Өзбекстан Республикасының ұлттық экономиканың бәсекеге қабілеттілігі



Пән: Халықаралық қатынастар
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 5 бет
Таңдаулыға:   
Өзбекстан Республикасының ұлттық экономиканың бәсекеге қабілеттілігі

Өзбекстан Республикасында экспорттық күшті кеңейту экономикалық дамудың маңызды басымдықтарының бірі болып келеді. Өзбектанның 2018-2021 жылдарға арналаған жаңа стратегиясында экспорттық қызметті дамыту тұжырымдамасын әзірлеу арқылы ұлттық экономиканың бәсекеге қабілеттілігін арттыруға ерекше назар аударылады.
Өзбекстан Республикасы - Орталық Азия аймағының индустриалды дамыған республикаларының бірі болып келеді. ЖІӨ-нің 24 %-ы өнеркәсіпте, 8%-ы ауыл шаруашылығында өндіріледі. Өзбекстан Республикасы аймақтағы ең әртараптандырылған экономикаға ие.
Көптеген мамандардың пікірінше, Өзбекстан өзінің экспорттық күшін арттыруға және одан әрі әлемдік экономикада лайықты орынға орналасу үшін барлық мүмкіншіліктерге ие болып отыр. Оған аграрлық сектордағы, туризм және басқа да салаларда үлкен өндірістік және минералдық-шикізат әлеуеті, сондай-ақ жоғары білікті кадрлық ресурстардың болуы жақсы әсерін тигізеді. Бүгінгі таңда Өзбекстан экспортты ынталандыру және кеңейту бойынша жүйелі шараларды қолдана отырып, әлемдік нарықта отандық тауарлардың бәсекеге қабілеттілігін арттыру арқылы тәуелсіздік жылдарында айтарлықтай нәтижелерге қол жеткізді. Егер, 1990 жылы мақта талшығының жалпы экспорт көлеміндегі үлесі 6%-ды құраса, 2016 жылы бұл көрсеткіш 5% деңгейінде болды. Сонымен қатар, қызметтердің үлесі айтарлықтай өсті. 2000 жылы олар экспорттың жалпы көлемінің 13,8 %-ын құраса, ал 2016 жылы - 25,5%-ды құраған. Тауарлар мен қызметтер экспорты аясында шағын бизнестің рөлі тұрақты өсуде. 2016 жылдың соңына қарай бұл сектор 28,5%-ды құраған.
Өзбекстан Республикасындағы әуе кемелерінің құрылыс индустриясы тоқтатылды. 1991 жылы 300-ден астам Өзбекстан астанасында жұмыс істейтін Ташсельмаш, Ташхиммаш өнеркәсіп кәсіпорындары, зауыттары, Алгоритм, Зенит, Миконд, Юлдуз және басқа да өнеркәсіптік бірлестіктер ұмытылды. Индустриалды дамыған Жапония және Оңтүстік Корея секілді елдер қатарына қосылу үшін, Өзбекстанға автокөлік өнеркәсібі сиақты жаңа өндіріс саласын дамыту қажет. Алайда бұл сала қиын жағдайда тұр.
Экономикалық дағдарыс, сонымен қатар Ресей мен Қазақстан нарығындағы автокөлік нарығын қорғау, өзбек көліктерін экспорттаудың төмендеуіне әкелді. 2011 жылы шыңы 92,8 мың бірліктен кейін олардың көлемі төмендей бастады. Еуропалық кәсіпкерлер қауымдастығының ақпараттары бойынша 2013 жылы GM Uzbekistan автокөлігі 60,8 мың нан 20,5 мыңға құлдырады. 2015-2016 жылдары бұл көрсеткіш 10,4 мыңды құрады. Мысалы, өткен жылы Өзбекстаннан Қазақстанға 400-ден кем автокөлік сатылды. 2013 жылы Қазақстандықтар УзДэу автокөлігінің ең жақсы 13 мың түрін сатып алған болатын. Өзбекстанда 2016 жылы автокөліктер өндірісі 88152 бірлікті құрады, бұл 2015 жылға қарағанда 52,5% -ға аз. Биылғы жылы автомобильдер шығаруды қысқарту жоспарланып отыр. Себебі өзбек көліктеріне деген қызығушылық тез төмендеп келеді.
Ташкенттің ресми риторикасына, сондай-ақ тәуелсіздік жылдарында ондаған жаңа өндірістік нысандар енгізілгеніне қарамастан, елде өнеркәсіптік қуаттылықтың кеңестік деңгейінен (ЖІӨ-де 26%-дан астам) асып кете алмайтындығын атап өткен жөн. Сарапшылардың пікірінше, нақты өндірістің дамуы бизнеске, сыбайлас жемқорлыққа, инфрақұрылымды дамытуға, несиелік және қаржылық саясатқа қатысты әкімшілік қысыммен кедергі келтіреді.
Өзбекстанның мемлекеттік статистика комитетіне сәйкес, Орталық Азия елдері шығарған түпкілікті өнімнің үлесінде, Өзбекстанның мемлекеттік минералды тыңайтқыштардың 80%-ын, химиялық талшықтардың 94%-ын, табиғи газдың 54%-ын, цементтің 59%-ын және мақта шикізатының 65%-дық үлесін құрайды. Өзбекстан экономиканың отарлық жүйесінен құтылғаннан бері, өнеркәсіп өндірісінің көлемі бұрын-соңды болмаған қарқынмен өсті және әлі де өсіп келеді. 2015 жылы өсім 8%-құрады.
Өзбекстан жедел дамуға дайын ел. Оны мына төрт жақтан көруге болады. Бірінші, адам саны. Өзбекстанда қазір 32 миллион халық бар. Енді 15 жылда 40 миллионға жететіні анық. Бұл көрсеткіш көп салаға тиімділік алып келетіні анық. Мәселен, экономикалық тұрақтылыққа кепіл болады. Екінші, ауыл шаруашылығы қуатты. Ауыл шаруашылығының түрі көп, бидайдан басқа барлық өніммен өзін-өзі қамдауға жеткілікті. Үшіншіден, Өзбекстан халқы негізгі кәсіп салаларына бейім. Сыртқа шығаратын еңбек күштерінің бәрі өзіне сай маманданған. Төртіншіден, елде осыған дейін жұмыс істеп тұрған өнеркәсіп орындары бар. Нақтырақ айтсақ, резина, тұрмыстық жабдықтар, автокөлік қосалқы бөлшектерімен қоса, көмір, табиғи газ, мұнай, уран сынды қазба байлықтар өндіреді.
Жұмыспен қамту бойынша, ауыл шаруашылығында 44%-ды, өнеркәсіпте 20%-ды, қызмет көрсетуде 36%-ды құрайды.
Өзбекстанның агроөнеркәсіптік кешенінің басты саласы мақта өсіру болып табылады. Өзбекстан мақта өсіруден дүниежүзі бойынша өзіндік орны бар мемлекет. Өзбекстан Республикасында жылына 4 млн тонна мақта жиналады және оның басым бөлігі сыртқа экспортталады.
2015 жылы Өзбекстанның ЖІӨ көлемі 8%-ды құраған, жан басына шаққанда ЖІӨ 6 АҚШ долларын құрайды. Тәуелсіздік жылдары елдің ЖІӨ-і үш есе артып, халықтың табысы 10 есе өскен.
Өзбекстан индустриалды-аграрлы мемлекет. Жері табиғи ресурстарға бай. Бүкіл Орта Азиядағы газ конденсатының 74%-ы Өзбекстанның үлесіне тиеді. Мақта дақылын өсіру көрсеткіші бойынша әлемде 5-орында, ал мақта талшықтарын әлемдік экспортқа шығару жөнінен 6-орында.
Жібек шикізатын, жүн, қаракөл елтірісі, жеміс-жидек, алтын, табиғи газды экспортқа шығарып, азық-түлік, шикізат, т.б. өнімдерді сырттан алады.
Қуатты жылу электр станциялары әлі ... жалғасы

Сіз бұл жұмысты біздің қосымшамыз арқылы толығымен тегін көре аласыз.
Ұқсас жұмыстар
Қазақстан Республикасы аймақтық интеграция процесінде
Жаңа Жібек Жолы туризм ретінде болашағы
Қазақстандағы туризм индустриясының қазіргі жағдайы
Экономиканы мемлекеттік реттеудің мәні мен мазмұнын сипаттау арқылы тиімді мемлекеттік реттеу механизмдерін ұсыну
Қазақстан Республикасының экономикалық жағдайы
ҚР сыртқы сауда саясаты
Қазақстан Республикасында азық-түлік нарығын реттеу
Қазақстан Республикасының бәсекеге қабілеттілігі
Сыртқы сауда туралы
Қазақстан Республикасының экономикалық қауіпсіздігі мәселелері және перспективасы
Пәндер