Мектеп жасына дейінгі баланың тілін дамытуға қолданылатын қатысымдық-ойын әдісі


Пән: Педагогика
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 4 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге
Кепілдік барма?

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






мектеп жасына дейінгі баланың тілін дамытуға қолданылатын қатысымдық-ойын
әдісі

Меңдаяхова Қ.М. - п.ғ.д., профессор (Алматы қ ҚазмемқызПУ)

Оқытудың мақсаты – тілді меңгеруде тілдік бірліктер арқылы қатысымды
жүзеге асыруға үйрету. Ол үшін қатысымның түрлі жағдайлары қолданылады.
Сөйлесуге сабақта баланыы сөйлеуге жетелейтін қатысымдық міндеттер
қойылады. Қатысымдық-ойын әдісіне қандай тұрғыдан қарағанда, ойынға
қатысушы жеке тұлға, әрекет жасаушы субъект деп қаралады, ол ойынға
қатысушылармен ойын кезінде тілдік қатынасқа түседі. Тілдік қатынаста тіл
мәдениетімен танысады, баланы тәрбиелеуге негіз болады, сана-сезімін
дамытады. Бұл оқыту әдісі баланың жас ерекшелігіне ерекше мән
берілетіндіктен, оқыту материалдарын тыңдау, оқыту тәсілдерін таңдауда
баланың жас ерекшелігіне сәйкестігі бірінші орын алады. Жас балалардың
тілін дамытуда көрнекілік пен ойын өте күшті қызмет атқарады.

Ғылымдағы қатысымдық – ойын әдісін тіл дамыту мақсатында қолданғанда,
мына мәселелерге көңіл бөлу керек: а) ойын мазмұнды болу керек; ә) сөйлесім
әрекеті ойын негізінде құрылу керек; б) сөйлеушінің сөзі тыңдаушыға
бағытталуы керек; в) сөйлесу дұрыс орфоэпиясымен, интонациямен орындалуы
керек; г) сөйлесімдік қатысым бұл талаптарға сай құрылуы керек.

Балабақша балаларының тілін дамытуда ойын арқылы сөйлеу жағдаятын
туғызу өте ұтымды әдіс деп саналды. Ойын арқылы түрлі тілдік жағдай
туғызып, балалардың түрлі тақырыпта сөйлеуіне жағдай жасауға болады. Ойын
кезінде баланың сөйлеуге ынтасы артады, көңіл-күйі өседі, сөйлеуге белсенді
қатысады. Ойын баланың сана-сезіміне де әсер етіп, тәрбиелік мақсатын да
орындайды.

Ойын кезінде балалар бір-бірімен тіл арқылы тығыз қарым-қатынасқа
түседі. Ойынға байланысты сөздер ойын кезінде бірнеше рет қайталанады.
Сондықтан ойынды белгілі сөздердің қайталануына қарай ойын-жаттығу деп атау
ғылымда бар, біз де осы пікірге қосылып, ойын-жаттығу терминін қолдану
дұрыс деп таптық.

Ойын-жаттығудың өзіндік белгілерін анықтап алайық. Ойын-жаттығулар мына
талаптарға сәйкес келуі керек.

1. Ойын-жаттығулар баланың қолынан келетін жағдайларға арналуы
керек.
2. Ойын-жаттығулар баланың сөйлесім қажетіне жарайтындай болуы
керек.
3. Ойын-жаттығу баланың жоспар бойынша белгіленген тілдік
деректерді қайталауына, бекітуіне қолданылуын қалыптастыру
мақсатына сай болуы керек.
4. Қатысымдық бағалылығы тіл арқылы балада адамгершілік,
эстетикалық сезімін тәрбиелейтін және бірнеше тақырыпта
қолданарлық болуы керек.
5. Ойын-жаттығуда қолданылатын тілдік деректер баланың күнделікті
өмірінде жиі қолданылатын, балаға қажет болуы керек.

Ойын-жаттығулар қатысымдық -ойын әдісінде қолданылады. Қатысымдық ойын
әдісінде ойынды екі түрлі қолдануға болады, олар: 1) жаттығу ретінде; 2)
ойнау әрекеті ретінде.

Ойын-жаттығу мына талаптарға сәйкес болуы керек:

1. Ойын-жаттығу баланың жасына сай болуы керек.
2. Ойын-жаттығу негізінен сөйлесімнен құрылуы керек. Яғни, ойынның
негізі саналатын тілдік жағдай сөйлеу әрекетін туғызатын боуы
керек.
3. Тілдік қатысымды жүзеге асыратын сөйлеу нәтижесіне ойнау
нәтижесі қосылу керек.
4. Ойын-жаттығу ұжымдық болады, бала ойында өзі қалған рөлді таңдай
алуы керек.
5. Ойын-жаттығу баланың ауызша сөйлеу дағдысын, сөйлей білуін
нақтылы сөйлеу әрекеттері арқылы жүзеге асу жағдайын белгілеу
керек. Бұл әдісте білім мен ойын сабақта елеусіз байланысады да,
ойында, сабақта бала өзін еркін ұстайды.
Ғалымдардың айтуынша, дидактикалық рөлдік ойын, ойнау тәсілдері ойын
жүйесінің қорын, негізін, бағасын құрайды. Мәселен, ойын-қиял ойыны
дидактикалық рөлдік ойында мысал бола алады. Онда балалар шындық өмірді
қайталайды, оның көшірмесі болады немесе өмірде жоқ жағдайда қиял жағдайына
түседі.

Балабақшаның ересектер тобында ойын - қиял мен ережелі ойын (жарысу
элементі бар ойын, жасыру мен табу ойыны т.б.) түрлі тілдік жағдайды
жасауға, қатысымға өте қолайлы саналады. Ондай ойындарда балалар бір-
бірімен эмоционалды қарым-қатынаста сөйлеседі, біріне-бірі көмектеседі,
достық қарым-қатынасқа түседі, жеңіс нәтижесі ортақ қуанышқа бөлейді.
Алайда, бір ойынды өзгеріссіз қайталаудан сақ болу керек, ондайда балалар
тез зерігіп, ойынға қызықпайды.

Дидактикалық рөлдік ойынның міндетті компоненті болып қиял жағдайы
саналады. Қиял жағдайы ойынды қызықты етеді. Орынбасар заттар, маскалар
балаларды қиял дүниесіне жетелейді.

Ойындағы рөль ойынның компоненті болып саналады. Ойын нәтижесі де
ойынның негізгі компонентіне жатады. Ойынның ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Мектеп жасына дейінгі балалардың танымдық құзыреттілігін қалыптастыру мүмкіндіктері
Байланыстырып сөйлеуге үйрету арқылы қазақ тілін оқытудың әдістемесі (мектепалды даярлық топтары)
Тіл дамыту әдістемесі және мәнерлеп оқу практикумы және оның зерттелуі
Сөз тіркесін оқытуда оқушылардың қатысымдық құзіреттілігін қалыптастырудың лингвистикалық негіздері
Бастауыш мектептің қазақ тілі сабағында ойын технологиясын қолданудың тиімді әдістемесін ұсыну
Қазақ тілі сабағындағы дидактикалық ойын түрлерін сабақта тиімді қолдана білу әдісі, дидактикалық ойынның мәні, ерекшеліктері мен қызметі
Қазақ тілі сабағында оқушылардың сөйлеу мәдениетін қалыптастыруда дидактикалық ойындардың ролі
Ойын-оқушылардың танымдық үрдістерін қалыптастыру және дамыту құралы
Бастауыш сынып оқушыларының ауызша монолог және диалог арқылы қалыптастыру жолдары
Оқушылардың тілдік қорын қалыптастырудың психологиялық негізі
Пәндер