Нарық экономикасы жағдайында қаржылық бақылаудың дамуы



Пән: Экономика
Жұмыс түрі:  Материал
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге
Таңдаулыға:   




Нарық экономикасы жағдайында қаржылық бақылаудың дамуы шаруашылық
субьектідерінің бюджеттік, қарыздық және өзіне тиесілі қаржыларвн заңды,
тиімді және мақсатты пайдаланылуына ерекше көңіл бөледі. Осыған байланысты
Қазақстан Республикасында мемлекеттік, қоғамдық және әр түрлі жеке
салалардың шаруашылық қызметтерін қаржылық бақылаудың жүйесін реформалау
үшін бірнеше нормативтік – құқықтық актілер қабылданды.Қаржылық бақылаудың
негізгі міндеті- елдегі экономикалық мақсаттың тиімді жүзеге асуына және
елдегі, аймақтағы, секторлардағы, шаруашылық жүйелерінің өндірістік
салаларының өркендеп дамуына ықпал ету. Бұрынғы әміршілдік - әкімшілдік
басқару тәсілінен гөрі ұлттық экономиканың әр түрлі салаларын нарықтық
әдістермен реттеу, қаржылық бақылау органдарының қайта құрылуы- уақыт талап
еткен қажеттілік болады.
"Қаржылық бақылау және басқарушылық аудит” ревизиялық – бақылау
органдарының мамандарын даярлауды жақсарту туралы және INTOSOL, IFAC,
ЮСАЙД, ТАСИС халықаралық ұйымдарының ұсыныстары мен талаптарын ескере
отырып, әзірленген. Ұсынылған кітаптың тиісті бөлімдерінде АҚШ,
Ұлыбритания, Германия, Франция, Австрия, апония, Финляндия, Швеция, Италия,
Канада тәрізді дамыған елдердің бюджеттік – қаржылық бақылауының ілгершіл
тәжірибелері пайдаланылған.
Нарықты экономикасының нақтылығында жүйелі сараптама негізінде қаржылық
бақылау мен тереңдетілген аудиттің қажеттілігі мен оның белгіленуі негізгі
екені анықталды. Соған орай мемлекеттік, қоғамдық, шаруашылық, мекемелік
және тәуелсіз қаржылық бақылаудың нысандарына, үлгілеріне, түрлене жіктелу
жүргізілді. Қаржылық бақылау органдарының нысандары,
обьектілері,функциялары, мақсаттары мен міндеттерінің жаңа талапқа сай
үлгілері берілген.Онда әр түрлі жекеменшік кәсіпорындардың, мемлекеттік
мекемелердің қаржылық есептемелері мен бухгалтерлік есептерінің ішкі
жағдайларына қаржылық бақылау мен басқарушылық аудит жүргізудің әдістемелік
негіздері мен тәртіптері қаралған.Шаруашылықпен айналысатын экономикалық
субьектілерге ықпалды қаржылық бақылау мен басқарушылық аудит өткізу
көкейкесті мәселе болып келеді, осы себепті тәжірибе талаптары Президент
аппаратының, Парламенттің, Қазақстан Республикасы Үкіметінің өкілдігін
күшейтіп, Есеп комитетінің, Қаржылық бақылау мен мемлекеттік сатып
алу,Кендік бақылау және басқа да тексерістік бақылау жүйелерінің, қоғамдық
және тәуелсіз қаржылық бақылау салаларының қызмет аясын кеңейтуді қажет
етеді.
Бұл ретте саны көп тексерушілердің жұмысында белгілі бір мүдделердің
қақтығысы бар екенін жоққа шығаруға болмайды, өкінішке қарай, мұны бәрі
бірдей көрсе де көрмегенсіп, жанай өткенді қалайды. Бұл неге байланысты
деген мәселеге келетін болсақ, Үкіметтің бюджет қаражаттарын өзі
бөлетіндігімен және олардың жұмсалуын да Қаржы министрлігінің Қаржылық
бақылау және мемлекеттік сатып алу комитетінің атынан өзі бақылайтындығымен
байланысты екенін айтуға тиіспіз. Сыртқы және ішкі бақылауды жүзеге асыру
жөніндегі өкілеттіктерді заңнамалық бөлудің әлсіздігі салдарынан жұмыс
барысында бірін-бірі қайталау элементтері орын алып отыр. Атап айтқанда,
Қаржы бақылау комитеті заң бойынша ішкі бақылау қызметі бола отырып, іс
жүзінде жергілікті бюджеттердің орындалуының ішкі бақылауын да жүзеге
асырады, сөйтіп, мәслихаттардың тексеру комиссияларының функцияларын
алмастырумен айналысады.
Оның үстіне бүгінде мемлекеттік қаржы бақылау органдарында қалыптасып
отырған штаттық құрылымы мен саны да бір-біріне бара-бар емес. Мәселен,
Есеп комитеті қызметкерлерінің саны 70 адамды, яғни барлық бақылаушы
қызметкерлер санының 4,7 пайызын құрайды. Барлық деңгейдегі мәслихаттардың
тексеру комиссиялары мүшелерінің саны – 287 адам (19,3 %). Қаржылық бақылау
комитетінде – 1051 адам (70,8 %), орталық мемлекеттік органдардың ішкі
бақылау қызметінде – 77 адам (5,2 %). Міне, сыртқы және ішкі бақылау
органдарында қызмет істейтіндер санының нақ осылайша қалыптасуы ішкі
бақылаудың заңнамамен өзіне берілген өкілеттіктерді толыққанды жүзеге
асыруына мүмкіндік бермей келеді.
Мына бір фактінің өзі назар аударуға тұрады. Тек қана 2005 жылдың өзінде
қаржы бақылау органдары бетін ашқан заң бұзушылықтар саны 2004 жылмен
салыстырғанда үш еседен астам дерлік, яғни 28,7 миллиард теңгеден 87,2
миллиард теңгеге дейін ұлғайды. Ал осы орайда Қаржы министрлігінің Қаржы
бақылау және мемлекеттік сатып алу комитеті саны жағынан ең ірі мемлекеттік
бақылау органдарының бірі бола тұра, Есеп комитетіне қарағанда заң
бұзушылықтарды 1,7 есе кем ашты.
Жоғары қаржы бақылау органдарының халықаралық ұйымына (ЖҚБОХҰ) мүше
елдердің тәжірибесін зерделеу мемлекеттік қаржы бақылаудың олардың басым
көпшілігінде сыртқы және ішкі болып бөлінетінін көрсетіп отыр. Халықаралық
тәжірибеде бюджеттік үдерісті сыртқы қаржылық бақылау құзыретіне кіретін
мемлекеттік органды белгілеу үшін қаржылық бақылаудың жоғары органы (ҚБЖО)
деген бір ізге түсірілген атау пайдаланылады. ҚБЖО-ның қызметі кейбір
елдерде арнайы заңнамамен, тіпті конституциялық заңдармен реттеледі.
Көптеген дамыған елдерде мемлекеттік қаражаттарды жұмсау аудитімен қатар,
кірістерді есептеу, жинау және жұмсаудың барлық аспектілерінің аудиті де
жүзеге асырылады. Бұл орайда олардың бюджетке қосылған-қосылмағанына
қарамастан, мемлекеттің барлық кірістері мен шығыстары аудиттік тексеруге
жатады. ҚБЖО немесе жеке аудиторлық ұйымдар жүргізген мемлекеттік қаражатты
басқару тиімділігі аудитінің нәтижелері міндетті түрде жұртшылық назарына
ұсынылуға тиіс.Бұдан басқа, әлемнің алпыстан аса елінде, оның ішінде
Австрияда, Қытайда, Грекияда, Италияда, Пәкстанда, Польшада, Испанияда,
Португалияда ҚБЖО-ның жергілікті деңгейде бақылауды жүзеге асыруға құқығы
бар. Әдетте, біртұтас мемлекеттердің жоғары қаржылық бақылау органдары
осындай өкілеттіктерді иеленеді.Халықаралық тәжірибе ішкі бақылау органдары
Үкіметке есеп беретін дербес мемлекеттік орган түрінде негізінен бұрынғы
социалистік лагерь елдерінде бар екенін көрсетеді. Әлемнің қалған
елдерінде, әдеттегідей, тек сыртқы бақылау органдары: есеп палатасы, бас
аудитор кеңсесі, мемлекеттік тексеру комиссиялары және т.б. бар. Бұл
елдерде ішкі бақылауды әрбір ведомствода құрылатын ішкі бақылау қызметі
жүзеге асырады.
Мен халықаралық тәжірибеге тегіннен-тегін егжей-тегжейлі тоқталып өткен
жоқпын. Оның таңдаулы үлгілері, маған солай көрінеді, Есеп комитеті
әзірлеген Қазақстан Республикасының 2010 жылға дейінгі Мемлекеттік қаржы
бақылауын дамыту тұжырымдамасының жобасында жинақталған болатын.
Мемлекеттік қаржы бақылау жүйесін реформалауды екі кезеңде жүргізу
(бірінші кезең – 2006-2007 жылдар, екінші кезең – 2008-2010 жылдар)
ұсынылады, мұның өзі экономикалық реформалар кешенінде ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Нарық жағдайында шағын кәсіпкерліктің дамуы
Нарық экономикасы жағдайында өндіріс тиімділігі арттыру жолдары
Нарық экономикасы жағдайындағы аудит
Нарық жағдайында мемлекеттің салықтық саясаты және салықтық бақылаудың нысандары
Қаржылық бақылаудың түсінігі
Қаржылық бақылаудың негізгі міндеті
Қаржылық бақылаудың әдістері
Нарық экономикасы жағдайында салықтардың рөлін анықтап, уақытылы төленуінің маңыздылығын айқындау
Нарық жағдайында инвестицияларды жетілдіру
Қаржылық бақылаудың мәні мен маңызы
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь