Кәсіпкерліктің дамуының теориялық негіздері

МАЗМҰНЫ


КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3
1 КӘСІПКЕРЛІКТІҢ ДАМУЫНЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Кәсіпкерліктің даму эволюциясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6
1.2 Шағын және орта бизнес ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..10
2 ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ШАҒЫН ЖӘНЕ ОРТА БИЗНЕСТІҢ
ДАМУ ЖАҒДАЙЫН ТАЛДАУ
2.1 Қазақстан Республикасындағы дамыған шағын бизнестің қазіргі
жағдайы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...16
2.2 Қазақстанда шағын және орта бизнесті дамытудағы потенциалды
салалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .23
2.3 Шағын және орта бизнесті дамыту жолындағы проблемаларды
қарастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .26
3 ШАҒЫН ЖӘНЕ ОРТА БИЗНЕСТІ ДАМЫТУДАҒЫ ПРОБЛЕМАЛАРДЫ ШЕШУ ЖОЛДАРЫ ЖӘНЕ ДАМУДЫҢ ПЕРСПЕКТИВТІ БАҒЫТТАРЫ
3.1 Шағын және орта бизнесті дамытудағы проблемаларды стратегиялық
даму негізінде шешу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 34
3.2 Кластерлік жүйе шағын және орта бизнесті дамытудың негізгі перспективті бағыты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 37
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 42
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 44
ҚОСЫМШАЛАР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .45
КІРІСПЕ

Қазақстан экономикасы әкімшіл-әмірішілдіктен нарықтық экономикаға өтуде қиын кезеңдерден өтті.Негізінен ТМД елдерінің үкіметтері нарықтық экономикаға өтуде қажетті мынадай бағыттарды ұстануда-мемлекеттік меншікті жекешелендіру,қаржылық,несиелік саясат,құнды қағаздар нарығын құру,жалпы нарықтық инфрақұрылымды қалыптастыру.Кезек күттірмейтін шаралар қатарында кәсіпкерлікті қолдау,шағын және орта бизнесті дамыту мәселелері тұр.
Экономикалық дамудың экономикалық моделі қазіргі заманғы экономикалық даму теорияларының арасында ең соңғы орында емес,оның мәні-экономика жағдайын жақсартуда жаңа шағын және орта кәсіпорындардың үлкен потенциалы екендігінде.Осы теорияға сәйкес мемлекет кәсіпкерлік белсенділікті ынталандырудың жеткілікті дәрежеде тиімді және оңтайлы әдістерін табуы тиіс.Өтпелі экономика кезеңінде экономикалық дамудың кәсіпкерлік моделі жалпы экономиканы сауықтырудың маңызды факторы және дағдарыстан шығу жолындағы алғашқы қадамы болып табылуы мүмкін.
Бұл зерттеудің өзектілігі соңғы уақытта кәсіпкерлік белсенділіктің төмендеп кетуінен туындап отыр.Қайта құрылған кәсіпорындардың көбісі барлық мүмкін болатын нұсқауларға,салықтарға,шектеулерге шыдай алмай жабылып қалды.Тек шағын фирмалар ғана емес, сондай-ақ ірі өндірістік алыптардың да жабылып қалу қаупі бар.Кәсіпкерлік әзірге экономиканың белсенді қоректендірушісі бола қойған жоқ, дамыған нарықтық экономикасы бар елдерде өріс алғандай, жаңа жұмыс орындарын аша алмауда. Мұндай жағдайлардың себептерінің бірі фирманы тікелей басқару деңгейі мен аймақтық басқару деңгейінің және мемлекеттік деңгейде қамтылған кәсіпкерлікті басқарудың тұтас жүйесінің жоқтығы, сондай-ақ жеке салаларда кәсіпкерлікті дамытуды қамтамасыз ететін тиімді механизмінің жоқтығы болып табылады. Қазіргі мол шетелдік тәжірбиеге қарамастан, транзиттік экономикасы бар елдердің ерекшеліктерін есепке ала отырып, шағын және орта кәсіпкерлікті құру,жұмыс істеудің тәжірбиелік мәселелерін зерттеуге, шағын және орта бизнесті анықтауға, кәсіпкерліктің теориялық жақтарын, сонымен қатар, кәсіпкерлік феноменінің маңыздылығын зерттеуге арналған бірқатар нақты зерттеулер жасау қажеттілігі бар.
Кәсіпкерлікті дамыту саласында методологиялық дәрежеде шетелдік, атап айтқанда, американдық ғалымдармен көптеген зерттеулер жасалған.Бұл осы елдің 200 жылдық тарихы бар екендігін көрсетеді. Дәл осы шағын кәсіпкерлікті басқару проблемасын дамытуға Д.Лонгенеко , У. Петти , К.Моор сияқты американдық ғалымдар өз үлестерін қосты. Кәсіпкерлікті дамытудың теориялық және методологиялық мәселелері отандық, сондай-ақ, шетелдік ғалымдардың еңбектерінде көрініс тапты. Дегенмен бұл салада жасалған еңбектердің бар екендігіне қарамастан, ол жұмыстарда негізінен, кәсіпкерлік қызметін дамытудың жалпы экономикалық көзқарастары ғана қарастырылғандығын айтуымыз керек .ХІХ ғасыр басында Жан Батист Сэй кәсіпкерлікті жер, еңбек және капиталмен бірге негізгі өндіріс факторларының бірі ретінде қарастырған.
Бұл курстық жұмыста еліміздің көрнекті экономистерінің, атап айтсақ, О.Сәбден, Тоқсанова А., Қаңтарбаева А.К еңбектері қолданылды. Сонымен қатар, осы курстық жұмыстың мақсаты шетелдік тәжірбиелерді саралай отырып, шағын және орта бизнесті дамытудың біздің еліміз үшін оңтайлы жолдарын қарастыру. Зерттеліп отырған шағын және орта бизнес мәселелерін шешу жолдарын нақты әрі түсінікті қылып жеткізу курстық жұмыстың мақсаты болып саналады.
Қазақстан тәуелсіздік алғаннан бері нарықтық экономикаға бейімделе бастады.Дамығыан елдердің тәжірбиесіне қарап,көптеген реформалар жүргіздік.Біріншіден, қайта құрылымды реттейтін қажетті заңдар қабылданды. Одан кейін жекешелендіру процесі жүрді. Соның нәтижесінде бүгін өндіріс өнімдерінің 85 пайызын жеке сектор құрайды. Жалпы ішкі өнімдегі шағын және орта бизнестің үлесі 25 пайыз. Шағын және орта кәсіпкерлікті қолдау мақсатында бес мемлекеттік бағдарлама қабылданып жүзеге асып жатыр. Жыл сайын кәсіпкерлердің жиыны шағын және орта бизнесті дамытуды көздейді.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ


1.Ел президентінің Қазақстан халқына жолдауы «Қазақстан-2030».Алматы,1997
2. «Жеке кәсіпкерлікті қолдау мен қорғау» туралы Қазақстан Республикасының Заңы.№3ХII,4 шілде 1992ж.
3. Об индивидуальном предприниматльстве: Закон -//Ведомсть Верховного Совета-1997-№12
4. О государственной программе развития и поддержки малого предпринимательства в РК на 2001-2002г.г.-//САПП-2001г.№21
5. Қазақстан Республикасы шағын кәсіпкерлікті қолдаудың және дамытудың 2004-2006 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы// САПП-2003ж.-№49
6. Шағын бизнес 2000-2003.Статистика. Алматы 2003ж.
7. Қазақстан және оның өңірлері.ҚР Статистикалық Агенттігі 2/2003. Алматы 2003ж.
8. Краткий статистический ежегодник Казахстана 2004г.Алматы 2004г.
9. Статистикалық баспасөз-бюллетень №4. Алматы 2004г.
10. Кантарбаева А.К. Эволюционная экономика и развитие предпринимательства в Казахстане: Автореферат . Алматы,1998г.
11. ҚР әлеуметтік-экономикалық дамуы 5/2003ж.ҚР Статистикалық Агентігі.
12. Министерства Индустрии и Торговли. Поддержка малого бизнеса.//Астана 2004г.
13. Министерсва Индустрии и Торговли. С чего начать.//Астана 2004г
14. Правила проводения государственными органами проверк деятельности субъектов малого бизнеса// САПП-2003-№27.
15. Польза и преимущества зарубежного опыта поддержки и развития малого исреднего бизнеса// Финансы и кредит-2004г.№14
16. Смагулова Н.Т. Конкурентноспособность отечественного малого бизнеса: фактор стратеческого планирования //Банки Казахстана 2005г.-№4
17. Характеристика и модели предпринимательской деятельности // Саясат -2004г.-№8
18. Туртабаев С. Стратегия развития отечественного бизнеса в преддверии вступления Казахстана в ВТО// Астана. Деловой мир 2005г.-№1
19. Аубакирова Ж.Б. Поддержка малого и среднего бизнеса //Аль-Пари 2005г.-№2
20. Байниетова М.Основные препятствие деятельности субъектов малого бизнеса // Саясат 2005г.№3
21. Сабден О. Управление малым предпринимательством: вопросы теории и практики.//Учебник для ВУЗов // Астана Елорда 2002г.
22. Рыночная экономика Казахстана: проблемы становления и развития.2 тома,Алматы,1995
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
............................................................................
..............................3
КӘСІПКЕРЛІКТІҢ ДАМУЫНЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1. ... даму ... ... және орта ... ШАҒЫН ЖӘНЕ ОРТА БИЗНЕСТІҢ
ДАМУ ЖАҒДАЙЫН ТАЛДАУ
2.1 Қазақстан Республикасындағы дамыған шағын бизнестің қазіргі
жағдайы
.........................................................................
..................................16
2.2 ... ... және орта ... дамытудағы потенциалды
салалар
.........................................................................
....................................23
2.3 Шағын және орта бизнесті дамыту жолындағы проблемаларды
қарастыру
.........................................................................
................................26
3 ШАҒЫН ЖӘНЕ ОРТА БИЗНЕСТІ ДАМЫТУДАҒЫ ... ШЕШУ ... ... ... ... ... және орта бизнесті дамытудағы проблемаларды стратегиялық
даму ... ... жүйе ... және орта бизнесті дамытудың негізгі
перспективті
бағыты...................................................................
.....................37
ҚОРЫТЫНДЫ
............................................................................
....................42
ҚОЛДАНЫЛҒАН ... ... ... ... ... экономикаға
өтуде қиын кезеңдерден өтті.Негізінен ТМД елдерінің ... ... ... ... ... бағыттарды ұстануда-мемлекеттік меншікті
жекешелендіру,қаржылық,несиелік саясат,құнды қағаздар нарығын құру,жалпы
нарықтық инфрақұрылымды қалыптастыру.Кезек күттірмейтін шаралар ... ... және орта ... дамыту мәселелері тұр.
Экономикалық дамудың экономикалық моделі қазіргі заманғы экономикалық
даму теорияларының ... ең ... ... ... ... жақсартуда жаңа шағын және орта кәсіпорындардың үлкен потенциалы
екендігінде.Осы теорияға ... ... ... белсенділікті
ынталандырудың жеткілікті дәрежеде тиімді және ... ... ... ... ... экономикалық дамудың кәсіпкерлік моделі
жалпы экономиканы сауықтырудың маңызды факторы және дағдарыстан ... ... ... ... табылуы мүмкін.
Бұл зерттеудің өзектілігі соңғы уақытта ... ... ... туындап отыр.Қайта құрылған кәсіпорындардың көбісі барлық
мүмкін болатын нұсқауларға,салықтарға,шектеулерге ... ... ... шағын фирмалар ғана емес, сондай-ақ ірі өндірістік алыптардың да
жабылып қалу ... ... ... ... белсенді
қоректендірушісі бола қойған жоқ, дамыған нарықтық экономикасы бар елдерде
өріс алғандай, жаңа ... ... аша ... ... ... бірі фирманы тікелей басқару деңгейі мен ... ... және ... ... ... кәсіпкерлікті басқарудың
тұтас жүйесінің жоқтығы, сондай-ақ жеке ... ... ... ... тиімді механизмінің жоқтығы болып табылады. Қазіргі мол
шетелдік тәжірбиеге қарамастан, транзиттік экономикасы бар ... ... ала ... шағын және орта кәсіпкерлікті құру,жұмыс
істеудің тәжірбиелік мәселелерін зерттеуге, ... және орта ... ... ... ... сонымен қатар, кәсіпкерлік
феноменінің маңыздылығын зерттеуге арналған бірқатар нақты зерттеулер жасау
қажеттілігі бар.
Кәсіпкерлікті дамыту ... ... ... ... ... ... ғалымдармен көптеген зерттеулер жасалған.Бұл ... 200 ... ... бар ... ... Дәл осы ... ... проблемасын дамытуға Д.Лонгенеко , У. Петти , ... ... ... өз ... ... ... дамытудың
теориялық және методологиялық мәселелері ... ... ... ... ... ... Дегенмен бұл салада жасалған
еңбектердің бар екендігіне қарамастан, ол жұмыстарда негізінен, кәсіпкерлік
қызметін дамытудың жалпы экономикалық ... ғана ... ... .ХІХ ... ... Жан Батист Сэй кәсіпкерлікті жер, еңбек
және капиталмен ... ... ... ... бірі ... ... жұмыста еліміздің көрнекті экономистерінің, атап айтсақ,
О.Сәбден, Тоқсанова А., ... А.К ... ... ... осы ... ... мақсаты шетелдік тәжірбиелерді саралай отырып,
шағын және орта бизнесті дамытудың біздің ... үшін ... ... ... отырған шағын және орта бизнес мәселелерін шешу
жолдарын ... әрі ... ... ... курстық жұмыстың мақсаты болып
саналады.
Қазақстан тәуелсіздік алғаннан бері ... ... ... ... тәжірбиесіне қарап,көптеген реформалар
жүргіздік.Біріншіден, қайта құрылымды реттейтін қажетті ... ... ... ... ... жүрді. Соның нәтижесінде бүгін өндіріс
өнімдерінің 85 пайызын жеке сектор құрайды. Жалпы ішкі ... ... ... ... ... 25 ... Шағын және орта кәсіпкерлікті қолдау
мақсатында бес мемлекеттік бағдарлама қабылданып жүзеге асып ... ... ... жиыны шағын және орта бизнесті дамытуды көздейді.
1 ... ... ... ... ... даму ... туралы теориялық концепция алғашқы рет ... ... ... ... ... ... 250 жыл ... теория әртүрлі ғалымдар мен экономистердің ... да, олар ... ... ... ... ... ... бейімділігі ғана емес, қорыта айтқанда жаңа ... ... ұғым ... ... ... ... тәуекел сөзімен, ал кәсіпкердің өзі
тауарды өндіру мен өткізуде ... бір ... мен ... ... ... ... байланыстырылды. Мысалы, 1725 жылы Кантиллион
кәсіпкерлікті,өз ... ... ... ... қатар ол
капитал салушы кәсіпкерлер мен өз ... ... ... ... ... ... өзі жұмыс орнын жасайтын адам ... ... ... бір ... сыйақы үшін жұмыс істеу
қанағаттандырмаса, ол өз ойларын ... ... ... ... ... келе ол ... айналады. Кантиллионның пікірінше, кәсіпкердің
басты ерекшелігі олардың тұрлаусыз жағдайларда жұмыс істеуілері.
Басқа бір ... дін ... ... Бауде өндірушілер мен
фермерлер топтарының гүлденуі, ... ... яғни ... ... ... ... ... деп санады.Бауде еңбек
өнімділігінің ұлғаюындағы ғылым мен технологияның ... ... ... ... ... Ол кәсіпкер мен меншіктенушінің ... бар деп ... ... кәсіпкерді капиталмен
қамтамасыз етеді, олар өз кезегінде, бұл қаржы ... ... ... ... ... ақы ... ... отырып,тәуекелге барады.
Өз ілімінде ол жаңа енгізілімдерді басқарудың қажеттілігін, сондай-ақ
тәуекел деңгейін тек білім арқылы төмендетуге ... ... ... Ол сондай-ақ кәсіпкерлердің кемшіліктерін және оларды өндірісті
ұйымдастыру өнері сияқты маңызды ... ... ... ... ... ... ... әкімшілік билігі мен заңдарын осындай адамдарды
қолдау үшін пайдалануға шақырды. ... ... , ол сол ... ... ... және ... ... тәртіптің жоқтығын
көрсетті.Көріп отырғанымыздай, XVIII ... ... ... ... үшін де маңызды мәселелерді көтерген.
1776 жылы Адам Смит өзінің «Халықтар ... ... мен ... зерттеу» атты еңбегін жазғанда, ол негізгі өндіріс факторларын бөліп
көрсетті: жер, еңбек, капитал, ... ... рөлі ... ... 1810 жылы Жан ... Сэй ... рет ... рөлі мен
мәнін негізгі өндіріс факторларының бірі дәрежесіне дейін ... ... ... ... ... менеджменттік төңкерістің де сап ете
қалатынын айтты. Сэйдің ... ... ... ... мен ... ие ... қажет:
• Төлем қабілетті, тәртіпті, сақ, адал және тұрақты болуы;
• Қарыз ... ... ... білу және ... ... ... Өз ... әділетті бизнесті жете білушілік пен табандылық
сияқты моралдық ... ... Сол ... ... ... ... мен маңыздылығын, оны
өндіру әдістері мен болжамды сұранысын жеткілікті дәрежеде
нақты ... білу ... ... ... ... ... қарастырайық. Давид
Минкеланд кәсіпкерге мынадай сипаттама береді:
• Дәлелденген тәуекелдерге бара ... ... және ... белсенділіk;
• Жеке, дербес жауапкершілік;
• Қабылданатын шешімдердің салдарын білу;
• Қабылданған шешімдер нәтижесінің белгісі ... ... ... ... ... өзгерістерді болжай білу;
• Ұйымдардың шеберлігі.
Харви Либенстейн (1978) кәсіпкерлік белсенділіктің 2 ... ... ... түрі ... тән ... ... операцияларды орындаумен байланысты , екінші түрі ... ... ... түрі ... жақсы зерттелген ортада
жұмыс істеп тұрған кәсіпорынды білдіреді. Жаңартпашылық ... ... ... ... ... ... көрсету мен өнімнің жаңа түрлерін
өндіру. Кәсіпкер әртүрлі нарық жағдайында тиімді жұмыс істей білуі керек.
Шет елдік теорияда және ... ... ... бар қаржы,
материал және еңбек қорларын игеру базасында қызмет көрсету немесе өнімге
деген белгілі бір қажеттілікті ... жаңа ... құру ... ... Кәсіпкерліктің көрсетілген анықтамаларын талдай
отырып, біздің көзқарасымыз бойынша, ... ... ... ... мазмұндауға мүмкіндік беретін сипаттамалардың ең маңыздыларын
бөліп көрсетейік. Кәсіпкерлік — жаңа ... ... ... ... ... ... бар қазіргі кәсіпорынды дамытумен байланысты
жаңартпашылық қызмет.
Кәсіпкерлік экономиканың дамуына үлкен үлес қосады, себебі осы ... жаңа ... ... ... ... техника және технология дамиды,
жаңа өндіріс және қызмет көрсету салалары қалыптасады, жаңа аймақтарды
игеру жүзеге ... ... ... ... ... жасалады.
Қазақстан Республикасы 1991 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін кәсіпкерлік
белсенділікті ... ... ... ... ... ... дамуына "Қазақстанда кәсіпкерліктің дамуы мен ... ... ... (1991), ... кәсіпкерлікті қолдау және қорғау
туралы" (1992) заңы сияқгы заңдар түрткі болды. 1994 жылдың басында-ақ жеке
кәсіпорындар саны 15,7 ... ... және ... жұмыспен қамтылғандар саны
164 мыңға жетті. 01.10.1998 ж. шағын кәсіпкерліктің субъектілер саны 307
мыңды ... ... 1,2 ... адам жұмыспен қамтылды. Кәсіпкерлік
қызметтің негізгі үш ... ... ... ... өндіріс те емсс,
тұтынушылар мен ... ... ... ... та емес, сауда
шықты.
Кәсіпкерлік қызмет салаларының жіктелуі
| ... ... сүру | ... | |Өсу ... | ... ... | ... | ... | ... |
|бойынша | | | | | ... ... | ... | | Баяу | ... ... | ... ... | |әкелетін |
| | ... | ... | | ... бар | ... және | ... | ... |
|фирмалар | ... | ... | ... |
| | ... | ... | ... |
1-Сурет
Соңғы жылдары Қазақстан Республикасы Президентінің 1997 жылгы ... №3398 ... ... ... белсендету және мемлекеттік
қолдауды күшейту шаралары туралы" және 1998 жылғы 27-сәуірдегі №3928 ... ... ... ... ... ... ... қүқығын қорғау
туралы" жарлықтары кәсіпкерліктің ... жаңа күш ... Осы ... Қазақстанда шағын бизнесті дамыту жөніндегі алғашқы арнайы орган
ретінде сауда және ... ... ... ... ... жөніндегі агенттік құру және оның жұмысын ... ... ... ... ... ... ... және үкіметтік
емес құрылымдарының қатысуымен кәсіпкерлікті қолдау қорын құру көзделген.
Бұл қордың ... 5 ... ... ... ... анағұрлым үлкен
жобаларды қаржыландыру көзделуде. Алайда ... күш ... ... ... ... шындап бетбұрыс әлі бола қойған жоқ.
1.2Шағын және орта бизнес ерекшеліктері
Нарыққа негізінен миллиондаған айналымы бар корпорацияларға жол ... ... ... құрылымдардың кіруіне мүмкіндік жоқ деген ... ... ... - ... ... жақсы жетілген ірі компаниялармен
бәсекелесе алмауы. Шын мәнінде, шағын бизнес бірнеше себептерге байланысты
ірілермен ... ... ... ... ірі ... ... үшін 6 жыл ... етеді, ал жаңа стратегия енгізу үшін 10 жыл және
одан көп ... ... ... ... ... үшін бұл ... ... - жарты жылдан 1 жылға дейін. Одан әрі, ... ... ... дәстүрлі түрде үлкен бизнес саласы деп саналатын, бірақ ... 2-ші ... ... ... ... технологиялық
жаңартпашылықтардың 95% шағын бизнес саласына келуде. ... ... ... ... ірі ... ... шағын фирмалар 24
есе көп жаңартпашылықтар мен ашылымдар жасауда.
Сондықтан ... ... (EC) ... жеке ... ... кәсіпорындардың барлығы дерлік шағын жөне орта бизнес түрінде болуы
кездейсоқтық емес. Шағын бизнес кәсіпорындары 70% ... ... ... ... ете ... қоғамдастықтың дамуына айтарлықтай үлес қосты,
статистикалық ... ... 16 млн. адам ... және 46 млн. адам
жалдамалы жұмысшы ретінде жұмыс істей ... ... бойы ... ... ғалымдары шағын бизнеске анықтама
беруге тырысып келеді. АҚШ Конгресс Комитетіне шағын бизнестің 700-ге жуық
анықтамасы ұсынылған. Шағын бизнесті ... ... ... ... ... ... жұмыс істеушілердің саны, депозиттердің көлемі,
негізгі өндіріс қорларының актив бөлігінің өлшемі, ... ... ... ... Ең кең ... ... бірі жұмыс
істеушілердің саны. Кейбіреулер жұмысшылар саны 100-ге дейін, тағы ... ... ... ... 100-ден 1500-ге ... ... ... ... ... деп ... ... ереже бойынша, жұмыспен қамтылған адамдар саны 1-ден 500-ге
жететін кәсіпорындарды шағын бизнеске жатқызады, ... тұра олар ... ... ... ... 49-ға ... 50-ден 99-ға дейін, 100-ден 199-
ға ... ... 449-ға ... ... жылдық ақша айналымы 3,5-нан
11,5 миллион неміс маркасын құрайтын фирмалар шағын фирма деп ... ... ... ... АҚШ-пен Жапонияға қарағанда
жоғары. Мұнда 12,3% ірі кәсіпорындардың және ол жерлерде жұмыспен қамтылған
34% жұмысшылардың ... ... ... тек 52,6% ғана ... ... ... ... көбі шағын кәсіпкерліктің арқасында ашылуда.
Жапонияда заңды түрде ... ... ... ... ... жөне ... — 300 ... көп емес, көтерме саудада —
100, ... ... және ... көрсету саласында — 50, олар осы
критерийлерге қарай шағын және орта ... ... ала ... ... ... ... де шектелген: өнеркәсіп, құрылыс және ... ... мың ... ... емес, көтерме саудада — 230 мың доллар, ... ... 77 мың ... Федерациясының казіргі қолданып жүрген заңдарына ... ... ... - ... ... ... - 100 адамға дейін;
• көтерме саудада - 50 адамға дейін;
• ауылшаруашылығында -50 адамға дейін;
• ғылымда және өндірістік емес ... — 25 ... ... ... ... - 15 адамға дейін; жұмыс істейтін кәсіпорындар
жатады.
Қазқстанда адам саны айтарлықтай аз кәсіпорындар ... ... ... ... 1997ж. ... № 499 ... сәйкес шағын
кәсіпорындарға:
• өндірісте, құрылыста және шаруашылықта — 50 адамға дейін;
• саудада және түрмыстық қызмет ... - 30 ... ... көлік және байланыста -25 адамға дсйін;
• ғылымда және ... ... - 20 ... ... ... кәсіпорындар жатады. Жұмыс істеушілер саны 200 адамнан
аспайтын кәсіпорындар орта бизнеске ... ... ... жұмысшылардың саны, капитал айналымы, өндіріс
көлемі сияқты және т.б. ... ... ... ... ... ... ... де бар. Оның орнына шағын ... ... ... ... ... ... көңіл бөлуді ұсынуда,
атап айтқанда: нарық үлесі, негізін салушылардың кәсіпорынды басқарулары,
шешім қабылдау ... ірі ... ... ... Мұндай
позицияны австралиялық ғалымдар да ұстануда, олар қаржы, бухгалтерлік есеп,
қызметкерлерді басқару, қамсыздандыру, маркетинг, өндіріс ... ... мен ... қамтамасыз ету саласында 1 немесе 2 ... ... жеке ... ... ... ... шешімдерді
қабылдауға өкілеттігі бар бизнесті шағын деп есептеуді ұсынады.
Д.Лонгенеке, У. Петтидің, К.Мурдың (Carlos W.More) зерттеулерінде ... ... ... ... негізгі айырмашылықтарды
іздестірумен ұштастырылып, шағын бизнеске анықтама беру үшін ... ... ... ... бір ... ... инвесторлардың
шағын тобымен жүзеге асырылады. Тек айрықша жағдайларда ғана бизнестің 15-
20-дан көп инвесторлары болуы мүмкін;
2. Фирма ... ... ... іске ... ... ... ... істейді;
3. Әдетте бизнестегі жұмысшылардың саны 100 адамнан аспайды;
4.1рі фирмалармен салыстырғанда бизнес шағын ... ... ... ... ... бизнеске анықтама бере отырып, қолда бар
шетелдік тәжірибелерді ескере келе, шағын бизнеске келесідей ... ... ... ... ... деп, бір ... ... құрылған, географиялық шектелген аймақтарда жұмыс ... ... ... ... ие ... ... ... басқаруды негізін салушылар жүзеге асырады, олар барлық
негізгі стратегиялық шешімдерді ... ... - ... мен ... шешім қабылдау сипатымен ерекшеленеді; басқару
саласында, сондай-ақ ... ... ... ... өзара
ауыспалылығы байқалады.
Шағын және орта бизнес ... ... ... ... ... қажетті жаңа жұмыс орындарымен қамтамасыз етеді.
Американ экспресс мәліметтері бойынша, барлық жаңа ... ... ірі ... ... ... жаңа ... есебінен
ашылуда. Мысалы, 1987 ж. ... 500 ірі ... ... өсу ... ... 7 ... ... фирмалардағы жұмыс
орындарының өсу қарқыны 3 есе көп болды.
Шағын бизнестің артықшылықтары айқын. Бұл – ... ... ... ... өнім мен көрсетілетін қызмет
түрлерін тез ауыстыру қабілеттілігі, технология саласында сондай-ақ басқа
жұмыс ... ... ... енгізу қабілеттілігі. Соңында, шағын
фирмалардағы еңбек ұжымында тұрақты емес ... ... ... ... жоқ, ... ... табыстарды басқаруға
тікелей қатыса алады. Шағын ... ... ... - ... және жұмыспен қамтылғандықты сақтап ... ... ... ... ең жоғарғы нәтижелілігіне деген жалпы ... ... ... ... етуге және бригада болып жұмыс істеуге
деген ұмтылыс ірі ... ... ... ... ... үшін ... ... тартуға мәжбүр, бірақ бұл көбінесе екі жақ
мүдделерінің тоғыспауына әкеледі, ал ол өз ... ... ... әсер етеді. ... және орта ... ... құтылып кетуге болады, себебі негізін қалаушы мен менеджер ... ... ... бір ... ... және ірі ... анализі
|№ |Ірі бизнес ... ... |
|1 |2 |3 |
|1 ... отын ... ... сериялы немесе жеке |
| ... ... |
|2 ... ... ... сериялы немесе жеке |
| | ... |
|3 ... ... ... аз ... қарағанда жаңа |
| | ... 24 есе көп |
|4 |6-10 жыл |0,5-1 жыл |
|5 |Ірі ... және ... ... ... және ... қалаларда |
|6 |Нарықтың елеулі бөлігін жаулап алу |Бәсекелестік ортаның күшеюі |
| ... ... ... | |
|7 ... ... ... ... |Бастапқы шығындардың және |
| ... ... ... ... ... ... |
| |созылмалылығы | |
|1 |2 |3 |
|8 ... ... құру ... |Жұмыс орындары өте ... |
| ... ... ... ... |
|9 ... зор басқару ... ... ... |
| | ... ... саны |
| | |ең ... ... ... мен ... |Құрылтайшылар мен |
| ... ... ... ... бір |
| |болғандықтан ұштаспайды. |адам үйлестіретіндіктен, |
| | ... ... ... |
| | ... ... ... ... айтылғандарды қорытындылай келе келесідей шағын және
ірі бизнесті ... ... ... ... ... оның ... ірі
бизнестен мүлдем бас тарту емес, ал Қазақстан ... үшін ... ... ... көрсету болып табылады. Шағын бизнес тек
қана экономиканы ... ... ... қана ... сондай-ақ оның
экономикалық дағдарыстан шығуының алғашқы кезеңі ретінде де қарастырылады.
Шағын фирмаларды ... құру – ... ... ... ... орта құруы, қаржы нарығын жандандыруы, ірі бизнестің
дамуына бастама беруі және бүгінгі ... ... ... ... ... ... ЖӘНЕ ОРТА БИЗНЕСТІҢ ДАМУ ЖАҒДАЙЫН ТАЛДАУ
2.1 Қазақстан Республикасындағы дамыған шағын ... ... ... ... өз ... ... мемлекет болғаннан бері шағын
және орта бизнес субъектілерінің саны жылдан- жылға ұлғая түсуде. ... ... ... де ... өсе ... Мысалға алатын болсақ, осы
тәуелсіздік алғаннан ... 2000 ... ... ... және орта кәсіпорындар
саны 6 есеге көбейген. ... ... ... мамандырылған
бюллетенінде жарияланған статистикалық мәліметтерге сәйкес 2005 жылы ... ... 626 187 ... және орта ... ... бұл ... ... 2003 жылдың соңымен салыстырғанда 20,1 %
өскен. Тіркелген шағын бизнес ... ... 76,9 % ... ... ... ... ... бизнес субъектілерінің ішіндегі заңды тұлғалар
145 087 (23,2 % ), оның ... ... ... ... ... ... (
кәсіпорын ) – 103 291 (16,5 % ). Жеке ... саны және ... 378 332 ... бұл 2003 ... 18,8 % ... ... саласында жұмыс істеушілердің саны 1385,3 мың адамға жетті.
2003 жылмен салыстырғанда 10,9 % ... ... ... ... ... қамтылғандардың саны 524,6 мың, шаруа қожалықтарында 409 мың, жеке
кәсіпкерлер – 451,7 мың адам. Минималды жұмыс ... яғни ... ... ... ... саны ... көрсеткіштің 77,6 % құрайды.
Жұмыс ... саны аз 31-40 адам ... ... 1,2 % және ... ... ... жалпы көрсеткіштің 1,7 % құрайды.
Кәсіпкерліктің дамуының негізгі көрсеткіштерінің бірі 1000 ... ... ... ... ... ... саны ... табылады.
Сонымен, 1000 тұрғынға шаққандағы жұмыс ... ... ... саны 6,9 бірлік, шаруа қожалықтары-22,5, жеке кәсіпкерлер –
15,4 бірлік. Жалпы республика бойынша 1000 тұрғынға шаққандағы шағын бизнес
субъектілерінің саны ... ... ... ... ... бизнес субъектілердің саны
| |1000 ... ... ... істеуші шағын бизнес |
| ... саны |
| |2003 аяғы |2004 аяғы |% өсу ... ... |6,3 |6,9 |9,5 ... ... |22,5 |17,8 ... ... |13,1 |15,4 |17,6 ... ... ... ... ... ... ... және жұмыс істемейтін болып екіге бөлінеді. Соның ішінде жұмыс
істеушілердің ... – 51 339 ... 49,7 % ... - әлі қызметін бастамағандар – 21 068 немесе ( 20,4 % ) ;
уақытша қарапайымдар – 30 884 ( 29,9 % ... ... ... ... ... ... – 1818 ( 4,3 % ... ( куәлігі жоқтар ) – 39978 ( 95,7 % ) ... ... ( ... ... ... ) ... ... шағын бизнес
субъектілеріндегі қаржы 2005 жылы ... млн. ... 2004 ... млн. ... ... ... түрде 2004 жылдан кірістің
сомасы 92212,3 млн теңгеге өскен, ... ... 13,8 % ... жылы ... ... ... ... субъектілерінің үлкен бөлігі сауда,
автомобиль жөндеу, ... ... мен ... ... ... ... саны жалпы санынан 182 933 немесе 38 % , оның ... ... ... және 137 949 жеке ... ... ... ... бизнес субъектілерінің кірісі номиналды
түрде 2005 жылы ... ... ... өскен.
Біздің елде көптеген шағын кәсіпорындар халыққа ... ... ... ірі ... үшін ... ... өндірістік базасы
дамыған аймақтарда орналасқан. Өндірістік базасы дамымаған аймақтарда шағын
бизнесті қолдаудың да үлкен мәні бар, ... ... ауыл ... өндіру немесе қайта өңдеу сияқты қызметтер үшін ... ... ... ... ... ... ... шағын бизнес субъектілерінің белгілі бір бөлігі
қолайсыз жағдайларға ұшырап, өз жұмыс істеулерін ... ... ... ... жүргізген зерттеулері қарағанда
2005 жылдың қорытындысы бойынша республикада залал шеккен ... ... ... Яғни 7,1 % банкротқа ... ... ... ... ... 112 389 млн. ... құрады. Сонымен қатар жылдан жылға
залал шекен кәсіпорындар санының өсімі байқалуда (3-кесте).
3-Кесте
Залал шеккен кәсіпорындар саны
|1 |2 |3 |4 |5 |
| |2004 |2005 |2004 |2005 |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... ... |20486 |21917 |88960 |112389 ... |760 |987 |1896 |2288 ... |969 |982 |4903 |3093 ... |955 |962 |2110 |2877 ... |469 |620 |1605 |3967 |
|1 |2 |3 |4 |5 ... ... |1869 |1993 |14046 |8011 ... |535 |571 |374 |653 ... ... |504 |532 |911 |959 ... |1535 |1580 |4327 |4220 ... |1060 |932 |3408 |2207 ... |335 |417 |435 |2405 ... |366 |386 |2770 |2696 ... |718 |749 |2559 |2544 ... ... |754 |689 |1397 |1079 ... ... |1239 |1307 |1655 |2071 ... ... |1205 |1433 |3957 |6952 ... ... |7213 |8077 |42607 |66367 ... ... шеккен кәсіпорындар санын 2000 жылмен салыстырар болсақ ,
2004 жылы ол 23 % өскен. ... ... ... ... өз
бизнестерін жүргізе алмауда. Бұлардың банкротқа ұшырау себептері әртүрлі
болып келеді.Кәсіпкерлердің маркетинг, ... ... ... ... ... ... кадр ... жарнамаға көңіл
аудармау, персоналдардың қызмет көрсетуінің төмен деңгейі тағы сол сияқты.
Мемлекттің ... және орта ... ... мақсатында жүргізіп отырған
саясатының ең басты аялары ол:
- салықтық ... ;
- ... ... ;
- ... ... ... – тың ... бизнес әкімшілігі шағын кәсіпкерлікті келесі жолдармен
ынталандырады :
- оқыту және кеңес беру ;
- бизнес ... және ... ... ... ... шығару ;
- банк несиесі үшін шағын бизнеске кепіл болу ;
- АҚШ конгресінде, үкімет органдарына, штат әкімшіліктерінде ... ... ... ;
- ... және инвесторларды шағын бизнестің ... және ... ... ... ... ... ... шағын бизнесті дамытуда шешуші роль атқарады.
Үкімет жүргізіп отырған саясат қаншалықты ... ... ... ... ... ... болады. Біздің елде шағын бизнестің ... ... ... жағдайын жақсартуға өзәсерін тигізіп
жатқаны рас. Жүргізілген зерттеулер бойынша шағын бизнес саласында жұмыс
істеушілердің ... ... ... ... өсе ... Республикада
экокномикалық қызмет түрлері бойынша шағын бизнес саласындағылардың орташа
жалақысы 2000 жылы 9453 ... ... 2004 ... ... 17583 ... Әр жыл ... ... есепке алғандағы өсім 13-14 % құрайды.
Олардың ішінде орман шаруашылығындағы ... ... ... жалақысы
ең төменгі – 8000 теңгені құрайды. Жоғарғы жалақы бұл кен ... ... 41425 ... одан ... ... ... 36940 теңге алады.
Екі саладағы айырмашылық 5 еседен асып отыр. ... ... ... ... ... қызмет көрсету немесе тауарға деген ... және ... ... ... деңгейіне байланысты.Өңірлер
бойынша алып қарасақ, алдағы орындарда Атырау, Маңғыстау облыстары , ... ... ... ... ... бойынша қызметкерлердің орташа айлық жалақысы (теңге).
|1 |2 |3 |4 |5 |
| |2001 |2002 |2003 |2004 ... ... |11426 |13874 |17583 ... |6757 |7902 |9108 |10753 ... |8201 |9502 |11348 |14097 |
|1 |2 |3 |4 |5 ... |6190 |7690 |8908 |12019 ... |18691 |21582 |27353 |32064 ... Қазақстан |8169 |9167 |10651 |13495 ... |4466 |6238 |7766 |10114 ... ... |9452 |11912 |15142 |19207 ... |7432 |8745 |9982 |11163 ... |6639 |7654 |8833 |11701 ... |8380 |7513 |9599 |13350 ... |15368 |19393 |23424 |27334 ... |7513 |8281 |9392 |11361 ... ... |7011 |8041 |9068 |10744 ... Қазақстан |5294 | |6922 |9137 ... |12478 | |16131 |22872 ... |14303 | |21764 |25315 ... қызмет түрлері бойынша қызметкерлердің орташа айлық жалақысы
(теңге).
|1 |2 |3 |4 |5 |
| |2001 |2002 |2003 |2004 ... |9453 |11426 |13874 |17583 ... ... аң |4489 |5504 |6816 |8030 ... және ... | | | | ... | | | | ... ... саласында қызмет|4454 |5504 |6816 |8030 ... | | | | ... ... және |6828 |6801 |8296 |8978 ... ... ... ... | | | ... ... ... |4430 |4505 |5962 |9599 ... |8766 |10795 |12064 |16117 ... ... ... |22633 |27745 |29094 |41425 |
|1 |2 |3 |4 |5 ... ... |8075 |9620 |11724 |14477 ... энергиясын, газ |8270 |10048 |10703 |12529 ... суды ... және ... | | | ... |11777 |14721 |17050 |20519 ... автомобильдерді, |8619 |10852 |12820 |15631 ... ... және | | | | ... ... | | | | ... ... | | | | ... ... мен |6588 |8377 |9562 |11947 ... | | | | ... ... ... |10070 |12489 |14843 |16894 ... | | | | ... ... |5447 |7040 |8049 |10205 ... | | | | ... және байланыс |12612 |14979 |17964 |20168 ... |11202 |13506 |16343 |18632 ... |23643 |26395 |31385 |33041 ... ... |14785 |20001 |26085 |36940 ... ... | | | | ... | | | | ... ... ... және орта ... даму ... келе , ... тенденцияларды айтуға болады. Оларға :
- экономиканың нақты ... ... ... және орта ... мен жұмыс істеушілердің санының өсуі;
- индустрия дамыған облыстар мен қалаларда ... ... ;
- ... ... және ... ... ... көп болуы ;
Қазақстанның 2030 жылға дейінгі даму ... ең ... бірі - ауыл , ... және ... Осы ... жолы ... және орта бизнесті дамыту болып табылады. Шағын бизнесті
қолдауда үкіметтің жүргізіп отырған ... ... үшін ... ... ... ... және орта ... дамуына жол ашатын мемлекет.
Шағын бизнес өзінің қарапайымдылығына қарамастан, әрқашан мемлекеттің
назарын, көмегін ... етіп ... ... оның ... қоғамдық
тұрақтылықты қамтамасыз ету , ... өсім , ... ... , ... ... күші мен ... ... ... және орта ... дамытудағы потенциалды
салалар
Қазақстанның потенциалды салаларын анықтау шағын бизнестің дамуының
бағыты болып саналады. ... әр ... ... ... ... ауыл шаруашылығының қазіргі жағдайына байланысты шағын кәсіпорындар ашу
оның даму жолындағы тиімді қадамдардың бірі ... ... ... ... ... және орта ... ... республикалық ақпараттық
көрме орталығы » шағын кәсіпорындардың өнімді өткізудің перспективті және
потенциалды салаларын ... үшін ... ... Бұл ... ... ғана емес, сонымен бірге мемлекеттің де қызығушылығын
тудырып ... ... ... барлық аймақтарында шағын кәсіпорын
субъектілерінің ... ... екі ... ... ... және ... емес ... потенциалды материалдық
өндіріс саласы;
2 Жаңа технология енгізу мен франчайзинг принципі бойынша ... ... құру және ... ... ... ... мемлекеттік қолдаудың әдістерін таңдауда
әртүрлі өнеркәсіп салаларында немесе ... ... ... ... ... ... ... ескеру керек.
Кейбір салаларда шағын және орта бизнесті ... сол ... ... және ... ... ... алу керек.
Жүргізілген зерттеулер бойынша шағын кәсіпорындар үшін ... ... ... ... түрлері өндіріп отырған өнімнің
өнімділігінің ... ... ... алып ... Тамақ өнеркәсібі:
- ет және ет өнімдерін қайта өңдеу және консервілеу;
- балық және балық өнімдерін қайта өңдеу және консервілеу;
- ... және ... ... ... ... ... мен нан ... және печенье өндіру;
- ликер және шарап өндіру;
- минералды сулар, алкогольсыз сусындар және шырын ... ... ... ... және трикотажды киімдер тігу;
- жүннен иірілген жіп өндіру;
- тері бұйымдарын өндіру;
- теріден киімдер тігу;
3. Химия өнеркәсібі:
- синтетикалық және ... ... ... ... ыдыстар шығару;
- сантехникалық бұйымдар;
4. Ағаш өндіру және жиһаз өнеркәсібі:
- ағаш өнімдерін өңдеу және қайта өңдеу;
- арнайы жиһаздар жасап ... ( ... ... ... ... орындықтар және тағы басқа );
- әртүрлі тұрғын үйге арналған бұйымдар;
5. Құрылыс және құрылыс материалдары өнеркәсібі:
- цемент ... ... ... ... ... құрылыс қағаздары;
- түрлі-түсті бояулар және құрғақ құрылыс қоспаларын өндіру;
6. Ауыл шаруашылығы:
- ... ... ... ... ... ( қымыз, шұбат ) өндіру;
- шаруа қожалықтары мен фермерлікті дамыту;
Қазіргі таңда осы аталған салалар даму үшін ең ... ... ... Бұл шикізат қоры мен мемлекеттік қолдауға сүйенеді. Қазақстанда
осы салаларды дамыту үшін келесі нормативті актілер ... « ... ... ішкі ... қорғау шаралары » туралы ҚР
Заңы 28.12.1998ж №3371
- 20.08.2001ж №1088 ҚР ... « ... және ... ... импорт алмастыру тауарларының 2001-03ж.ж. арналған
бағдарламасын бекіту » туралы қаулысы
- 22.12.1997ж №1817 ҚР « Қазақстан ... ауыл ... ... ... даму ... » ... қаулысы
- 11.09.2000ж №1378 ҚР Үкіметінің « 2001-05ж.ж. Қазақстан ... ауыл ... ... ... ... ... ... бағдарламасын бекіту » туралы қаулысы
- 12.12.2001ж №1621 ҚР Үкіметініің « Қазақстандағы 2010 жылға дейінгі
жүзімді және ... ... ... ... » ... ... ... №1003 ҚР Үкіметінің « 2001-03ж.ж. аралығында ағаш
өнімдері және жиһаз өнеркәсібін дамыту ... ... » ... ... №1719 ҚР ... « 2004-2006ж.ж. ірі қалалардың шеткі
аймақтарында сүт ... ... » ... ... ... №1548 ҚР ... « ... құрылыс материалдарын
өндіру, батыс аймақтарда конструкциялау бағдарламасын бекіту » туралы
қаулысы
Бұдан басқа да ... ... ... қабылданды. Олардың жүзеге асып
жатқанына елімізде ашылып жатқан кәсіпорындар дәлел.
Шағын және орта кәсіпорындарды ашуда жергілікті жердің ... алу ... ... ... ... бәрі ... ... аймақтарында шағын бизнесті дамыту негізінен ... ... ... ... арналған. Кіші бизнестің бір
ерекшелігі ол сол аймақтың маманданған саласынан ... ... ... ... ... ... Мысалға айтатын болсақ, ауыл шаруашылық
өнімдерін қайта өңдеу, сувенирлер, ... ... ... ... ... және қызмет көрсету аясы.
Екінші бағыт аймақтың маманданған саласына байланысты шағын бизнесті
дамыту. Бұл жағдайда кәсіпорын өндіретін өнім ... ірі ... ... ... ... ... бар. Осы ... икемделіп
ендігі жерде кәсіпкерлер өз ойларын жүзеге асыруға болады. Қазақстан табиғи
ресурстарға бай, шикізат қорлары ... ел. ... ... ... ... істеуші кәсіпкерлер санын көбейтуде, өнеркәсібі
нашар дамыған аймақтарда шағын бизнестің үлесін ... ... ... ... және орта ... ... ... қызметінің табыс критерийіне болып кәсіпорынның жеткілікті
пайда және табыс тауып қабілеті жатады, яғни тек ... ... ... ... ... кеңейту мүмкіндігінің болуы керек. Кері жағдайда
кәсіпкер өзін ... ... ... ... әрең қамтамасыз етіп, өмір
сүру үшін күреуіне тура ... ... ... көрсетіп отырғандай,
кәсіпкерлердің көбісі мұндай жағымсыз жағдайдан сәтті құтылуда, бірақ
банкротқа ... ... ... ... ... ... ... Зерттеулер бойынша алғашқы жылдар ағымында 23,7 %, алғашқы төрт
жыл ішінде – 51,7 %, ... алты жыл ... 62,7 %, ... ... ... ... ... себептері мыналар:
- экономикалық негізгі факторлар – 47,4 %,
- қаржылық қиыншылықтар – 38,4 %,
- кәсіпкерлік тәжірбиенің болмауы – 7,1 %,
- ... ... ... болуы – 3,4 %,
- басқалар – 3,7 %.
Банкротқа ұшырау ... ... және ішкі де ... ие ... мүмкін.
Сыртқы факторларға жалпы экономикалық ... ... ... мемлекеттік саясаттағы өзгеріс, инфляция, жаңа бәсекелестің пайда
болуы, ... ... ... ... құрылыс материалдары мен
құрылыс өндірісі технологиясының пайда ... ... ... ... ... ... барлық фирмаларға бірдей, бірақ кейбіреулері оларға
төтеп беріп, қызметін одан әрі тиімді жүргізе ... ал ... ... ... ... ... болуға алып келетін көптеген себептер
тиімсіз менеджментпен байланысты және оларды үш бағытта топтауға ... ... ... қателіктер;
- жалпы менеджмент проблемалары;
- қаржы есептік жүйе мен ... ... ... ... ... не ... дәл ... мәнді түсінік жоқ. Біреулер бұл ... ... ... басқалар ұшыраумен қатар кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... әр ... себептерден кәсіпорын
қызметінің тоқтатылуын да қосады.
6-кесте.
Кәсіпорынның банкротқа ұшырау себептері
|Кәсіпорындардың | ... ... ... ... ... ұшырау |мінездемесі ... | |
|1 |2 ... ... |1.1 ... ... жете ... алмау. |
|сипаттағы |Кәсіпорынның жаңа даму стратегиясын ... ... ... ... ... ... ... арттыру.|
| ... ... ... ... ... тапшылығына |
| ... |
| |1.2 ... ... жоқ ... ... ... |
| ... ... ... ақша ... ... ... жоқ|
| ... тұра ... ... ... |
| |2 |
| | |
| |1.3 ... тек ... ғана ... ... |
| ... ... тұрғысынан емес, пайда болған |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... маркетинг |
| ... ... |
| |1.4 ... ... болуы. Компания ақша ағынының |
| ... ... ... ... жобаны бастайды, ал |
| ... ... ... ... күшеюі мен |
| ... ... ... ... ... ақша |
| ... ... қажеттілік де арта түседі. Фирма |
| ... ... ... үшін ... ақша |
| ... бар ... көз ... керек. |
| |1.5 ... ... ... төленетін |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... төмендеп кетуі сияқты |
| ... ... ... өзінің әрекеттерін ( |
| ... ... ... ... және т.б.) |
| ... ... ... ... |2.1 ... ... мен ... және |
|менеджменттегі |«ноу-хау»-дың жетіспеушілігі. Кәсіпорынның өсу ... ... ... өз стратегияларын тікелей |
| ... ... ... ... ... | |
| |2.2 ... ... ... Жаңа |
| ... ... ... ... міндеттер жәй |
| ... ... ... ең ... |
| ... ... болу ... |
| |2.3 ... ... ... ... |
| ... ... ... мүмкін, әсіресе қандай да бір|
| ... ... ... ғана тиісті білі кермек |
| ... ... ... ... есептік-қаржы |3.1 Баға қалыптастыруда салалық стандарттар мен ... мен ... ... ... өнім ... |
|тәжірбиедегі ... мен оның ... ... ... ала ... ... мүмкіндік бермейді. |
| |3.2 ... ... ... ... ... ... ... ... жоқ ... ( |
| ... құндылықтарды , жұмыстардың |
| ... ... және т.б. ... |
| |3.3 ... ... ... ... орнына |
| ... ... ... ... ... ... |
| |2 |
| | |
| ... қаржы проблемасына әкелуі мүмкін. |
Егер фирма тапсырыс берушілердің, ... ... және ... ... өз ... ... ... сәтсіз фирмалар қатарына жатады деген пікір бар. ... ... ... ... ... ... бойынша бөліп қарстыруды
қалайды:
1. Банкротқа ... ... ... ... ... ... ... Қажетті нәтижені ала алмау себебіне байланысты, ... ... ... ... ... болуы;
4. Зейнеткерлік жасқа жетуге немесе денсаулық жағдайына байланысты кету,
пайда табу мақсатында немесе басқа бизнесті сату ... ... ... жүргізілген зерттеулер бойынша бизнестегі
сәтсіздіктер пайызының жоғары болуы туралы әр түрлі ... ... ... үлесі 3,4 % ғана, алдағы болатын залалдардан
құтылу мақсатында 8% ғана өз қызметін ... ... ... ... ... өтуі ең басынан жаңа
кәсіпкерлер тобының өз ісін ашу және жеке ... ... ... ие ... Бірақ бүгін сол құрылған фирмалардың азы ғана ... ... ... әрі ... ... ... етуге қажетті
өндіріс көлеміне шыға алғанын айта кету керек.
Бұл келесі факторлармен түсіндіріледі:
• әлеуметтік экономикалық;
• саяси;
• құқықтық;
• психологиялық;
• кадрлық;
... ... ... ... ... ... алу және жекешелендіру, дамыған нарықтық
инфрақұрылымы мен ашық ... ... мен ... ... ... ... ... сияқты факторлар жатады.
Саяси факторға кәсіпкерліктің дамуына ... ... ... ... ... жатқызуға болады.
Әлеуметтік сауалнама бойынша кәсіпкерлердің көпшілігі, ... ... мен ... билік органдары ұстап отыр
деп есептейді. Құқық мазмұнындағы факторларға біріші кезекте салық
жүйесінің жетілмегендігі және ... ... ... ... Өткір бәсекелестік күресте артықшылыққа ие болу
мақсатында кәсіпкерлік құрылымдардың ... ... ... ... ... ... ... тосқауыл болып отыр.
7-Кесте
Кәсіпорын қызметінің тоқталу себептері.
|1 |2 |3 ... ... ... ... ... ... ... ... ... % ... ... ... |179 |3.4 ... залалдардың алдын алу |415 |8.0 ... ... ала ... |267 |5.1 ... немесе |126 |2.4 ... ... ... | | ... | | |
|1 |2 |3 ... табу ... сату |916 |17,6 ... себептермен |329 |6,3 ... ... алып ... |5,3 ... ... | | ... сәтсіздіктерге |34 |0,7 ... емес ... ... | | ... және ... |2547 |48,9 ... саны | | ... істеуін жалғастырып жатқан |2653 |51,1 ... саны | | ... ... ... |5196 |100 ... саны | | ... факторлар да үлкен мәнге ие, ... ... ... ... ... ... тауар мен қызмет көрсетулер осылардың
қыруар жұмыстарының ... ... ... ... ... қызметін бағалаудың жаңа тәсілі мен кәсіпкерлік құрылымдарын
қолдауда оң ... ... ... ... ... ... ... көбісі,материалдық игіліктер мен қызметтер кәсіпкерлердің
күш қуатымен ынтасының арқасында жасалып жатқандығына сенімді. Мысалы АҚШ-
та «ұлттың алтын қоры», дәл осы ... ... ... ... ... деп ... қатынастарға өту тағы да бір проблеманы жарыққа шығарады:
ол біліктілігі жоғары кадр-менеджерлердің ... ... ... мен тәжірибенің болмауы.
Айрықша конъюнктура бойынша табыс ... ... ... толқыны құлдырай түсті. Нарықтық ... ... және ... ... сәйкес психологиялық бейімделуіне
байланысты арнайы оқытылған ... ... ... ... ... ... факторларға жаңа фирманы тіркеу мен
кезіндегі бюрократиялық ... ... ... Жаңа ... мен ... шот ашу алу ... 4-тен 6 аптаға дейін уақыт ... 60000 ... ... қаржы қажет.Сонымен қатар саны шексіз
мекемелер мен ұйымдардан анықтама ... ... тағы бар. ... ... кәсіпорынды түрлі мемлекеттік органдар тарапынан тексеру қосымша
уақыт пен шығынды талап етеді. Бұл аталғандар Қазақстандағы ... ... ... ... ... емес ... ... көптеген кәсіпорындардың жабылып қалуы
кездейсоқтық емес, ал қалғандарының үлкен ... ... ... түсетін
майда тапсырыстармен құрылыста негізінен жөндеу жұмыстарымен ... ... жеке ... ... елде ... жалпы ұлттық
өнімнің қомақты үлесін өндірмейді.
3. ШАҒЫН ЖӘҢЕ ОРТА БИЗНЕСТІ ДАМЫТУДАҒЫ ПРОБЛЕМАЛАРДЫ ШЕШУ ЖОЛДАРЫ ЖӘНЕ
ДАМУДЫҢ ПЕРСПЕКТИВТІ БАҒЫТТАРЫ
3.1 Шағын және орта ... ... ... ... ... ... экономикасы қазіргі түбірлі өзгерістің екінші кезеңінде.
Бірінші ... ( ... 1991 ... 2004 ... ... ) ... -әміршіл
жүйеден қазіргі нарықтық экономикаға ... ... Ал ... ... ( 2005 ... ... ) « жергілікті » экономикадан глобальды
экономикаға өтумен түсіндіріледі. ... ... ... ... ... ... Ештеңені өзгертпей жергілікті экономикада ... ... ... ... ... ... экономикада бәсекеге
қабілетті болу.
Қазіргі Қазақстан экономикасын тұйық су ... ... ... ... себебі, көптеген кәсіпкерлер өз өнімдерін тек ... ... ғана ... ... ... айтқанда халықаралық аренада
көрінбейді. Үкімет осы шығанақтың қоректенушілеріне ... ... ... ... тірі ағзалар өздерімен өздері, белгілі бір ... ... өмір ... ... ... ... Сауда
Ұйымына кіргенде, осы шығанақтың қоректенушілері глобальды экономика деп
аталатын толқыны ... ... ... құйылады. Сол кезде шығанақтың
қоректенушілері үшін бір жағынан өзендегі ағыспен ... ... ... ... екінші жағынан оларға өзеннің қатты толқыны қауіп
төндіреді. Қазақстанның ... ... ... ... істеуге дайын ба,
әлде дайын емес пе ? Егер дайын болмаса, ... ... ... қалмау
үшін не істеу керек ?
Бәрімізге белгілі, жақын арада Біріккен Сауда Ұйымына кірмекшіміз.Үкімет
осыған байланысты ... ... ... отандық кәсіпорындарды
бәсекелес бола алатындай етіп ... ... ... үш ... 3,5 және 10 жылдан кейін отандық кәсіпорындар қандай ... ... ?
- ... ... отандық кәсіпорындар қандай жағдайда ?
- Қандай әдістермен қалағанымызға жетуге болады ?
« Қазақстанның 2015 жылға дейінгі ... ... » ... және ... ... етуі ... үкімет
отандық кәсіпорындардың жетекшілерін БСҰ-на кіру барысында біз ... ... қалу ғана ... ... ... ... ... бола алатындай деңгейге жетуге шақырады. Бұны екі ... ... ... ... ... ... экспортқа шыға алатын
тауарларды ғана өндіру керек, яғни ... ... ... екіншіден ең
жоғарғы қосылған құны бар өнімді ғана ... ... ... ... тәжірибеде экономиканың саласына негізделген
қосылған құн тізбегі сияқты даму стратегиясын ... және ... ... ... ... | ... ... |дизайнерлік фирмалар |
|өндірушілер | | | | ... тігу | ... ... |Бөлшек сату дүкендері|
|фабрикалары | | | | |
2 – ... құн ... ... және орта бизнесті 10-15 жылда ондай деңгейге
жетпейді немесе экспортқа шығарып көрді, ... ... ... ... ... ... Бұл кәсіпкерлердің пікірі келесілермен сипаттталады:
- жағдайдың өзгеруін елемеу ;
- өткен тәжірибеге ізденіспен қарамау ;
- хабар алуда болжам ... ;
- ... ... қараудан бас тарту.
Кез келген елде экокномиканың екі типі бар: біріншісі – « жергілікті » -
соңғы тұтынушыға тауар жеткізіп отырады, ... – « ... » ... әлемдік басқару жүйесімен байланысты. Экономиканың екі
түрінің арасында ... ... ... елде ... ... саны ... да, сапасы жағынан да өсіп келе ... ... ішкі ... 50 пайызы халықаралық келісімдермен
байланысты ( Малайзия, Гонконг, Сингапур және ... бұл ... ... ... ), ал еуропа мемлекеттері үшін орта есеппен 30 пайызды құрайды.
Қазақстан өзінің индустриалды-инновациялық даму стратегиясында Малайзия,
Гонконг, Сингапур ... ... ... ... ... глобальды экономиканың рольі саны жағынан, сапа жағынан ... ... ... ... отандық бизнестің қандай жағдайда екенін қарастырайық. Біріншіден,
көптеген кәсіпорындар « жергілікті » ... ... ... ... ... ... ... тіпті кейбір бизнеске тыйым
салынған ( мысалы, телекоммуникация саласы, ... ... ... т.б.). ... отандық кәсіпорындар өмірлік циклдің өсу сатысында.
Қазақстанның БСҰ-на кіруінен кейін ... ... ... ... ... болады. Сонда өсу сатысынан, кемелденген сатыға көшеді. Отандық
кәсіпорын үшін бұл құбылыс нені білдіреді? ... ... ... ,
бағалық бәсекеге ауысу болады.Екіншіден, бәсекенің интесивтілігі күшейеді.
Жалпы Қазақстанда ... ... өсу ... ... ... сатыда үлкен жетістіктерге жетті, бірақ бұл қолдағы ресурстармен,
мүмкіншілітермен ... ... өту ... ... ... ... ... емес, яғни екіталай нәрсе болып табылады. Енді осы
қалаған нәтижеге ... ... ... « ... » ... ... ... отандық кәсіпорындар 2 стратегияны жүзеге асыруы керек:
біріншіден, қазіргі қызмет ... ... ... жеткізу, екінші
күтілетін жағдайға өзгерістер жасап, иемденуді жүзеге асыру. Қазақстан
экономикасындағы кәсіпорындардың ... ... ... осы екі ... алып ... Стратегияны жасауда ең
бірінші қадам ... ... қою. ... ... жету үшін тек
өзгерістер жасау емес, сонымен қатар компанияны түбірлі өзгерту.
Еуропалық Одаққа мүше ... ... ... ролі өте зор. ... бүкіл компаниялардың 99,9% береді., жұмыспен қамтылғандардың
66% және 65% бүкіл кәсіпкерлік айналымды ... ... ... 92,4 ... ... ... адам жұмыс істейді, 7,5
пайызында 10 мен 499 адам жұмыс істейді. 500 ... ... ... 0,1% ... ... ... басқарып отырған кәсіби білімі бар,
басқару саласында тәжірибесі мол ... ... ... ... ... ... бар ... кәсіпкерлерді
оқытуға ақпараттық жүйеніің тарауына және несие жүйесіне жұмсамақшы.
Бұл жұмысқа қажетті республикада мемлекеттік және жеке оқу орталықтары
әртүрлі оқыту ... ... ... ... ... ... кейбір
аудан орталықтарында Қазақстанның шағын кәсәпкерлікті ... және ... ... ... ... жүйе ... ... қаржысының жетіспеушілігінен жоғарыда ... ... ... ... ... және жергілікті
бюджеттен оқытуға және ... ... ... қаржы болу керек. Бұл мәселені
шешудің тағы бір жолы бар. Мысалға ... ... ... бастауыш
кәсіпкерлерге кеңес беру үшін арнайы фирмалар құрылған. Оларға әр бастауыш
кәсіпкер осы фирманың көмегі ... бір ... ... соң ... 3
мың евро гонарар алып отырады.
Осындай мақсатқа республикалық бюджеттен қаржы бөлу ... ... ... 60 ... ... ( 30 сағат ). Купондық жүйе енгізіп
қою керек. Сонда кәсіпкер өз еркімен керек ... ... ... Бұл ... ... бәсекені туғызады.
3.2 Кластерлік жүйе шағын және орта бизнесті дамытудың негізгі перспективті
бағыты
Бүгінгі таңда көптеген ... ... және ... бас ... бәсекелестік қабілет концепциясы ... ... кең ... ... ... ... жаулап
алу және өзінің позицияларын мықтап ұстау. Американдық ғалым Майкл Портер,
жақында Қазақстанда болған, бәсеке қабілеттілікті толық ... үшін ... не ... білу ... ... Ол ... ... былай дейді,
« Қазақстан нарықтық экономикаға өту кезеңінде көптеген жұмыстар атқарды.
Макроэкономикалық саясат өте мықты ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан сіз бірнәрсе істей
алатыныңызды басып көрсетті. Қазір Қазақстан жағдайы ... ... ... ... ... ... ... сәйкес, кез келген даму
деңгейі ... ел ... бір ... ... Ол артықшылықтар:
еңбек өнімділігінің жоғары деңгейі, ... ... ... сапасы,
тауар және қызмет көрсету сапасы, басқару әдістері және т.б.
М. Портердің теориясының шешуші жері ол – ... ... ... ... ... » ... ... – елдің өндіріс факторларымен қамтамасыз етілуі. Бұл – жоғары
квалификациялы еңбек, табиғи ресустар, ... және ... ... « мирасқорлық » ( табиғи ресустар, квалифицияланған еңбек және
т.б.) және құрылған болып ... ... ... үшін ең ... болып «мирасқорлық» факторы саналады.
Яғни сол елде құрылған. Бұл жағдайда институционалды механизмдердің ... ... ... ... ... қабілетті бола алады. Білім,
тұрғындардың ерекшелігі, физикалық инфрақұрылым және ... ... өте ... ... ... айтуы бойынша, даму үшін
потециал бар, сонымен қатар әрі қарай ... ... ... ... бар. ... мұнай және басқа табиғи ресурстасрды мақсатқа жетудің
құралы ретінде қарастырмау керек.
Бәсеке қабілеттігінің тағы бір талабы - ... ... және ... ... ... ... қабілеттігін көтеру үшін өте маңызды. Бұл
саланың артықшылығы « ромбының » келесі компоненттеріне байланысты. Алайда
бұл талап кластер құруда ... роль ... ... ... және ... « ... ... компоненті
болып табылады. Мұнда инновация және тиімді қызмет етуді ендіруде қатты
қысым көрсететін жергілікті ... ... ... өте маңызды.
Күшті бәсеке тек жергілікті нарықта артылықшылықтарды ойлап табуда ғана
емес, сонымен қатар ... ... ... ... Тек ... ғана ішкі ... лайықты бәсекені кездестірмей, халықаралық
нарықта жақсы бәсекелес ретінде ... ... тағы екі ... бар, ... ... ... ... және
үкімет. Кей жағдайда айырбас курстарын реттеу арқылы бәсеке қабілеттігінің
белгілі бір деңгейіне жетуге болады. Сонымен ... ... ... керек. Қазақстандағы орташа айлық ... ... ... ... жалақыдан сәл ғана айырмашылығы бар. Бірақ бір ... бір ... ... 6 есе көп. Және бұл бізде үлкен еңбек
ресурстары жоқ жағдайда.
Бүгінгі кластерді дамыту экономиканың ... және ... ... ... ... мойындап отыр. Кластерлік теорияның
негізін қалаған ... ... ... ... ... ... мен институттар халықаралық нарықта ұлттық және ... ... ... дейді. Оның пікірінше кластерлер бәсеке қабілеттігіне
келесідей әсер етеді.:
- фирмалар мен салалардың өнімділігін арттырады;
- ... ... ерте ... жәнеболжайды;
- жаңа бизнестердің құрылуын қамтамасыз етеді, инновацияны және
кластердің кеңеюін қолдайды.
Бизнес жетекшілері ... ... ... ... ... ... ... олар жалғыз емес. Білім беру орталықтары да үлкен роль
атқарады. Мысалы, ... ... ... ... етуі ... ... қатар қаржы ұйымдары әртүрлі бизнес- қызмет
көрсетеді.
Кластерлік ... ... ... Н.Ә.Назарбаев халыққа жолдауында айтып
өтті. ... ... ... жобасына келетін болсақ, ... ... ... ... ... кем ... 9 ... сегментте
бәсеке қабілетті. Бұндай қорытындыға келген Гарвард университеті ... ... және ... ... ... біріккен
американдық Austin Assocites консалтингтік компаниясы ... ... ... ... ... бағалау бойынша келісімге отырған.
Шетелдік кеңес берушілер экономиканың 150 ... ... ... тек 23 сала ... ... ... ... келді.
ІІ этапқа өту кезеңінде қазақстандық, аймақтық және әлемдік деңгейдегі
нарықтың қызықтырушысы және оның 23 ... ... мен ... ... Осы талдау тек Қазақстанда ғана емес, сонымен бірге
әлемде кластердің даму ... және оны 9 ... ... ... ... 9 кластер:
1. Туристік сала;
2. Құрылыс материалдарын өндіру;
3. Текстилдік сала;
4. Жиһаз ... ... ... ... банктердің қызметі;
7. Жүк тиеу;
8. Тау-кен өнеркәсібін құрал-жабдықтар өндіру саласы;
9. Металлургия өнеркәсібі.
Осы аталған 9 ... ... ... ... ... ... шығындары анықталды. Аймақтық нарықта
экспорттағы тауарлардың мүмкіншілігі бағаланды.
ІІ ... іске ... ... ... кластердің дамуының басты
бағыттары туралы шешім ... Ішкі ... ... ... ықпал жасайды және сәйкес мейрамхана, қонақүй бизнестерінің дамуына
әсер береді. Қазақстан үшін экотуризм, экстремалды туризм, ... ... ... ... ... ... бар.
ІІІ этапты іске асыру барысында 9 кластердің қайсысымен жұмыс істеуді
шешу қажет. Жобаны жасаушы ... тобы ... 5-7 ... ... ... ... ... дайындауда. Жоспарда салалардың
даму стратегиясы, нарықты анықтау, ... ... ... ... ... ... қарастырылады. Сонымен қатар ұлттық
бәсекеге қабілетті кеңес құру ... Бұл ... ... ... ... және ... және орта ... саясатында шешімдер
жасайтын болады. Сондықтан жобаның аяғына қарай Үкімет индустриалды мастер
жоспарды қолға алады. 5-7 салада ... ... ... жасайды.
Кластерді дамыту елдегі жетекші бизнес ұйымдарына байланысты ... ... жету ... ... елдің бәсеке қабілеттігін
жоғарылатуды көрсетеді.
Кластер дегеніміз – бұл белгілі бір географиялық ... ... ... , университеттердің және де басқа институттардың
бірігуі. Біріне бірі жақын орналасуы арқылы ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді. Көптеген ... ... ... жоғары тиімділікке әкелетініне және ұлттың ұлттың
әл-ауқатының жақсартатынын дәлелдейді. Сондықтан қазіргі ... ... ... ... ... ... ... нарықта
бәсекелес болуына әкеледі. Кәсіпкерлердің ұйымдарының стратегияларында
өндіріп отырған тауар немесе қызмет көрсетулердің бәсекеге ... ... ... ... ... және орта ... ... халықаралық нарықта мықты
бәсекелес болып көрінуі елдің әл-ауқатының жақсаратынының ... ... үшін олар ... нарық талаптарын біл керек . ... ... ... ... ... емес ... ескере отырып өз бизнестерін потенциал бар салаларда ашу керек.
 
ҚОРЫТЫНДЫ
Кәсіпкерлік қолда бар ... және ... ... ... ... көрсету немесе өнімге деген белгілі бір қажеттілікті
қанағаттандыратын жаңа ... құру ... ... ... ... жер, ... және ... сияқты өндіріс жұмыс істеуге
мәжбүрлейтін қозғаушы күш болып ... ... ... ... ... өндіріс факторларымен бір қатарға қойылып жүргені кездейсоқ
емес.
Жалпы кәсіпкерлік жөнінде Қазақстанда 90-жылдардың ... ... ... ... ... Бұл ... былайша ... ... ... ... ... жас ... комсомол жетекшілері, жастардың шығармашылық ғылыми-техникалық
орталықтары негізінде кооперативтер құра бастады. ... ... ... ... кезінде 1987 жылы қабылданған “КСРО азаматтарының жеке
еңбек ... ... заңы ... рет ... ... мен
серіктестіктердің жаппай құрылуы басталды.
Қазақстан Республикасы 1991 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін кәсіпкерлік
қызметті қолдауға байланысты бірқатар заңдар ... Өз ... ... және ірі бизнес ... ... ... ... саны ... 1994 жылы жалпы жұмыспен қамтылғандардың саны
164 мыңға жетті.Кәсіпкерлік қызмет салаларының ішінде біріншіорынға сауда
шықты.
Нарыққа көшу ... ... ... көптеген реформалар жүргіздік.
Соның ішінде шағын және орта бизнеске аса көңіл бөлінді. Шағын және ... ... ... ... ... үшін ... жасады.
Соның нәтижесінде елімізде кәсіпкерлердің саны қазіргі кезде ... ... ... ... кезде шындап бетбұрыс болмағанмен кейіннен жүре
түзелдік. Шағын және орта бизнестің даму ... ... оның ... ... ... ... 25 пайыз алынады. Дегенмен, бізде көптеген
кемшіліктер кездеседі. Кейбір ... ... ... ... ұзаққа
бармай жабылып қалатын жағдайлар көп кездеседі. Бұған себеп, әлі уақытқа
дейін ... ... ... Атап ... ... ... есеп жүйесі ғылымдарынан хабарсыз болуы. Қолдағы бар қаржыны дұрыс
пайдалана алмауы, өндіріп отырған өнімге ... ... ... деген
сұраныс деңгейінің дұрыс анықталмауы және т.б. себептер бар.
Мемлекетіміз шағын ... ... ... шешу ... ... ... ... сүйене отырып, кәсіпкерлердің жұмысының
жандануына бірқатар шаралар жасауда. Атап ... ... ... ... жағдайы, лизинг арқылы құрал-жабдықтар алу, франчайзинг,
көптеген ... ... ... жергілікті басқару орындарында
кәсіпкерлерге кеңес беру және ... ... ... ... ... ... Осыған байланысты,
еліміздегі отандық кәсіпкерлікті қолдау үлкен роль ... ... ... ... ... еліміздегі шағын және орта
бизнестің әлемдік нарықта жұмыс істей алуының кепілі. Еліміз шикізат өндіру
бағытынан ... емес ... ... ... тұтып отыр. Табиғи
байлықтардың шектеулі екенін ескере отырып, нақты емес ... ... ... ... Осыған орай еліміз кластерлік жүйеге көшуді алдағы
уақытта міндеттерінің біріне ... Ол ... ... ... аймақта кәсіпорындар бірігу керек. Үкімет 5-7 сала кластерінде
нақты жобалар жасайтынын мәлімдеді.
Шағын және орта ... ... ... ... ... ... елдің әл-ауқатының жақсаруының кепілі. Кәсіпкерлік қызметке
қолайлы жағдай жасап, өркендеуіне жол ашсақ, ... ... ол ... ретінде елдің әлеуметтік-экономикалық жағдайын жақсартады. Болашақ
кәсіпкерліктің ... келе ... ... ... ... біз ... ... ТІЗІМІ
1.Ел президентінің Қазақстан халқына жолдауы «Қазақстан-2030».Алматы,1997
2. «Жеке кәсіпкерлікті қолдау мен қорғау» туралы Қазақстан ... ... ... Об ... ... Закон -//Ведомсть Верховного
Совета-1997-№12
4. О ... ... ... и ... малого
предпринимательства в РК на 2001-2002г.г.-//САПП-2001г.№21
5. Қазақстан Республикасы шағын кәсіпкерлікті қолдаудың және дамытудың 2004-
2006 ... ... ... ... ... ... бизнес 2000-2003.Статистика. Алматы 2003ж.
7. Қазақстан және оның өңірлері.ҚР Статистикалық Агенттігі 2/2003. Алматы
2003ж.
8. Краткий статистический ... ... ... ... Статистикалық баспасөз-бюллетень №4. Алматы 2004г.
10. Кантарбаева А.К. Эволюционная ... и ... в ... ... . Алматы,1998г.
11. ҚР әлеуметтік-экономикалық дамуы 5/2003ж.ҚР Статистикалық Агентігі.
12. Министерства Индустрии и Торговли. ... ... ... ... ... и ... С чего ... 2004г
14. Правила проводения государственными органами проверк ... ... ... ... ... и ... ... опыта поддержки и развития малого
исреднего бизнеса// Финансы и ... ... Н.Т. ... ... ... ... стратеческого планирования //Банки Казахстана 2005г.-№4
17. Характеристика и модели предпринимательской деятельности // ... ... С. ... ... ... ... в ... Казахстана в ВТО// Астана. Деловой мир 2005г.-№1
19. ... Ж.Б. ... ... и среднего бизнеса //Аль-Пари 2005г.-
№2
20. Байниетова М.Основные препятствие деятельности субъектов малого бизнеса
// ... ... ... О. ... ... ... ... теории и
практики.//Учебник для ВУЗов // Астана Елорда 2002г.
22. Рыночная экономика Казахстана: проблемы становления и ... ... ... ... ірі және орта ... жұмыспен қамтылған
жалдамалы қызметкерлердің саны
| ... саны - ... ... ... ... ... ... жалақыны |
| | ... ... |
| |мың ... |мың ... %-бен |
| ... | ... | |
| | |2006ж. |2006ж. | |2006ж. |2006ж. |
| | ... ... | |ға | | |ға | ... ... |105,9 |2596,8 |100,2 |106,3 ... | | | | | | ... |130,8 |97,5 |99,3 |118,7 |97,7 |103,4 ... |141,7 |102,7 |107,9 |137,2 |102,8 |108,1 ... |169,8 |99,4 |106,0 |156,8 |99,1 |108,3 ... |131,5 |102,1 |110,1 |123,3 |102,4 |111,9 ... ... |253,2 |100,3 |103,1 |242,2 |99,9 |103,5 ... |124,0 |101,0 |105,7 |110,9 |100,4 |103,6 ... ... |106,0 |103,5 |104,5 |102,4 |102,7 |105,6 ... |310,2 |100,9 |101,9 |300,6 |100,5 |101,8 ... |162,1 |100,1 |101,8 |152,4 |99,0 |102,8 ... |100,2 |100,8 |104,9 |89,9 |99,7 |106,9 ... |99,5 |100,2 |105,4 |95,6 |99,5 |104,9 ... |158,3 |100,4 |103,8 |154,3 |100,4 |104,0 ... ... |101,5 |104,0 |90,9 |99,6 |107,2 |
|Оңтүстік ... |237,9 |98,6 |103,6 |210,4 |97,9 |103,4 ... қ. |157,1 |102,9 |115,2 |148,2 |101,1 |112,8 ... қ. |377,9 |103,7 |113,8 |363,1 |101,1 |113,1 ... ... ... қаңтардағы бір қызметкердің орташа айлық атаулы жалақысы
| ... ... ірі және орта |
| | ... |
| ... ... %-бен |теңге |қаңтар %-бен |
| | |2006ж. |2006ж. | |2006ж. |2006ж. ... | ... ... | |нға | | |нға | ... |45716 |85,4 |126,5 |46972 |83,9 |128,6 ... | | | | | | ... |31171 |97,0 |123,2 |32445 |96,5 |127,4 ... |43454 |75,5 |120,8 |45613 |73,5 |121,4 ... |34590 |98,2 |129,5 |35564 |98,0 |132,8 ... |85123 |91,0 |126,9 |88677 |90,1 |127,9 ... ... |37030 |87,1 |123,2 |38338 |85,8 |124,9 ... |31830 |101,4 |123,2 |32414 |101,6 |124,7 ... Қазақстан |41975 |84,7 |113,0 |44133 |82,8 |113,6 ... |40016 |94,7 |127,7 |41258 |94,3 |129,9 ... |32244 |88,4 |126,3 |33483 |87,0 |130,0 ... |41783 |94,7 |124,7 |43351 |94,2 |127,2 ... |68550 |64,2 |116,3 |70850 |63,1 |117,1 ... |41146 |80,3 |125,6 |43275 |78,8 |128,2 ... ... |90,2 |120,4 |31386 |87,7 |125,4 ... ... |32362 |98,5 |129,5 |33676 |98,4 |133,0 ... қ. |63246 |67,7 |122,6 |62032 |65,5 |123,0 ... қ. |68882 |84,9 |131,8 |66043 |83,0 |134,6 ... ... ... кәсіпорындарының саны1)
01.03.2007ж. жағдай бойынша
| ... ... |
| |*), ... | |
| | ... |
| | |, |н ... |
| | ... ... ... |
| | | ... |өнімді |
| | | |***), |мың ... |
| | | ... ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... ... |175627 |111770 |50474 |551467 |82316,7 ... | | | | | ... |5531 |3465 |1756 |24976 |2410,3 ... |6817 |5023 |2058 |25194 |2713,6 ... |7550 |4420 |2303 |31469 |3240,8 ... |4696 |3685 |1870 |18673 |4645,1 ... ... |10806 |7682 |3760 |44038 |3030,1 ... |4720 |3195 |1511 |18113 |2271,4 ... ... |3421 |2864 |1213 |15541 |2200,8 ... |10844 |7194 |3207 |37289 |3218,8 ... |6285 |3877 |2252 |27776 |2740,6 ... |3242 |2421 |1413 |15833 |5083,7 ... |5021 |4313 |2157 |19670 |4471,9 ... |7976 |4549 |2092 |27277 |3080,6 ... |3873 |2509 |1526 |17682 |1888,1 ... | | | | | ... ... |9543 |4832 |52252 |3141,7 ... қ. |17686 |11202 |4936 |50414 |17196,5 ... қ. |61850 |35828 |13588 |125271 |20982,7 |
1) ... ... – яғни ... ... серіктестік немесе
өндірістік кооператив нысанында тіркелген, қызметкерлерінің орташа жылдық
саны 50 адамнан аспайтын, ... бір ... ... құны ... мың ... ... жоғары емес шағын кәсіпкерлік субъектілері. «Шағын
кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау ... ... ... қызметтің шағын
кәсіпкерлікке жатпайтын түрлерін жүзеге асыратын субъектілер қосылмайды.
*) ... ... ... тіркеуден (қайта тіркеуден) өткендер
және таратылмағандар.
**) Шағын бизнестің тіркелген кәсіпорындарының экономикалық қызметті жүзеге
асыратын немесе жүзеге асыра алуы мүмкін бөлігі.
***) ... ... ... ... ... ... ... кезеңде
экономикалық қызметті нақты жүзеге асырған бөлігі.
Қосымша №4
Орта және ірі кәсіпорындар мен ... ... ... ... |Кәдімгі |Міндеттем|соның |Дебиторлық|соның |
| ... ... ... ... ... ... |
| |кәсіпоры|салық ... ... ... ... |
| ... ... |берешек, |өткен*) |тенге*) |өткен*) |
| ... ... ... | | | |
| | ... ... | | | |
| | ... | | | | |
| | ... | | | | |
| | |млн. ... | | | | ... ... |1245455 |4540161 |155186 |1762294 |108606 ... ... |1880403 |6416845 |156014 |2525704 |125571 ... жыл| | | | | | |
|I ... |612690 |6952456 |120321 |3103047 |130290 ... |4771 |785512 |7224988 |127726 |3211142 |142064 ... | | | | | | ... I |4843 |779433 |8037813 |110459 |3499168 |158590 ... | | | | | | |
*) ... ... ... ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 41 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәсіпкерліктің нарық жағдайындағы дамуының теориялық аспектілері15 бет
Қазақстанда шағын және орта кәсіпкерліктің дамуының проблемалары34 бет
ЖШС “Меркур Строй Сервис” экономикалық және кәсіпкерлік белсенділігін талдау35 бет
Кәсіпкерлік капитал5 бет
Нарық жағдайында шағын кәсіпкерліктің дамуы25 бет
Шағын кәсіпкерлікті дамыту22 бет
Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерлік жайлы85 бет
Қазақстан Республикасындағы шағын және орта бизнестің дамуы37 бет
Қазақстанда кәсіпкерліктің даму жағдайы30 бет
Өнеркәсіпте шағын кәсіпорындарды дамыту мен оның артықшылықтарын дәлелдеу28 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь