фолиант, 2007
4. Родичев В – Тракторлар мен автомобильдер – Алматы: Мектеп - 1986
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
1. НЕГІЗГІ БӨЛІМ
1.1. АВТОМОБИЛЬДЕРДІҢ ЖАЛПЫ ҚҰРЫЛЫСЫ
2. ДВИГАТЕЛЬДІҢ ТҮРЛЕРІ. ІШТЕН ЖАНАТЫН ПОРШЕНЬДІ ДВИГАТЕЛЬДЕРДІҢ ЖҰМЫС
ПРИНЦИПТЕРІ
2.1. ... ... ... ... ... ... ДВИГАТЕЛЬДІҢ ЖАЛПЫ ҚҰРЫЛЫСЫ
2.3. КАРБЮРАТОРЛЫ ДВИГАТЕЛЬДЕРДІІҢ ҚОРЕКТЕНДІРУ ЖҮЙЕСІ
3. АВТОМОБИЛЬ ТРАНСМИССИЯСЫ
4. АВТОМОБИЛЬДІҢ ЖҮРІС БӨЛІГІ
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
КІРІСПЕ
Жалпы автомобиль тарихы ... ... Адам ... өз ... қатар өнімділігін арттыру үшін көптеген ізденістердің
нәтижесінде автомобиль жасалған.Қазіргі ... ... ... ... бір ... ... атқарылмайды немесе тракторсыз бірде – бір ... ... ... ... ... ... орны
ерекше.
Халық шаруашылығында автомобильдерді төрт түрлі жағдайларда
пайдаланады.Олар ауыр ... ... ... ... ... ... ... және спорттық мақсаттарда қолдану.
НЕГІЗГІ БӨЛІМ
Автомобильдер атқаратын жұмыс түрлеріне ... жүк ... ... машиналар және спорттық автомобильдер болып
бөлінеді.Осыған байланысты ... ... жеке – жеке түр – ... ... жүк ... бір ... жеңіл машинаның сондай ... ... ... Олай ... ... сондай түрлендірудің мағынасы
келтірілген.
Жеңіл машиналарды двигателінің жұмыс көлеміне (литражы деп атайды)
байланысты бірнеше ... ... ... де ... ... ... белгілеу маркасына кіргізеді.Ол мына төменгідей:
| Түрленуі ... ... ... ... класс |1,2 – ге ... |11 ... ... |1,3 – 1,8 |21 ... ... |1,9 – 3,5 |31 ... ... |көрсетілмейді |41 ... ... ... ... ... ... ... индексі көрсетілмейді.Мысалы маркасы ВАЗ – 2106 ... ... ... ... ... ... сол белгіден кейін класы
индекспен белгіленеді, яғни класы 21 – кіші класс, ал әрі ... ... ... ... (6 - ... ... ... машиналарының маркалары
арқылы біраз мағлұмат алуға болады.
Жүк машиналары толық салмағына қарай ( яғни өзінің бос ... мен ... ... ... ... ... жеті түрлі класқа
бөледі және олардың индексін 1 – ден 7 – ге дейін санмен белгілейді.Сондағы
жүк машиналардың ... мына ... ... |1,2 – ге |1,3-2,0 |2,1-8,0 ... |15,0 – ... ... | | | | ... |22 |32 |42 |52 |62 ... ... ... басқа да бір ерекше қасиеттеріне қерай
түрленуі мүмкін.Бірақ ондай түрлендіру автомобиль көрсеткіштеріне онша ... ... ... ... ... ... ... деп
атайды.Мысалы өрт сөндіретін, көше тазалайтын, автокрандар т.с.с, Мұндай
арнаулы жылжымалы ... жүк ... ... ... арнаулы
жұмыстадың бір түрін ғана атқаруға арналады.
1.1 АВТОМОБИЛЬДЕРДІҢ ЖАЛПЫ ҚҰРЫЛЫСЫ
Автомобильдер, құрылысы ... өте ... ... ... оың ... ... ... мен жүйелер кіреді ... ... ... болады.Дегенменде, ондағы негізгі механизмдер
мен жүйелердің жұмыстары белгілі бір ... пен ... ... да ... ... ... ... 1.3 – суретте, ал жеңіл машиналардікі 1.4 – ... ... ... үш ... ... ... Двигатель және
шасси.
Кузов тасылатын жүкті орналастыруға арналған.Сондықтанда ол таситын
жүктің түріне қарай әртүрлі ... жүк ... ... ... ... ... ... отыратын кабина жасалады.Ал адам ... ... мен ... ... ... қойылып, тиісті
санитарлық жағдайлармен қамтамасыз ... ... ... ... жүруіне және басқа жұмыстарға арналған қажетті
қуатты тудыратын бөлігі.Оның негізгі жұмыс принципі, энергияның бір түрін
( көбінесе жылуды) екінші түріне ... ... ... табылады.Осы двигательден алынған механикалық энергия автомобильдің
жүргізгіш дөңгелегіне беріледі де ол жол ... ... ... күш тудырады.Сөйтіп автомобиль жол бетімен жүруге мүмкіндік
береді.Сондықтанда двигательдің басқа ... ... ... ... ... тек қана ... ... алынады, ал
генераторларда энергияның ... ... де ... ... деп автомобильдің жол бетімен жүруге арналған бірнеше
қондырғыларын ... ... ... ... алдыңғы және
артқы белдемелер жүретін дөңгелектерімен, ... ... ... ... және ... ... ... Осы қондырғылардың әрқайсысы
белгілі бір ... ... ... ... мен ... ... ... болып табылады.
Трансмиссия – двигателден келген қуатты машинаның жүретін дөңгелегіне
жеткізіп беретін қондырғы.Ол тек ... ... қана ... ... қажетіне қарай түрлендіріп - өзгертіп береді.Себебі машинаға
жүргізуге қажетті күш көп болған ... оның ... ... ... ... ... жүріс бағытын да ... ... ... ... ... жүруін де қамтамасыз етеді.Сөйтіп
трансмиссия көптеген қызмет атқаратын күрделі қондырғы.
Алдыңғы және артқы ...... ... ... ... жол бетіне түсіру қызметін атқарады.Осыған қосымша ол
белдемелерде бірнеше түрлі механизмдер орналасады.Мысалы ... ... ... ... тежегішті т.с. бөлшектер орналасады, ал
алдыңғы басқаратын белдемеде де ... ... ... ... ... Олар 1.3 және 1.4 – ... белгіленген.
Машина тұғыры – автомобильдің шасси бөлігінің барлық механизмдерімен
қоса, двигатель мен ... да ... ... ... ... ... ... болады. Кейбіреуі арнаулы рамадан жасалып,
көбінесе жүк машиналарында бөлек қондырғы ... ... ... ... ... жасалады.Осы ек іжағдайда да ... оның ... ... ... ... ... қондырғы болып
табылады.
Дөңгелек аспалары – алдыңғы және артқы белдемелерді машина тұғырына
бекітіп қана ... ... ... ... жүрісін жұмсарту
қызметін атқарады.Себебі жүріс дөңгелектері жол бетінің бедерімен ... неше ... ... ... ... ... келтіреді.Егер ол
тербелістің амплитудасын азайтып, жиілігін бір ... ... ... ... ... оның ... ... кері
әсерін тигізеді.
Басқару жүйесі көптеген механизмдерден құралады.Олардың негізгісі ... ... ... басқаратын рульдік механизм.Сол рульдік механизм
арқылы автомобильдің жүрісін берілген траектория арқылы бағыттап отырады.
Тежеу ...... ... ... тоқтату
қызметін атқарады.Сондықтанда бұл механизм арқылы автомобильдің барлық
жүріс дөңгелектерінде орналасып, оның айналуын тежеу ... ... ... жылдамдығын азайтуға мүмкіндік жасайды.
Автомобильдің осы ... ... ... ... ... негізгі себебі, олардың эксплуатациялық қасиеттерін жақсарту
болып табылады.
2. ... ... ... ... ПОРШЕНЬДІ ДВИГАТЕЛЬДЕРДІҢ
ЖҰМЫС ПРИНЦИПТЕРІ
Двигатель деп энергияның кез – келген бір ... тек ... ... беретін қондырғыны айтады.Олай болса двигательдер
қолданылатын энергия ... ... ... ... ... ... ... жел, су және т.с. түрлері.
Автомобильдерде пайдаланылатын двигательдердіңғ негізгісі – ол ... Олар да ... ... ... ... қарай бірнеше
түрге бөлінеді.Мұндай жылу двигательдері көбінесе от жағатын бөлігінің
орналасуына ... екі ... яғни ... ... ... ... ... бөлінеді.
Автомобильдерде іштен жанатын двигательдер қолданылады.Мұндай
двигательдерде отын двигатель ішінде ... ... ... ... ... көбейеді де двигательдің қозғалатын бөлшегін итеріп жұмыс
атқарады.Осындай двигательдер көбінесе поршеньді етіп жасалады.Газ ... ... ... ... оның ... ... ... сырттағы қажетті жеріне механикалық эергия түрінде беріледі.Осыдан
басқа іштей жанатын ... ... түрі де ... Яғни ... ... ... ... орналасқан қалақшаға беріледі де, оны айналмалы
қозғалысқа ... ... ... әлі де жетілдіруді қажет
ететіндіктен, қазіргі таңдағы автоморбильдерде онша қолдау таба алған ... ... ... ... ішіндегі, автомобильдерде көп
қолдау тапқан іштен жанатын ... ... ... ... осы ... сондай двигательдердің ... ... ... ... жанатын поршеньді двигательдердің жұыс принциптері
Іштен жанатын поршеньді двигательдердің жұмыс принциптері мына
төмендегідей ретпен ... ... ... (2.1 – ... ... ...... қозғалып тұрады.Соның ... ... ... неше ... ... ... ... цилиндр үсті
цилиндр баласымен бекітілген, ал оның сыртпен қатысуы соратын, шығаратын
клапандар арқылы жүргізіледі.Енді осы ... ... рет – ... ... ... қарай жылжиды, яғни поршеньнің үстіндегі
кеңістік көбейеді.Олай болса оның ішіндегі газ қысымы азайып, вакуум ... ... ... ... ... да ... ауа ... арнаулы
дайындалғанг жану қоспасы кіреді.Бұл процесті сору процесі деп ... а – ... ... ... ... ... ... созылады.
Поршеньнің ендігі жүрісі төменнен жоғары қарай бағытталады (2.1.б ... ... екі ... ... ... ... цилиндр ішіндегі
газ қысылады, яғни көлемі азаяды. Мұны қысу ... деп ... ... ... оның көлемі азайып, температурасы көтеріледі.
2.1.-сурет. Іштен жанатын төрт тактылы двигательдің жұмыс схемасы:
а-сору; б-қысу; ... ... ... ... ... (2.1.в – сурет) қысылыптұрған, ... жану ... ... ... ... ... немесе қызып тұрған
ауаға жанар май шашылады да ол тұтанып жанады.Сонымен қысу ... жану ... іске ... газ өте ... жылу ... шығарады да ол газдың температурасы
көтеріледі, ал температура көтерілсе, оның қысымы да ... осы ... ... ... ... ұлғаю процесі деп атаймыз. Бұл ұлғаю
процесі де поршень төмен келгенше созылады (2.1.г – сурет).
Жанған газ ... ... ... ... төменнен жоғары қарай
қозғалады.Осы кезде шығаратын клапан ашылады да ... газ ... ... ... ... ...... процесі деп
атаймыз.Енді әрі қарай осы процестер қайталана береді.
Сонымен, іштен жанатын поршеньді двигательдердіңғ ... ... ... ... ... қысу, ұлғаю және шығару процестеріне
байланысты екен.Олай болса поршеньнің бір жүрісін бір такт деп ... ... төрт ... ... деп ... ... жұмыс төрт тактыда атқарылып бітеді.Ал осы жұмыстар ... ... ... ... онда ондай двигательдерді екі тактылы іштей
жанатын двигатель деп ... ... ... ... ... ... ... болмайды
(2.2 – сурет).Олардың орнына цилиндрдің орта шенінен шығаратын және
соратын тесіктер ... Сол ... ... өзі ... ашып
тұрады.Сонда поршеньнің жарты жүрісінде бір процесс орындалады.
Екі тактылы двигательдердің жұмысы мына ретпен ... ... ... ... ... ... арқылы ауа немесе жану
қоспасы айдап кіргізіледі, яғни сору ... ... ... ... соратын және шығаратын тесіктерді жапқаннан кейін, қысу
процесі басталады.Ал сол процестің соңында, жоғарыда айтылған төрт ... ... жану мен ... ... іске ... ... ... жүрісіне дейін, яғни шығару тесігін поршень ашқанша ғана жүреді. Әрі
қарай ашылған тесіктен жанған газ өз ... ... ... ... әрі ... ... қайталана береді.Яғни, екі ... төрт ... ... ... ... ... екі жүрісіне аяқталады.
2.2.-сурет. Екі тактылы іштен жанатын дигательдің жұмыс схемасы:
1-блок картері; 3-желдеткіш; 4-кіретін терезе; 5-цилиндр ... ... ... ... 8-поршень.
Жоғарыда айтылған жұмыс процесінде, цилиндр ішіне сору кезінде ауа
немесе жану қоспасы ... ... ... ... ... екі ... ... сору процесі кезінде сырттан тек ауа ғана
сорылып ... қысу ... ... оған ... май шашып араластырып,
қызған газдың температурасы ... ... ... онда ... ... ... деп атайды.Ал егер жану қоспасын
цилиндр сыртында орналасқан, арнаулы аспапта дайындап, сору ... ... ... ... ... ... сору ... цилиндр ішіне
сол дайындалған жану қоспасы ... оны ... ... ... ... онда ... двигательдерді карбюраторлы двигательдер
деп атайды.Өйткені ауа мен жанар майды осы карбюратордаараластырып, жану
қоспасын жасайды.
Автомобильдерде осы ... және ... ... ... ... ... жалпы құрылысы
Автомобильдерде қолданылатын двигательдер ... ... ... ... – шатунды және газ тарату механизмдері,
қоректендіретін, ... ... ... және ... ...... ... – шатунды механизмнің бөлшектерін
қозғалатын және ... ... деп екі ... ... ... цилиндрді, ал қозғалатын бөлшектерге
поршень, шатун және ... ... ... ... ... иінді – шатунды механизм механизмдері ... ... ... ... поршень тобы, шатун тобы және иінді ... ... ... тобының әрқайсысы белгілі бір ... тобы – ... әрі – бері ... ... ... ... оның ... процестер жүру үшін қажетті көлем
жасап тұрады.Поршень тобының бөлшектері ... мен ... ... ... ... ... ... бітеп, цилиндр ішінде жүретін
процестерге байланысты газ қысымын ... ... ... ... ... ... мен иінді білікті жалғастырып, поршеньде пайда
болған газ қысымының күшін ... ... ... ал ... ... біліктегі күшті поршеньге жеткізеді. Сөйтіп, поршеньнің түзу сызықты
қозғалысын, иінді біліктің айналмалы ... ... ... ... тобы ... келген күштің әсерінен өзі айналмалы
қозғалысқа келеді де, сырттағы трансмиссия арқылы ... ... ... құйылып жасаған блоктағы ұяларға ... ... ... онда оның ... және ... беттері ғана ұяға
жанасады. Ол жерді арнаулы аралыфқ ... ... ... ... Ал ... ... өн ... бітеу жасалған ұяларға престеп
орнатады.
Иінді шатунды механизмнің қозғалатын ... тобы 2.5 – ... ... ... шатунды механизмнің қозғалатын бөлшектер тобы.
Оларды мынандай бөлшектер тобына ... ... ... шатун тобы
және иінді – білік тобы. Олар бір – ... ... ... ... тобына поршенннің өзі (15), ... және ... ... ... ... (6) (2.5 – ... шіші қуыс түтік тәрізді болаттан
шыңдап жасалады.Ол екі ұшымен поршеньдегі қалың құйылмаға (3) тығыз кіріп
тұрады да, ... ... ... басы (7) (2.5 – ... сол ... ... ... бұрылып, бұлғақтаған қозғалыс
жасай алады.
Шатун тобының бөлшектері ... ... ... және ... ... ... құралады.Шатунның өзі ішінде
ішпегі бар жоғарғы басынан (7), сол ... ... ... (10,11) және
өзегінен (8) құралады.Жоғарғы басы, ... ... ... ... ... ... кіріп тұрады да оны поршеньмен жалғастырады. Ол
үнемі өзара қозғалып тұратындықтан, үйкелетін ... пен ... ... ... жасалады. Шатун өзегі екі қырлы етіп жасалады.
Шатунның төменгі басы екіге жарылып (10,11) жасалғандықтан, оны иінді
біліктің мойнына кигізуге мүмкіндік ... Сол ... оның ... (4) де
екі жартыдан құралады.Шатунның төменгі бөлігін оың қақпағы деп ... ... ... (9) ... ... білік мойнына киілгеннен кейін, шатун басының
екінші жартысына ... ... ... ең ... ... біліктің
бөлшектер тобы жатады. Бұлар иінді біліктен, оның ... ... ... жүйелердегі механизмдерді іске қосатын шестерня (31) мен шкивтен
(33) ... ... ... ... ... келген күшті иін түрінде
жасалған шатун ... (3, 13) ... ... ... ... (29, 12, 24,
19) арқылы айналмалы қозғалыс жасайды.Тірек мойындары мен ... ... (25) ... ... тұрады.Кейбір жақтауларға тірек
мойындарын ортадан тебетін күштерден ... үшін ... ... (28, ... ... алдыңғы жағынан (32) шестерня (31) бекітіледі.Ол
шестерня газ тарату механизмін іске ... қоса ... ... шкив (33) ... де ... ... жүйесінің, электр генераторларын
және тағы басқа ... ... ... ... ... ... ... жағына (20) арнаулы фланец арқылы маховик (18) бекітіледі.
Иінді біліктің осы көрсетілген бөлшектері ... ... ... (штамптау) арқылы жасалынады.Сондықтан олар
бөлшектенбейді.Иінді біліктің пішіні двигательдегі цилиндр саны мен ... ... ... бір – ақ рет ... ... ... ... айтылған, шатун ішпектері тәрізді
жасалады.Олар арнаулы жарты төсемелер (22, 27, 30) ... ... ... бекітіледі.
Иінді біліктің өн бойында жағар май жүретін қуыстар (23) ... ... ... ... Сол ... ... тірек және
шатун мойындары қысыммен келетін маймен майланып тұрады. Әрі сол майлар
ортадан тепкіш ... ... ... яғни майдың құрамындағы лас
заттар сол қуыстардың керегелеріне жабысып қалады. Двигательді капиталдық
жөндеу кезінде арнаулы ... ... сол ... тазалап отырады.
Газ тарату механизмі. Газ тарату механизмі, иінді шатунды ... ... ... ... ... процестерді басқарады.Сору процесі
кезінде цилиндр ішіне жану қоспасын (карбюраторлы) немесе ауа ... Ол үшін сору ... ... ... ... ... ... цилиндр ішіне, сырттан қатыстырмай, жауып ұстап тұрады, ал шығару
процесі кезінде, шығару клапанын ашып, ... ... ... шығарып
жібереді. Осы аталған қызметтерді атқару үшін газ тарату механизмі негізгі
екі топтан тұрады.Олар клапандар тобы мен ... ... ... ... Ал осы ... тобының орналасуына байланысты газ тарату механизмі
бірнеше түрге бөлінеді.Олар көбінесе клапандардың орналасуына байланысты,
жоғарғы және ... газ ... ... ... ... ... механизмі (2.7.а – сурет) кезінде клапандар (5) ... ... ұяда ... ал ... (5) (2.7.б – ... ... газ тарату механизмінде цилиндр басындағы ұяда (6) тұрады.
Осындай клапандардың орналасу түріне байланысты, ... ... де ... Жандық орналасқан газ тарату механизмдерде (2.7.а – сурет) жетек
механизмі ... ... ... (2) ... ... ... (1) бар жұдырықша білікшеден (10), итергіштен ... ... (4) ... Ал ... ... орналасқан газ тарату
механизмінде (2.7.б – ... ... ... штанга (14), куйенте (11)
арнаулы оське (12) бекітіледі.
2.7.-сурет. Газ тарату механизмінің схемасы.
1,2-жетек шестернялары; 3-иінді ... ... ... ... 7-серіппе; 8-тарелка; 9-итергіш; 10-жұдырықша; 11-күйенте; 12-
ось; 13-кронштейн; 14-штанга.
Автомобиль двигательдерінде көбінде газ тарату ... газ ... ... ... ... ... ... фазаның диаграммасы – бұл клапандардың ашылу немесе
жабылу моменттерінің (фаза) иінді ... ... ... ... ... ... түрінде берілген.Газ таратудағы диаграммада көрсетілген
аралықтарды, двигательдің жылдам ... ... ... береді. Неғұрлым
иінді біліктің айналу жиілігі жоғары болса, соғұрлым ол үлкен. Сору ... ... бір ... ... уақыты кейбір двигательдерде
16° - тан 60° - қа дейін толқып ... ... газ ... ... ... ... ... анықтайды.Қабылданған газ тарату диаграммасы ( аз ғана ... ... және ... ... газ ... ... двигательдерде (ГТМ) газ тарату
фазасы басқарылмайды немесе ... ... ... газ ... ... (ГТМ) ашу және жабу ... ... реттеу қолданып жүр.
Көптеген ... ... ... ... ... ... ... жүйесі бар және оның
үстіне олар электрондық хабар бергіш жүйесімен жабдықталған ... ... ... ... газ тарату механизмін орнатқандықтан,
газ тарату диаграммасын өзгертуге мүмкіндік туады.
Басқарылмайтын газ тарату фазасы төменгі айналу ... ... ... ... ... ертерек кірген ауа бөліктерін енгізу
клапаны жабылар алдында ... ... ал ... ... тым ... салдарынан цилиндрден жоғарғы қысымдағы энергиясы толық
қолданылып, жұмысқа айналмаған газдар шығып кетеді.
Қазіргі ... ... ... ... ... ... ету үшін, иінді біліктің айналу жиілігіне байланысты, газ тарату
фазасындағы клапандардың ашылу – ... ... ... реттеледі.
Иінді біліктің айналу жылдамдығының аздығынан, клапандардың ашылуынан
жабылуына дейінгі уақыт созылады және ... ... ... ... ... толады.
Цилиндрдегі ұлғаю процесі кезінде поршеньге ұзағырақ әсер етуі үшін
шығару клапаны ТӨН жақынырақ ашылуы және ЖӨН ... аз ... ... ... ... ... кезінде шығару тактісі жүргенде,
поршеньнің ЖӨН қозғалуына қалдық ... ... ... әсер ... ... ... 1993ж бірінші болып Alfa Romeo компаниясы ... ... ... жүйе ... ... жұмыс істейтін,
екі жоғарғы тарату бөлігінің бастапқы бұрыштық ... ... ... ... ... тура осы ... – Benz және Nissan фирмаларында қолданылады.
Двигательдің төмен айналысында ... ... 25 – 35℅, ал ... 5℅ ... ашып – жабуды реттеуде болашағы үлкен жүйе –
электромагниттік реттегіштер. Реттеу дәлдігі 0,005 секунд ішінде ... ... газ ... ... ... ... ... электро –
магнитті басқару жүйесі жасалып және автомобильдерде қолданып жүр.
Майлау жүйесі. ... ... ... ... оның ... өте күрделі қозғалыстар жасайды. Сол кезде олар әрі қозғалмайтын
бөлшектерге жанасып үйкеліседі.Жоғарыда ... ... ... ... ... ... етіп ... қарамастан, оларды микробедерлер
сақталып қалады. Егер сол беттер өзара үйкелетін болса, сол бедерлер бір ... ... ... ... үлкен кедергі келтіреді.Сондықтанда
сондай құрғақ үйкелісті, ... ... ... ... майлау
жүйесі іске асырады, яғни бөлшек бедерлерінің ой ... ... ... толады
да екі қырдың бір – біріне айқасу ... ... Әрі ... ... енді ... ... ... байланысты болғандықтан,
үйкеліс мүлде жеңілдейді.
Үйкеліс беттерінемайлайтын сұйықтықты жеткізуге ... ... үш ... ... болады. Бірінші үйкеліс беттеріне үлкен қысыммен
беріледі де үйкелетін екі бөлшек тіпті бір –бірімен тек сұйық ... ... ... үйкеліс беттеріне майды қысымсыз ағызыпнемесе шашып
береді. Бұл кезде үйкелетін екі ... ... ... ... ... түрі үйкеліс беттеріне әрі қысыммен, әрі шашып береді. Мұны
құрама майлау жүйесі деп атайды.
Двигательдердің бөлшектері құрылысы ... және ... ... ... әртүрлі болатындықтан, оларды майлаудың бір ғана
түрін, яғни тек ... ... тек ... ... ... ... ... двигательдердің барлығында құрама майлау жүйесі
қолданылады, яғни кектер қысыммен, кейбір ... ... ... – суретте осындай құрама майлау жүйесінің принципиалдық схемасы
көрсетілген.Оның жалпы құрылысы мен жұмысы мына ... ... ... (көбінесе двигательдік майлар) картер түбіне құйылып
қойылады. Оның ... ... бір ... ... тиіс және оны ... (16) ... бақылап отырады. Енді осы картер түбіндегі май
арнаулы сүзгімен жабдықталған қабылдағыш (6) ... май ... (7) ... да қысыммен әрі қарай сүзгілерге (1, 10) жіберіледі.
Сүзгілер екі түрлі болады: ... ірі ... ... ... ... қосылу тәсіліне қарай толық немесе жартылай ... деп ... ... ... ... ... насос (7) айдап
шығарғын майда тұтас тазалайды, ал жартылай ағынды ... ... ... бір
бөлігін ғана тазалап тұрады. Көбінесе қазіргі ... ... (10) ... ... ал майда сүзгілер (1) ... ... ... таза май ... майдалауға жіберіледі. Ол үшін
двигатель блогында ... ... (12) ... Сол ... ... ... де тесіктер жасалады. Сонда ондай
бөлшектер қысыммен берілген май ... ... ... ... ... біліктің тіреку және шатун ... ... ... ... ... (14), ... ... (15)
жатады. Одан басқа поршень менг цилиндр, клапандар, жұдырықшалар, поршень
саусақтары ... ... ... май ... ... және тағы басқа айналатын бөлшектер майды шашып, картер ішінде ұсақ
май тамшыларынан тұман түзеді де, олар ... ... ... ... ... ... ... майды суытатын радиатор (3), май қысымын
бақылайтын ... (11) және ... ... ... ... ... (7) үшінкөбінесе шестернялы насос қойылады.Себібі ол
сенімді жұмыс істейді және аз ғана айналыста ... ... ... ... бар. ... ол ... ... жүйесін двигательдің аз
айналысы кезінде қамтамасыз ете ... Ал ... ... ... ... оның ... ... отыратын қысым реттегіш клапан (8)
қойылады. Оның серіппесі насостан ... ... ... ... шар ... ... аз ... жауып итеріп тұрады. Осыған басқа ірі сүзгімен
(10) параллель тура жіберетін клапан (9) ... Оның ... ... ... май ... ... ... оның кіре берісіндегі көбейген
қысымның әсерімен клапаны ашылады да, май ... ... ... ... ... ... Олай ... жағадайда двигатель майсыз
жұмыс істеп, барлық үйкелетін бөлшектер істен шығуы мүмкін.
2.10.-сурет. Майлау жүйесі.
1,6,10-сүзгілер: 2-термометр; ... ... ... ... ... ... ... білік; 14-таратқыш білік;
15-күйенте ось; 16-деңгей өлшегіш; 17-картер тығыны.
Майда сүзгі есебінде көбінесе реактивті центрифуга пайдаланылады. ... ... ... ... ... ... Сол үшін оның ... болады. Оны ротор деп атайды. Сол ... ... ... екі ... ... ... Оларды сопло деп атайды. ... ... май сол ... ... ... шығады да кері тебетін
реактивті күш тудырады. Осы пайда болған күштер бір – біріне ...... ... моментін жасап, роторды айналуға мәжбүр етеді.
Ротоор айналмалы қозғалысқа келгендіктен, оның ... ... ... лас ... ауыр ... ортадан сыртқа қарай көп ... де ... ішкі ... ... қалады.Ал тазаланған май
қайтадан картерге құйылады. ... ... ... ... береді.
Двигательгге техникалық күтім жасалған кезде, роторды бөлшектеп, оның ішкі
қабырғасында жиналған лас ... ... ... ... ... ... ... әртүрлі двигательдерде әрқалай жүйеге
жалғасады. 2.10 – суретте көрсетілген схемада ... ... ... кран (5) ... жалғасады. Ол кранды көбінесе жазда ашып, қыс
мезгілінде жауып ұстайды. Оған ... ... ... (4) жалғасады.
Кейбір двигательдерде осылай радиаторды жүйеге ... ... ... ... ... Жүйедегі май суық кезінде оның ... ... ... артып клапанды ашады да май радиатороға бармай қайтадан
картерге құқйылады.
Жүйедегі май қысымы мен темперетурасын көрсететін ... ... ... қалқанға көрінетін орынға бекітілген. Жұмыс кезінде
оларды үнемі бақылап ... ... ... ... ... ... де ... тұрады.
Суыту жүйесі. Двигатель жұмыс істеген кезде цлиндр ... ... және ... 1800 – 3000 ... ... қызған газ цилиндрлер
кенересін, поршень мен блок ... ... ... жүйесі қызған
бөлшектерді суыту үшін қажет. Іштен жанатын двигательдерде артық жылуын
шығаруды сұйықпен немесе ... ... ... ... ... ... арқылы
жүзеге асырады.
Суыту жүйесінің негізхгі қызметі, ол ... ... ... ... ... ... қоршаған ортаға таратып жіберу
болып табылады, яғни двигательдің қызған ... ... ... ... ... ... Осы тұрғыдан қарағанда двигательдердің
суыту жүйесі осы жылуды тасымалдапйтын материалдардың түріне ... ... ... Оның ... ауа ... ... ... болады. Олай болса
двигательдер ауамен суытылатын ненмесе сйықпен суытылатын болып екі ... және ... ... да ... ... ... ... (2.11 – сурет) бөлшектердің
қызуды ... үшін ... және оның ... ... ауа ... ... ротордан тұрады, оның көп санды қалақшасы
мен қозғалмайтын бағыттаушысы бар.
Желдеткіш роторының айналу жиілігін ... ... жылу ... реттейді. Осы мақсатта гидродинамикалық муфта қолданылады.
Двигатель қызбағанда және цилиндрлер қалпақшасының температурасы
жеткіліксіз ... ... ... жүйесіндегі майды гидромуфтаға
жібермейді, соның ... ... ... ... ... ... ... қажетті деңгейге жеткенде реттеуіштің
сезімтал сезгісі золотникті ығыстырып, майдың гидромуфтаға ... ... ... ... ... қызатын негізгі бөлшегі
цилиндр блогы мен оның басына арнаулы аралықтарынан ауа ... ... ... Ол ... әрі ... бөлшектің ауамен
жанасатын ауданын көбейтеді. Енді сол қабырғалардың аралықтарынан сыртқы
қоршаған ... ... ... ... ауа ... Үрленген ауа сол
қабырғаларды аралап өткен кезде ... ... ... ... ... қарай сыртқы қоршаған ортаға шығып ... ... ... ... ... өте ... бола тұрса да, оның негізгі кемшілігі
сырттағы қоршаған ортаға тәуелді ... ... ... ... ыстық
кездерде двигательді қалыпты жағдайға дейін суыта алмайды. ... ... ... , ... аз ... двигательдерде қолданылады.
Автомобильдердің двигательдерінде көпшілік жағдайда ... жүйе ... ... да ... ... ... жылу тасымалдау үшін арнаулы сұйық (су, антифриз, тосол) қолданылады.
Олардың ... мен ... ... 2.12 – ... көрсетілген.
2.12.-сурет. Сұықпен суыту жүйесінің схемасы.
1-тогу краны; 2-радиатор; 3-қосалқы ... 4-бу ... ... ... ... 7-шкив; 8,9,15-жеңшелер; 10-термостат;
11,12-су көйлегі;
13-термометр; 14-су насосы.
Двигательдердің суыту жүйесі ... ... ... тұрады:
радиатор (2), желдеткіш (6), су насосы (14), термостат (10), су ... ... ... (8,15) және термометр (13). Осылайша ... ... мына ... өз қызметін атқарады. Двигатель қызып ... су ... (14) ... (2) ... ... тсұйықты су көйлегіне
(11) айдап кіргізеді. Ол сұйық қатты қызатын ... ... ... ... ... (12) ... термостатқа (10) келеді. Бұл кезде
термостаттың клапаны ашық тұрғандықтан сұйық жоғарғы жалғастырғыш жеңше ... ... ... жағына құйылады. Одан әрі қарай сұйық жіңішке
түтікшелер арқылы оның ... ... ... Осы ... ... ... сорылған ауа ағыны жіңішке ... ... ... Енді ... сұйық төменгі жалғастырғыш жнңше (15) арқылы су
насосына сорылып, жоғарғыдағы процесс қайталана ... ... ... ... жүйесі
Карбюраторлы двигательдердіің қоректендіру жүйесі жану ... ... ... Ал жану ... деп жанар май мен ауаның
араласқан қоспасын айтады. Ондай қоспаның құрамы двигательдің ... ... ... ... ... ... ... жүйесі осындай
талаптарға сай келетін жану қоспасын дайындайды.
Қоршаған ортаны қорғау ... ... ... газдағы зиянды
заттарды азайту көбіне қоректендіру ... ... ... ... ... ... сай дүние жүзінде карбюраторлы бензинді
двигательдер пайдалануға ... ... ... ... ... және ... ... бензинді қоректендіру жүйелері
пайдаланылады.
Карбюраторлы двигательдердің қоректендіру жүйесін шартты түрде үш
бөлікке ... ... ... ... ... ... ... екіншісі
ауамен, ал үшіншісі жанған газды сыртқа ... ... ... ... ... принципиалдық жұмыс схемасы 2.14 ... Енді сол ... ... ... мен ... талдаймыз.
Двигательде жанатын жанар май қоры арнаулы ыдысқа (8) құйылады (2.14 –
сурет).
Карбюраторлы двигательдерде жанар май үшін ... ... ... ... және тез ... ... жасалған бензин қолданылады. Сол
ыдыстағы бензин майда сүзгі (14) ... ... ... (19) ... ... ... ... қозғалыс алады. Ол үшін арнаулы білікте
экцентрик орнатылған. Ол ... ... ... әрі – бері ... да насос жұмыс істейді.
Насоспен (2.15 – сурет) сорылған бензин енді карбюраторға (3) (2.14 –
сурет) беріледі. Карбюраторда бензин құйылатын арнаулы ... бар ... ... осы ... (4) ... деңғгейіне байланысты жоғары –
төмен қозғалып тұрады. Оның осы қозғалысы үстінде орналасқан инелі клапанға
әсер ... ... ... 2.15 – ... ... Газ – ... ... қараймыз. Қорап (2) үстіне қосалқы қорап (7)
орналасады және ол қақпақпен (6) жабылады. Негізгі ... (2) пен ... ... мембрана (3) бекітіледі. Ол ортасында оське (10) берік
бекітіліп, осьтің екінші ұшы рычагқа (13) ... ... ... ... ... (9) итереді, ал рычаг (13) арнаулы ... ... ... ... қозғалысқа келгенде, мембрананы төмен
итереді.
Ауа мен ... ... ... ... ... ... ... ал осындай жұмысты іске асыратын құралды карбюратор деп ... ... ... ... ... құрал осы
карбюратор болып табылады. Жоғарыда, қоректендіру жүйесінің принципилдық
схемасын қарағанда тек ... ... ... ... Ал
двигательдерге орнатылған крбюраторлардың құрылысы өте күрделі болады.
Себебі ол жанар май мен ... ... қана ... осыған қосымша
двигательдің жұмыс жағдайына ... сол ... ... ... ... да ... етіп өзгертіп отырады. Жану қоспасын сапасына
қарай бірнеше түрге бөлінеді. Оның негізгі белгісі ауа мен ... ... ... ... ... ... 1 кг жанар май толық жануы үшін 15 кг
ауа қажет болады. Егер жану қоспасы осы ... ... онда оныв ... ... деп атайды. Ал ... ... ... аз ... ... ... болса кедейлетілген қоспа деп атайды. Осы қажетті ауа
мен нағыз шығын болған ауаның қатынасын ( - деп ... онда ... ... бұл ... ((1,0. Егер ((1,0 ден ... онда
байытылған, ал ((1,0 ден болса, онда кедейлетілген қоспа деп ... ... ... ... ... ... түрге бөлінеді. Егер
((0,8(0,9 мөлшерінде болса, онда ондай қоспаны аздап ... ... ... ден аз ... өте ... ... дейді. Сол сияқты ((1,01 шамасына
дейін аздап кедейлетілген, ал ((1,1 болса өте ... ... ... двигательдің жұмыс істеу кезінде карбюратор осы аталғандай
қоспа жасап бере алатын қабілеті болуға ... үшін оның ... ... ... ... Олар ... мынандай жұмыс
жағдайына байланысты төмендегідей қоспамен қамтамасыз етуге ... ... ... ... ... ... болғандықтан өте байытылған (((0,6 –
0,8) жану қоспасы; бос айналыспен немесе аз қуатпен ... ... ... ... жану ... ... қуатпен істеген кезде аздап
байытылған (((0,8(0,9) жану қоспасы. Осыларға қосымша, двигатель бір ... ... ... ... тез ауыса қалған кезде де байытылған
жану қоспасы жасалуға тиіс.
Осындай двигательдің жұмыс жасау ... ... ... ... ... өзгертіп тұру үшін карбюратор мынандай қондырғылармен
жабдықталады: іске қосатын ... бос ... ... ... ... экономайзер; эконостат (кейбір ғана карбюраторларда); тездеткіш
насос.
Бензин мен ауа қоспасы қопарылыс тәрізді өте тез ... ... ... ... ... ... ... болмайды, өйткені
поршеньге, поршень саусақтарына, шатунға және түпкі подшипниктерге соққылы
күшпен, бөлшектердің ... ... ... және ... түтін шығуымен, двигатель қуатының төменделуімен және жанармай
шығынының артуымен қабаттаса жүреді. Оның ... ... ... мен
цлиндрдің қалпақшасында күйеніңғ қалыңдауы, ерте от алу әсер ... ... саны деп ... ... ... ... ... болатын қоспадағы изооктан мен гептанның ппроценттік
құрамын айтады. Мысалы, егер 93( ... және 7( ... ... ... ... ... ... сәәйкес келсе, онда
мұндай бензиннің октан саны 93 – ке тең ... ... ... саны
неғұрлым жоғары болса, оның ... ... ... соғұрлым
артығыраұқ болады.
ГОСТ – қа сәйкес автомобиль бензинінің ... ... А-66, ... А – 90, А – 95, АИ – 93 және АИ – 98. А әрпі – ... бензині
екендігін, ал цифры – бензиннің октан ... ... ... ... ... ... ... двигательдің иінді
білігіндегі айналдыру моментін жетекші дөңгелектерге көбейтіп жеткізу болып
табылады. Себебі иінді ... ... ... ... ... жетекші
дөңгелекті айналдыруға жетпейді. Сондықтан иінді білік моментін көбейтуге
тура ... ал оны ... ... ... ... Себебі
энергияның сақтау заңы бойынша күштен ұтсақ, жылдамдықтан ұтыламыз немесе
керісінше.
Автомобильдің жетекші дөңгелегі біреу ғана ... кем ... ... одан да көп ... ... ... сол ... дөңгелектерге
айналдыру моментін таратып бөліп беруге тиіс. Осыларға қосымша, автомобиль
орнында ... ... ... ... ... ... ... бермеуге тиіс, яғни трасмиссия двигательге тұрақты
жалғанып тұрмай, оны ажыратып тастайтын мүмкіндігі болуы қажет.
Сонымен автомобиль трансмиссиясы ... ... ... ... ... ... ... бөліп таратып берумен қатар, жұмыс
кезінде берілетін моменттің ... ... ... Әрі ... ... қөосу мен ажырату қызметін атқарады.
Жалпы қозғалатын машиналардың трансмиссияларын үш түрге бөледі. Олар
механикалық, электромеханикалық және ... ... ... ... ... ... яғни ... шынжырлы берілістер, белдікті берілістер, фрикционды
берілістерден құралады.
Электромеханикалық трансмиссияда жетекші ... ... ... ... ... ... Ол үшін ... жанатын двигательден
кейін механикалық ... ... ... ... ... Осы ... ... берілісті сатысыз
өзгерткенменімен, пайдалы әсер коэффициенті аз болады және құрылысы ... ... ... ... құны ... ... Сол себепті
қазіргі автомобильдерде қолданылмайды.
Гидромеханикалық трансмиссияның негізін гидротроансформатор ... ... ... көмегімен иінді біліктегі қуатты ... ... ... ... аздап көбейтеді. Сондықтанда ... қоса ... ... ... Бұл
трансмиссия да берілісті сатысыз өзгерткенімен, ПӘК аз болады. Сондықтанда
онша көп қолдану тапқан ... ... ... көп ... ... ... ... Оның негізгі артықшылығы ПӘК берілетін қуат
мөлшеріне тәуелді емес. Яғни ... ... ... ... ... да
трансмиссияның ПӘК тұрақты болады.
Механикалық трансмиссияның жалпы ... ... ... ... ... байланысты әртүрлі болуы мүмкін.
Оның үстіне двигатель мен жетекші дөңгелектің ... ... ... ... құрылысына үлкен әсерін тигізеді. ... ... ең ... көп ... ... ... 3,1 ... көрсетілген.
Бұл көрсетілгшен трансмиссия дөңгелек схемасы 4х2, двигателі ... ... ... артқы осьте орналасқан автомобильдер үшін. Сол
схемаға ... ... ... ... ... ... ілінісу
муфтасы (2), беріліс қорабы (3), карданды беріліс (4), ... ... ... (7). ... ... (1) айналдыру моменті (Ме) ... (8) осы ... ... көбейіп (Мп, Мл) жетеді. ... ... ... 3.1 суретте көрсетілген.
Ілінісу муфтасы (2) моментті өзгертпей беріліс қорабына (3) береді.
Тек ол ... ... ... ... ... ... ... қорабы (3) автомобильдің жүріс жағдайына байланысты айналдыру
моментін әртүрлі мөлшерге өзгертуге арналған. Сондықтанда беріліс қорабында
бірнеше саты жасалады. Беріліс ... ... ... ... ... азайып, жүріс жылдамдығы арта береді. Суретте үш сатылы беріліс
қорабының ... ... ... ... Сонда алғашқы ( I
)берілісте момент ең көп мөлшерге өзгерсе, соңғы (III) ... аз ... ... ... ... ешбір өзгермейді.
Карданды берілістер (4) бір – бірінен алшақ орналасқан трансмиссия
тораптарының аралығына айналдыру моментін тасымалдауға арналға. ... ... ... ... ... бір – біріне дәл келмейтіндіктен, олар
моментті белгілі бір бұрыш ... бере ... ... бұл ... ... ... ... өзгертпейді.
Басты беріліс (6) көбінесе автомобильдің ... ... ... ал ... ... (3) ... беріліс арқылы
жалғасады.Құрылысы ... ... ... ... ... бағытын тік бағытқа өзгерту үшін, көбінесе конусты тісті
берілістер немесе ... ... ... ... (7) ... ... (8) ... моментін әртүрлі
етіп бөліп береді. Сондықтан оны дөңгелек аралық дифференциал деп атайды.
Көбінесе әртүрлі ... ... ... кезде керек болапды. Себебі
бұрылған кезде ішкі дөңгелек аз ... ал ... ... ... ... ... ... көрсетілген негізгі тораптармен қоса, автомобильдердің
түрлеріне байланысты басқа да қосымша ... ... ... ... ... ... ғана емес, одан көп болса, онда әрбір осьтің
аралығына ось аралық дифференциал ... ... ... ... ... Кейбір автомобильде басты берілістен кейін соңғы беріліс
пайдаланылады. Ол ... ... ... деп ... ... ... белдемелері негізгі қызметі дөңгелек аспалары
арқылы келген машина ... ... ... беру ... ... ... ... жүріс кезінде пайда болатын итеру, тежеу
сияқты күштері де машина тұғырына ... ... ... ... үш ... ... болады
(3.11 – сурет): екіге бөлінетін (3.11 а – сурет), штампталып жасалған
бөлінбейтін (3.11 б – ... және ... ... ... в – сурет).
Екіге бөлінетін жетекші белдеменің ортасында трансмиссия механизмдері
орналасатын қуыс жасалған. Ол қуыс ортасынан ... (2,3) ... ... ... ... ... ... (1) пресстеліп бекітіледәі. Сол
қаптардың сыртына дөңгелек аспасы бекітілетін алаң (4) мен ұш ... ... ... (5) орналасады. Мұндай белдемелер жеңіл
машиналар мен жүк ... онша көп емес жүк ... ... ... ... ... бөлшектерін (басты
беріліс, дифференциал) тексеріп, жөндеу кезінде тұтас белдемені бөлшектеу
керекутігі жатады.
Екіге бөлінбейтін, штампталып жасалған белдемелер (3.11 б – ... ... ... ... жеңіл машиналардж\а қолданылады. Мұның
ерекшелігі, трансмиссия бөлшектері бекітілген қуыстың (9) алды – артын ашық
етіп жасайды. Сол ашық жер ... ... ... дифференциалды құрастыра
беруге болады. Белдеменің басқа құрылыстары жоғарғы белдеме сияқты.
Екіге бөлінбейтін, құйылып жасалған белдемелерді (3.11 в – ... жүк ... ... Себебі оларды шойыннан немесе болаттан
құйып жасағандықтан салмақтары ауыр болады. Дөңгелек аспалары үшін арнаулы
алаңдар бекітіп ... ... ... қимасын төрт бұрышты етіп жасайды.
Мұндағы трансмиссия бөлшектерін бекітетін қуыс та алды – арты ... Оның ... ... ... ... ... бекиді да, арт жағы
арнаулы қақпақпен жабылады. Белдеменің екі шетінде дөңгелек ... ... (11), ал ... механизмді бекітетін диск (12) бар.
Осылайша жасалған белдемелердің беріктіктері өте ... ... ... көбінесе автомобильдің алдыңғы осьтерінде
қолданылады. Олар да ... ... мен ... ... әртүрлі болады. Жалпы құрылысына қарай басқару белдемелерін екі
түрге бөлуге болады: тұтас немесе бөлініп ... ... ... ... ... ... ауыр машиналарда және тәуелді дөңгелек
аспасын қолданғанда пайдаланылады. Ал жеңіл машиналарда басқару ... ... яғни ... ... өзінің белдемесі болады. Ол кезде
тәуелсіз дөңгелек аспасын пайдалануға мүмкіндік туады.
Басқару белдемелері, құрылыстары ... ... ... бір ... атқаруға міндетті. Ол қызметтердің негізгілері –
алдыңғы басқару ... ... ... ... ... туғызу. Сол
үшін осы белдемеде алдыңғы дөңгелектер бекітілетін арнаулы топсалар болады.
4. ... ... ... ... ... ... жол бетімен
байланыстыратын торап болып табылады. Олар ... ... ... және ... ... болып бөліңнеді. Осы екі түрі ... ... жол ... ... ... ... жетекші
дөңгелектер двигательден трансмиссия арқылы келген моментті ... ... ... ал ... ... ... жүріс бағытын
өзгертеді. Егер автомобильде жетекші дөңгелек ... ... ... онда ... ... әрі ... әрі басқарушы дөңгелектердің
қызметін атқарады. Ол кезде артқы дөңгелектер әрі жетекші, әрі ... ... ... Ол ... ... дөңгелектер тек ұстап
тұрушы дөңгелектер ғана болады.
Автомобильдердің жүріс дөңгелектері үшін пневматикалық ... Оның ... ... құрсаудан, екеуінің аралығын
жалғастыратын дискіден және пневматикалық ... ... ... ... бөлшектері қатты металлдан жасалып, машина
белдемесіне бекітіледі. Ал пневматикалық шина ... ауа ... ... Олар камералы немесе камерасыз болып екі түрлі жасалады. Камералы
шиналарда ауа арнаулы бітеу жасалған камера ... ... ... де ... ... етіп ұстап тұрады. Ал камерасыз шиналарда ол өзі дөңгелек
құрсауымен тығыз ... ... ... ... ... ... ... шинаның негізгі міндеті, жол бетінде кездесетін ойлы –
қырлы жерлердің әсерінен пайда болатын ... ... ... беру ... ... Яғни ол өзі сол ... әсерінен майысып,
олардың әсерін азайтады. Пневматикалық шиналардың құрылыстары өте күрделі
болады және қолданылатын автомобиль ... ... ... ... болып
жасалады.
Автомобидь жүріс дөңгелектерінің жұмысы олардың орналасу жағдайларына
тікелей байланысты. Егер орналасу жағдайларына ... ... ... ... ... жасаушы завод қойған мөлшерден алшақтап кететін
болса, онда ... ... көп ... тиюі ... ... ... күтім кеөзінде, сол дөңгелектердің жағдайын қарастырып, тексеріп
отырады.
Дөңгелек аспалары.Дөңгелек аспаларының негізгі қызметі жер бетінен
жүріс ... ... ... ... жұмсартып, сол күштердің
әсерінен автомобильдің ... ... ... ... ... ... екі ... элеменгттен тұрады: серпімді және жұмсартқыш
элементтер.
Серпімді элементтер, жол ... ... әсер ... ... ... ол ... әсерін тоқтатқан кезде қайтарып береді. Ал осы күштер
серіппеге берілерде онымен қатар ... ... ... да ... яғни оның энергиясын жұтып алады.
Дөңгелек аспаларының осы екі элементі, машина түрлеріне қарай ... ... ... және ... ... ... ... түрлері
4.2 – суретте көрсетілген.
Дөңгелек аспалары жұмыс ... ... ... ... екі ... тәуелді және тәуелсіз аспалар. Тәуелді аспада (4.2 а – сурет) бір
дөңгелектің жүріс ... ... ... екінші дөқңгелектің де
жағдайы өзгереді. Әрине бұл ... ... ... жағымсыз әсер етеді.
Сондықтан мұндай тәуелді аспалар жүріс жылдамдықтары онша ... емес ... ... ... ... артқы басқару қызметін атқармайтын
белдемелерде пайдаланылады.
Көпшілік ... ... ... ... ... ... ... қолданылады. Олардың өзі бірнеше түрге бөлінеді. Солардың
ішіндегі бір ... ... ... ... екі ... ... ... екі рычагты немесе ұзындықтары әртүрлі екі рычагты
немесе ... ... екі ... ... ... (4.2 б, г ... дөңгелектер бір –біріне тәелсіз қозғалғанымен, ... өзі әрі ( - ... ... әрі ... бағытта –
қашықтығына жылжиды. Осындай өзгерістер ол дөңгелектің ... ... ... Ұзындықтары бірдей екі рычагты тәуелсіз аспада (4.2 в –
сурет) дөңгелек бұрылмаса да, көлденең – ... ... ... ... ... ... аспа (4.2 д – ... Бұл кезде дөңгелек
бұрылса да, көлденең жылжу болмайды. Ал көлденең ... ... ... ... ... ... екі ... тәуелсіз аспа (4.2 ж –
сурет) басқаларына қарағанда ... ... ... ... бұл ... ... күрделірек болады. Кейбір кездерде серпімді элемент
үшін, цилндрлі серіппелер мен жазық рессорлардың орнына, ... ... (4.2 д – ... Ол ... тек ... ... ... ал жұмыстар алғашқы аспалармен бірдей.
Осы көрсетілген аспалардың барлығында да еекі ... ... ... бірі ... элемент, ал екіншісі жұмсартқыш элемент. Серіппелі
элементтердің негізгі міндеті жол бедерінің әсерінен пайда болған ... ... ... ... ... қабылдау болып табылады. Сонда өзі
майысып, машина тұғырына күштің біразы ғана ... Ал жол ... ... болған күш әсері тоқтаған кезде ол қайтадан жазылып, өз
бойында жинақталған энергияны қайтарып ... ... ... ... ... тербеліс пайда болады.
Серіппелі элементтің әсерінен пайда болған тербелісті тоқтату ... ... ... ... ... осы тербелістің
кинетикалық эннергиясын өзінне қабылдап, әрі қарай қоршаған ортаға ... ... ... ... П. ... М. ... - Автомобильдерді жөндеу және
техникалық қызмет. Астана: Фолиант, 2007.
2. Алиев Б – Тракторлар мен ... ... ... Наз ... ... П. Ж – ... құрлысы және пайдалануы – Астана:
Фолиант, 2007
4. Родичев В – ... мен ...... ... - 1986

Пән: Автоматтандыру, Техника
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 36 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Автомобильдердің жалпы құрылысы. Автомобиль трансмиссиясы21 бет
Mercedes E 55 автокөлігі27 бет
Алматы-Тараз жолы құрылысын экономикалық жобалау26 бет
"Автомобильдердің электротехникалық және электрондық жабдықтары" -курсы мазмұны және әдістемесі51 бет
"жаңажол" кен орнының автоматтандырылуын жобалау24 бет
Unix ОЖ-нің қорғаныс әдісі5 бет
Windows жүйесіндегі excel программасы6 бет
«Автомобиль жолдарын жобалау кезіндегі қауіпсіздік талаптары» техникалық регламенті24 бет
«Батыс-2» кешеніндегі бу қазандығының автоматтандырылуын жобалау24 бет
«Бек-сервис» ЖШС жылжымалы құрамына ТҚК мен жөндеу жұмыстарын ұйымдастыру және басқару37 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь