Философияның қайнар көздері

ЖОСПАР:

І. КІРІСПЕ
1. Философияның қайнар көздері

ІІ. НЕГІЗГІ БӨЛІМ
2. Өзінді өзің жеңу буддизм философиясындағы адамның ең негізгі мақсаты

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
ФИЛОСОФИЯНЫҢ ҚАЙНАР КӨЗДЕРІ

Философия біздің өмірлік тәжірибеміздің бір бөлігі болып табылады. Біз мұны мойындасақ та, теріске шығарсақ та философиялық ой-толғаулар біздің күнделікті өмірімізді толықтырып, адамзат дамуының бүкіл ұзақ жолына ілесіп келеді.
Философия б.з.д. VI—V ғасырларда қалыптасты, осы кезден бастап адамзат әлем туралы, ондағы өзінің орны мен тағдыры туралы рационалды көзқарас қалыптастыра бастады. Философиялық рефлексияның пайда болуы күрделі үдеріс болып табылады. Адамзат ойының дамуы архаикалық, фантастикалық, иллюзиялық көзқарастан оның рационалдық-танымдық формаларына дейін ұзақ жолдан өтті. Әлемнің рационалды түсіндірілуіне ең алғаш қадам жасағандар дүние құрылымы туралы ерекше ілімдерді тудырған мысырлық, вавилондық, үнді және қытай ойшылдары болды. Мысалы, ертедегі вавилондық математиктер мен астрономдар әлемнің гелиоцентристік картинасын қалыптастырып, алгебра, геометрияның негізін қалады, квадраттық және кубтық түбірден шығару тәсілдерін меңгерді.
Ежелгі үнді астрономдары Жердің шар тәрізді екендігі, оның өз осінен айналуы туралы ойларды айтты, математиктері санаудың он мәнді жүйесін, цифрларды белгілеуді ойлап тауып, тригонометрия негіздерін қалыптастырды.
Азиялық мәдениеттің көптеген ертедегі ескерткіштерінде әлемдегі адамның орны туралы, оның тағдыры, өлім мен мәңгі өмір сияқты дүниетанымдық мәселелер көтеріледі. Мысалы, «Гильгамеш туралы эпоста» батыр мәңгілікті іздеп, өмірдің мәні туралы сұрақ қояды. Утнапишти оған былай деп жауап береді:
«Сұм өлімнен құтыла алмассың қашсаң да!
Соғылған үй мәңгілік пе?
Қойылған таңба мәңгілік пе?
Әлде қаны бір туыс мұрасын мәңгілікке бөле ме ?
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. Абай. Книга слов. — Алматы, 1992.
2. Абдтьдин Ж.М. Избранные сочинения. В 5-та томах. — Алматы, 2001.
3. Аль-Фараби. Философские трактаты. — Алма-Ата, 1970.
4. Антология мировой философии. — М., 1966.
5. Арон Р. Этапы развития социологической мысли. — М., 1993.
        
        жоспар:
І. Кіріспе
1. Философияның қайнар көздері
ІІ. негізгі бөлім
2. Өзінді өзің жеңу ... ... ... ең ... ... ... ... көздері
Философия біздің өмірлік тәжірибеміздің бір бөлігі болып табылады. Біз
мұны мойындасақ та, ... ... та ... ... ... ... ... адамзат дамуының бүкіл ұзақ жолына ілесіп
келеді.
Философия б.з.д. VI—V ғасырларда қалыптасты, осы ... ... ... ... ... ... орны мен тағдыры туралы рационалды көзқарас
қалыптастыра бастады. Философиялық рефлексияның пайда болуы ... ... ... ... ... дамуы архаикалық, фантастикалық, иллюзиялық
көзқарастан оның рационалдық-танымдық формаларына дейін ұзақ ... ... ... ... ең ... қадам жасағандар дүние құрылымы
туралы ерекше ілімдерді тудырған мысырлық, вавилондық, үнді және ... ... ... ... ... ... мен астрономдар
әлемнің гелиоцентристік картинасын қалыптастырып, алгебра, геометрияның
негізін ... ... және ... ... ... ... меңгерді.
Ежелгі үнді астрономдары Жердің шар тәрізді екендігі, оның өз осінен
айналуы туралы ойларды ... ... ... он ... жүйесін,
цифрларды белгілеуді ойлап тауып, тригонометрия негіздерін қалыптастырды.
Азиялық мәдениеттің көптеген ертедегі ... ... орны ... оның ... өлім мен ... өмір сияқты дүниетанымдық
мәселелер көтеріледі. Мысалы, «Гильгамеш ... ... ... ... ... мәні туралы сұрақ қояды. Утнапишти оған ... деп ... ... құтыла алмассың қашсаң да!
Соғылған үй мәңгілік пе?
Қойылған таңба мәңгілік ... қаны бір туыс ... ... бөле ме ... те ... қалдырар.
Кунге қарап үнемі, ол да мәңгі өмір сүрмейді!
Үйқы менен жансызға тән нәрселер — сол өлімнің елесіндей емес ... бұл ... ... ... ... ... ғана ... мәні, өлім мәселелері туралы ой толғау басым. ... бұл ... және ... ... оның өліммен аяқталатынын түсінеді.
Сондықтан ең ... ... бұл ... өмір ... ... Бұл ... қана ... өзгелердің де өмірін қорғау арқылы ғана мәңгілікке
жетуге ... ... — бұл өмір мен ... үшін ... жасалған
ерлік істер туралы адамдар мен халықтардың жады, тарихи есі. Өмір, өлім ... ... ... ойлар, құдайлардың өмір сүруі туралы күмәнді ойлар
азиялық мәдениеттің көптеген ескерткіштерінде ... ... ... ... қарай батыл қадам жасаған ерте дүние ескерткіштерінің бірі
Упанишад (б.з.д. 800-300 жылдар) болып ... ... ... ... ... ... ... ұмтылыс, діни, догматтық түсініктерге табан
тірей отырып өрілген ақыл-ой ... ... ... ... ... ... адамның рухани-құқықтық әлеміндегі күрделі ұғымдар мен
категориялар, қайғы-қасіреттің мәнін түсінуге талпыныс - ... ... ... ... езегіне айналды.
Упанишад бойынша әлемнің бастапқы түпнегізі Брахма болып табылады.
Брахма — бұл ... ... ... ... біртектес тұлғасыз
мәнділік. Адам өмірі — самсарамен (өмірдің мәңгі айналымы) және ... ... ... әр ... ... ... ... шексіз
тізбегі. Карма — бұл жанның мәңгілікке ... мен ... ... ... ... Дүниеге келу немесе өлуде пайда болатын немесе ... дене ... ал жан ... және ... жаңа ... жаңа ... ауысып
көшіп отыратын айналымға кіреді. Адамның болашақ өмірі осы өмірді ... және ... ... айқындалады. Адамның міндеті
самсараның шеңберінен шығып, Брахманмен бірігу. Бұл үшін Атман мен ... ... ... сіңіру қажет. Бұл жол деваяна (құдай жолы) деп
аталады. Деваяна жолы — бұл адамның ... ой ... ... өз
артықшылықтары мен кемшіліктерін саналы түрде пайымдау жолы. Деваяна жолы -
бұл бүкіл қоршаған әлемнің шарттылығын ... ... ... ... ... Бұл ... адам барлық нәрсенің өткіншілігіне, бұл дүние
қызықшылығының тұрлаусыздығына, ал ішкі ... ... ... ... Адамның ішкі рухани әлемінің ... ... ... жете ...... ... ... ең басты міндеті осы.
Деваяна жолына түскен адамның ... ... ... ... Өзін осы ... арнаған адам феномендер дүниесінен, иллюзиялық
әлемнен шығып, Брахман әлемімен біртұтас күйге енуі тиіс.
Философиялық ойлаудың келесі бір ... ... ... ... табылады. Онда философия барлық ғылымдардың ... ... ... құралы және барлық ұстанымдардың тірегі, өйткені ол қандай
жағдайда да ... ... ... қуаныш болсын адамның рухын
күшейтеді, дұрыс ойлауға, дұрыс пікірлесуге үйретеді.
Ертедегі үнді жерінде рухани ойдың одан арғы ... ... ... ... ... ... ... зерттеу объектісінің мәнін
ұғынуға, ешқандай авторитеттің көмегінсіз ақиқатқа жетуге және, ... ... ... ақылмен пайымдауға мүмкіндік беретін теориялық
және практикалық әдіс-тәсілдер қалыптастыруға ұмтылумен байланысты болды.
Даршандардың ...... ... оның ... ... VI ... ... кезеңі б.з.д. III—I ғасырларды қамтиды. ... ... ... Үндінің мынадай философиялық жүйелері жатады: миманса,
веданта, ... ... ... ... ... чарвака-ло-коята. Дәл осы
мектептерде философиялық ой адам болмысының мәселелері төңірегіндегі
рефлексиялардың өз ... ... ... ... ... VII ғасырда (негізін қалаушы Капила) пайда болып, ... III ... ... ілім ... толық қалыптасып бітті. Санкхья
ілімі бойынша бүкіл әлем дүниедегі екі ...... ... ... ... ... пайда болады. Егер пракрити — бұл мәңгі
әрекеттегі және құбылмалы энергия, әр ... ... ... ... ... ал ... — таза сананың немесе «Меннің», рухтың жеке ... мен ... ... ... құрайды және ғарыш эволюциясының
себебі болып табылады. Мәңгілік ... ... — оның ... ... Адам ... ... ... мен құралдардың көмегімен таниды,
ал әлем туралы білімнің ақиқаттылығын адам мынадай ... ... ... ... ... ой ... ішкі рухани жетістік және ішкі еркіндікке ие болу, сыртқы әлем
мен рух арасындағы үйлесімділікке жету ... өзге де ... ... ... ... ... йога философиясы жасайды. Йога — бұл рухты
тәннен және материалдық әлеммен ... ... ... ... азат ... ... ... теориялық қана емес, практикалық
тұрғыда да негізделген философиялық мектеп. Йога адам ... ... ... ... ойды ... ... ... әдіс-тәсілдері жүйесін ойлап тапты. Карманың шынжырын
бұзып, ... ... ... ... ... ... тәсілдерін қалыптастырушы Патанджали (б.з.д. II ғ.) ... Ол ... ... еңбегінде жан мен тәннің ... ... ... төрт ... тұратын — саматхипада, садханапада,
вибхутипада, кайвальяпада және төрт ... ...... раджа-,
бхакти-, карма-, хат-ха-йога-, кешенін (комплексін) жасап шығарды. Йоганың
әр формасының өз сатылары мен мақсаттары бар. ... ... ... ... ... ... азат ... сатылар болса, бхакти-
йога — ұлы ақыл-ойға алып ... ... ... халыққа ерікті түрде
және қалтқысыз қызмет етуге ... ... ... — бұл ... және вайшешика философиялық жүйелері ведалық ... ... ... ... ... қалыптастырды.
Мысалы, ньяя дәйекті таным көздері, сезімнен тыс ... ... ... ... ... қалыптастырды. Вайшешика Әлемнің атомдық
құрылымы туралы ойды ... ... ... ... ньяя ... ... ... қояды. Вайшешиканың қарастыратын негізгі мәселелеріне
болмыстың жеке заттарға дифференциациялануын ... ... ... ... ... ... айқындау, субстанцияны барлық
күрделінің себебі және заттардың қасиеті ретінде талдау ... ... ... ... ортодоксалды мектеп болып
табылады. Миманса ... ... ... ... ретінде
мойындайды. Веданта барлық мәнділіктің қайнар көзі ретінде Брахман-Атманның
нақтылығын негіздейді. Осы ... алты ... ... ... мен ... әр ... ... білдіріп, оның
дамуының алты параллельді аспектісін ... алты ... ... ... ... ... ол б.з.Д- I
ғасырдан бастап үстем идеологияға айнала бастайды. Ертедегі Үнді жеріндегі
этникалық топтардың ... ... ... ... ... негізінде әр түрлі архаикалық кулытар мен ... ... ... асады. Бұл синтездің әдеби жемісі ... ... ... ... Онда көптеген этикалық мәселелерге ... ... ... Қарастыратын ең басты мәселелері — бұл ... ... ... мәні ... Бхагавадгита мәтіндері
бойынша адам карманы тани отырып, өз санасының көкжиегін кеңейтіп, ... ... ... ... ... тиіс. Қайырымдылық және
имандылықпен сипатталатын бұл жағдай болашаққа өзінің оң ықпалын ... адам ... өзге ... ... ... ... ... алатындай сананың
сатысына көтеріле алады. Бұл тезиске Гита мәтіні баса назар аударады, яғни
Кришна Арджунаға былай ... «Жан ... ... ене отырып, балалық,
ересектік және кәрілік тәжірибесі басынан өткізгені сияқты, ол ... ... ... ... ... ... да дәл осылай өмір сүріп, өз жазмышын
орындайды» (қараңыз: 3.184). Бұл мәтінде реинкарнациямен ... ... ... ал ... басқа өмірден екінші өмірге ауысуды анықтайтын
себеп-салдардың тізбегі ретінде түсіндіріледі. Бұл ауысу рухани ... ... ... ... ... және жетілдірумен
сипатталады. Реинкарнация — бұл индивидуалды жанның Брахмаға көтерілуімен
жүзеге асатын ... ... ... ... Адам бір ... ... әлемдегі өзіндік физикалық тұрғыдағы бір сатыдан ... ... ... ... ... түседі. Атман Брахма-Атман жағдайына
жеткенге дейін жан осылайша әр түрлі күйге ауысулардан өтуі ... ... ... адам ... әр ... ... ... дене — материалдық құрылымдардан тігілген
сезім органдарымен қабылданатын ... ... ...... ... ... түсетін жағдай. Ол сезім органдарымен қадағаланбайды және
қабылданбайды, астралъдық жагдай — бұл ... ... ... ... ... ... ... ақыл-ойсыз рухани мүрде; ментальдық
жагдай — бұл ... ... Бұл ой - ... ... ... жинақталған ақпараттық, адамгершілік-интеллектуалдық және ... ... ... ... ақыл-ой денесі, жоғары меннің денесі — бұл
мәңгі өлмейтін жанның қабаттары, абстрактылы-тылсымдық ... Онда ... ... ... өткен шақтағы рухани болмыс өзгерістері мен
деңгейлері жинақталады. Мұның бәрі ... ... мен ... ... ... ... алғышарттар, барлық өмірлік бетбейне құндылықтарын
пайымдау үдерісі. ... ... ... үдеріс кейінгі рухани эволюция мен
реинкарнация формаларын айқындайды.
Адамның рухани эволюциясының өзіндік жинақтаушысы атман ... ... ... тудырушы мен сақтаушы — Абсолют Брахма. Брахма өзінің
эманациялары көмегімен әрекет ... ... ... ... энергия
және материя арқылы жүзеге асады. ... ... ... ... ... ... ой-форма бірден-бір нақтылы шындық болып
табылады. Абсолют — бұл барлығы, онсыз ешнәрсе жоқ, ол ... ... көзі ... ... ал ... ... ... өзгереді және өмір
сүруін тоқтатады.
Адамға оның ... ... бар ... ... түрде сезіну ғана
берілген. Адамның міндеті рухани өзгерістерді бастан кешіре отырып, өзінің
рухани ... ... ... ... Бұл ... ... ... адам. Жердегі өмірдің мәні мен мақсаты өмір сүру барысында өзін-өзі
рухани жетілдірудің ... ... ... қол ... ... өзің жеңу» буддизм философиясындағы адамның ең ... бірі ... ... Ертедегі Үндіде буддизмнің пайда ... ... ... дейінгі философия қалыптасқан уақытпен ... іске ... ... ... ... ... Гаутама (б.з.д.
563-483). Гаутама діни ой-сананы теріске шығарды. Оның ілімі адамды азат
етуге ... Бұл үшін ... ... ... ... азат болып, нирванаға жету шарт. Сондықтан да ... ... — бұл ... жету ... Бірақ, нирванаға жетпей тұрып, адам
«төрт игілікті ақиқаттың» мәнін ... ... ... 1) ... ... 2) барлық қасіреттің себебі адамның құлқынынан; 3) ... жою; 4) ... ... Ол үшін мына ... ... қажет — дұрыс
түсінік, дұрыс сөз, дұрыс ойлау, дұрыс жүріп-тұру, дұрыс өмір сүру тәртібі,
дұрыс күш-жігер, ... ой ... ... жинақтала білу.
Буддизмнен өзге, брахманизмге қарсы оппозициялық көңіл-күйдегі келесі
бір мектеп — джайнизм (б.з.д. VI—V ғ.) ... ... әр ... діни
әдет-ғұрыптар мен салттарды, адамзат тағдырына құдайлардың ықпал етуін
теріске шығарды. ... ... ... оның ... ... ... ... шыққан тегі де емес, жеке тұлғалық қасиеттері ғана
айқындайды. Адам ... ... ... ... мен ... ... ғана ... тиіс.
Үндінің философиялық ойы сияқты қытай даналығы да өте ерте ... ... ... алады. Мифологиядағы «Ян» және «Инь» туралы
көзқарастарды ежелгі ... ... ... ... айналдырды және
оны «ци» үғымымен толықтыра отырып (б.з.д. VIII—V ғ.), «У-син» концепциясын
(б.з.д. V—III ғ. — бес түпкі элемент ... ... ... Бұл көзқарастар
Лао-Цзыдың (б.з.д. VI—V ғ.) «Дао дэ Цзин» деп аталатын ... ... ... ... дао — бұл ғаламдық заңдылық. «Цимен» бірге
дао әлемдегі заттардың дамуы мен өзгеруіне ықпалын тигізеді. Әлем ... және ... ... ... ... ... Даомен кірігіп, жер
пендесіне тән тәуелділіктен құтылуы ... ... ... ... ... құрмет тұтып, ... көп ... ... ... ... Даоны үлгі тұтып, жоғары
қойса, ал Кун Фу-Цзы ... ер ... ең ... қасиет санап, «жэнь»
мәселесіне көңіл қойды. Конфуций пікірінше, жэнь — бұл ... ... Жэнь ... адамға тән барлық жақсы қасиеттерді
жинақтайды. Жэнь — бұл ... ... ... ... Жэньнің
арқасында адам ешқандай зұлымдық жасамайды, жердегі адамдар мен барлық
тіршілік иелерін ... ... ... пен ... ешқандай зиян келтірмейді.
Егер жэнь — бұл гумандылық болса, «ли» — бұл ... ... мен ... ... Ли – бұл өзге ... ... бұл ізгі ... және сыпайыгершілік. Кун Фу-Цзыдың айтуынша «жэнь»
және «ли» адамгершілік пен ... ... ... ... ... адам — бұл ... және ... адам.
Парасаттылыққа жету музыка мен поэзияны меңгеру арқылы жүзеге асады. Онсыз
әлеуметтік қағидаларды игеру мүмкін емес.
Конфуций идеялары ... ... ... ... ... зор ықпалын
тигізді.
Сонымен, ертедегі үнді және ежелгі қытай философиялары (әсіресе, дао
ілімі) ... ... ... ... ... ... мен тұтастығына үндейді.
Пайдаланылған ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Абай. Книга ...... ... ... Ж.М. Избранные сочинения. В 5-та томах. — Алматы, 2001.
3. Аль-Фараби. Философские трактаты. — Алма-Ата, 1970.
4. Антология мировой философии. — М., ... Арон Р. ... ... ... ... — М., 1993.

Пән: Философия
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Адам тіршілігінің табиғи-биологиялық алғышарты10 бет
Білім беру жүйесіндегі инновациялык технологияның теориялык негіздері туралы8 бет
Философия пәнінен сұрақтар мен жауаптар13 бет
Қылмыстық саясаттың мазмұнын бейнелейтін объективті және субъективті факторлардың негізгілері6 бет
Шығыс ойшылдарының педагогикалық ой-пікірлері (Әбу-Насыр Әл-Фараби, Ж.Баласағұн, М.Қашқари)9 бет
"Философия тарихы" пәнінен тест сүрақтары5 бет
XІХ-ХХ – ғасырдағы батыс философиясы3 бет
Адамзат қоғамын рухани дамытудағы философияның рөлі19 бет
Антикалық мәдениеттегі философия7 бет
Антикалық философия12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь