Ораза ғибадаты

Оразаның сөздік мағынасы – бір нәрседен алыстау. Шариғат терминінде ораза ұстауға күші жеткен адамның ниет етіп, екінші шапақтан бастап, күн батқанға дейін оразаны бұзатын нәрселерден сақтануы. Ораза белгілі бір уақыт ішіп-жеуден, нәпсі қалауларынан тыйылу. Мұның парызы-ішіп-жеу мен құмарлық сезімдерден сақтану.
Оразаның уақыты: таңның атуынан күннің батуына дейінгі уақыт. Күн мен түн болмаған жерлерде сол аймақта ең жақын жердегі күн мен түні бар аймақты негізге ала отырып, ораза ұстайды.Аллаһ Құранда былай дейді:” Таңнан, қара жіптен ақ жіп ажыратылғанға дейін ішіңдер, жендер, сосын оразаны кешке дейін ұстандар”. Мұнымен күн мен түнің арасындағы шекараны айтқан. Пайғамбарымыз(с.а.у.). “ Біләл түн уақытындағы азан оқиды, ибн Умми Мәктумның азанына дейін ішіп жендер”. Яғни, Біләл сәресі үшін, ибн Мәктум болса, таң намазы үшін азан оқитын.
Оразаның парыз болуы
Рамазан оразасы- исламның бес парызының біреуі. Оған Құран мен сүннет дәлел. Құранда Аллаһ Тағала былай дейді: “ Ей, иман еткендер! Сендерге бұрынғыларға парыз етілген дей ораза парыз етіледі”. Пайғамбарымыз ( с.а.у.) былай дейді: “Ислам бес нәрседен тұрады: Аллаһтан басқа құдай жоқ екеніне, Мұхаммедтің Аллаһтың құлы және Елшісі екеніне куәлік ету, намаз оқу, зекет беру, Рамазан оразасын ұстау, шамасы келгендерге қажылыққа бару.
Оразаның пайдалары.
1. Рамазан мен айт мейрамы.
“Рамазан келерде сансыз сезімдер мен толып тасыған ойлар салтанат құрады. Күн мен түн тұтастай илаһи рақымдылық пен кешірімділікке толып тасады. Мезгілі біткен сәтте жүректерге өзіне деген қимас сезім мен сағыныш- сазы тұнады. Бірақ сол бір жүректері рамазанға айналған жандарды жасытпай, оларды іші құт- береке мен қуаныш-шаттық толған айт күніне аманаттайды. Рамазаннан кейін айттың келуі біз үшін тосын оқиға болмаса да, бейне бір жаңа атқа таңдай жан сарайымызды нұрға бөлеп, санамызды сәулесінен қытықтап, көкжиектен көрінеді. Кейде ол бейне бір толған айдай көгімізге көтеріліп жанарымыз бен көңіл көлімізге сәлесін түсіріп адам жанын тәтті армандарға жетелеп, бойдағы асқақ сезімдерді ояатады. Рамазан мен ыстық ықылас құрған адам баласы айтты илахи шарапаттан төгілген сиқырлы уақыт сезініп, оның терең тылсым – сырын аңғарады. Оның илаһи тартымдылығы мен сиқырлығына малтып, уақытша болса да, рамазаннан айрылысқан қасірет сезімінен жеңілдеген сезініп, алып рақым айының қоштасуы мен терең шарапат күнің мейрамын бірге тпртады.
Біз айтты әрқашан тез туып, бір сәтте төбемізге көтеріліп, бейне бір көзді ашып- жұмған жылдамдықпен өмірін аяқтап батуға таянған толған айдай сезінеміз. Әп- сәтте келіп, әп- сәтте кетіп сағынышымызды ой- санамызда қалған суреттер мен онаша қалдырады. Қысқа уақыт аясына сыйіп кеткен айттың аса бай, әрі астам жомартығы сонша- онда апта айлардың жасырын екендігін айту әсіре айтқандық емес. Ол қашанда көктен ой- санамызға бейне бір шырақтай жағылып, көңіл- көгімізге шаттық - өзені болып құйлады. Көкірек көзі ашық жандардың да жанарының рухани жарығы жарқ етіп, өзіне тартып рамазан мен қимай қоштасқандарға көктердің бейбіт- нұрын ұсынады. Осылайа жалпы бәріне жүрегінің тереңдігіне қарай, рухани әлемнің әсемдіктерін жеткізеді.
        
        Ораза ғибадаты
Оразаның сөздік мағынасы – бір нәрседен алыстау. Шариғат терминінде ораза
ұстауға күші жеткен адамның ниет ... ... ... ... күн батқанға
дейін оразаны бұзатын нәрселерден сақтануы. Ораза белгілі бір уақыт ішіп-
жеуден, ... ... ... ... парызы-ішіп-жеу мен құмарлық
сезімдерден сақтану.
Оразаның ... ... ... ... ... ... ... Күн мен түн
болмаған жерлерде сол аймақта ең жақын жердегі күн мен түні бар ... ала ... ... ... ... ... ... Таңнан, қара
жіптен ақ жіп ажыратылғанға дейін ішіңдер, ... ... ... ... ... Мұнымен күн мен түнің арасындағы ... ...... түн ... азан ... ибн ... азанына дейін ішіп жендер”. Яғни, Біләл сәресі үшін, ибн Мәктум
болса, таң намазы үшін азан ... ... ... оразасы- исламның бес парызының біреуі. Оған Құран мен ... ... ... ... ... дейді: “ Ей, иман еткендер! ... ... ... дей ... ... ... ... (
с.а.у.) былай дейді: “Ислам бес нәрседен тұрады: Аллаһтан басқа құдай жоқ
екеніне, Мұхаммедтің Аллаһтың құлы және ... ... ... ету, ... ... ... ... оразасын ұстау, шамасы келгендерге қажылыққа бару.
Оразаның пайдалары.
1. Рамазан мен айт мейрамы.
“Рамазан ... ... ... мен толып тасыған ... ... Күн мен түн ... илаһи рақымдылық пен кешірімділікке толып
тасады. Мезгілі біткен сәтте жүректерге өзіне деген қимас сезім мен сағыныш-
сазы ... ... сол бір ... рамазанға айналған жандарды жасытпай,
оларды іші құт- береке мен қуаныш-шаттық толған айт ... ... ... ... келуі біз үшін тосын оқиға болмаса да, бейне бір
жаңа атқа таңдай жан ... ... ... санамызды сәулесінен
қытықтап, көкжиектен көрінеді. Кейде ол бейне бір ... ... ... жанарымыз бен көңіл көлімізге сәлесін түсіріп адам жанын тәтті
армандарға жетелеп, бойдағы асқақ сезімдерді ... ... мен ... ... адам ... ... илахи шарапаттан төгілген сиқырлы уақыт
сезініп, оның терең тылсым – сырын аңғарады. Оның илаһи ... ... ... уақытша болса да, рамазаннан ... ... ... ... алып ... айының қоштасуы мен терең шарапат
күнің мейрамын бірге тпртады.
Біз ... ... тез ... бір сәтте төбемізге көтеріліп, бейне бір
көзді ... ... ... ... аяқтап батуға таянған толған айдай
сезінеміз. Әп- сәтте ... әп- ... ... ... ой- ... ... мен онаша қалдырады. Қысқа уақыт аясына сыйіп кеткен айттың
аса бай, әрі астам жомартығы сонша- онда апта ... ... ... ... ... ... Ол ... көктен ой- санамызға бейне ... ... ... көгімізге шаттық - өзені болып құйлады. Көкірек
көзі ашық ... да ... ... ... жарқ етіп, өзіне тартып
рамазан мен қимай қоштасқандарға көктердің бейбіт- ... ... ... бәріне жүрегінің тереңдігіне қарай, ... ... ... ... мен ... тән ... бір- ... етене
араласып, адамдардың раиазан бойы әр-түрлі ғибадаттар арқылы бейне бір
періштеге айналып, періштелерде осы ... бет ... сол бір рухы ... ... ... ... илаһи әсемдікпен сұлылыққа оранып, осынау
тылсым ... ... ... ... ... түс ... деп
ойлайтынын айтуға тіл жетпес күн.
Осы мүбәрәк күнде рамазан болған барлық жер- жүзі ... ... ... ... тылсым әлеміндей көрініп, шаттыққа бөленген рухани
ғаламатқа тең бір сиқырлылыққа орнады. Сол ... ... ... ... ... ... ... жүрек рухани өмірінің тұңғиығына
қарай тартады. Оларға ай мен күн ... құс ... ... ... ... ... қазынаға” жап- жарық айна болу жолдарын ... ала ... алып ... ... өз жәрежесіне қарай айттың көрсеткен
жолдарымен ... даяр ... бола ... Тылсым сырдың есігі ... ... ... ... Ақырында ұша жөнеліп жеткен яки
жететін шындардың асқақтығын көріп, тамашалап, тұла бойы ... ... ... ... ... ... бір жәннат заманына айналдырады. Иә, олар ғажайып
күйге еніп, әрбір заттан ... тиіс ... пен ... көріп, тамашалап,
ақпай тоқтап қалған заманның тілі мен ең әдеби хұтпа –жырлар ... ... ... ... нұры мен ... саф, ғажайып сиқырлы әуен
қосылады.Егер айттың ... осы бір ... мен айт ... ... ... төгілген жырларын қағазға төгу мүмкін болса,ең ғажап әуен
мен аса мағыналы өлнң де ... ... ... ... ... ... қалар еді деп ойлаймын.
Кейде айттың келуімен, көкірек көзі ояу ... Ұлы ... ... ... ... алады.Сол сәтте олар жай ... ... ... арғы ... ... ғажайып күйге еніп, бейне бір
екі әлемнің ортасында тұрғандай ... ... ... ... –үміт”аясынан табады.Кейде адам айтта барлық ... ... ... ... ... ... ол өзін баураған
сезімдері арқылы көктер мен жерді бір-бірімен бірігіп кеткендей көріп,
жерден ... ... ұшып ... арасына кіріп, олардың әлемінде
жүргендей сезініп ашылып кенеіп “мекенсіз” күй кешеді. Сонда ол өзін ... ... ... ... шексіздікке сезінеді.
Айтта сезімдер өте жұмсап, адам жаны қатты жеңілдейді де ақыл мен
жүрек бір- бірімен қосылып ... Адам ... осы ... ... ... ... ... сол сәтте ол адамдық құндылықтарды еске
түсіргені үшін, айттың қайта- ... ... ... да ... ... ... жандар айтты іштей сезінеді. Біздің өлкемізге аса
нәзік, аса сүйкімді, аса тәтті болып келеді. Мындаған жылдан бері ... ... құт- ... ... ... шапағатымен құшақтаған айтты
қашан да үйімізде, мешіт мінәжәтқана мен ... ... ... ... ... ашып жүгіреміз. Иә, айт әр келгеніңде сана сезімімізге қатты
әсер етіп, өзімізді құшағында тұрғандай сезінеміз. ... біз оны ... ... ... иіс, тіл мен ... ... жүректе сезілген тәттілік,
ой- өрімізге жаңа атқан таңдай ... ... Олда ... әр ... тіл мен жеткізе алмайтын ғажайып әуен ... ала ... ... ... бәрімізді өзінің ақыреттік бағына қарай тартады. Ой-
сана қиял әлемімізді ғаламат суреттермен ... Бір күні ... де, ой- ... әсем ... дей сол бір ... ... ... Ораза жамандықтан сақтайды.
Ораза адам жанын тазартып жаман қылықтардан ... ... ... ... ... “Ей, иман ... Күнәлардан сақтанып, тақуылыққа
жетулерін үшін сендерге бұрынғыларға парыз етілгендей ораза парыз етіледі”.
Бұл аятта айтылғандай оразаның ...... ... ... ... ... ... деген не өзі? Осыны әуелі ұғынып,
тұшынып алайық.. Тақуа- сақтану , ... ... Ұлы ... ... Тақуалықтың үш дәрежесі бар:
1. Мәңгілік өлімнен ... ... өзін ... Аллаһ Тағалаға сену,
иман ету. Ұлы Жаратушыға иман ... ... ... бақ, қолына, құс
қонғаны мен ... да жан ... ... ... Өйткені ертеңгі күн өлімге
басы тігілгелі тұрған жаның бүгінгі татқан балы да у ... ... ... ... ... де жоқ . ... тілін кәлимаға келтіріп, ... иман ... ... ұсынған жан мәңгілік жаһаннан ... ... ... ... жәннат қарай қадам басады. Яғни иман еткен өзін
мәңгілік өлімге деген соқыр -сенім күбірліктен ... ... ... келуден сақтану Аллаһ Тағаланың көптеген
бұйрықтары бар. Осы ... ... ... ... оның ... ... әмірлерді орындау парыз.Және оның көптеген тыйымдары бар. ... ... Оның тиым ... қол ... ... ... келу деген
сөз.
3.Тікелей Аллаһ Тағаланың қорғанына кіріп, одан өзгені жүрекке алмау.
Ендеше тақуалық- ... ... ... ... жан ... Аллаһ
Тағалаға мойын ұсынып толық адам шынына қарай ... ... ... , ... пырақ етіп, ыждаһаттылықпен қадам басып қайраттану. Демек оразаның
мақсаты жанды рухани кірден ... ... ... ... ... ... ... қолға алу.Аса ойшыл Ибн Рушд былай дейді:”Егер
кімде кім еркі мен ... ие ... онда ол өзін ... ең ... деп санасын”
Бірақ ораза, аузы берік жанды тақуалық –тауына қалай жеткізеді? Жалпы
адам баласының толық адам шыңына жетуі мен көркем ... ... ... ие ... жатыр.Нәпсі –бойдағы құмарлық сезім. Ол өзіне хош
келетін барлық нәрсеге қол ... ... ... ... шек ... тіпті бір сәттік ләззатын ертеңі мен ... ... ... ... ... ... ... Асылында, ол үшін
ертең жоқ.. Міне, осы ... ақыл роль ... ... ... ... ... ... адамның негізгі құралы.Бірақ сол ақылдың да
өлшемі шектеулі.Оның бүгінгі ... ... ... ... жаман дегені, жақсы
болуы әбден ықтимал. Міне, осы кезде ақылға бүгіні мен ... ... ... Бұл- ... ... Егер адам ... ... ие
бола алмаса, адамның еркін қалаған жағына бағыттай ... Кей ... ... ... ақылды тұтқындап тастап, еріксіз өзіне мойын ұсындырып тыйым
салған нәрсеге қол ... ... ақыл ... ... ... ... орындап, ауыз бекітеді. Нәпсінің барлық күш- қуаты осы
ауыз арқылы өтеді. Нәпсі қаншама ақыл мен ерікті ауыз ... ... да, ... Ұлы ... ... аса ... ... нәпсінің құмарлық
сезім- қолы әлсіреп, деңгейі төмендеп кетеді. Осы ... адам ... ... жүре ... да, ... түпкіріңде, нәпсінің қалтарасында қалған
ар -ождан күллі адамгершілік ... ... ... бастайды. Яғни,
негізгі роль мен тізгінді ар- ождан қолға алып, адам жаны рухани ... ... ... ол ... ғана құмарлық сезімдердің татқан
ләззатына, рухани сезімдердің алған ләззатары ... ... ... оның ... ... ... ... толық адам шыны бола бастайды.
Толық адам ... ... Ұлы ... мінезіне ұқсауы. Яғни, рақымды,
мейрімді, кешірімді болу секілді. Міне, оразаның осындай хикметтері бар.
Нәпсіні тәрбиелеп, жолға салуда аштық пен шөл өте ... роль ... бұл ... ... үшін ... ... Кісі өздігінен аш қалып, діттеген
мақсатына жете алмайды. Өйткені ораза – ... ... ... ... адам болу жолындағы барлық қадам Ұлы Жаратушы үшін ... ... ... ... Тағала: “ Аузы берік адам ішіп- жеуін мен ... ... Мені мен ... ... ... Оған ... ... ғана өлшеп, Мен беремін. Аузы берік құлымның аштық пен саусағандықтан
шыққан ауыз исі мен үшін миск ... де ... - ... пайдасы
Оразаның аузы берік адамға ғана емес, сонымен қатар қоғамдық
пайдасы бар. ... ... ... адам мен жоқ- жетік арасында байланыс
жасайды. Көбінесе ауқатты адам жасынан өмірдің ауыр ... ... ... өскендіктен, жан ашарлық сезімнен мақрұм қалады. Қазақ
“Аш бала тоқ бала мен ... тоқ бала аш ... деп ... деп, ... ... Абай ... қой ептеп сойған байдың үйі,
Қай жерінде кедейдің тұрсын күйі?
Қара қидан орта қап ұрыспай берсе,
Ода ... ... ... ... ... да ... бай ... жылы киіз тұтқан айналасы
Бай ұлына жалшы ұлы жалынышты,
Ағып жүріп ойнатар көздің жасы”, - дегенінде үлкен мән ... па ... адам ... адам ... соң, ... ұмыта бастайды. Бірте- бірте
аңғалдықтың қүрығына түседі. Осы сәтте оның ... ... көз ... ... аттан салып, бойдағы жанашырлық сезімін тұңшықтырып
тастайды. Дәулетті адамы осындай күй ... ... ... кетеді. Бір
мемлекетте өмір сүрседе, бай басқа әлемде, тұрмысы нашар халық бір ... ... ... ауыр ... душар болып, елде жүйе бұзылады. Ауқатты
адамдар қол астындағы жұмыс ... ... ... ... ... ... ... мастанған қашанда өз пайдасын ойлайды. Мұндай
кісі еш уақытта жоқ ... ... ұға да, сезе де ... ... ... ... кешке дейін аш қалғанда ғана айналасына
басқаша қарайды. Өйткені ауыз бекіткен ол күні бойы аш ... Аш ... ... ... ... бірте әлсірейді де, жүректегі мейрім ... Ол ... ғана ... не ... ... ... жай ғана пенде
екенін аңғарады . Ал оянған мейрім шапағат жалпы адамзатқа ... ... ... ... бірге ала келеді. Сонда әлгі кісі адам ... ... ... ... Рамазан айының- рақым болу айының сыры
осында жатыр . Адам мен ... адам мен ... ... ... махаббат
байланысы құрылады. Міне, адамның бойында мейрім шапағат ... ... ... шашу етуі- ұлы Жаратушыға арнаған нағыз шүкірі.
4. Ораза ырыс- берекенің қадірін білдіреді.
Негізі адам баласы өзіне берілген нығмет пен ... ... біле ... Сый- ... ттіп ... ырыс- берекені бейне бір
тегін дүниедей төгіп шашады. Әртүрлі тәтті ... да ... жей ... ... дәмі ... бал бал ... қалады. Мұндай күйге түскен кісі еш
уақытта тамақтың қадірін сезе алмайды. Ал адам ... ауыз ... ... аш ... тағамның Ұлы Жаратушының қолына жайған дастарқанындағы
үлкен ырыс- берекесі екенін аңғарады. Ол күні бойы аш ... кеш ... ... ... ... ... наның да қаншалықты қадірлі екендігін сезеді.
Адам ... ... ... ... ... дәмі ... жыл ... сыры осында жатыр. Тоқ адамның дәл солай сезуі әсте мүмкін
емес мұндай қоғамтың экономикасыда оңайлықпен құлдыра алмайды. ... ... атам ... ... ... ... содан. Иә,
аштықты сезбеген мастықтан айға алмас.
5. Ораза сабырлық пен төзімділікке үйретеді.
Адам баласы өмірге жылап келіп ... ... ... Өйткені
өткенші фәниде діттеген мақсатына қолы жете бермейді. Кейде жылдар бойы өз
мақсатына қадам басады да, орта ... ... ... ... Кейде шыдамы
таусылып, қолын сілтейді. Міне, ораза жүйрік пойыздай ... ... ... ... иғына сабырдан садақ асады. Ай бойы аш қалып, күндіз
аузын ашпауға бекініп, әбден дағдыланған ... ... ... ... сезімі күшейіп, өркен жаяады. Аштық пен құмарлық сезімге сабыр
қылған өзгеге де сабыр ете ... ... ашу мен ... сабыр
тізгінін салып, жанарында ойлылық пайда бол бастайды. Бұл ғұмырды нағыз
сабыр-өз нәпсісін жене біліп Аллаһ ... ақ ... ... бел ... ... ... ... көз айырмау. Оразаға төзе білген өзге
ғибадаттарға да ... ... ... Сабырлық күшіне ие болған ... ... ... жете алады. Құранда жетпіске жуық ... ... ... ... ... ... бірге” , - дейді.”Асыр”
сүресінде де Аллаһ ... : ... ант ... ... адам ... ... ... иман етіп ізгі іс істегендер, бір- біріне ақиқатты
айқындап, сабырлықты ... ... ... ... ... деп ... үлкен ойшылы Имам Ғазали оразаның үш түрі бар
екендігін ... тән ... ... ... жыныстық қатынастан
аулақ тұру.
2.Аллаһ Тағаланың елден ерек құлдарына тән ораза. Бұл көз ... ... мен өзге де ... ... ... Тағалаға жақын адамдардың оразасы. Жүрегі мен ой-сана
әлемі Аллаһ Тағаладан өзге ... пәк ... ... ... ... пен ... өзге ой ... оразасы бұзылады. Бірақ діннің байрағын
желбіретіп, көкке қадау үшін, дүниені ойласа болады. Бұл – ... ... ... парыз, уәжіп, нәпіл және мәкруһ болып төртке бөлінеді.
Парыз ораза
Парыз ... ... ... ораза:Рамазан оразасы.
2.Тағайындалмаған ораза: Қағазға қалған ораза мен “кәффарат” ретінде
ұсталған оразалар.
Уәжіп ... да ... ... Атау (нәзір) оразасы сияқты.Белгілі бір уақытта
тұтамын деп, уақыт белгілеп тұтқан ораза- тағайындалған уәжіп ораза. ... ... кез ... бір күні ... айда ... деп ... ... уәжіп ораза.
Нәпіл ораза.
Бұл- сүннет, мұстахап, мәндүп болып үшке бөлінеді
Нәпіл оразалар мына күндерде ұсталады:
Күн ара тұту
Бұл ең жақсы ораза. Пайғамбарымыз( ... ... ... ... ... ... Дәуід бір күн ұстамайтын”. Аббдуллаһ ибн Омар
“Мен одан да көп ұстай аламын”,- деген кезде Аллаһ ... ... ... деп ... ... айда үш күн ораза ұстау
Әр айдың он үшінші, он төртінші, он бесінші күні ораза ұстау – ... ... ... ... , ... Елшісі(c.а.у.)былай дейді: “Әр айда үш
күн ораза ұстағың келсе, айдың13, 14, 15- ші ... ... ... ... бейсенбі күндері ораза ұстау
Усама ибн Зәйдтің риуаят етуі бойынша, ... ... ... бейсенбі күндері ораза ұстайтын. Одан “Неге ,бұл күндері ұстайсыз? “
деп сұрағанда: “Адамдардың істері ... ... мен ... ... , ... ... бір риуаятта “Менің істерімнің ұлы ... ... ... ... ... - ... қосымша сөзі бар.
Шәууәл айында алты күн ораза ұстау
Бұл оразаны сол айдың ішінде кез келген күні ... ... ... ... үзіп- үзіп ұстауға болады. Бірақ айттың артынша кезекпен ... ... ... Қаза ... т.б ... осы ... ұстаса дәл сол сауапты
ала алады. Пайғамбарымыз (с.а.у.)былай дейді: “Кімде-кім Рамазанды оразамен
өткізіп, бұдан кейінгі шәууәл ... алты күн ... ... жыл ... ... ... ... ораза ұстау
Қажылықта болмаған адамның Зилхижжаның тоғызыншы күнінде ораза ұстауы-
мұстахап. Пайғамбарымыз(с.а.у.)былай дейді:”Арафа күні ... ... және ... бір ... ... ... ... үміт
етілген.”
Мухаррам айының тоғызыншы, оныншы (ашура)және ... ... ... ұстау мұстахап немесе сүннет
Пайғамбарымыз (с.а.у.) Мәдинаға келген кезде яһудилердің (еврей) ашура
күні ораза ұстағанын көріп, ... ... ... деп сұрады. Оған : “Бұл-
ұлы күн. Аллаһ бұл күні Мұса мен ... ... ... ... осы күні Мұса ... ... деп ... қайтарады.
Пайғамбарымыз(с.а.у.) сонда : “Мен Мұсаға сендерге ... әлде ... деді де, осы күні ... ұстауды әмір етті.
Харам айларда ораза ұстау
Зилқағда, Зилхижжа, Мухаррам және Рәжап айларының ... ... ... ... ... мәндүп.
Шағбан айында ораза ұстау
Хазіреті Айша былай ... ... ... ... ұстағандай
Рамазаннан басқа ешқандай айда ораза ұстамайтын Ол Шағбан айының бәрін
оразамен өткізетін”.
Мәкруһ оразалар
Мәкруһ ... ... ... ... ... екіге бөлінеді.
1.Тахриман мәкруһ ораза. Рамазан айтының бірінші күні мен ... ... ... ұсталған оразалар тахриман мәкруһ. Өйткені ол күндері. Бұл
күндері ораза ұстаған адам күнәқар болумен ... ... ... ... ... өтелмейді.
2. Тәнзиһан мәкруһ. Тек қана ашура күні ораза ұстау, және ... ... ... ... ... күндерінде ораза ұстау – тәнзиһан мәкруһ. Бірақ
әдет етіп, ұстап жүрген оразасы сол күнге ... ... ... ... күні жайлы Пайғамбарымыз (с.а.у.) былай дейді: ... ... ... жұма ... ... бөлмендер. Бірақ кімде- кім әдет етіп ... ... сол ... ... ... ... тыс нәрсе. Екі күн қатарынан
ауыз ашпай ... ... да ... Бұл- ... оразасы. Пайғамбарымыз
(с.а.у.)”үмбетіне жаны ашығаны үшін бұлайша ораза ... ... ... осылай ораза ұстайсың ғой” деп, сұрағандарға Ол: “Мен сендер секілді
емеспін. Мені Раббым ішіп-жегізеді ”, дейді. Күмәнді күні де ... ... ... екі күн ... да ... ... – мәкруһ.
Пайғамбарымыз(с.а.у.)былай ... бір ... екі күн ... қарсы алмаңдар. Бірақ кімде- кім әдеті ... үшін ... ... оразасы осы күнге сәйкес ... ... ... кім ... ... ... ... деп ұстаса, ұстаған оразасы мәкруһ
болумен қатар , кеіннен бұл ... ... ... ... ... ... ... нәпіл ораза ұстауы- мәкруһ. Ері оған бұзғыза ... ... ... ... ... жанында бола тұрып, рұқсатсыз
ораза ұстаған әйелдің оразасы адал болмайды.” Қажылардың ... ... ... “тәрупия” және арафа күні ораза ұстаулары мәкруһ.
Хайыз немесе нифас кезіндегі ... ... ... ... ... , ... ... Қазасын өтейді.
Оразаның уақыты мен Рамазан айының анықталу жолы
Оразаның уақыты
Ораза ... ... ... ... ... батуына дейінгі уақыт.
Кейбірфақиһ-
тер бойынша, сақтық үшін алғашқы шапақта ішіп- ... ... ... кім шапақта жайында күмәнданса, сәресіні тоқтатқан абзал. Бірақ
кімде- кім тоқтатпай ... жеп, ... ... ... ... білсе,
оразасын қаза етуі керек. Рамазан айы- ашық ... жаңа ... айды ... ... ... ... айын отыз ... толтыру арқылы білінеді. Құранда
Аллаһ: “Кімде- кім ораза айында болса, ораза ұстасын”.
Пайғамбарымыз (c.a.y): “Жаңа ... айды ... ... ... ... жаңа ... айды кезде оразаларынды тоқтатындар. Егер аспан бұлтты
болса,Шағбан айын отызға толықтырындар ”,- ... ... бір ... ... ... күн. Жаңа ... айды көрмейінше, ораза ұстамандар. Егер аспан
бұлтты болса, Шағбан айын отызға толықтырыңдар”,- дейді.
Аузы берік кісі күннің батып- батпағаны жайлы ... ... ... Ораза ұстаған адам анық уақытты білмесе, шамалаумен сәреге тұрып,
шамалаумен ауыз аша ... ... ... біле алмаған адам ерте бастан
қам жасап, аузын ертерек бекітіп, ал күннің батқанын біле ... ... ... ... Бұл- сақтық үшін жасалған шара. Бірақ ... ... ... ... ... ... анықталуы
Шағбан айының жиырма тоғызыншы күнінен бастап, жаңа туған айды іздеу-
уәжіп. Егер Рамазан айы көрінсе, ... ... ... ... ... ... бұлтты болса, Шағбан күндері отызға толтырылады. Одан кейін барып,
ораза тұтылады. Сол секілді Рамазан айының ... ... ... ... айы ... ... Жаңа ай ... ертеңіне рамазан айты
басталады. Ал егер көрінбесе, онда рамазан отыз күнге толықтырылады. Яғни,
ораза ұсталады. Жаңа ай ... ... ... айтылуы керек. Бұл- сүннет.
Пағамбарымыз(с.а.у.) жаңа айды ... ... деп дұға ... “Аллаһым! Мына
айды бізге берекет, иман және амандық пен тыныштыққа арқау ет. Ей, жаңа ... де, ... де ... ... .” ... данышпан ата-әжелеріміздің жаңа
ай туғанда- “Жаңа айда жарылқа, ескі айда есірке”- дейтін дұғалары ... ... ... емес пе? ... ... Жаңа айда жарылқап,
ескі айда жасаған қателіктеріміз бен күнәларымызды кешір. Дана ... ... ... бір ... ... ... айы ... ораза айты аспан ашық болған кезде бірнеше адамның айды
көру мен ... Әбу ... кей сөзі ... екі әділ адам ... жеткілікті.Егер күн ашық болмай бұлт, тұман ... ... , тек қана бір ... ... шыншыл адам ғана көрсе, оның куәсі
жеткілікті.Бұл адам әйел де, ер де болуы мүмкін.
Айдың туылуы туылуы туралы алдын- ала ... ... ... ... іске аспайды. Рамазан айы мен айты жаңа айды ... ... ғана ... ... ... ... ... “Айды көргенде ораза ұстап, айды
көргенде оразаны бұзыңдар”,- ... ... бір ... бір ... ... ел жаңа туған айға куә болса, барлық мұсылман елдерінде бұл жеткілікті.
Сондықтан бір елде жаңа айды көргендер ... ... ... интернет
арқылы бір-біріне хабар беруі тиіс.
Оразның шарттары
Оразаның парыз болу ... ... ... ... ... парыз. Сондықтан жаңа мұсылман
болған жандарға өткен жылдардағы ораза секілді ... қаза ... ... ... бір жаңа ... ... барлық күнәсі кешіріледі:
Құранда Аллаһ ... ... ... ... егер ... тыйылса, өткен күнәлары кешіріледі. Ал егер олар қайталаса,
сонда ... де ... ... ... ... ... болуы және ақыл- есі түзу болу: Бала мен ... ... ... ... немесе мас адамға ораза ұстау ... ... ... ... ... ... әмір оларға жүктелмейді.
Пайғамбарымыз (с.а.у.) былай дейді: “Үш адамға ... ... ... ... ... ... есі түзу болғанға дейін ақылы
нұқсанға, оянғанға дейін ұйқыда жатқан адамға.” Яғни, сана аса ... ... ... ... ... Жеті ... келген кезден оразаға
күші жететін қыз бала мен ер балаға ата- анасы ораза ұстатып ... ... ... ... ... ... есі ... мен есінен
танып қалған адамдар уақытша болса да оларға ораза парыз емес. ... ... ... ... ... ... күші жету және тұрғын болу: Науқас немесе жолаушыларға
ораза парыз емес. Бірақ ораза ұстаса, оразасы дұрыс. Ал ... ... ... ... қаза ... ... олар ... былай дейді:
“Ораза санаулы күндерде. Кімде- кім науқастанса яки ... ... ... ... ... ... ... ораза ұстауға шамалары
келмеген жандарға ораза парыз емес.Сонымен ... ... ... ... және өзі немесе баласына зиян тиуі ықтимал екі қабат әйелдер
мен бала емізген әйелдерге де ... ... Кәрі ... ораза орнына
пидия береді. Олар оразаның қазасында ... ... ... ол ... ... жерге жолаушылап шықса, жолаушы ... ... ... ... ... ... қазасын өтейді.
Оразаның дұрыс орындалу шарттары
1. Хайыз бен нифастан таза болу:Хайыз бен нифас ... ... ... кейін оразаның қазасын өтейді. Бірақ бір ... ... ... жүніп күйінде болуы, ораза ұстауына кедергі емес.
Бірақ мүмкіндігіне қарай, ауыз бекітпес бұрын, ғұсыл алу- абзал.
2. Ниет: Барлық оразаға жүрекпен ниет ету- ... Бір адам ... ... күннің ораза екенін біліп, бұл айда ораза ұстайтынын
жүректен өткізсе немесе сәреге тұрса, бұл ісі ... ... ... ... ... айтумәндүп. Барлық оразаға түнде немесе таң
уақыты кірмей тұрып ниетету- абзал. ... ... ниет ... күніне жеке- жеке ниет ету шарт. Себебі әрқайсысы өз ... ... Бұл- ... ... ... ... ниет ету ... бөлінеді. Бірінші- түнде ниет ету.
Бұларға қарыз болған оразалар жатады. Яғни, ... ... ... аяқталмай қалған нәпіл оразаның қазасы және ... ... ... атау (нәзір)оразасы осы топқа жатады. Міне, мұндай ... ... ... ... таң ... тұрып, ниет ету шарт. Ақшам
уақытында шешім қабылдау мен сәреге тұру да ниетке жатады. Екінші-
түнде ... мен ... шарт емес ... ... ... ... атау оразасы және мұтахап,мәкрүһ,сонымен
қатар барлық нәпіл оразалар жатады.Мұндай ... ... күні ... ... ниет ете ... ... ... оразаға ниет ететін адам екінші шапақтан бері ... ... ... ... ... ... ... ниет ете алуға мына
хадис дәлел :Аллаһ Елшісі бір күні Айшаға былай деді:”Бесінге тамақ
бар ма?”.Айша:”Жоқ”,-деп жауап қайтарды.Сонда ... ... ... ... Кісі ... ... да бір ... ниет етсе,бірақ екінші шапақ атпай
тұрып,ниетінен бас тартса,бұл бас тартуы дұрыс саналады.
4. Ниет еткенде екі ойлы ... шарт қою ... ниет ... ... ... шақыра қалса,аузымды ашуға,егерде
шақырмаса,ораза ұстауға ниет еттім”дегендей ниет жарамсыз.Рамазан
түні немесе күндіз есінен ... ... ... ... ... ниет
етсе,оразасы жарамды.Бір адам Рамазан айында уәжіп ... ... ниет ... ... ... ниет еткен болып саналады.Бұл
мәселеде мейлі тұрғын,мейлі жолаушы,тіпті науқас адам болсын ешқандай
айырмашылық жоқ.Сол секілді бір ... әрі ... ... ниет ... ... ниеті үшін жарамды.Бірақ бір
оразамен әрі қазаға,әрі ант кәффаратына ниет ... ... ... ... ... ... әйел хайыз кезінде
түнде оразаға ниеттенсе,екінші шапақтыңатуынан бұрын ... ... ... жандар Рамазан айының келгенін
біле алмай күмәнданса,өздерінің иштиһаттар-болжамдары бойынша,шешім
қабылдап,бір ай ораза ... мен ... ... ұқсайды.Кейіннен рамазан ... кем ... ... ... ... ... ... бұрын
ұстаған болса,бұл тек нәпіл оразаға жатады.
Ораза ұстағандар үшін мұстахап нәрселер
Ораза ұстағандарға мына нәрселерді жасау- мұстахап.
1. Бір жұтым су да ... ... ... ішіп-жеу. Пайғамбарымыз
(с.а.у.)бұл тұрғыда:
“Сәресіге тұрындар. Өйткені сәренің тамағында берекет бар.” ... ... ... ... ... Бір ... су да болса, оны
тастамаңдар. Өйткені ... ... ... рақымдылық етіп,
періштелерді де олар үшін кешірім тілейді”,- дейді.
Екінші шапақ ... ... ... ... де- ... ... ауыз ... асығып, сәресіні
кешіктірген уақытта әрқашан жақсылықта”- деген.
2. Ауызды ақшам намазынан ... ашу. ... ... ... ... ауып тұратындықтан, ауыз ашуға асығу- мұстахап. Бұған жоғарыда
айтылған хадис куә. Сонымен қатар ауызды құрма ... ... ... ... ... ашқан.
3. Ауыз ашарда мына дұғаны оқу- сүннет:
Оқылуы: “Аллаһуммә ләкә ... уә бикә ... уә а' ... ... а' ала ризқикә әфтарту уә саумәлғади мин шәһри Рамадана нәуәйту,
фәғфирлии мәәқаддамту уә мәә ... ... ... ... ... ... берген ризығыңмен аузымды аштым. Саған иман
етіп, саған тәуекел жасадым. ... ... ... ... де ... ниет ... Сен ... өткен және келешек күнәларымды кешір
”.
4.Аузы берік жандармен бірге ауыз ашу және жоқ- ... ... қол ұшын ... ... ... ... былай
дейді: “Аузы берік жанды ауызашарға шақырып тамақ берген- ораза
ұстаған ... ... ... ... Аузы ... ... сауабынан
да ешнәрсе кемімейді”.
5. Таң уақыты кірмей жүніптік, хайыз және нифастан тазалану: Мұндағы
мақсат – ... таза ... ... аузы ... ... жуынуға да
болатынын ескерте кетейік. Мұндай кезде судың тамаққа кетіп қалмауын
қатты қадағалау керек. Әйелдің ... яки ... ... ... ... ниет ... және де ... кісі жуынбай ораза ұстаса,
оразасы жарамды.
6. Аузы берік адамның жақсы сөздер ... бос сөз бен ... ... бойын аулақ ұстап байсалдылық танытуы- мұстахап.
Пайғамбарымыз (с.а.у.) былай дейді: ... аузы ... ... сөз ... ... көтеріп, айқай шығармасын. Біреу оған тіл
тигізсе немесе онымен керіскісі келсе оған: ””Мен оразамын ”десін.
7. Аузы ... адам бос ... ... ... ғылыммен, Құран
оқу мен, зікір, салауат айту мен ... ... ... ... ... екеуі бір- біріне кезек- кезек Құран оқып,
тыңдасатын ” .
8. Жалпы Рамазан айының ең ... он ... ... кіру- сүннет.
Пайғамбарымыз (с.а.у.). Рамазаның ең соңғы он ... көп ... ... ... ... және ... емес ... Себепсіз бір нәрсенің дәмін тату немесе шайнау-мәкруһ. Бұл оразаның
бұзылуына себеп болуы мүмкін. ... көп ... ... ... ... ... дәмін қадағалау үшін, тамақтың дәмін
көріп, түкіріп ... ... ... ... уақытта тамаққа
кетпеуі шарт.
2. Аузы берік кісіге сулы мисуакты қолдану- мәкруһ.
3. Дәрет алған кезде аузына, мұрнына суды көп ... ... Бал ... май ... ... алатын нәрселердің қандай екенін білу
үшін дәмін татып көру- мәкруһ.
5. Шайналып тәттісі кеткен ақ ... ... ... Ал, ... ... болмайды.
6. Аузы берік адам әлсіреп өзін сақтай алмайтындай болса, қан алдыруы-
мәкруһ. Егер ... ... ... ... Ең ... күн батқан соң
қан алдыру.
7. Рамазанда қатты ыстықтап салқындау үшін ауыз бен ... ... ... ... ... Әбу Юсуп ... мәкруһ емес. Өйткені мұндай
уақытта адамға жеңілдік туады. Фәтуа осы үкімге берілген.
8. Өзіне сене алмаған аузы берік ... ... сүюі ... ... мәкруһ емес.Хадисте Пайғамбарымыздың ... ... және ... ... ... Аузы берік адамның жүніп күйінде таң атыруы ... ... ... ... ... ... Аузы ... жанның гүл мен әтір секілділерді иіскеуі және ... ... ... ... емес.
Ораза бұзылғанда қазасы ғана өтелетін жағдайлар
Емдету үшін, немесе қандай да бір себеппен бір нәрсе ... ... ... ... өтеу керек.
Қателесіп, бір нәрсе ішіп- жеу оразаны бұзады. Яғни, бір адам ораза
екенін біле тұрып, қателесіп бір ... ... ... ... ... ... алып ... кезде тамағына су кетіп қалса, қарды аузына
салып, олда тамағынан өтсе, оразасы бұзылады.Қазасы өтеледі. ... ... ... ... ... ... Тістерінің арасынан
шыққан қан түкірікпен бірдей немесе одан көп ... ... ... ... Аз болса бұзылмайды, өйткені көлемі аз қаннан
сақтану қиын.
Ұмытып бір ішіп-жеу немесе ... ерлі ... бір- ... ... ... Өзінің ораза екенін білмей бір нәрсе
жеген адамның есіне ораза екенін салмау- мәкруһ. Егер әлсіз, ... ... ... ... ... Сол ... ... іштен келген
ауыз толмаған құсық өздігінен қайта кері қайтса, ораза ... ... өзі ... ... ... Және аузы берік адам өз
қалауымен ауыз толтырып құсса, ораза бұзылады. ... бұл ... ... аз ... көбі ішке қайта кетеді. Бұның қазасы керек.
Яғни, мейлі аз, ... көп, ... ... құсық жұтылған кезде ораза
бұзылады.
Ауыз толы құсық қақырық болса, Әбу Ханифа мен Имам Мұхаммед бойынша,
оразаға ешқандай зиян ... ... ... мына ... ... адам ... ... өзіне ие бола алмаса оған
қазасын өтеу міндетті емес. Өз қалауымен құсатын болса оразасын қаза
етсін”.
Жеуге ... және ұзақ тұру ... жоқ ... ... оразаны бұзбайды. Мысалы, ауаға жайылған түтін, шаң оразаны
бұзбайды. Көз бен ... ... дәрі ... ... ... Ал
мұрынға тамызса, бұзылады. Қазасы өтеледі.
Укол салдыру да оразаны бұзады. Өйткені бұлар ... ... ... ... ... ... укол салдырып, емделуге
мәжбүр жандар укол салдыруына болады. Кейіннен бұзған оразасының
қазасын өтейді.
Сонымен ... мына ... ... ... тек қана
қазасын
өтейді
1. Дәрет алып жатқанда немесе басқа себептермен тамаққа су кету.
2. Ұйқыдағы ... су ... Ауыр ... ... ... аурып қалу немесе өзіне бір зиян тиюінен
қорқып оразасын бұзуы.
4. Ұмытып бір нәрсе ішіп-жеген кезде “оразам бұзылады”- деген ... ... ... ... ниет ете ... күндіз ниет еткен адамның бұған көңілі толмай
ішіп-жеуі.
6. “Күн батты”деп жаңылысып, аузын ашса, бірақ одан күннің ... ... ... ... тек қана ... өтейді. Сәресіде
тамақ ішіп отырған кезде таң уақыты ... ... ... ... Түнде оразаға ниеттеніп, бірақ таңертен жолға шығып, жолда оразасын
бұзатын болса.
8. ... ... ... ... ... ... болуға
ниеттенгеннен кейін жеуі.
Бір адам Рамазан айынан тыс біле тұра оразасын ішіп- жеу, зайыбына
жақындау ... ... ... айында болмағаны үшін тек қана
қазасын өтейді.
Әрі қаза, әрі кәффарат қажет еттірген ... ... ... ... азық ... ... ... бар барлық
заттарды біліп жеу. Мысалы әдейі жеу, ішу, темекі шегу. Бұлардың
барлығы тамаққа ... ... әрі ... әрі ... ... ... ... езіліп, жұтылмайтын болса, дәмі де тамақтан өтпесе
ораза бұзылмайды. ... ... ... ... ... ... ... немесе сүйіскеннен кейін ораза бұзылды деп ойлап,
әдейі жеу де кәффаратты қажет қылады. Сол секілді ... ... ... жұту ... қажет еттіреді. Тұз жеу де
осындай. Бұл жайлы Хазіреті Әлидің риуаят еткен мыны хадисі дәлел:
“Ораза кіргеннен ғана ... ... ... ... жанның зайыбымен жақындасуы. Мұның дәлелі Рамазан
күнінде әйелі мен жақындасқан бір адам ... ... ... оған ... үшін бір құл азат ету, ... ... екі ай қатарынан үзбей ораза ұстау керектігін яки
оған да күші ... ... жоқ- ... ... ... Екі ай ... ұстауға шамасы жеткен адам жоқ- жітіктерді
тойдыру мүмкіндігін кәффарат жолына пайда алмайды.
Оразаны бұзбайтын жағдайлар
1.Ұмытып ... ... ... ... ... ... ... дейді: “Аузы берік адам ұмытып ішіп-
жесе, оразасын ... ... ... оған ... де,
жегізген де Аллаһ.”Басқа бір хадисте “Рамазан да ұмытып оразасын
бұзған адамға қаза да, кәффарат та ... ... ... ... ... ... ... дереу тоқтату керек.
2.Бір адам жүніп болып тұрса және кешке дейін де ... ... ... оразасы бұзылмайды. Бірақ,, әлбетте, намаз оқу үшін
ғұсыл алу парыз. Аллаһ Құранда:”Егер ... ... ... ... ... ... сүлік салдыру оразаны бұзбайды.
Пағамбарымыз(с.а.у.) қажылықта ауыз берік ... қан ... су ... ... ағу ... ... ... дәрі тамызу немесе көзге сүрме жағу ... ... ... Өйткені мисуак қолдану- сүннет. Тіпті
тіс пастасын қолдану да оразаны бұзбайды. Бірақ ішке кетіп ... Ең ... таң ... ... тұрып жуу.
7.Тіс жұлдыру оразаға кедергі жасамайды. Бірақ жұлдырған ... ... яки ... ... ... бен мұрынға су алып шайқау оразаны бұзбайды. Бірақ тамаққа
кетпеуін қадағалау қажет.
9.Тамаққа түтін немесе ... шаң, ... ... қардың ұшқыны,
жауынның тамшылары еріксіз кірсе, оразаға зиян ... ... ... ... тартса, ораза бұзылады.
10.Түкірік немесе мұрынды тарту арқылы бір нәрсе тамаққа ... ... ... ... ... қалдықтары ноқаттан кішкене
болса оны жұту оразаны бұзбайды. Гүл, әтір секілді ... ... ... зиян бермейді.
12.Еріксіз құсу (ауыз толы құсық болса да) ... ... Және оның ... ішке ... ... де.
13.Салқындау үшін жуыну, жүзу немесе ылғалды бір көйлек кию оразаны
бұзбайды. Бірақ су жұтпастан суға батып жүзу қиын ... ...

Пән: Дін
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жазушы Оразанбай Егеубаевтiң «Көкбөрi немесе тағдыр тәлкегi» атты роман-эссесi хақында53 бет
Нұрлан Оразалин поэзиясының тілі, стилі, поэтикасы17 бет
Ораза айт4 бет
Абай (Ибраһим) Құнанбайұлының өмірі9 бет
Христиан дініндегі провасловиялық ағым6 бет
Ислам діні16 бет
Ислам дінінің қоғамдағы орны мен ролі64 бет
Исламның сенім негіздері5 бет
Ислам дінінің пайда болуы және дамуындағы тарихи әлеуметтік, саяси жағдайлар12 бет
Ислам діні туралы12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь