Қаржылық активтер есебі

КІРІСПЕ
1 ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ АКТИВТЕР ТҮСІНІГІ, БУХГАЛТЕРЛІК ЕСЕБІ
2 ҰЗАҚ МЕРЗІМДІ АКТИВТЕР ЕСЕБІ
3 ҚАРЖЫЛЫҚ АКТИВТЕРІ ҚҰРАМЫ МЕН ҚОРЛАНУ КӨЗДЕРІН ТАЛДАУ
ҚОРЫТЫНДЫ
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТ КӨЗДЕРІ
Кіріспе

Бүгінгі нарықтық экономиканың жағдайында бухгалтерлік есепті жүргізу, басқару жүйесінің ең маңызды және міндетті шарты болып табылады. Бухгалтерлік есеп өндірістің хал-ахуалын, экономикалық жағдайын анықтап, негізгі міндеттерді нақты сипаттайтын бірден-бір жүйе.
Біздің еліміздің экономикалық сатыларының бірі, бұл – қаржылық есеп берудің халықаралық стандартына көшу. Сондықтан да, осы сатының қиыншылықтарына ерекше мән беру керек. Қазақстанның ҚЕХС өту кезіндегі сұрақтар бухгалтерлік есеп пен қаржылық есеп беруді қажет етеді. Бірақ, бұлар өздігімен көптеген есеп берумен негізделеді, бұлар қайта құруды керек етеді. Алдағы жылдары дамудағы бағыт – ХҚЕС-тың қазақстандық қаржы жүйесінің жағдайларына одан әрі бейімделуін жүргізу.
Нарықтық экономиканың нағыз шарықтап келе жатқан шағында күрделі экономикалық механизмді басқару өндірістегі дәл, әрі нақты жүргізілген есеп арқылы ғана жүзеге асуы тиіс.
Бухгалтерлік есеп ұйымның мүліктік және қаржылық жағдайы жөнінде дәл әрі шынай ақпарат көзі ретінде қалыптасқан. Шаруашылық қорлары мен олардың қорлану көздері негізгі қаржылық есептілік нысаны саналатын бухгалтерлік баланста көрініс табады. Шаруашылық субъектісінің иелігіндегі ресурстар қоры мен сырттан тартылған қаражат мөлшері жөнінде, олардың өзара арақатынасы жөнінде мәліметті де бухгалтерлік баланстан алуға болады. Яғни, бухгалтерлік баланс шаруашылық қорларын белгілі-бір мерзімде топтастырып көрсету құралы ретіндегі маңызын сақтауда. Шаруашылық жүргізуші субъектілердің бухгалтерлік есеп жүйесіндегі барлық өз иелігіндегі және сырттан тартылған қорлары баланстың актив және пассив деп аталатын өзара тепе-тең бөлімдерінде топтастырылып көрсетіледі.
Актив деп кәсіпорынның ақшаға бағаланатын игіліктері мен құқықтарын, мүліктерін айтады. Олар кәсіпорынның өткен мерзімдегі қызметтерінің нәтижелері болып есептеледі. Кәсіпорындар өз меншігіндегі активтерін сол кәсіпорынды басқару, өнім өндіру, жеке адамдар мен заңды тұлғаларға қызмет көрсету, яғни өздерінің алдағы уақытта табыс табуы үшін пайдаланады.
Кәсіпорындар активтерді өздері өндіру арқылы, сатып алу арқылы, басқалардан уақытша жалға алу арқылы иеленеді. Активтер өздерінің пайдалану мерзіміне қарай екі топқа бөлінеді:
- қысқа мерзімді – ағымдағы активтер (бір жыл аралығында пайдаланылатын активтер);
- ұзақ мерзімді активтер (бір жылдан артық мерзімде пайдаланылатын).
Осы жіктелуі үлгісінде, яғни өтімділігі жоғарыдан төменіне қарай қағидасы бойынша активтер бухгалтерлік баланста көрсетіледі. Қысқа мерзімді активтер өтімділігіне қарай жоғары өтімділікті және баяу (төмен) өтімділікті болып екіге бөлінеді. Кәсіпорындардың өз өндірісінде, яғни шаруашылық қызметі барысында пайдаланылатын активтері өтімділігі баяу активтер құрамына жатады, ал өтімділігі жоғары активтер өздерінің тез арада қысқа мерзімді міндеттемелерді өтеу мүмкіндігімен ерекшеленеді. Ағымдағы активтер халықаралық есептілік стандарттарына көшумен байланысты қысқа мерзімді деп аталатын болды. Ұзақ мерзімді активтер ұйымның өндіру мүмкіндігін, яғни өндірістік қуатын сипаттайтын қорлары болып табылады.
Қолданылған әдебиет көздері:

1. Қазақстан республикасы Президентінің заңдық күші бар “Бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру жөніндегі” нұсқауы, 28 ақпан 2007 ж.
2. Қазақстан республикасының салқтық кодексі, 2007 жыл, “Бюджетке төленуге тиісті салықтар мен басқа да төлемдер жөніндегі” заңы (2008 жылдың 1 қаңтарынан бастап күшіне енген).
3. Қазақстан республикасы Президентінің заңдық күші бар “Аудиторлық қызмет жөніндегі” нұсқауы, 19 ақпан 2007 ж.
4. Халықаралық қаржылық есептілік стандарттары,2001ж.
5. Ұлттық қаржылық есептілік стандарттары, Алматы,2007ж.
6. Бухгалтерлік есептің Типтік шоттар жоспары, Алматы, 2007ж.
7. Халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына негізделген жұмысшы шоттар жоспары, ҚР Қаржы Министрінің бұйрығына сәйкес, 22 желтоқсан 2005ж.
8. Бухгалтерлік есеп принциптері Кеулимжаев К. К. Алматы, Экономика, 2006.
9. Баймұханова С.Б. Бухгалтерлік есеп негіздері; Алматы, 2001ж
10. Дюйсембаев К.Ш. Аудит и анализ финансовой отчетности, алматы, 1998.
11. Кеулимжаев К.К. Қаржылық есеп, алматы, Экономика, 2001
12. Назарова В.Л. Шаруашылық субъектілерінің бухгалтерлік есебі, Алматы, 2005.
13.Радостовец В.В.Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп, Алматы,2003.
13. Рахимбекова Р.М. Финансовый учет, Алматы, 2005г.
14. Палий В.Ф. Международные стандарты финансовой отчетности, Москва, 2003г.
15. Сейдахметова Ф.С. «Современный бухгалтерский учет». Алматы 2000г. 335с.
16. Шишкин А.К. Учет, анализ и аудит на предприятии. М., 1996
17. Баканов М. И. Шеремет А. Д. Теория экономического анализа. М., 1994
18. Худяков п. Н. Анализ баланса. М., 2002
19. Палий В.Ф. Отчетность. Методика анализа. М., 2003
20. В.В.Ковалев, О.Н.Волкова «Анализ хозяйственной деятельности предприятия» М.- 2000.

21. В.В.Ковалев, В.В.Патров «Как читать баланс» М.: Финансы и статистика- 2002.

22. В.В.Ковалев «Финансовый анализ: управление капиталом, выбор инвестиций, анализ отчетности» М.: Финансы и статистика- 2000.

23. Г.Бирман, С.Шмидт «Экономический анализ инвестиционных проектов» М-1997.

24. Л.А.Бернстайн «Анализ финансовой отчетности» М-1996.

25. И.А.Бланк «Управление прибылью» Киев-2002.

26.Бюллетень бухгалтера №3-4,январь 2008

27.МСФО №4 2008

28.Бюллетень бухгалтера №18, май 2008
        
        МАЗМҰНЫ:
КІРІСПЕ
1 ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ АКТИВТЕР ТҮСІНІГІ, БУХГАЛТЕРЛІК ЕСЕБІ
2 ҰЗАҚ МЕРЗІМДІ АКТИВТЕР ЕСЕБІ
3 ҚАРЖЫЛЫҚ АКТИВТЕРІ ҚҰРАМЫ МЕН ... ... ... ... ... ... ... жағдайында бухгалтерлік есепті жүргізу,
басқару жүйесінің ең маңызды және ... ... ... ... есеп ... ... экономикалық жағдайын анықтап,
негізгі міндеттерді ... ... ... жүйе.
Біздің еліміздің экономикалық сатыларының бірі, бұл – ... ... ... ... ... Сондықтан да, осы сатының
қиыншылықтарына ерекше мән беру керек. ... ҚЕХС өту ... ... есеп пен ... есеп беруді қажет етеді. Бірақ,
бұлар өздігімен көптеген есеп берумен ... ... ... ... ... ... ... дамудағы бағыт – ХҚЕС-тың ... ... ... одан әрі бейімделуін жүргізу.
Нарықтық экономиканың нағыз шарықтап келе жатқан шағында күрделі
экономикалық механизмді басқару ... дәл, әрі ... ... ... ғана жүзеге асуы тиіс.
Бухгалтерлік есеп ұйымның мүліктік және қаржылық жағдайы ... ... ... ... көзі ... ... ... қорлары мен олардың
қорлану көздері негізгі қаржылық ... ... ... ... ... табады. Шаруашылық субъектісінің иелігіндегі ресурстар
қоры мен сырттан тартылған ... ... ... олардың өзара
арақатынасы жөнінде мәліметті де бухгалтерлік баланстан алуға болады. Яғни,
бухгалтерлік баланс ... ... ... ... ... ... ... маңызын сақтауда. ... ... ... есеп ... ... өз ... ... тартылған қорлары баланстың актив және пассив деп аталатын өзара
тепе-тең бөлімдерінде топтастырылып көрсетіледі.
Актив деп ... ... ... ... мен құқықтарын,
мүліктерін айтады. Олар ... ... ... ... болып есептеледі. Кәсіпорындар өз меншігіндегі активтерін сол
кәсіпорынды басқару, өнім өндіру, жеке адамдар мен заңды тұлғаларға ... яғни ... ... ... ... табуы үшін пайдаланады.
Кәсіпорындар активтерді өздері өндіру арқылы, сатып алу арқылы,
басқалардан уақытша жалға алу ... ... ... өздерінің пайдалану
мерзіміне қарай екі топқа бөлінеді:
- ... ...... ... (бір жыл ... ... ұзақ мерзімді активтер (бір жылдан артық мерзімде пайдаланылатын).
Осы жіктелуі үлгісінде, яғни өтімділігі ... ... ... бойынша активтер бухгалтерлік баланста көрсетіледі. Қысқа
мерзімді активтер өтімділігіне қарай жоғары ... және баяу ... ... екіге бөлінеді. Кәсіпорындардың өз өндірісінде, яғни
шаруашылық қызметі барысында пайдаланылатын ... ... ... ... жатады, ал өтімділігі жоғары активтер өздерінің тез арада
қысқа мерзімді міндеттемелерді өтеу мүмкіндігімен ерекшеленеді. Ағымдағы
активтер ... ... ... көшумен байланысты қысқа
мерзімді деп ... ... Ұзақ ... ... ... ... яғни өндірістік қуатын сипаттайтын қорлары болып табылады.
1 ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ АКТИВТЕР ТҮСІНІГІ, БУХГАЛТЕРЛІК ЕСЕБІ
Ұйымдар өз ... ... сол ... ... өнім
өндіру, жеке адамдар мен заңды тұлғаларға қызмет көрсету, яғни өздерінің
алдағы уақытта ... ... үшін ... Осы активтерді пайдалану
арқылы алынатын кіріс кәсіпорынның ақша қаражаттарына тікелей немесе жанама
әсер етіп, олардың ... ... ... ... ... арқылы
табатын пайдалары төмендегідей себептермен байланысты:
- өнім өндіріп сату нәтижесінде;
- қызмет көрсету нәтижесінде;
- ... ... ... ... ... өтеу ... ... арқылы;
- ұйымның меншік иелерінің арасында бөліске түсуі нәтижесінде ... да ... ... ... ... ... ... есептілік стандарттарына көшумен байланысты
қаржылық есептіліктің ... ... ... ... да
өзгерістер енгізілді. Жаңадан қабылданған жұмысшы шоттар жоспарына сәйкес
ағымдағы активтер өтімділік деңгейіне қарай қысқа мерзімді деп ... ... ... ал ұзақ ... ... 2 бөлім шоттарында есепке
алынады. Шоттар жоспарындағы осы өзгеріске орай негізгі есептілік формасы
саналатын бухгалтерлік ... да ... ... оның ... ... бөлімінде қысқа мерзімділер, ал екінші бөлімінде ұзақ мерзімділер
көрсетілетін болды.
«Восток Мунай Сервис» ЖШС – нің есеп ... ... ... ұйымдастырылуын қадағалайды. Қандай ұйым ... да өз ... ... ... және жеке ... қарым-қатынас жасайды және ол
операциялардың барлығы ақшамен есеп айырысу операцияларына қатысты ... ... есеп ... операцияларын Қазақстан республикасының Ұлттық
банкі бекіткен ережелер мен тәртіптерге сәйкес ... ... ... жүргізілетін операциялар бойынша бухгалтерлік есеп жүргізу
үшін мыналарды басшылыққа алу қажет:
- ақшалар ... есеп ... ... ... және ... ... есептеу;
- ұйымдардағы ақша қаражаттарының түгелділігін және олардың ... ... есеп ... ... ... ... ... кіріске алынуы мен
шығыс етілуін дұрыс есептеу.
Бүгінгі күні ақша қаражаттарының қозғалысын ... ... ... ... ... ... Ақша және оның ... дұрыс ашылып
көрсетілуі ұйымның шаруашылық қызметінің нәтижесін нақты бағалау үшін ... ... ... ... ... ... ... есеп
айырысу және валюталық шоттардағы, арнайы шоттардағы ақшалардан ... ... ... – бұл ... ... бірақ басқаша жіктелетін
активтер болып табылады. Оларға ... ... ... ... ... жатады.
- Қаржы нарығының маңызды бөлігі – ол бағалы ... ... ... бір ... тұлғалардың бағалы қағаздарын сатып алуға жұмсаған
қаржылары ... ... ... ... ... ... бағалы қағаздар нарығымен тікелей байланысты. Іс жүзінде
акция, облигация және ... ... ... ... ... ... көздеуші заңды тұлға эмитент деп аталып, сол
қағаздарды сатып алушылар алдында борышты болып ... ... ... ... бір ... – қысқа мерзімді
дебиторлық борыштар. ... ... ... жеке ашылып
көрсетіледі. Дебиторлық қарызды талап ету мерзімі Салық кодексі ... ... ету ... өтіп ... ... ... сомалары
шаруашылық нәтижелеріне жатқызылады. Ұйымдардың басқа заңды тұлғалардан
немесе жеке ... ... ... ... ... ... ... ретінде алдын-ала төлеген сомалары бойынша алуға ... ... ... ... деп аталады. Осы ұйым алдында берешек борышы бар заңды
тұлғалар мен жеке адамдар дебиторлар болып ... Олар ұйым ... есеп ... ... есеп береді. Өтелетін уақытына қарай
дебиторлық борыштар қысқа мерзімді және ұзақ мерзімді болып ... ... ... жоспарының бірінші бөлімінде, сәйкес баланс активінің де 1
бөлімінде есепке алынады. Есеп ... ... ... бір жыл ... ... дебиторлық борыштар қысқа мерзімділер қатарына жатады.
Дебиторлық борыштардың негізгі түрлеріне сатып ... мен ... ... ... ... ... мерзімді дебиторлық
борыштары және еншілес, тәуелді, бірлесіп-бақыланатын серіктестіктердің
дебиторлық борыштары жатқызылады. Сатып ... мен ... ... ... үшін ұйым ... қабылдауы мүмкін. Алынған вексель
анықталған мерзім ішінде ... ... ... жөніндегі жазбаша
міндеттемені білдіреді. Вексель дегеніміз – оның иесінің ... ... ... ... төлеуін талап ету құқығын растайтын жазбаша
борыштық міндеттемесі. Вексельдер ... ... ... міндеттер
орындалады:
- дебиторлық борыштың өтелу мерзімін белгілі бір уақытқа ұзарту;
- шот-фактураға және басқа құжаттарға қарағанда дебиторлық борыштарды
нақты дәлелдеу;
- пайыз ... ... алу ... ... ... мүмкіндігінің болуы.
Жасалу үлгісі мен қолданылуы бойынша вексельдер жай және аударылмалы деп
екіге бөлінеді.
- жай вексель дегеніміз ... ... ... ... ... ... ... ақша төлеуді вексель беруші өзіне ешқандай шарт
қоймастан міндеттейтін құжат болып табылады. Яғни, бұл борышкердің
жазбаша міндеттемесі.
- ... ... ...... (трассанттың) қарызгерге
(трассатқа) белгілі-бір соманы үшінші бір ... ... ... ... ... ... саналады.
Дебиторлық борыштар есебіне қатысты ерекшеліктердің бірі дебиторларға
тікелей қатысты. Дебиторлық борыштар есеп ... ... ... өз ... және ... ... ... ұйымдастырылады.
Есеп беруге тиісті адамдармен оларға аванс ретінде берілген іссапар
шығындары, өкілеттік шығындары бойынша және ... ... ... байланысты операциялар бойынша дебиторлық борыштар
есебі жүргізіледі.
“Шаруашылық ... ... ... табу ... көздеуші,
жарғылық қорының мөлшері ... ... құны ... коммерциялық ұйымдар. Оларға толық серіктестік, сенім
серіктестігі, жауапкершілігі ... ... ... ... дегеніміз – бір ... ... ... ... ... үлес қоса алатын серіктестік болып табылады. Тәуелді
серіктестіктің еншілес ... ... олар ... ... және ондай серіктестіктердің өз алдына бөлек ... ... ал ... ... ішкі ... ғана ... төленбеген дебиторлық борыштар күмәнді дебиторлық борыштар
деп аталады. Қазақстан республикасының салық кодексіне байланысты ... ... ... ... ... және тиісті кепілдікпен
қамтамасыз етілмеген дебиторлық борыштар болып табылады және де заңға
сәйкес талап ету ... өтіп ... ... борыш жатқызылады.
Қысқа мерзімді активтердің тағы бір маңызды бөлігі – тауарлық ... ... ... Халықаралық қаржылық есеп беру стандартына сәйкес
“”тауарлы-материалды қорлар” ... тек ... ... ... шаруашылық процестеріне бір айналымда ... ... ... жаңадан өндірілетін өнімнің өзіндік құнына толық
қосатын, оларға көп ... ... ... ... ... ... ... қаржылық есептілік стандартына сәйкес қорлар үш ... ...... материалдар, отын, қосалқы бөлшектер, ыдыс
және ыдыстық материалдар, ... ... ... ... дайын өнімдер - өндіріс кезеңдерінен толық өткен, ... ... ... ... ... қабылдап алған, сапа
стандарттарына жауап беретін қорлар болып табылады;
- аяқталмаған өндіріс - ... ... ... аяқталып бітпеген,
жұмсалған шығындар жиынтығы.
Өздерінің өзгешеліктері мен өнім дайындауда атқаратын міндеттеріне
қарай материалдар шикізаттар, ... ... ... ... ... және ... болып бөлінеді. Шикізаттар деп бұрын
біраз ... ... ... ... ... ... ... – мұнай, кен,
мақта, жүн, ... ағаш және т.б. ... ... мен шикізаттар
өндірілетін өнімнің ... ... ... ... ... ... ... ұн, мата, кірпіш және басқа өңдеуші
өнеркәсіп өнімдері жатады. Өндірістік процестерден толық өткенімен де ... ... ... ететін материалдар жартылай фабрикаттар деп аталады.
Олардың аяқталмаған ... ... сол ... ... болады.
Көмекші материалдар дегеніміз - әр түрлі химикаттар мен майлайтын, ... ... ... ... олар негізгі материалдарға әсерін
тигізіп, сапасын өзгертеді. Тауарлық материалдық ... есеп ... ... ... құны ... көрсетіледі.
Міне, көріп отырғанымыздай қысқа мерзімді активтер ұйымның мүліктік
қорларының негізгі бір ... ... ... олар ... процестерінің
іске асырылуына, есеп айырысуға тікелей әсер ... ... да ... ... дұрыс ұйымдастыру ұйым үшін маңызды мәселе саналады.
Есеп саясатында тауарлы-материалдық қорлар ... ... ... ... түсуінің үш көзі қаралған: қорларды жеткізуге
аванс беру арқылы; жабдықтаушылардан сатып алу арқылы; есеп ... ... ... Қорларды жеткізу жөнінде келісім шарт жасалады, оның
үлгісі қосымша бетте көрсетліген.
Қорлар нақты ... құны ... ... ... Өндіріске
босатылған қорларды бағалаудың орташа құн ... ... ... ... ... құжаты арқылы рәсімделеді.
Қорлардың аналитикалық есебі ... ... ... арқылы
жүргізіледі. Қорлардың ағымдағы есебін жүргізуге қажетті барлық ... ... ... ... ... жүк ... мен нақты саны,
сапасы бойынша ауытқулар орын алған ... 2 дана етіп ... ... Шикізаттар мен материалдар қозғалысының шоттарда көрсетілуі
| № |Операциялар мазмұны ... ... | |шот |шот |
|1 ... ... ... |1310 |3310, 4110 |
| ... мен материалдар құнына | | |
|2 ... ... ... құны ... |1310 |1010 |
| ... | | |
|3 ... беруге тиісті адамдар арқылы |1310 |1250 |
| ... ... ... ... | | |
|4 ... тұлғалар мен жеке адамдардан |1310 |6280 |
| ... ... ... ... ... | | |
| ... | | |
|5 ... ... ... ... |1310 ... |
| ... ... | | |
|6 ... пен ... ... ... |1310 |
| ... ... материалдар |7210 | |
|7 ... ... ... немесе |1360 |1310 |
| ... ... ... ... резерв | | |
| ... жабу | | |
|8 ... ... бүлінген немесе |7210 |1310 |
| ... ... ... ... шығындарға | | |
| ... | | |
|9 ... ... ... ... | | |
| ... қалған қорлар құнының материалды |1250 |1310 |
| ... адам ... ... | | ... ... ... басқа себептерге байланысты |3310,4110 |1310 |
| ... ... ... ... | ... ... ... корреспонденцияларының ішінде ерекше көңіл
бөлуді талап ететін шот – 1360 ... ... ... ... 1300 ... ... ... шоттары активті болғанда, резерв
есебін жүргізетін шот пассивті, сондықтан оның ... ... ... ... ал дебеттік айналымында резерв сомасының ... ... ... ... тоқсан сайын, яғни 1 сәуірде, 1
шілдеде, 1 қазанда, 1 қаңтарда жүргізіледі. ... ... ... олар ... ... ... бірлік бойынша толтырып, түгендеу
нәтижесін үш күннен қалдырмай шығаруы қажет. ... ... ... ... ... кінәлі адамдар анықталып, солардың ... ... ... ... ұйымдастырылуы есеп саясатының 10
бөлімінде қаралған. Құрғақ құрылыс қоспаларын ... ... ... ... ... ... ... тәсілін ескере отырып
бөліктер (передел) бойынша калькуляцуялау әдісі арқылы ... ... ... өнім ... ... ... ... анықталады.
қосымша беттерде әрбір өнім түріне қатысты шығындар нормасы көрсетілген.
Қысқа мерзімді қаржылық инвестициялар бухгалтерлік баланста ағымдағы
құны бойынша ... ... ... қор биржалары мен биржадан тыс
жерлердегі қаржы инвестициялары құнының өзгерісін бақылап және ... ... есеп ... ... жазып отыруы тиіс. Егер
қаржы инвестицияларының ағымдағы құны өссе оны ... ... ... ... ал ... ... ... кезеңнің шығынына
жатқызады.
Қысқа мерзімді қаржы инвестицияларын өз балансында сатып алу ... ... ең ... мәні ... ... ... ... тұжырымдарды басшылыққа алады:
а) баланстық құнды тұтастай жиынтық портфель негізінде анықтау;
б) баланстық құнды жиынтық портфель негізінде ... ... яғни ... алу құны мен ... ... ең ... мөлшерін
анықтау;
в) баланстық құнды жеке инвестициялар негізінде анықтау.
Ұйымдардың қысқа мерзімді ... ... ... жоспарына
сәйкес 1-ші бөлімнің 1100 “Қысқа мерзімді қаржылық ... ... ... ... Шоттар активті болғандықтан,
олардың дебеттік айналымында қаржылық инвестициялардың ... ... ал ... ... ... есептен шығарылуы көрсетіледі.
Есеп саясаты бойынша ақша қаражаттарының есебі Типтік ... 1010, 1040 ... ... Шет ел ... есепке алғанда олардың құны сол күнгі ҚР ... банк ... курс ... ... ... ... ақы ... есеп айырысуға, күнделікті
қажетті шығындарды төлеу мақсатында, кеңсе тауарларын сатып алуға, ... және ... ... ... ... үшін есеп айырысу мақсатында,
іссапар шығындары мен өкілеттік ... ... есеп ... қызмет
етеді. Касса арнайы жабдықталған бөлмеде орналасуы қажет. ... ... мөрі ... ... ... ... сейфте сақталады.
Сейфтің бір кілті мен мөр кассирде, екінші данасы ұйымның ... ... ... ... ... ... күнделікті кассаны жауып,
күзетшіге өткізеді. Кассадаға ақша қаражаттарының толық сақталуына кассир
жауап береді, ол жөнінде ... ... ... ... ... ... ... жасалады. Касса операциялары, яғни ақша
қаражаттарының кірісі мен ... ... ... КО-1 және ... ... ... Олардағы мәліметтер формасы КО-3 касса
кітабына тіркеледі. Касса кітабы ... ... деп ... ... оның
көшірме қағаз арқылы ... ... беті ... ... ... ... күнделікті есептеліп жазылады. Кассалық ... ... ... шоттар жоспары бойынша 1010 “Кассадағы теңге
есебіндегі ақша қаражаттары” және 1020 “Кассадағы ... ... ... ... ... ... Келесі кестеде кассаға кіріске
алынатын сомаларға қатысты жиі кездесетін операциялар бойынша ... ... ... ... операцияларының бухгалтерлік шоттарда көрсетілуі
|№ |Операциялар мазмұны ... ... ... |
| | | |шот |шот |
|1 |5 ... | | | |
| ... валюталық шоттардан | | | |
| |№ 017018 чек ... ... | | | |
| ... ... ... |1010/2 ... |
| ... шығындары үшін |32 000 | | |
|2 |6 ... | | | |
| ... ... |32000 |1250 |1010 |
| ... ... | | | |
|3 |7 ... | | | |
| |№4 ... ... ... | | | |
| ... ... ... ... ... |3350 |1010 |
| ... | | | |
|4 ... автокөлікті пайдалану | | | |
| ... 687 шоты ... |20 000 |7210 |1010 |
| ... берілді | | | |
|5 ... ... ... |250 000 |1010 |1210 |
| ... ... ... | | | |
|6 ... ... ... |- |1010 |1130 |
| ... тиісті дебиторлық | | | |
| ... ... ... | | | |
|7 ... ... ... |- |1010 |1270 |
| ... тиісті дебиторлық | | | |
| ... ... ... | | | |
|8 ... ... ... ... 000 |1010 |1250 |
| ... ... ... ... | | | |
| ... ... ... | | | |
| ... | | | |
|9 ... ... мен |15 000 |1010 |1610 |
| ... ... | | | |
| ... ретінде берілген | | | |
| ... ... ... | | | |
| ... | | | ... ... арнайы шоттардан |500 000 |1010 |1050 |
| ... ақша ... | | | ... |Есеп айырысу шотынан кассаға |80 000 |1010 ... |
| ... ... | | | ... ... ... ... үлес |- |1010 |5110 |
| ... ... ... | | | |
| ... ақша ... | | | ... ... және банктен тыс |- |1010 ... |
| ... ... ... | | ... |
| ... ... ... | | | |
| ... | | | ... ... ... табыстарына |- |1010 |3520 |
| ... сома ... | | | |
| ... | | | ... ... ... ... |- |1010 |6010 |
| ... ... ... | | | ... көріп отырғанымыздай касса операцияларының активті ... ... ... ... кіріс операциялары олардың дебеттік
айналымында көрсетіледі. Касса ... ... ... ... ... берілген операциялар көрсетіледі. Оған да мысал келтірейік:
Дт 3350 Кт 1010 – ... ... мен ... ... ... 1250 Кт 1010 – ... есеп беруге тиісті адамдарға іссапар және
өкілеттік ... ... ... ... 1030 Кт 1010 – ... есеп ... ... депоненттелген еңбек
ақы сомасы және басқа да төлемдердің ... ... ... бос ақша қаражаттарын сақтау және есеп
айырысу операцияларын жүзеге асыруға ... ... ... ... Банктерде Қазақстан Республикасы Ұлттық банк басқармасының
“Қазақстан ... ... ... ... ашу, жүргізу және
жабу тәртібі жөніндегі” нұсқауына сәйкес банктік ағымдағы есеп ... ... ... ... болады. Корреспонденттік шоттар
дегеніміз – банктер мен банктік операцияларды жүзеге асырушы ... ... ... есеп ... ... ... ... Банктік есеп
айырысу шотынан ақша қаражаттары тек ұйымның келісімімен ғана ... сот ... ... және салық комитетінің талабы бойынша инкассалық
өкімдерге сәйкес ұйымның келісімін күтпестен ақша ... ... Банк ... ... ақша қаражатының мөлшерінен артық соманы
аударатын болса, яғни ұйымға қарыз ... ... ... ... ... деп ... есеп айырысу шоттары бойынша ... ... ... 1030 ... банктік шоттағы ақша қаражаттары”
шотында есепке алынады, шот ... ... ... ... есеп ... шоты бойынша негізгі шоттар
корреспонденциялары келтірілген.
3 кесте. Есеп айырысу операцияларының ... ... ... ... ... ... | |шот |шот |
|1 ... алушылардан оларға сатылған |1030 |1210 |
| ... ... ... үшін ... | |
| ... кірістелді | | |
|2 ... ... ... ... ... |1030 ... |
| |алынды | | |
|3 ... ... есеп ... ... |1030 ... |
| ... | | |
|4 ... қорға қосқан үлес ретінде келіп|1030 |5020 |
| ... ақша ... | | |
|5 ... ... ... ... еңбек ақы |1010 |1030 |
| ... ... ақша ... | | |
|6 ... ... ... ... |1030 |
|7 ... мердігерлерге борышты өтеу |3310,4110 |1030 |
| ... ақша ... | | |
|8 ... ... есеп айырысу шотынан өтелді|3010,4010 |1030 |
|9 ... ... ... құны есеп ... |1030 |
| ... шотынан төленді | | ... ... ... ... ... |3110 |1030 ... шет ел валютасындағы операцияларының бухгалтерлік есебін
жүргізудің өзіндік ерекшелігі бар. Шетелдік ... ... ... ... ... (жұмыстар, қызметтерді) орындау барысында
қолданылатын ұлттық валютадан басқа ақша бірліктері болып табылады. ... ел ... ... ... сол күнгі Ұлттық банк бекіткен ақша
айырбастау ... ... ... есептеліп, ұлттық валютада көрсетілуі
қажет. Бағам (курс) дегеніміз екі елдің ақша бірліктерінің өзара ... ... ... ... яғни тауарлар сатылған күн ... ... ... ... ... ... ... нәтижесінде
бағамдық айырма пайда болады. Бағамдық айырмашылыққа қатысты алынатын
табыстар мен орын ... ... ... ... ... ... сәйкес салық төлеушінің жылдық жиынтық табыс сомасынан
шегеріледі. Егер ... ... ... ... ... оң ... ... мөлшерінен артқан жағдайдағы айырма сомасы ғана шегерілуге[1]
тиісті.
Аударылған, бірақ әлі ... ... ... түспеген, кіріске
алынбаған ақшалар жолдағы қаражаттар деп ... және жеке ... ... Бұл шот есепті кезең соңында ұйымдардың шотына келіп ... ... ... жайлы ақпараттарды қорытындылауға арналған.
Жолдағы ... ... ... ... алу үшін ... ... болуы
қажет:
- саудадан немесе басқа операциялардан түскен түсімді қабалдағаны
жөнінде банк ... ... ... ... ... ... қабылдағаны жайлы квинтациясы;
- басқа ұйымдардан олардың ақшаны аударғаны ... ... ... ... ... ақшалардың тиісті шоттарға ... ... ... ... ... ... ... 1020 “ Жолдағы ақшалар ” шотында есепке алынады.
Шот активті болағндықтан есеп жоғарыда келтірілген ақша ... ... ... ... ... ... кездерде ақша қаражаттарымен есеп айырысудың жылдам, қатесіз
жүргізуде жаңа жетістіктер пайда болуда. ... ... ... жүйесін
жатқызуға болады. Электрондық төлем жүйесі – телефон, телеграф немесе
компьютер арқылы банк мекемелерінің ... ақша ... ... ... ... ... жүйені пайдаланудың ерекшелігі – іс қағаздармен
жұмыс жүргізуді ... ... ... ... ... ... және ... мүмкіндігінің болуы, уақыттың үнемделуі және т.б.
Ұйымдар өздерінің ақша қаражаттарының қозғалысын ішкі бақылау жүйесін
іске ... ... ... ... ... ... қажет;
- қаржылық саясатпен сәйкестігін қамтамасыз ету үшін;
- бухгалтерлік есеп деректерінің сенімділігін қамтамасыз ету үшін.
Сатып алушы және тапсырыс берушілермен ... ... ... ... 1210 ... алушы және тапсрыс берушілердің қысқа ... ... ... ... ... Шот активті болғандықтан
оның дебеттік айналымында борыш сомасының ... ал ... ... борыш сомасы көрсетіледі.
Келесі кестеде сатып алушылар мен тапсырыс берушілермен есп айырысу
шотына қатысты корреспонденцияларды құрамыз.
4 кесте . 1210 ... ... ... ... ... ... |Сомасы ... ... | | |шот |шот |
|1 ... ... ... ... |250 000 |1210 |6110 |
| ... ... | | | |
| ... ... ... мен | | | |
| ... ... борышы | | | |
|2 ... ... ... өнім, |31500 |1210 |3130 |
| ... ... | | | |
| ... ... құн ... | | | |
|3 ... ... мен тапсырыс |250 000 |1040 |1210 |
| ... ... есеп ... | | | |
| ... ... ... | | | |
|4 ... сомасы бұрын алынған |- |3510 |1250 |
| ... ... ... | | | |
|5 ... ... және ... |- |3540 |1250 |
| ... ... ... | | | |
| ... қарызы есебінен | | | |
| ... | | | |
|6 ... ... және ... |- |1030 |1210 |
| ... ... ... | | |
| ... ... ... | | | |
|7 |№4 ... ... |120 000 |8310 |3360 |
| ... жал үшін ... | | | |
| ... ақы ... | | | |
|8 |№5 ... ... |20 000 |3360 |3540 |
| ... келісім-шарт бойынша | | | |
| ... ... ... | | | |
|9 |№ 16 ... Сатылған |32 000 |1210 |6210 |
| ... ... үшін шот | | | |
| ... | | | ... ... және ... беруші заңды тұлғалар мен жеке ... ... ... ... ... арттырғанымен де оларға
сатылған тауарлар, қызметтер, жұмыстар үшін ... есеп ... ... ... бір ... төленіп, екіншісі әлі төленбеген жағдайлар
әрдайым болады. Уақытында өтелмеген, талап ету мерзімі өтіп кеткен борыштар
күмәді деп ... ... ... ... ... ... ... екі тәсілі бар:
- тікелей әдіс – мұнда шығындар нақты шоттарды үмітсіз деп танығаннан
кейін ғана тікелей ... ... ... әдіс – ... ... ... ... тәсілмен
есептеледі.
Тікелей әдіс бухгалтерлік есеп тұрғысынан қолайлы болып саналмайды,
себебі ол кірістер мен шығындарды өзара ... ... ... ... ... ... ... түсірілген сәтінде емес, оның
күдікті деп танылған есептік кезеңде ғана ... ... ... ... үшін ... есебінен резерв жасай алады. Резерв есебі
1290 ... ... ... ... шотында жүргізіледі. Күмәнді
борыштар бойынша резерв есеп беретін жылдың ... ... ... ... түгендеу жүргізу нәтижесіне сүйене отырып жасалынады.
Бухгалтерлік есепте ... ... 3 жыл ... ... ... ... ... есептен шығарылады. Егер күмәнді қарыздар
қалыптасқан, ал резерв ... ... ол сома ... ... ... есептен шығарылады. Сонымен қатар, бұл сома қаржылық
есептілікте көрсетілуі тиіс.
Егер сатып алушының дебиторлық қарызы ... ... ... ... және ол осы есеп беретін кезеңде өтелсе, бухгалтерлік есепте
келісідей жазу жазылады: Дт 1290 Кт ... ... ... ... ... ... есеп берудің келесі
кезеңдерінде өтелсе, онда ол ... емес ... ... ... ... ... ... және келесі жазу жазылады: Дт 1010,1030 Кт
6280.
Күмәнді ... ... №10 ... ... ... күмәнді деп есептеген борыштары үшін резерв құрастырғанда Дт 7210
“Әкімшілік шығындар” Кт 1290 “ Күмәнді борыштар бойынша ... ... ... борыштар бойынша құрастырылған резерв
есебінен дебиторлық ... ... ... Дт 1290 Кт 1210. ... резерв сомасы сторно етіледі. Мұндайда Дт 7210 Кт 1290 ... ... жазу ... ... тасталынады.
Ұйымдар өздерінің бухгалтерлік балансындағы дебиторлық борыштар
бабында ұйымның жалпы дебиторлық ... ... ... ... ... ... борыштар құрамындағы басқада борыштар түрлері бойынша ... ... ... ... ... ... тағы да ... – берілген аванстар мен ... ... ... ... 1610 шотында есепке алынады. Мұнда тауарларды, ... ... үшін ... аванс, жұмыстар мен қызметтер үшін берілетін аванстар
есебі жүргізіледі.
Берілген аванс дегеніміздің өзі ... ... мен ... ... төленіп қойылған сомалары болып табылады.
Дт 1610 Кт 1010,1040 – берілген аванс ... 1610 Кт 3010 – банк ... ... ... ... ... ... Кт 1610 – аванс ... ... ... ... ... деп есеп беретін кезеңде шығарылған, бірақ
келесі есеп беретін ... ... ... ... ... ... ... төленген сақтандыру полистері, келесі кезеңге жазылған
газет, журнал, басқа да ақпарат құралдарының ... ... ... жаңа ... дайындау, жаңа өнеркәсіпті іске қосу шығындары
және басқалары жатады. Бұл ... ... 1620 ... ... Осы
шотта келесі операциялар көрсетіледі:
Дт 1620 Кт 1040 – ... ... ... ... есеп ... ... ... алдын-ала аударылды;
Дт 7110,7210 Кт 1620 - есеп ... ... жал ... ... Ұзақ ... ... ... мерзімді активтер мынандай баптарға жіктеледі: негізгі құралдар,
материалды емес ... ұзақ ... ... борыш және
инвестициялар, биологиялық ... және ... ... ... баптар бойынша жіктеледі: ақша қаражаттары; қысқа мерзімді қаржы
салымдары; қысқа мерзімді дебиторлық борыштар; қорлар. Енді осы ... ... ... ... ... құралдар дегеніміз - бір ... ... ... ... сату ... ... өзінің құнын жаңадан өндірілетін
өнімнің өзіндік құнына біртіндеп ... ... ... емес ... де ұзақ ... активтер құрамына жатқызылады
және оның есебі негізгі құралдар ... ... ... келеді. Материалды
емес активтерге материалдық, заттық негізі жоқ, бірақ иеленушісіне белгілі-
бір мөлшерде ... ... ... ... ... Оларға лицензиялар,
патенттер, авторлық құқық, сауда және товар белгісі, интеллектуалдық
меншік, гудвилл ... ... емес ... ... 28 ... ... жүргізіледі. Стандартқа сәйкес материалды емес активтер
– бұл физикалық мәні жоқ, өндірісте немесе ... ... ... ... және ... ... ... беруге ұзақ уақыт пайдалануына арналған
ақшалай емес активтер.
Оларды:
1) анықтауға болады;
2) ұйыммен бақылауға болады;
3) пайдаланудан ұйым ... ... ... ... ... қызметінде, орындалған бағыты мен қызметіне
байланысты материалды емес активтер халықаралық ... 5 ... ... ... ... объектілер құқығы. Олар жаңалық патенттерінен,
селекциондық жетістіктен, пайдалы модельдің куәлігінен, тауарлық
белгі мен қызмет ету белгісінен ... ... ... ... ... ... Авторлық және басқа да келісімнен туындайтын интеллектуалдық
меншік құқығы. Қазақстан Республикасының Азаматтық ... ... ... ... ... құқығы объектілеріне
келесілер жатады:
- интеллектуалдық шығармашылық қызмет нәтижесі;
- ғылым, әдібиет және өнер шығармашылығы;
- жаңалықтар, пайдалы модельдер, өндірістік ... ... ... ... интегралды топологиялары;
- ашылмаған ақпарат, соның ішінде өндірістік құпиялар (ноу-хау);
- Азаматтық Кодекс немесе ... да ... ... ... да ... ... ... Айналым, тауарлар, жұмыстар мен қызметтер қатысушыларының ... ... ... ... белгілер (қызмет ету
белгілері) тауарлардың орналасқан орынның атауы; ... ... ... да ... актілерімен қарастырылған басқа да
азаматтық айналым, тауарлар мен қызметтер ... ... ... ... және ... ... ... Мүлік құқығына келесілер жатады: жерді, су
ресурстарды, жер қойнауын, ... ... ... және
т.б. пайдалану құқығы;
6. Ұйымдастыру шығындары – бұл кәсіпорынды құру және ... ... ... ... ... ... құжаттарды дайындауға және кәсіпорынды ... ... ... ... ... үшін ... үшін мемлекеттік баждар, кәсіпорынды мемлекеттік тіркеу
үшін алымдар; мөрді дайындау үшін ... ... шот ашу ... ... ... үшін төлем; заңдылығына сәйкес
қызметтің бөлек түрін ... ... ... шешім алу шығындары
және құрылтайшылық құжаттарына сәйкес ... ... ... ... ... ... мерзімі бір жылдан
аспайтын ... ... ... қоймаларындағы дайын бұйым болып
саналатын жабдықтар мен машиналар, күрделі құрылыс ... ... ... ... ... ... біткенімен пайдалануға әлі
берілмей тұрған машиналар мен жабдықтар, сонымен ... ... ... ... ... ... ... есебінен салынған титулдік
тізімге кірмеген ғимараттар мен ... ... ... ... ... ... қозғалмайтын мүлік, жер
учаскелері, үйлер мен ғимараттар, машиналар мен жабдықтар, көлік ... ... және ... аспаптар мен құрылғылар, есептеуіш
машиналар мен ... ... ... және ... ... және тағы басқалары жатады.
«Восток Мунай Сервис» ЖШС - нің есеп ... ... ... құралдар
мен материалды емес активтер ... ... ... ... ... бойынша 2410 және 2710, 2730 шоттары ... ... ... ... ... объектілердің өздері есепке алынады. Ал олардың
тозуы мен амортизациялануы 2420,2720,2740 пассивті шоттарда есепке ... алу ... ... есеп ... ... ... (НҚ – 1,,3,4, 6, және НОК ... құралдар мен материалды емес активтер, яғни тіркелген ... ... ... ... ... кезде оларға жұмсалған шығындар
мөлшеріне сәйкес, ал тегін келіп түскенде келісім ... ... ... ... бағаланады. Тіркелген активтер инвентарлық карточкаларда,
түгендеу ... ... ... ... бастапқы құны бойынша
бағаланады. Айырбас операциялары бойынша алынған тіркелген активтердің құны
олардың ағымдағы құны бойынша бағаланады.
Ұзақ ... ... ... ... негізгі құралдар мен материалды
емес активтердің келіп түсуі операцияларының шоттарда көрсетілуі №5 кестеде
көрсетілген:
5 кесте. Негізгі құралдар мен ... емес ... ... ... ... ... ... корреспонденциясы |
| |Дт |Кт ... НҚ мен МЕА ... ... ... |3310 ... НҚ мен МЕА ... сома есебінен сатылып |2410,2730 |1250 ... | | ... ... жал ... ... |2410,2730 |4150 ... | | ... ... ... ... ... |6220 ... ... нәтижесінде артық шыққандарын |2410,2730 |6220 ... алу | | ... ... ... ... алынуы |2410,2730 |3320 ... ... ... ... ... |2410,2730 |5430 ... | | ... ... есептен шығарылуы олардың сатылуы, тегін
берілуі, тозуына байланысты есептен шығарылғанда, төтенше ... ... ... ... ... активтерді есептен шығарудың
негізді болуы үшін арнайы комиссия тағайындалады. ... ... ... ... ... сату құны мен баланстық құндарының
айырмасы ретінде, ал шығындар сатумен байланысты шығындардан құралады. №6
кестеде негізгі ... мен ... емес ... ... ... ... ... корреспонденциясы келтірілген.
6 кесте. Негізгі құралдар мен материалды емес активтердің есептен
шығарылуы
|Шаруашылық операциясының мазмұны ... ... |
| |Дт |Кт ... НҚ мен МЕА есептен шығарылуы ... ... |
| |2740 | ... НҚ мен МЕА ... берушіге қайтарылуы |4150 ... ... ... ... нәтижесінде есептен шығуы |2420,2740, |2410,2730 |
| |7410, 7510 | ... НҚ мен МЕА ... ... ... ... |6210 ... ... осмасы | | ... ... ... ... |5320 |5410 ... ... ... алу және беру мүмкіндігі бар. ... ... ... активтер баланста «Негізгі құралдар» бабы бойынша
көрсетіледі. Қарапайым жалға берілгенде ... ... ... ... ... Жал ... табыстар ай сайын есепке алынады.
Жалға алынған тіркелген ... ... ... ал ... ... ... ... есепке алынады. Ағымдағы жал бойынша шығындар да ай
сайын ... ... ... ... қатысты жалдық төлемнің
төленген сомасы салық кодексінде көрсетілген мөлшерге дейін жылдық ... ... ... ... ал ... бөлігі шегерілмейтін
сомаларға жатқызылады.
Негізгі құралдар мен материалды емес активтер есебіне қатысты ... ... ... мен амортизациялануы. Физикалық және моралді тозуы
болады. Физикалық тозуы пайдаланылуы немесе ... ... ... ал ... ... ... ... нәтижесінде орын
алады. Олардың тозуына қарай құндары жаңадан өндірілетін өнімнің құнына
біртіндеп қосылып ... ол ... деп ... ... есептеулің бірнеше тәсілі бар. Есеп саясатында әрбір объектіге
сәйкес белгілі-бір амортизациялық аударымды есептеу ... ... ... Осы ... есеп ... амортизация барлық салықтық
топтар бойынша есептеледі, және қалдықты кеміту тәсілі арқылы ... Бұл ... бір ... ... жылға қарай тұрақты түрде
қолданылады. Қалдықты кеміту ... ... ... ... ... сома ... объектінің қалдық құны алынады ... ... екі ... Тиімді пайдалану мерзімі 5 жыл
болғандықтан, амортизация нормасы келесі түрде ... 100%/5*2 = 40 ... ... ... осы ... ... кесте түрінде
көрсетейік.
7 кесте. Қалдықты кеміту тәсілі бойынша амортизация есептелуі
| ... ... ... |Жиынтық тозу|Қалдық құны |
| | ... ... ... | ... жыл |1000 000 |1000 000*40% = 400 000 |400 000 |600 000 ... жыл |1000 000 ... *40% =240 000 |640 00 |360 000 ... жыл |1000 000 |360 000*40% =144 00 |784 000 |216 000 ... жыл |1000 000 |216 000*40% =86 400 |870 000 |129 600 ... жыл |1000 000 ... ... |900 000 |100 000 ... ... ... ... салықтық кодексінде
бекітілген шекті нормалары бойынша есептеледі. Тіркелген активтер ... ... ... ... жылдық жиынтық табыс сомасынан
шегеріледі. Амортизация тіркелген активтер кіріске алынып, пайдаланылуға
берілген мерзімнен бастап ... ... және құны ... ... ... ... ... келіп түскен объектілер бойынша
амортизация есептеу келген айдан кейінгі айда ... ... ... тоқтап, олар техникалық қайта жарақтандырылу және реконсрукциялауда
тұрған жағдайда амортизация есептелмейді. Реконструкция мен ... ... ... ... ... ... ... мерзімі
ұзартылады.
Объектілердің пайдаланылуы нәтижесінде оларға күрделі және ағымдағы
жөндеу жұмыстары жүргізіледі. Жөндеу жұмыстарының ... ... ... ... ұлғайтылған жағдайда олардың бастпақы
құны да өзгереді делінген. ... ... ... ... сақтап қалуға, техникалық жаңартулар шығындары олардың бастапқы
құнын өсірмейді, олар сол кезең шығындары ретінде есепке алынады.
Есеп ... ... ... ... ... есепті жылдың 1
желтоқсанында жүргізіледі. Түгендеу ... ... ... ... ... ... серіктестіктің меншіктік нысанының өзгеруі,
құрылтайшылар құрамының ... ... ... ... ... ... ... құрамы мен қорлану көздерін талдау
Баланс активінде капиталдың орналасуы ... ... ... бар ... ... ... беріледі. Яғни, баланстан ұйымның
қандай мүліктерге, материалдық қорларға қаржы салғанын, өндіріске жұмсаған
шығындары мен өнімдерді ... ... ... бос ақша ... жөнінде
ақпарат топтастырылады.
Ұйымның қорларының орналасуы оның қаржылық қызметті іске асыруы мен
тиімділігін ... ... зор. ... және ... капиталға
салынған қаржы мөлшері қандай, олардың қандай бөлігі ... ... ... және ... ... ... қандай
болуына байланысты ұйымның қаржылық-шаруашылық қызметінің нәтижесі
анықталады, қаржылық ... ... ... Егер ... ... қуат ... ... жетіспеушілігінен толық жұмыс
істемейтін болса, бұл оның қаржылық қызмет нәтижесіне, қаржылық жағдайына
кері әсер етеді. ... ... ... тыс ... ... онда ... айналымдылығы кемиді, бұнда да жалпы қаржылық ... сөзі ... ... деген сөзінен шыққан. Оның
мағынасы «білемін», «бөлшектеймін» дегенді білдіреді және қазіргі ... ... ой ... салу ... ... ... ... отырған пән, құбылыс немесе процестің адам санасының деігейінде
қоршаған ортада қарастыруға мүмкіндік ... ... ... маркетингтік, ... ... ... және т.б. түрлерін бөліп қарастырады.
Қаржылық талдау орталық ... ... ... алады. Ол
аудит және қаржылық менеджмент элементтерімен іске алады.
Оның негізгі ...... ... ... қаржылық жағдайдың бағалануы және қаржылық қызметтің
тиімділігі.
Қаржылық ... ...... ... жағдайын
шығарылған қорытындылар негізінде бағалау, оның жақсаруына кеңес ... ... және ... болуы мүмкін. Сыртқы талдау міндеттері ... ... ... анықталады. Ішкі қаржылық талдау
кәсіпорындағы қаржылық жағдайдың себептерін ... ... ... ... ... ... ... көлем, өзіндік құн және ... ... ... байланысты қарастырады.
Қаржылық талдау жүргізбес бұрын оның мақсаты мен міндеттерін анықтау
керек. ... соң ... ... ... ... мен міндеттерін шешуге арналған нұсқаулары, талдаудың ақпараттық
базасы, өзгеріс туындаған сәтте қабылданатын шешім ... ... ... ... бөліктерін қамтиды: есептік жылдағы
қаржылық жағдайдың жалпы бағалануы және ... ... ... қаржылық тұрақтылығын талдау; баланс жойылуын ... ... және ... ... ... қорытынды талдау.
Кәсіпорын мүліктерінің таратылуын, мүліктің құны мен құрамын зерттеу
үшін арнайы аналитикалық ... ... ... таблица бағалауға,
дәрежесін және де өзгеріс тенденциясын анықтауға мүмкіндік береді.
Кәсіпорынның мүлкін талдау кезінде келесі заңдарды сақтаған жөн:
... ... ... ... ... көбеюі оның болашақ
мүмкіндіктерінің көбею тенденциясын білдіреді;
• айналымда жүрмейтін қорлармен салыстырғанда ... ... ... жағдайы кәсіпорын қорларының айналымдылығының тездігін
көрсетеді;
• айналымнан тыс активтердің үлес салмағының үлкеюі кәсіпорын саясатының
инвестициялық бағытын белгілейді.
Баланс активтері мен ... ... ... ұйымның жалпы
мүлкінің және оның жекеленген түрлерінің, абсолютті және салыстырмылы түрде
өсуі ... ... ... ... ... береді. Активті талдау
барысында олардың қолда бар құрамы, ... және ... ... ... ... активтің ұтымды орналасқандығы жөнінде ақпарат
береді. Активтің артуын ұйым ... ... ... сипаттайды
және оның әрі қарай дамуына кепілдік береді. ... ... ... артуына инфляцияның әсерін негізгі құралдың баланстық құнын анықтауға
қатысты есепке алады.
Қорытынды
Бүгінгі таңдағы нарықтық қатынастар жағдайында ... ... ... ... ... ... меншік формасында болуы, өзара есеп
айырысу операцияларының күрделене түсуі ... есеп пен ... ... жаңа ... ... Есеп жүргізушілер тарапынан асқан
біліктілікті, шеберлікті талап етуде, себебі жіберілген қате бүкіл ... ... ... ... ... ... Есеп объектілерінің күрделенуі,
жетілдірілуі де мұқияттылықты ... ... ... ... орналастырылған, активтерге қандай мөлшерде
қаражат салынған деген сұрақтар өте маңызды, себебі олардың мөлшері, ... ... ... ... ... ... ... тікелей әсер етеді.
Активтердің қсықа мерзімділері кәсіпорынның өтімділігі ең ... ... ... бұл ... ... көптеген
коэффициенттер анықтауға болады, сол коэффициенттер сыртқы кредиторлар мен
инвесторлардың осы компания үлесіне ... ... ... ... болады.
Ұзақ мерзімді активтерді иеленудегі негізгі мақсат оларды тез арада
сатып құнының өсімшесі түрінде пайда табу емес, ... ... ... ... сол арқылы өндірістік – шаруашылық қызметті қамтамасыз ету
көзделеді. Негізгі ... ... ... ... құралдармен
жарақтандырылуын сипаттаса, материалды емес активтер белгілі-бір ... ... ... береді және ұйымға ұзақ жылдар бойы ... ... ... ... ... ... ресурстарының
құрамы мен құрылымын зерттеу мәселесі ... ... ... ... ... зерттеуді қорытындылай келе төмендегідей қорытынды жасадым:
1. Активтердің дұрыс танылуы, өлшенуі, уақытында есепке алынуы
маңызды, себебі, олардың ... есеп ... ... ұйым ... ... әсер етеді. Сондықтан да
ішкі бақылау қызметін дұрыс жолға қою қажет.
2. Қысқа мерзімді активтер есебінде резерв құрастырудың ... зор. ... ... ... ... қалуы мүмкін
дебиторлық борыштардың орнын толтыру масатында, біріншіден, ал
екіншіден қорлардың кем ... ... адам ... олардың құнын резерв есебінен жабу тиімді. Қорларға
сақталуына байланысты өзінің табиғи кему жағдайы тән, міне осы
кезде де резервті ... ... Ұзақ ... ... есебін ерекшелейтін амортизациялық
аударымдар мен жөндеу ... да ... ... тек ... есеп қана ... ... ... да маңызды.
4. Активтер құрамын, олардың қорлану көздерінің құрамын ... ... ... ... ... ұйым қызметіне баға
беріп, оның балансының ... ... ... ... сияқты маңызды көрсеткіштерді анықтау
мүмкін болады.
5. Есеп жүйесін автоматтандыру есеп ... ... ... ... ... өңдеу мен тексеру
шығындарын азайтады.
Қолданылған әдебиет көздері:
1. Қазақстан республикасы Президентінің заңдық күші бар ... және ... есеп беру ... ... 28 ... 2007 ж.
2. Қазақстан республикасының салқтық кодексі, 2007 жыл, ... ... ... мен ... да ... ... заңы (2008
жылдың 1 қаңтарынан бастап күшіне енген).
3. Қазақстан республикасы ... ... күші бар ... ... ... 19 ... 2007 ... Халықаралық қаржылық есептілік стандарттары,2001ж.
5. Ұлттық қаржылық есептілік стандарттары, Алматы,2007ж.
6. Бухгалтерлік есептің Типтік шоттар жоспары, Алматы, 2007ж.
7. ... ... ... стандарттарына негізделген жұмысшы
шоттар жоспары, ҚР Қаржы Министрінің бұйрығына сәйкес, 22 ... ... есеп ... Кеулимжаев К. К. Алматы, Экономика,
2006.
9. Баймұханова С.Б. Бухгалтерлік есеп негіздері; ... ... ... К.Ш. ... и анализ финансовой отчетности, алматы, 1998.
11. Кеулимжаев К.К. Қаржылық есеп, алматы, Экономика, 2001
12. Назарова В.Л. Шаруашылық субъектілерінің бухгалтерлік ... ... ... бухгалтерлік есеп, Алматы,2003.
13. Рахимбекова Р.М. Финансовый учет, Алматы, 2005г.
14. Палий В.Ф. ... ... ... ... ... ... Ф.С. ... бухгалтерский учет». Алматы 2000г. 335с.
16. Шишкин А.К. Учет, анализ и аудит на предприятии. М., 1996
17. ... М. И. ... А. Д. ... экономического анализа. М., 1994
18. Худяков п. Н. ... ... М., ... ... В.Ф. ... ... анализа. М., 2003
20. В.В.Ковалев, О.Н.Волкова «Анализ хозяйственной деятельности
предприятия» М.- ... ... ... «Как ... баланс» М.: Финансы и статистика-
2002.
22. ... ... ... ... капиталом, выбор
инвестиций, анализ отчетности» М.: Финансы и ... ... ... ... ... анализ инвестиционных проектов» М-
1997.
24. Л.А.Бернстайн «Анализ финансовой отчетности» М-1996.
25. И.А.Бланк ... ... ... ... ... ... №4 ... бухгалтера №18, май 2008
-----------------------
[1] Қазақстан Республикасының салық кодексі, 2008 жылдың 1 қаңтарынан
бастап күшіне енді, 102-ші бап.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 22 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Компанияның қаржылық активтер портфелін басқару75 бет
Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау және оның активтерінің өтімділігі мен төлем қабілеттілігін арттырудағы негізгі бағыттары32 бет
«Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығы: мәселелері және қамтамасыз ету жолдары»100 бет
«Халлибуртон Интернэшнл Инк.» компаниясының қаржылық жағдайын талдау97 бет
Ақша қаражаттары және есеп айырысу есебі35 бет
Коммерциялық банктердің қаржылық жағдайының теориялық негіздері79 бет
Компанияны басқарудағы қаржылық есептілік9 бет
Кәсіпорын қаржысы туралы109 бет
Кәсіпорынның төлем қабілеттілігі және қаржылық тұрақтылығы64 бет
Кәсіпорынның қаржылық болжау әдістері42 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь