Науқастрды жалпы тексерудің принциптері санасын, жағдайын, тері және тері асты май талшықтарын, сүйек буын жүйесін бағалау


Пән: Медицина
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 9 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге
Кепілдік барма?

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Тақырыбы: Науқастрды жалпы тексерудің принциптері: санасын, жағдайын, тері
және тері асты май талшықтарын, сүйек буын жүйесін бағалау.

Дәрістің мақсаты: Студенттерді ңауқастрды клиникалық зерттеу тәсілдерімен
таныстыру.

Дәріс жоспары:
1. Клиникалық зерттеу тәсілдері
2. Сұқпаттасу
3. Жалпы қарау
4. Науқастың есін бағалау тәсілі
5. Науқастың жағдайын бағалау
6. Тері және тері асты май қабатын бағалау ережесі
7. Сүйек-буын жүйесін бағалау тәсілі

Дәріс тезисі:
Жалпы қарау
Наукас адаммен іш тартып сұкбаттасудың нөгізгі мақсаты – сұрак қою
арқылы оның ауруға байланысты ішкі сезімін есіне түсіртіп, дерек жинау. Бұл
қарапайым тәсіл. Дегенмен, ауруды анықтау процесінің басты, әрі қиын бөлімі
болып есептеледі. Дәрігер жас шамасы, мамандығы, ой-өрісі әр түрлі
наукастармен көздөсөді. Сондықтан ол наукастың ниетін өзіне бұрып, сендіру
үшін оның ішкі дүниесін, рухани мүдесін, қасіретін сөзіне білуі керек. Бұл
жұмыс медицина қызметкөрлерінен ерекше мәдениеттілікті, әдептілікті,
жауапкершіліқ пен адамгершілікті талап етеді. Науқаспен сұкбаттасқанда
дәрігер алдымен оның аты-жөнін сұрап, сыпайылык, сабырлылық байқатқаны
абзал.
Сұқбаттасу тәсілі төрт бөлімнен кұралады:
1. Жалпы малімет жинау
2. Шағым жинау
3. Аурудың даму тарихы (гр.: anamnesis morbi)
4. Науқас адамның өмір тарихы (гр.: anamnesis vitae)
Жалпы мәлімет жинау науқастың аты-жөні, жас шамасы, жынысы, мамандығы,
мекен жайы, жұмыс орны, ауруханаға түскен күні, айы, жылы жайлы деректерді
қамтиды. Бұл деректердің аурудың даму себебін талдап анықтауға септігі мол.
Науқастың шағымын жинау. Науқаспен сұқбаттасқанда әр сөзіне зер салып,
ауруына байланысты сезімін анықтап, әнгімесін сабырлылықпен тындаған жөн.
Сұрак беріп, айтқанын талдай отырып, ауруды анықтауға қажетті негізгі
деректерді ажыратып алуға тырысу көрек. Науқастың әңгімесінде ұшырасқан
қосымша шағымдарға көңіл аударылады. Наустың шағымын жинау тәсілі тәсілі әр
түрлі ағзалар (органдар) ауруларың белгілерін айқындауға көмектеседі.
Ұқыпты жиналған шағымынан науқастың көңіл-күйін аңғарып, аурудың кейбір
белгілерін байқап, оның ауруын анықтау процесінде қолданылатын негізгі
тәсілдерді алдын ала белгілеп алуға болады.
Аурудың даму тарихы. Науқаспен сұқбаттаса отырып, оның ауруының даму
тарихын толық қамти білу үшін мына мәселерге: аурудың басталу себебі мен
уақытына; бұрын қолданылған зерттеу, емдеу тәсілдері мен олардан туындаған
қорытындыға:созылмалы аурудың даму барысында байқалған өзгерістерге, оның
қайталану себептері мен косымша анықтау тәсілдеріне; науқастың көңіл –
күйіне; ауруға әсерін байқау үшін қолданылған емнің түрлеріне, әрі оның
салдарынан пайда болған жаңа белгілерге; науқасты ауруханаға келуге мәжбүр
еткен себепкө, яғни аурының қайталану немесе қайта көрініс беру себептеріне
зер салған жөн.
Осы деректерге сүйеніп, аурудың жедел немесе созылмалы ағымдылығын,
оның ерекшеліктерін анықтауға болады.
Науқастың өмір тарихымен танысу аурудың даму сөбебі мен пайда болуына
әсер еткен жағдайларды анықтауға мүмкіндік береді. Бұл – наукас адамның
өмірбаянымен танысу арқылы,оның дамып жетілу кезеңдерін (нәрестелік,
балалык, жасөспірімдік, ержеткен, қарттық шақтарын) медициналык тұрғыдан
сараптау. Ол үшін мына мәліметтер қажет: туып өскен жерінің ерекшеліктері;
ата-анасының денсаулығымен туған отабсына байланысты деректер; нешінші бала
болып туылғаны, қандай жағдайда, қалай өсіп жетілгені; өмірінің әр
кезеңінде денсаулығында, дене құрылысының қалыптасу барысында байқалған
ерекшеліктер; ата-анасының денсаулығы мен туған отбасына байланысты
деректері; нешінші бала болып туылғаны, қандай жағдайда, қалай өсіп
жетілгені; өмірінің әр кезеңінде денсаулығында, дене құрылысының қалыптасу
барысында байқалған ерекшеліктер; білімінің деңгейі; еңбекке кіріскен жасы,
жұмыс орнында әсер өтетін зиянды факторлар; әйел адамның етеккірінің
басталған кезі, оның ерекшеліктері; жыныстық қатнаста, жүктілік пен
босанғанда байқалған ерекше жағдайлар; өзінің отбасының жағдайы (неше
балалы, тұрғын үйінің жайі, тамақтану, дем алу ерекшеліктері) т.с.с. Сондай-
ақ, науқастың өзінде, ата-анасы мен туыстумаларында байқалған ауруларға,
әсіресе туберкулез, жыныс ағзаларының жұқпалы ауруларына, кейбір әйел
немесе ер адамдарға тән ауруларға, басқа да жиі кездесетін сырқаттармен
ауырған-ауырмағанына көңіл аударылады. Темекі шегу, нашақорлық,
араққұмарлық сияқты зиянды әдеттердің науқас адамға қатысы бар-жоқтығына да
зер салынады.
Аталған деректер әдетте аурудың ағымының сипатын, себептерін айқындай
түседі.
Жалпы шолудың реті
1. Науқастың жалпы хал-жайын анықтау. Ол қанағаттанарлық, орташа, ауыр
және өте ауыр болуы мүмкін.
2. Науқастың ес-санасының күйін анықтағанда байқалатын өзгерістөрдің
түрлері:
а) Дұрыс ес. Мысалы, қойылған сұракқа анық жауап беріп, төңірегіндегі
кұбылыстарды толық аңғарса, науқастың санасының дұрыс болғаны.
Б) Абыржу (помрачнение). Оған науқастың өз жағдайын дұрыс бағаламай,
немкұрайдылықпен қарап, тынышы кетіп, мазасыздануы, сұраққа көшеуілдеп
селқос жауап беруі сияқты белгілер тән.
В) Мелшию (ступор) – қойылған сұраққа қолмен сілкілегенде ғана, онда да
дұрыс жауап бермей, ұйқылы-ояу жағдайда қатып қалу.
Г) Топастану (сопор). Науқас адам есінен танғанымен, нервталшықтарын
тітіркендіргөнде жауап беру қабілеті сақталады.
Д) Естен тану (кома) – тынысалу мен қанайналымы ағзаларының қызметі
сақталған науқас адамның тітіркендіргіштердің әсеріне жауап бермей, терең
ұйқыда болуы.
Ес-сананың осы аталған өзгерістері қансырағанда, қандағы қанттың
мөлшері артып немесе кемігенде, миға қан құйғанда, бүйрек немесе бауыр
қызметінің жеткіліксіздігінен, арақпен уланғанда, т.б. себептерден
байқалады. Ауыр ағымды инфекциялық аурулармен сырқат адамдардың денесі 40-
41оС-ға дейін қызса, олар сандырақтап, тымқозып, галлюцинациялық (түрлі
өлес) жағдайына ұшырауы мүмкін.

Науқастың төсектегі күй қалпының түрлері
1. Жеңіл күй қалып- науқастың өзін өзі күту (жуынып-тарануға,
төсегін жинап, өз бетімен тамақтануға, т.б. іс әрекетті еркін
орындауға) мүмкіндігінің сақталуы.
2. Амалсыз күй қалып- сырқаты меңдап, халі нашарлаған қастық
денесінің белгісі бір қалыпта (үнемі бір қырына, яғни сау жағына
жатуға; басын биіктетіп ұстауға; ұйқы безі зақымдалған адамның
етпетінен жатуға, т.с.с күйде) ұстауға мәжбүр болды.
3. Енжар күй-қалып, әдетте, арықтап әлсіреген немесе ессіз халдегі
науқастарда байқалады; оларға медицина қызметкерлерінің немесе
туыстарының күтімі қажет (жатқан, отырған қалпын өзгерту,
жуындыру, тамақтандыру).
Теріні қарау
Тері – дененің сыртқы жабыны. Ол ішкі ортаны қорғап, тынысалу,
заталмасу, т.б. процестерге қатысады. Көптеген аурулардың белгілерін
теріден көруге болады. Теріні қарап зерттегенде оның түсіне, ылғалдылығына,
серпімділігіне зер салып, қабыршықтану, берту, жара-жарақат, тыртық,
қантамырларының білеуленіп, тарамдануы, сусінділену сияқты өзгерістердің
бар-жоқтығына көңіл аударған жөн.
Терінің түсі түрлі сырқаттарда әр түрлі: ақшыл, сары, қола түсті,
т.с.с.
Ақшыл түс қаны азайып, қансыраған, бүйрек ауруларымен, аорта
ақауларымен сырқат немесе қанында темір немесе фолий қышқылы тапшы
адамдарда байқалса, безгекпен сырқат адамдардың терісі бозғылтсары түсті,
ал рак ауруына шалдыққандардың – бозғылт болады. Аддисон ауруынан тері
қоңыр ренденсе, алмаспен немесе қорғасынмен уланғандардың терісі ағарады.
Тері дененің қызуы тым көтерілгенде, арақты мөлшерсіз ішкенде, қанда
эритроциттердің немесе гемоглобиннің мөлшері тым көбейгенде, морфинмен
уланғанда қызарады. Бір есте ұстарлық жай – бауыр ауруларымен сырқат
адамдардың алақаны ғана қызаратыны.
Терінің көгеруі гемоглобиннің құрамында оттегі тапшы болғанда байқалуы
мүмкін. Бұндай өзгерістер өкпе мен жүрек ауруларында орын алады. Көк денені
түгел немесе жеке ағзалар мен оның беліктерін ғана қамтып, жалпы немесе
жергілікті түрде болады.
Сары түс өт жолдары таспен бітеліп, ісікпен немесе жалқықпен
қасылғанда, эритроциттер тым көп мөлшерде ыдырап, билирубин көп түзілгенде
байқалады. Сары түстің ақшылсарыдан қонырқай жасылға дейінгі әр түрлі реңін
тек күн жарық кезде ғана қарап ажыратуға болады. Аталған себептерден сарғаю
пайда болған науқастың денесі қышып, онда тырнақтың сызаттары, ұсақ жаралар
болуы мүмкін. Дене акрихин, пикрин қышқылы сияқты дәрілерден де сарғаяды.
Кейде терінің пигменті азайып, ақтаңдақ пайда болады. Ал ыстықтағанда,
қызу көтерілгенде, тер бездері зақымдалғанда, сұйықтықты көп ішкенде
терінің ылғалдылығы артады.
Организнен сұйықтық көп бөлініл шығарылса, тері құрғайды. Оның
себептері көп: витаминдердің жеткіліксіздігі, жиі-жиі іш өту, ішек-қарын,
инфекциялық аурулар т.с.с. Терінің ылғал-құрғақтығы қолмен сипап
анықталады.
Терінің серпілділігін анықтау үшін оны қапсыра ұстап, жоғары қарай
тартып, жіберіп қалу керек. Серпімділігі жақсы тері тез калпына келеді.
Арық немесе кәрі адамның терісінің, кұрғақ терінің серпімділігі, әдетте,
төмен.
Теріде түрлі-түрлі бертпелер, есекжем, жалак, ісік, іріндік, темреткі,
тыртық сияқты көптеген аурулардың белгілері жиі ұшырасады.
Ұсақ тамырлыр кеңейгендіктен пайда болып, саусақпен басқанда жойылып,
жібергенде қайта көрінетін ақшыл-қызыл түсті дақ –қызыл бөртпе (розеола)
сүзекте, грипте, сифилисте байқалады. Жекелеген қызғылт дақтар дәрі-
дәрмектердің әсеріне, кейбір ірінді ауруларға тән.
Есекжем – теріде қалыптасатын қышымалы, ақшыл түсті, күлбіреген ошақ.
Ол организмнің сөзімталдығын күрт арттыратын сөбептерден, көбінесе дәрі-
дәрмектердің әсерінен қалыптасады.
Қанталау – қан тамырлары зақымдалғандықтан, тері мен оның шел май
қабатына құйылған қанның ірілі-ұсақты ошақтары. Бұл гемофилия, Верльгоф
ауруы, лейкоз сияқты қан жүйесінің сырқаттарында жиі байқалатын белгі.
Ұшық (герпес) – ішінде сұйықтық болатын, жарылғанда қабыршақтанып
кететін, диаметрі 0,5-1 см көпіршік; көбінесе вирусты инфекцияларда
кездеседі.
Кейбір аурулардан, хирургиялық операциялардан, жара-жарақаттардан
кейін денеде ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
ЖАНСЫЗДАНДЫРУ ЖӘНЕ ЖАЛПЫ ЖАНСЫЗДАНДЫРУДЫҢ ЖАҚ-БЕТ АЙМАҒЫНДАҒЫ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
Тоқпан жілік іші қуыс жілік сүйектер қатарына жатды
Мүше ретіндегі сүйектің құрылысы
ПЕДИАТРИЯ НЕГІЗДЕРІ ЖӘНЕ БАЛАЛАР ГИГИЕНАСЫ
Көру мүшесі
Жас ерекшелік физиологиясы және мектеп гигиенасы пәнінің оқұ-әдістемелік кешені
Қой шаруашылығының практикумы
Сүйектің мүше ретіндегі құрлысы
Үй қояны
ВЕТЕРИНАРИЯЛЫҚ ХИРУРГИЯ-2 ПӘННІҢ ОҚУ ӘДІСТЕМЕЛІК МАТЕРИАЛДАРЫ
Пәндер