Меркантилистік теорияның негізгі қағидалары


Пән: Экономика
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 3 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге
Кепілдік барма?

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






2.2. Меркантилистік теорияның негізгі қағидалары

МЕРКАНТИЛИЗМ ЖӘНЕ САУДА ЕРІКТІГІ ТЕОРИЯСЫ (ФРИТРЕДЕРЛІК)
Халықаралық экономикалық қатынастың непзгі түршщ бірі әлемдегі барлық
елдердің сыртқы саудасының жиын-тығын көрсететін халықаралық сауда болып
табылады.
Халықаралық сауданы зерттеудегі маңызды мәселелер мыңалар:
1. Халықаралық сауда қалай қалыптасқан?
2. Оның қалай қалыптасып, орныққаны дұрыс?
Бастапқыда халықаралық сауда анық қалай қалыптасқан? - деген сұраққа
жауап беру айдан анық сияқты көрінуі мүмкін: сауда қандай жолмен жүрсе де,
пайдалы болса бол-ды. Бірақ ақыр соңында сыртқы саудадан түсетін пайданы
немесе ұтысты кім алады? Барлығы ма? Ал егер барлығы болмаса және бұл сауда
біреуге зиян әкелсе, онда, біреудің ұтысы басқалардың шығынынан басым
түскенін қалай анықтауға болады? Егер әлдебір ел ұтыс тапса, онда онымен
саудаласушы елдер бұдан шығын шеге ме? Осы аталған се-бептердің қайсыбіріне
байланысты сауда шектерін кіргізу керек пе? Осы сұрақтардың өзі ғана біздің
екі мәселенің бір-бірімен қаншалықты тығыз байланысты екендігін көрсетеді.
Бұл мәселелерді нақты бір жерде қарастырайық - аме-рикан-жапон
саудасындағы сақталып қалған сәтсіздіктер. Бұл жерде екі жетекші ел
арасындағы сауданың қысқаруы сал-дарынан кім ұтады, кім шығынданады деген
сұраққа жауап беру үшін неліктен Жапония АҚШ-қа ұшақ, астық және тағы
басқаларға айырбас ретінде болат, автомобильдер жәңе басқа да тауарлар
сататынын талдап түсіну қажет. Тек сонда ғана сыртқы сауда неліктен пайдалы
және кімдердің кірістері оған тәуелді екендігін түсінеміз және сауда шек-
терін кіргізу кімңің мүддесіне қайшы келетіңін анықтай ала-мыз.
Сыртқы сауда себептері мен оның елдің шаруашылық өміріндегі орнын
түсіндіретін жүйелі экономикалық коңцеп-цияны құрастыру әрекеттері Еуропа
елдерінің феодальдық ұсақталуын жою кезінде басталған. Жеке феодалдардың
жершілдігіне қарсьі щыға отырып, Еуропалық мемлекет басшылары күшті
аскер мен флоттың көмегімен орталықтандырылған мемлекет құруды
қамтамасыз етті; екеуі де (әсқер де, флот та) сол кезеңде алтын мен
күміспен ассо-циацияланатын толыққанды ақшаны қажет етті.
Металл ақшаға - алтын мен күміске деген қажеттілік сол кездегі үстем
экономикалық ілім - меркантилизмнің тео-ретикалық қалыптасу бағытын
анықтады.
Меркантилизм - феодализмнің ыдырауы мен капита-лизмнің қалыптасуы
кезеңіндегі (15-18 ғғ.) сауда буржуазия-сының мақсат-мүдделерін
кескіндейтін экономикалық ілім мен экономикалық саясат. Меркантилистер
байлық көзі өндіріс аясы емес, айналым аясы болады деген қағидаға сүйенеді;
олар мемлекет ауқаттылығы елде ақшаның (алтын-ның, күмістің) мүмкіндігінше
неғұрлым көп жиналғандығына байланысты деп есептеді және елден шет елге
шығарылатын тауарлар елге әкелінетін тауарлардан көп болуына қол жет-кізуге
тырысты.
Бұл ілімді қолдаушылар ұлттың өркендеуінің негізі ал-тын қорларының
болуында деп бекітті. Ақша құралдары (ал-тын, күміс түрінде) әскерді
ұстауға мүмкіндік береді, мемле-кет басшысының басқарушы ретіндегі
дәрежесін күшейтеді, алтынның қордалануы отарлау соғыстарын жүргізуге,
фабри-калар (мануфактуралар) салуға, жаңа жұмыс күшін қалыптастыруға
себепші болады.
Меркантилистердің ойынша, сыртқы сауда қалайда ал-тынды қолға түсіріп
алуға негізделуі қажет, себебі жай тау-ар айырбасы жағдайында (мысалы,
жүнді шарапқа айырба-стағанда) ол тауарлар тұтынылады да өз айналымын мүлде
тоқтатады. Бұл кезде сауда нөлдік сомамен ойын түрінде қарастырылды, яғни
бір ойыншының ұтысы екіншінің ұтылысы деген сөз.
Ең жоғары (максимальды) пайда алу үшш мемлекеттің араласуы мен сыртқы
сауданың үстінен бақылау ұсынылды. Ғалымдар тарапыңан шет елдік тауарларға
кедендік жарна-ларды енгізу және өз тауарлары үшін алтын мен күміс алу
арқылы экспортты арттыруға және импортты шектеуге бағытталған сауда
саясатына қатысты ұсыныстар жасалды. ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Меркантелизм
Меркантелизм кезеңдерінің ерекшеліктері жайлы ақпарат
Меркантилизмнің экономика ілімінің тарихындағы орны
Экономика
Меркантелизм кезеңдерінің ерекшеліктері жайлы
Меркантилизм кезеңдері
Қазақстанның дәрілік препараттар нарығының жалпы сипаттамасы
Экономика ғылымы туралы жалпы мәлімет
Экономикалық ғылым – ең ертедегі ғылымдардың бірі
Экономикалық теорияның даму кезеңдері және оның қалыптасуындағы көзқарастар
Пәндер