Алакөл

Алакөл туралы деректер сонау ерте ғасырдың тарихи жылнамаларында кездеседі. Х ғасырға дейінгі жылнамалар мен тарихи деректерде көл Итішпес деп аталған екен.
Алакөл Іле Алатауының Тарбағатай тауымен сілемдесетін тұсында Жер-Ананың жанарындай төңкеріліп жатыр. Ұзындығы – 120, ені 45-50 шақырымға созылған осынау көлге Еміл, Қатынсу, Үржар сияқты ірі өзендермен қатар, Алатау сілемдерінен ұсақ онға тарта өзен құйылады екен. Ал, көлден сыртқа шығатын өзен жоқ. Сондықтан да болар, көктемде қар еріген уақытта Алакөлге екі таудың, бүкіл Үржар өңірінің қар суы келіп тоғысады. Соның салдарынан Алакөл көлемі жыл сайын ұлғайып келеді. Бұл, әсіресе, көлдің Жарбұлақ тұсы жағынан анық байқалады. Көл соңғы 10 жылда көлемі жағынан екі есеге дейін артқан.
Алакөл өзінің серіктері Жалаңашкөл және Сасықкөлмен жер асты сулары арқылы сабақтасып, аралары ну қамыспен тұтасып кеткен. Енді бір 10-15 жылда бұл үш көл тұтаса келіп, Алакөл көлемі жағынан Балқашпен иық тіресіп кетуі де мүмкін. Кеңес Одағы тұсында көл жағасының құрағы мен қамысын отау салдарынан көл зардап шегіп, суы жаз айларында қатты буланып, тартыла бастайтын. Қазір көлдің жан-жағын жарты шақырымға дейін ну қамыс қоршаған. Ол өз кезегінде судың көп булануына жол бермейді.
Іле Алатауының Тарбағатаймен түйіскен тұсында Жаназарұлы Уанас қақпасы (Жоңғар) бар. Уанас батыр есімін картаға түсіріп, ел есіне салған ғалым, картограф Молдияр Серікбаев. Уанас батыр жүз жылдық жоңғар-қазақ соғысында ерлікпен қаза тапқан асыл азамат. Жаназар, Оспан, Түгелбай ұлы жүздің шанышқылы руының белгілі адамдары. Сонау бір алмағайып заманда ұрпақтары тағдыр айдауымен орта жүздегі апаларының қолдарында тәрбиеленген. Кейін Қабанбай жасақ құрғанда осы үш кісінің ұлдары мен немерелерінің алды мыңбасы, жүзбасы болған. Қондығұл, Ордабай, Жаулыбай, Уанас сияқты батырлар ерлікпен қан майданда тәуелсіздігіміз үшін қаза тапқан.
Осы Уанас қақпасынан қазақ елінің маңдайына жау тарапынан қанша рет
        
        Алакөл
Алакөл туралы деректер сонау ерте ғасырдың тарихи жылнамаларында
кездеседі. Х ... ... ... мен ... ... көл ... ... екен.
Алакөл Іле Алатауының Тарбағатай тауымен сілемдесетін ... ... ... ... ... – 120, ені 45-50 ... созылған
осынау көлге Еміл, Қатынсу, Үржар сияқты ірі ... ... ... ұсақ онға ... өзен ... екен. Ал, көлден сыртқа шығатын
өзен жоқ. Сондықтан да ... ... қар ... ... ... екі
таудың, бүкіл Үржар өңірінің қар суы ... ... ... салдарынан
Алакөл көлемі жыл сайын ұлғайып келеді. Бұл, әсіресе, ... ... ... анық ... Көл ... 10 жылда көлемі жағынан екі ... ... ... ... Жалаңашкөл және Сасықкөлмен жер асты сулары арқылы
сабақтасып, ... ну ... ... ... Енді бір 10-15 ... бұл ... тұтаса келіп, Алакөл көлемі жағынан Балқашпен иық тіресіп кетуі ... ... ... ... көл жағасының құрағы мен қамысын отау
салдарынан көл зардап ... суы жаз ... ... ... ... ... ... жан-жағын жарты шақырымға дейін ну қамыс қоршаған.
Ол өз кезегінде судың көп булануына жол бермейді.
Іле Алатауының Тарбағатаймен ... ... ... ... қақпасы
(Жоңғар) бар. Уанас батыр есімін картаға түсіріп, ел есіне ... ... ... ... ... ... жүз ... жоңғар-қазақ соғысында
ерлікпен қаза тапқан асыл азамат. Жаназар, Оспан, ... ұлы ... ... ... ... Сонау бір алмағайып заманда ұрпақтары
тағдыр айдауымен орта ... ... ... ... ... жасақ құрғанда осы үш кісінің ұлдары мен немерелерінің алды
мыңбасы, жүзбасы болған. Қондығұл, ... ... ... ... ... қан майданда тәуелсіздігіміз үшін қаза тапқан.
Осы Уанас қақпасынан қазақ елінің маңдайына жау тарапынан қанша рет шоқпар
тиіп, ... ... ... Қабанбай батырдың оң қолы мен сол
қанаты болған Баян батыр, Қондығұл батырлар 20 мың ... ... 80 ... бар ... түсіп, ерлікпен шайқасып, түгелі дерлік опат болған. Дес
бермей, артындағы ну қамысқа жасырынып ... ... жау ... ... өрт ... ... жойған. Өлімші болып жараланған Баян батыр
мен Қондығұл сол кезде жаңа шыққан қару — ... атып ... ... ... ... ... мен Қабанбай қалмақ батырларының ... ... да, ... ... ... ... ... өңірі тұсына,
найман мен керейдің шекарасына қойыпты деседі. Жау шапқыншылығынан Қабанбай
батыр да көп зардап шеккен. Әкесі Қожағұл, ағасы ... т.б. ... ... ... жау ... опат ... Қабанбайдың шешесі
Нарбике ұлы жүздің шанышқылы руынан Тұрсын хан мен Құдайбазар ... ... ... ... аман ... 11 ... орта ... олжа
ретінде таратылған. Олардың арасында Қоңырбике (арғыннан анасы), Қызданбике
(уақ анасы) Жанбике (Тоғастың анасы) ... ... ... ... ... Бұл ... исі қазаққа мәлім біртуар азаматтар дүниеге
келіп, еліміз ... үшін бар ... ... ... ... ... біреуіне жиен ретінде саналған Қабанбай
батыр найзаның ұшы, білектің күшімен күн-түн демей ... ... ... ... азат ... ресейлік, қытайлық тарихшыларға, ғалымдарға ежелден таныс. Алакөл
деген ... өзі ... ... көл суы ... ... ... ... судың жартысы тұщы, жартысы теңіз суындай ... ... бар тұсы ... ... ... ... маңайында ғана екен.
ХІ ғасырда атақты итальян саяхатшысы – Марко Поло Ұлы ... ... ... жанынан бірнеше рет өткен. Хан ордасы – Қарақұрымға бара ... Іле ... мен ... ... ... тау ... ... да қатысқан. Итішпес көлі туралы қалдырған пікірлері де бар.
Алакөл серіктері ... ... ... ... ... ... ... деп пікір білдірген де Марко Поло.
Ұйғыр, найман жасақтарымен қақтығысқан қанды шайқастардан кейін Шыңғыс хан
осы Жалаңашкөл мен Тоқта-Барлық арасындағы тау ... ... ... ай ... жараларын балшықпен емдеп сауығып кеткен дейді. ... ... хан ... жорығы аяқталғаннан кейін “Жер кіндігі осы, демек
туымды осында тігемін!” депті-міс.
Алакөлдегі барлық флора мен фауна Балқашта да ... ... ... мен ... ... ... ... (пеликан). Бұлар еліміздің
қызыл кітабына енгізілген.
Флора мен фауна
Алакөлге Сасықкөл, Тарбағатайдан бірнеше тұщы суы мол ... ... ... ... ... ... ... иірімді келеді, онда ақбалық,
жайын, ... ... ... т.б. ... көптеп кездеседі. Бірақ,
кейінгі кезде Балқаштан ... ... ... ... ... балықтарды
азайтып жіберген. Бұл мәселені балықшылармен қатар көл ... ... та ... ... тағы бір байлығы – құс әлемі. Көлемі ұлғайған сайын құс ... ... ... тереңдігі 40-50 метрге дейін болса, Жалаңашкөл,
Сасықкөл тереңдіктері 25-30 метрден аспайды. Ғалымдардың ... ... ... ... аса құс түрі мекен етеді. Оның 38-і Қызыл кітапқа ... ... ... (пеликан), қара тұмсық шағала (реликтовая) тек дүние
жүзінде осы Алакөл мен Үнді мұхитындағы бір аралда ғана ... ... бұл ... терең зерттеп, ғылымға жаңалық қосқан Мұхтар Әуезовтің
ұлы Ернар болатын. Ал, осы ... ... ... ... құс базары десе
де болады. Мұнда қалай келгені белгісіз, улы ... үш ... Бір ... ат ... ... көл мен арал арасындағы
өткелге көршілес Көктал, Арқалды округінің жылқылары да қыстап ... ... ... ... ... онда ұялы ... ... болған соң ол
шаруа тоқтатылған көрінеді.
Алакөлдің бүгінгі бай ... мен ... ... ... ... үшін оны
мемлекеттік қорық етіп жариялау керек деп ... ... ғана ... ... ... ... да, суы да емге дауа
Таңертең ертемен күн сәулесі көл бетіне төгілгенде киіз ... ... Іле ... ... ... самалдан көл беті бұйраланып, алыстан
самырсын мен жусан иісі, ал тымық күндері Тарбағатай алқабынан иен ... ... иісі ... ... Сайраған құстар, жарыса ұшқан
қарлығаштар көл ... ... ... Ал суы емге ... ... ... тербетіліп жағаға соғылып жатады.
Көлдің суы шындығында да шипалы. ... ... ... ... кезінде-ақ,
мәскеулік ғалымдар оның емдік қасиеттерін зерттеп, ғарышкерлер демалатын
жабық жағажайлы демалыс орнын ашып ... ... сол ... 30-ға ... ... ... ... Көл суы минералдық қоспаларға бай,
адам ағзасындағы иммунитетін арттыратын, ... тері ... ... ие. ... бір литр ... 9-10 грамға дейін минералды қоспалар,
родон сияқты ... ... бар. Кей ... ... баса ... ... Ресейдің Сібір өңірлерінің тұрғындары мұнда көл жағасына
тігілген киіз үйді 1 айға жалдап ... ... ... ... ... ... ... оралып жатады. Ал, қазақстандықтар Алакөлдің бағасын енді-
енді бағамдай бастаған сыңайлы. ... ... ... ... ... Ыстықкөл жағасына инвестиция салғанды жөн ... 2005 ... ... ... ... ... ... де атбасын
бұрып моторлы қайықпен көлді ұзақ аралап, ... ... ... ... ... болашақта кәсіпкерлер туристік кешенді нысандар тұрғызып,
көл жағасын перспективасы үлкен ... ... ... ... ... ... ... тағы бір емдік қасиеті ерлердегі бел ауруы, ... ... Бір ... кезінде республика басшылығы туризмнің
шашетектен пайда түсіретініне мән бермеген. ... ... ... оған ... ... ... емдеу
орталығы кейінгі жылдары жартылай бос қалып ... ... ... ... ... оның ... көрсету бағасы шарықтап, екінің
бірінің қол жетпес арманына айналған. Бір ... ... ... ... нарық қыспағына шыдамай, жеке автокөліктерге орнын босатқан. Ал,
кісідегінің кілті аспанда дегендей, жеке автокөліктегілер 35 ... ... ... одан ... демалыстың қалай өткенін бағалай беріңіз.
Нарыққа бейімделе отырып...
Бүгінде Алакөл аймағына барсаңыз, жұқалап айтсақ, жол ... ... ... ... ... 120 ... тас ... кеткен, шұңқырлары көп. Жеңіл мәшинемен барсаңыз, өміріңізді қауіп-
қатерге тігіп отырасыз! 70-ші жылдары ... ... ұзақ ... ... ... ... қалған. Бұл жолда жиі жол ... ... ... ... ауылы тұсында АН-24 ұшағы қонатын әуежай да
болған. Бірақ, нарық қыспағына шыдамай, жабылып қалған.
Кейінгі ... көл ... ... ... гектар жер алматылық
кәсіпкерлерге сатылған, қазірдің өзінде ол ... ... ... ... бой ... тас жол ... тікұшақ қонатын алаң салынған.
Былтырдан бастап онда демалушылар өз автокөліктерімен қатынай ... ... ... бұрынғы ірі кәсіпорындары мен кәсіподағы салған демалыс
коттедждері бар. Кейінгі кезде Мақаншы, Үржар өңірінің ... ... көл ... жер ... ... үйлерін салып, киіз үйлер тігіп
тастаған. Қазірдің өзінде 20-дан аса киіз үй 50-ге ... ... ... ... ... кәсіпкерлері, Т.Зәкіров, Р.Саржановтарға ел риза. Көл
жағасындағы тамақ ... т.б. ... ... ... ... кәсіпкерлер еңбек етіп жүр. Мұның тең жартысы ресми түрде ... де, ... ... ... ... ... ... жатар
орын, үш мезгіл тамағын беріп ... ... ... жарбұлақтықтар мен
мақаншылықтар қаншама?! Мұнда ең арзан демалыс орны кісі ... ... ... ... 4 мың ... ... ақы ... Ал, бір демалыс маусымында (бір
аптада) орта есеппен 30-35 мың адам ... ... ... қаржы
бюджетке түспей, қалтаға кетуде. Орта есеппен көлде демалатын уақыт 2 ... ... ... 240 ... адам ... ... Оны ең төменгі 2 мың
теңгеге көбейтсеңіз, миллиардтаған сома шыға келеді. Бұған көрші Қытай
елінен ... ... ... ... ... ... ... жылына 5-6 млн. теңге салық түседі дегені жәй ... ме деп те ... ... ... ... ... Жардың суы шайып, қопарыла
құлаған тұстарынан, сынған құмыра, қоқыстардан аяқ алып жүре алмайсың. ... ... ... да босаған ыдыстар мен ... ... ... ... Ал, киіз үйлер маңына орнатылған ... ... көк ... айтсаңызшы. Жыл санап жақындаған су
ондай қалқаларды көлге алып кетіп жатыр. Сондай-ақ ... ... ... ... есеп жоқ. ... ... тігілген киіз
үйлерге келушілердің басым бөлігі алматылықтар. Сондықтан көлдің демалыс
аймағын ... және ... ... ... ... көшіріп, барлық
түйінді мәселелердің шешілуін осы министрлікке беру қажет сияқты.
Өйтпесек, аялы Алакөліміздің әсем де ... ... ... қаламыз.
Өткен жылы бұрынғы облыс әкімінің Үржар аудандық әкімдігі отырысында облыс
бюджетінен тасқын ... ... ... ... ... үшін, санитарлық
талаптарға сай болуы үшін бірнеше жүз млн. теңге бөлуді тапсырғаны ... ... ... ... барып бүгінгі келеңсіздік орын алып ... ... көл суы ... ... ... елді ... ... қалды. Осы бастан шара ... ... ... ... бар. ... түйінді мәселелерді тез шешу үшін кешенді шаралар керек-
ақ!
“Алакөл-2007 ән думаны”
Ұлы Абайдың аса ... ... ... ... ақын Әсет
Найманбайұлының өмірінің біраз бөлігі Мақаншы өңірінде, Алакөл маңында
өткен. ... ... оның ... ... әндері айдынды Алакөл жағасында
өмірге келген.
Ал енді осындай талант иесіне бұл өңірде қалайша құрмет ... ... еш ... ... ... ... Айталық, Мақаншы ауылында Әсет
мұражайының ашылғанына ... ... жүзі ... Онда ақын ... мен
шығармашылығына қатысты деректер молынан жинақталған. Аудан басшылығы ақын
мұражайына, оның шығармаларын насихаттау ісіне ... ... ... Соның бір айғағындай, мұражай осыдан бірер жыл бұрын жаңа ... Ал ... ... аудан мектептерінде оқытылуда.
Жоғарыда Әсеттің біраз әндері Алакөл маңында туған ... ... ... ... 5-6 ... бері ... ... Әсет әндеріне арналған ән-
думан тұрақты түрде өткізіліп келеді. Оған аудандық әкімшілік пен облыстық
мәдениет басқармасы ... ... ... ... ... ... қатыстым,–дейді
2003 жылы өткен ән-думан жеңімпазы Гүлмира Темірбекова,–Алакөл барда, ел
барда Әсет ... ... ... жылы Әсет ... ... 140 жыл ... отыр. Соған орай,
биылғы ән байқауы ерекше жағдайда ұйымдастырылды. Оған ... ... ... ... ... қатысты. Сөйтіп, бір жағынан Әсет әндері
насихатталып жатса, екінші жағынан көлде ... ... ... ... ... бір ... қалды. Бұл ретте қолда бардың қадірі жоқ
демей, керісінше өнерді де, айдын ... де ... ... ... алғыстан басқа айтарымыз жоқ.
Армысың, дару көлім, дара көлім!
Ассалаумағалейкум, Алакөлім,
Жағаңа көп жылдан соң жаңа ... елі ... сары ... ... өзіңе ала келдім.
Менің де жайсаң көлім — Зайсаным бар.
Марқакөлім — көз тоймас Байкалым ... жел ... ... ... ... менің айтарым бар.
Ерік бермей мөлт етті жанарларым,
Арқалап тұрмын елдің бар арманын.
Жағаңа кеп ұрпағың боп бас иемін,
Алакөл, дара көлім шын ... ... ... ... ... ... ... шағы.
Селт етер сергек сезім толқып кетсе,
Арман толы үмітімді неге ұмытады?!
Қимай кетіп барамын амал қанша,
Саған ауып ... ... ... ... арман бейнең.
Енді өзіңе қайта бір оралғанша!
Жұмағазы ИГІСІН.
Құшақ жая ... ... ... ... тұрғынымыз. Нарық қатынастары көпшілігімізді
ақша санауға, тиыннан тиын құрауға ... Бір ... ... жеке ... ... өңірімізде 20 шақты ірі кәсіпкер бар болатын. Қазір солардан
саусақпен ... ғана ... ... Жирентаев, Тайыр Закиров, Жекен
Жамантаев, Болат ... ... ... ... ... ... жол ... Мақаншыда екі сауда дүкенім, екі жанар-жағар май ... ... ... бар. ... ... ... жиі-жиі барып, халық тұтынатын
тауарлар әкеп сатып, кәсіпкерлікпен айналысып жатырмын. Соңғы екі ... ... ... ... ... сай 20 орындық демалыс орнын ашып,
пайдалануға бердік. Өткен жылдан бері онда 300-дей адам ... ... ... таза, ауа реттегіші бар, жеке асхана дәмді ... Бір ... ... бұл жерге тынығуға келген жандарға барлық
жағдай жасалған.

Пән: География
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Алакөл аумағының геоэкологиялық картасын құру73 бет
Алакөл жүиесіндегі қошқаркөл табан балығының морфо-биологиялық сипаттамасы және жыныс бездерінің даму ерекшелігі35 бет
Алакөл көлінің экологиялық жағдайы9 бет
Алакөл көліне қысқаша сипаттама21 бет
Алакөл көлдер жүйесіндегі жыртқыш балықтардың қоректенуі51 бет
Алакөл суқоймасындағы мөңке балығының сипаттамасы25 бет
Алакөл қорығы8 бет
Алакөлдің көпжылдық су деңгейі режимі43 бет
Балқаш Алаколь алабының рекреациялық мүмкіншілігі75 бет
Қазақстан суқоймаларындағы (балқаш көлі, алакөл көлдеріндегі) балықтардың гельминтоз ауруларын зерттеу61 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь