Меншік құқығын қорғау мен оның тәсілдері


Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі:  Реферат
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 9 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге
Кепілдік барма?

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Заттық құқыққа талдау жасағанда өз ерекшелігімен және сипатымен
оқшауланатын иеленуді қорғау жөніндегі талап қою екендігі көрсетеді. Бұған
тоериялық дәлелдеме ретінде Римнің жеке құқығы тарихында ...затқа меншік
нақты иеленуден шыққан,-деген ұғым бар.
Ал ондай иеленуді қайдан шығады деген орынды сұрақтуындайды.
Отырықшылық, қоныстану иелену терминіне балама бола алады.
Сонымен иелену мен иеленуді қорғау меншіктің заттық құқық қасиетін
тудыруда айтарылықтай рөл атқарады.
Азаматтық-құқықтық қорғаудың көздейтін мақсаты меншік иесінің заңсыз
айырылған нәрсесін өзіне қайтару немесе өзінің заттын пайдаланудағы жою
болып табылады. Затын қайтару туралы азаматтық талапты виндикалық талап, ал
затын пайдаланудағы кедергілерді жою талабын неготорлы талап деп атайды.
Виндикация қағидасы АК-тің 260-бабында төмендегі түрде айтылған;
меншік иесі өзгеден заңсыз иеленген өз мүлкін талап етуге құқылы, яғни
меншік иесі өз затын оны ешқандай заңсыз иемденіп отырған жақтан талап ете
алады.
Затты иелену оның заңды иесімен жасалған келісімге негізделмесе, заңсыз
иемдену деп аталады. Ал меншік иесінің затты заңды иесінен виндикация
жолымен қайтарып ала алмайтын жағдайда бар, өйткені заттың заңды иесі оны
игілігіне жаратып отырғандықтан дәлелді себеппен қайтара алмайды. Айталық,
бір азамат екінші біреуге бір жылға өзінің теледидарын жалдады дедік, ал үш
айда кейін видикация жолымен оны қайтаруды талап етеді. Мұндай реттерде
теледидарды жалдап алушы мүлік жалдау мәмілесі бойынша иемденіп
отырғандығын айтып, жалға аул мерзімі біткенше заттыы қайтармаймын деіне
құқылы. Сондықтан біздің азаматтық кодекс заңды иеленуш, адал ниетті
алушы, арам ниетті алушы деген терминдерді қолданады.
Затты адал ниеттпен иемденген адам өзіне зат сатқан адамның ол затты
сатуға құқығы жоқтығын, яғни оның өзі сатыпотырған заттың иесі емес
екендігі немес меншік иесінің өкілі емес екендігін білмеген және білуге
тиісті емес адамды айтамыз. Зат иесі затын виндикеация жолымен қайтарып
алғанда адал алушының өзінің адалдығы өзін қорғап қалады. Айталдық, меншік
иесі шарт бойынша өз затын біреуге қарызға берді делік, ал алған адам ол
затты үшінші бір адамға сатып жібереді, ол қателесті. Мұндай жағдайда
меншік иесі затты оны сатып алған адамнан қайтарып беруді талап етуге
құқығысы жолқ, бірақ ол затты қарызға алған адамнан шығынын өтеуді (заттың
ақшалай құнын) талап ете алады.
Егер мүлік оны иеліктен айруға құқығы болмаған адамнан тегін алынып,
алушы мұны білмесе және білуге тиіс иеленуші берген адам жоғалтқан не мұның
екеуінен де ұрланған,не олардың иеленуінен бұлардың еркінен тыс өзге жолмен
шығып қалған ретт ғана меншік иесі бұл мүлікті алушыдан тала етуге құқылы.
Егер мүлік оны иеліктен айруға құқығы жоқ адамнан тегіналынса, меншік
иесі барлық ретте мүлікті талап етіп, алдырауға құқылы (АК-тің 261-бабының
1,2, тармақтары).
Егер мүлік сот шешімдерін атқару үшінбелгіленген тәртіп бойынша
сатылған болса, АК-тің 261-бабының 1-тармағында көрсетілген негіздер
бойынша мүлікті талап етіп алдыруға жол берілмейді.
Меншік иесі болғанымен, шаруашылық жүргізу, оралымды басқару, тұрақты
жер пайдалану құқығымен не заң құжаттарында немесе шартта көзделген өзге де
негізбен мүлікті иеленушінің де АК-тің 259-264 баптарында көзделген
құқықтары болады. Бұл адамның өз иелігін меншік иесінен де қорғауға
құқығыбар (АК-тің 265-бабы).
Ақшаны немесе бағашлы қағаздардың, айталық мемлекеттікұтыс заемның
облигацияларын, ақшалай-заттай лотерея билелеттерін адал ниетпен алған
адамдар әлдеқайда кең көлемде қорғалады. Оларды адал ниетпен алған адамнан
меншік иесі ұрлатқан немесе ол жоғалтып алған жағдайда да қайтарып беруді
талап етуге болмайды. Оның себебі мынада, ұсынушы арқылы ақша мен бағалы
қағаздар қолдан қолға тезаусып кете алады, ал мұның өзі оларды басқа бір
адамның меншігіне берген адамның оған құқылы екендігін және дұрыстығын
тексеруге мүмкіндік бермейді.
Виндикация әдетте тараптардың өзара есептесумен қатар жүоеді. Меншік
иесі виндикация негізінде өз мүлігін талап ете отырып, арам ниетті
иеленушіден бүкіл иеленген кезінде өзі алған немес алуға тиіс болағн
табыстардың бәрін қайтаруды немес өтеуді талап етуге құқылы. Ол адал
иеленушіден оның заңсыз иеленуді туралы білген немесе білуге тиіс
болған,сондай-ақ мүлікті қайтару туралы талап қою хабарламасын алған
кезінен бастап алынған немес алуға тиіс болған табыстардың бәрін талап
етуге де құқылы.
Ол адал иеленушіден оның заңсыз иеленуді туралы білген немес білуге тиіс
болған, сондай-ақ мүлікті қайтару туралы талап қою хабарламасын алған
кезінен бастап алынған немес алуға тиіс болған табыстардың бәрінен талап
етуге де құқылы. Адал иеленуші өз кезегінде меншік иесінен мүліктен табыс
есептелетін уақыттан бастап ол мүлікке жұмсалған қажетті шығындарды меншік
иесінің өтеуін талап етуге құқылы. Арам ниеттен иеленуші мұндай өтемді
иеленушінің талабын сот негізді деп тапқан реттерде толық немесе ішінара
алуға құқылы.
Меншік құқығын қорғау барлық құқық салаларымен жұзеге асырылады. Мысалы
конституциялық құқық меншік құқығын қорғаудың жалпы қағидаларын бекітеді,
әкімшілік құқық пен қылмыстқ құқық біреудің мүлкін заңсыз иелунушіге
жауаптылық белгілейді, іс жүргізушілік құқық нақты бір материалдық құқық
нормасын қолдану тәртібін анықтайды. Отбасылық құқығы ерлі-зайыптылар мен
балаларыдң меншік қатынастары мен оларды қорғау мәселелерін реттейді. Ал
еңбек құқығы жұмыс берушінің мүлкіне зиян келтірген жұмысшыға материалдық
жауапкершілік жіктеу нормасының мазмұнын құрайды. Сол сияқты басқа да құқық
салалары немесе институттарда (мысалы жер, қаржы, салық банкілік және өзге
де құқық салалары) меншік құқығын қорғауды жүзеге асырады.
Сондықтан меншік құқығын қорғау мәселесін толық көлемде зерттеу үшін
оның басқа құқық салаларымен қалай реттелетінің анықтаумыз керек.
Қазақстан Республикасындағы меншікті қорғаудың азаматтық құққытық
тәсілдері азаматтық құққытағы өзекті мәселелердің бірі болып табылады.
Қазақастан Республикасы аумағында осы мәселе бойынша тек бірнеше
жұмыстар жарияланған Бұл еңбектертер профессор М.Сулейменов пен заң
ғылымының кандидаты С.Скрябинге тиесілі. Азаматтық құқық меншік құқығын
қорғаудың құқықтық нормаларының жүйесінде ерекше орын алады. Бұл азаматтық
құқық пәнімен байланысты. Азаматтық кодекстің 1-бабына сәйкес, азаматтық
заңдар мен тауар ақша және өзге де мүліктік қатынастар және мүлікке қатысты
жеке мүліктік емес қатынастарды реттейді. Меншік ерекше қоғадық, яғни
ерікті қатынастары болып азаматтық құқытың пәні табылады.
Азаматтық-құқықтық қорғаудың көздейтін мақсаты меншік иесінің заңсыз
айырылған мүлкін өзіне қайтару немесе өзінің затын пайдаланудағы
кедергілерді жою болып табылады.
Меншікті азаматтық-құқықтық қорғау ғалымда кең және тар көлемде түсіну
қарастырылған.Меншікті азаматтық-құққытық қорғаудың кең көлемі қоғамның
экономикалық қатынастарын кедергісіз дамуын және жақсы қамтамасыз етілуіне
бағытталған азаматтық құқық нормаларымен көзделген барлық әдіс-тәссілдердің
жиынтығы. Меншікті азаматтық-құқықтық қорғаудың тар көлемі деп бұзылған
заңды мүдделерді қорау және де меншік құқығын тану немесе қалпына келтіруге
бағытталған әдіс-тәсілдер мен заңда көрсетілген шаралардың жиынтығын
айтамыз.
Меншік құқығының бұзылу спаты мен мазмұнына байланысты меншік иесінің
мүдделерін заңды жолмен қамтамасыз ету үшін азаматтық құқықта әр түрлі әдіс-
тәсілдер қолданылады.
1.Заттық-құқықтық әдіс.
2.Міндеттемелік-құққытық әдіс
3.Заттық құқықққа да, міндеттемелік-құқыққа да жатпайтын, бірақ
азаматтық-құқықтың әр түрлі институттарынан тарайтын меншік құқығын
қорғаудын әдісіні бір түрі
4.Заңда көрсетілген негіздер бойынша меншік құқығы тоқтатылған жағдайда
меншік иесінің мүдделерін қорғауға бағытталған меншік құқығын қорғауды тағы
бір әдіс
Енді осыларға тоқталып кетейік. Меншік құқығын қорғаудың ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Меншік құқығын қорғаудың заттық - құқықтық тәсілдері
Азаматтық құқықтарды жүзеге асырудың түрлері және жіктелуі
АЗАМАТТЫҚ ҚҰҚЫҚТАРДЫ ҚОРҒАУДЫҢ ТӘСІЛДЕРІ
Азаматтық құқықтарды жүзеге асыру
Азаматтық құқықтарды қорғаудың түсінігі және жалпы ережелері
Меншік құқығын және өзге заттық құқықтарды иелену
Азаматтық құқықтарды қорғаудың түсінігі
Меншік құқығын сот тәртібімен қорғау
Азаматтардың меншік құқығы
Азаматтық құқықтарды қорғауды зетрреу
Пәндер