Психология пәні және оның міндеттері


Пән: Психология
Жұмыс түрі:  Реферат
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 9 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге
Кепілдік барма?

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Жоспары

Кіріспе

Негізгі бөлім
1. Психология пәні және оның міндеттері.
2. Қазіргі заман психологиясының негізгі мәселелері

Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер

Психология пәні және оның міндеттері
Талай ғасырлар бойы адам көптеген ғалымдар әулетінің зерттеу
объекті болып келді. Өз тарихы мен қалай пайда болғаның, биологиялық
табиғатын, тілі мен әдеттерін танып білуге деген адамзат құштарлығының шегі
болған емес. Ал осы таным жолында жантану ғылымының алатын орны аса ерекше.
Адам болмысының табиғатына, оның саналы қоғам шеңберіңде өркендеуі мен
қалыптасуына, төңірегіндегі басқа адамдармен карым-қатынасының
ерекшеліктеріне деген психология дамуының негізінде жатқан қызықсыну уақыт
озуымен бірге өрістей түскен. Қазіргі кезеңде өндіріс, ғылым, медицина,
өнер, оқу, ойын және спорт салаларындағы бірде-бір іс-әрекет психологиялық
заңдылықтарды түсініп, танып білмей тиімді орындалуы мүмкін емес.
Адамның даму заңдары мен оның болмысының жасампаздық мүмкіндіктері
жөніндегі білімдер жүйесі бүкіл қоғамның кемедденуі үшін ете қажет. Адам әр
түрлі ғылым тұрғысынан жан-жақты зерттелетін объект, ал ғылымдардың әрбірі
өзіне тән ерекше көкейкесті мәселелермен айналысады. Солардың ішіңде
қоғамдық ғылымдар әлеуметтік процестерді зерттеуде психологиялық
факторларды айналып өтуі тіпті мүмкін емес. Солай болса да, әрқандай ғылым
басқасынан өз пәнінің ерекшелігімен ажырап тұрады. Л.С.Рубишнгейн "Жалпы
психология негіздері" (1940) атты еңбегіңде Психология зерттеуіндегі
ерекше құбылыстар ауқымы анық көрініп түр олар біздің қабылдауымыз,
сезіміміз, ойларымыз, ықлас-ниеттеріміз бен тілектеріміз, т.б., яғни
біздің өміріміздің ішкі мазмұнын құрап, біздің жан толғаныстарымыз үшін
дені жан толғаныстарымыз үшін денімізге ажырамастай болып сіңген
құбылыстар жиыны - деген. Психологиялық дүниенің бірінші ерекшелігі - әр
тұлғаның (индивид) өз меншік толғанысының болуы - ол түйсік, сезімнен ғана
керінеді де оның басқаша пайда болу жолы жоқ. Мысалы, қаншалықты өдемі,
нәрлі суреттеп берсең де, соқыр дүние сұлулығын сезінуі қиын; керең -
тікелей қабылдамаған соң, ән-күй әуенін танымайды; махаббат доззатына өзі
бөленбеген адамға ол жәніңцегі әңгіме-дастан да түкке де тұрмайды.
Психология ерекшелікгерін танудың қиындығы олардың адам ақылына сиып
болмайтын, қалыптан тыс, тылсым құбылыс болуында. Себебі әрқандай нақты
заттың өзі мен оиың қабылданған кейпі бір-бірінен ажыралын тұратыны
наусыз. Жан ерекше, тәннен бөлек жасайтын құбылыс деген нанымның санаға
терең бұған мысал бола алады. Алғашқы адамның өзі де адамдар мен
жануарлардың өлетінін, адамның түс көретінін сезіп, білген. Осыған орай
адам ұстамға келетін тәннен және керін-бейтін жаннан бірінен-бірі дербес
екі белікген тұрады деген сенім туындады; яғни адам өлмейінше, жан оның
тәнінде жасап, өлгеннен соң тәннен шығып кетеді-мыс. Ал адам ұйқыдағы
кезде, жан оның тәнінен уақытша ажырап, қандай да бір басқа жерге ауысады.
Осылайша, психикалық процестер, қасиеттер мен қалыптар ғылыми талдауға
түсіп, зерттелгенге дейін идамдардың бірінің екіншісі жөніндегі қарапайым
тұрмыстық психологияға тән пайымдаулары жинақтала берді. Адам психика
жөніндегі кейбір түсінікгерді өз өмір тәжірибесі негізінде топтайды.
Әлеуметтік қатынастар мен еңбек барысында түсінісуге, бірлікті тұрмыс
құруға, іс-әрекет арқылы адамды тануға қажет болудан жинақталған жай
психологиялық пайымдаулар ғылыми психологияға дейінгі (білімдер ауқымын
құрады. Осы біршама біліктер әр адамға қоршаған ортада жол тауып, өзге
тұлғалармен қылық-әрекетіне орай қатынас жасауға көмегін тигізді. Бірақ
мұның бәрі тұтастай жүйеленбеген, тереңнен танылмаған, дәлелсіз. Оларды
біз күнделікті тұрмыстық тәжірибемізден ғана үйренбестен, көркем
әдебиеттен, халық ауыз әдебиеті ұлгілерінен (мақал-мәтел, ертек, әпсана)
ұғып, түсініп келдік. Қазіргі заман психология теориялары мен
психология салаларының бастаулары нақ осы өмір тәжірибесі мен атадан
ұрпаққа жеткен асын рухани мұрадан келіп шығады. Психологияның жантану
ғылымы ретінде мәні неде? Оның ғылыми дені (предмет) не?
Бұл сұрақтарға жауапты психология ғылымының тарихынан іздеп,
психологияның әр даму кезеңіне орай өзінің зерттеу пәніне деген
көзқарасының өзгеріп барғанын байқаған жөн. Психология өте ежелгі де, өте
жас та ғылым. Мың жылдық тарихының барына қарамастан, оның бар болашағы әлі
алда. Психологияның дербес ғалыми сала болып танылғанына енді ғана жүз
жылдан асып барады, ал ол шұғылданған психологиялық ой, проблемалар тарих
тұңғиығыңда бастау алған пәлсапамен бірге келе жатыр.
XIX ғ. соңы - XX ғ. басында танымал ғалым Г.Эббингауз психология
жөнінде қысқа да дәл былай деген: Психологияның тарих алды ұланғайыр, ал
тарихы өте қысқа. Психика зерттеулерінің тарихы деп отырғанымыз
психологияның пәлсападан бөлініп, жаратылыстану ғылымдарымен үштасып,
өзінің эксперименттік зерттеулерін үйындастыра бастаған дәуірі. Бұл XIX ғ.
кейінгі шерегі болғанымен, психология бастаулары көз жетпес ғасырлар
тереңінде өріс алды.
Пән атының өзі де грек тілінен аударуында психология - жан туралы
ғылым (психо — "жан", логос — "ғылым") дегенді аңғартады. Кең тараған
түсініктерге жүгінсек, алғашқы психологиялық көзқарастар діни ұғымдарға
байланысты дүниеге келген. Шыныңда да, ғыным тарихы көрсеткеніндей, ежелгі
грек философтарының алғашқы тұжырымдары адамды практикалық тану негізіңде
бастау білімдерін жинақтаған, жаңадан қалыптасып келе жатқан ғылыми ой-
пікір бағыттарының жалпы дүние, соның ішінде - жан жөніндегі діни-
мифологиялық көзқарастарға қарсы күресіңде дамуын тапты. Осыдан, жан
жөндегі зерттеулер мен түсініктер психологияның пәндік аймағының
кемелденуінде бірінші кезең болды да психология әуел бастан жан туралы
ғылым деп танылды. Бірақ бұл жанның не зат екеніне жауап табу оңайға
соқпады. Әр тарихи дәуірлерде ғалымдар бұл сөз мағынасын сан қилы
түсіндірді..
Дуалистік тағлимат арқау етіп XIX ғ. Психологиясында
психофизиологиялық параллелизм атанған идеалистік бағыт кең өріс алды. Бұл
бағыттың мәні: психика және тән қатар, бірақ өзара тәуелсіз жасайды. Мұндай
идеалистік көзқарасты дәріптеушілер Вуңдт, Эббингауз, Спенсер, Рибо, Джемс,
т.б.
Шамамен осы дәуірде психология дені жөніңде жаңа түсініктер қылаң
бере бастады. Ойлау, сезу, қалау қабілеттеріне сана атауы беріліп,
психика санамен баламаластырылды. Осыдан жан психологиясы орнына сана
психологиясы жүзеге кедді. Бірақ сана көп уақытқа дейін басқа табиғи
процестердің бәрінен оқшауланған ерекше құбыныс ретінде қаралды. Енді
саналық өмір Алла жаратқан ақыл көрінісі немесе сананы құраған қарапайым
элементтері бар субьективтік сезім нәтижесі деп есептедді. Бірақ идеалистік
бағыттағылардың бәрін біріктірген жалпы пікір: психикадық болмыс - бұл
ғалыми талдауға келмейтін, себебін түсіндіру мүмкін емес, тек қана
өзіңдік бақынаумен танылатын субъектив дүние екендігі. Мұндай түсінім кең
етек алып, ал бұл бағыттағы идеализм интроспекттік (ішке үңілу) сана
тағылымы атын алды. Осыдан сана өзімен өзі шектеліп, психика объектив
болмыс пен субъекттің өзінен де толығымен ара байланысын үзді.
XIX ғ. екінші жартысында дербес ғылымға айналған психологияның дамуы
өз алдына әртүрлі мақсаттарды белгілеп, әртүрлі зерттеу тәсілдерін
қолданған, бір-бірін ауыстырып отырған ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Педагогикалық психологияның обьектісі, зерттеу пәні, мақсат-міндеттері
Заң психологиясы – психология ғылымының бір саласы ретінде
Психика обьективті дүниенің субьективті бейнесі
«Психологияны оқыту әдістемесі» пәні бойынша практикалық сабақтар дәрістер жинағы
Қазіргі заман психологиясы және міндеттері
Психологиялық пәндерді оқыту курсының мақсаты, міндеттері
Студенттердің түлғалық жэне кәсіби даярлығына психологиялық кеңес беру тәсілдерінің тиімді эсерін зерттеу
Психология ғылымының пәні мен объектісі
Мектепке дейінгі психология пәні, мақсаты мен міндеттері жайлы
Психология ғылымының зерттеу әдістері мен салаларын анықтау әдістер
Пәндер