Оқушылардың сыныптан тыс оқыту үрдісінде танымдық іс-әрекетін қалыптастыру


Ф-ОБ-001/033
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
А. ЯСАУИ АТЫНДАҒЫ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ҚАЗАҚ-ТҮРІК УНИВЕРСИТЕТІ
ТАРИХ ЖӘНЕ ПЕДАГОГИКА ФАКУЛЬТЕТІ
«Жалпы педагогика және этнопедагогика» кафедрасы
ДИПЛОМДЫҚ ЖҰМЫС
Тақырыбы: Оқушылардың сыныптан тыс оқыту үрдісінде танымдық іс-әрекетін қалыптастыру
Мазмұны
Кіріспе . . . 3-5
І Бөлім. Оқушылардың сыныптан тыс оқыту үрдісінде танымдық іс-әрекетін қалыптастырудың теориялық негіздері
1. 1. Оқушылардың сыныптан тыс оқыту үрдісінде танымдық іс-әрекетін қалыптастырудың жолдары . . . 6-17
1. 2. Оқыту үрдісінде танымдық іс-әрекетін қалыптастыруда сыныптан тыс жұмысты ұйымдастыру . . . 18-31
ІІ Бөлім. Оқушылардың сыныптан тыс оқыту үрдісінде танымдық іс-әрекетін қалыптастырудың әдістемесі
2. 1. Оқушыларының сыныптан тыс оқыту үрдісінде танымдық іс-әрекетін қалыптастырудың өзіндік ерекшеліктері . . . 32-44
2. 2. Сыныптан тыс жұмысты ұйымдастыруда оқушылардың білімін тереңдетудің әдіс-тәсілдері . . . 45-50
Қорытынды . . . 51-52
Пайдаланылған әдебиеттер . . . 53-55
Кіріспе
Зерттеудің көкейкестілігі : Еліміздің болашағы - ұрпақ тәрбиесінде. Ғылым адам баласы ойсанасының дүниетанымының өсуіне байланысты дамып, қалыптасуда. Оқушыларды өмірге дайындау, өздігінен жұмыс жасау мақсатында оқу-тәрбие ісінде өзгерістердің қыры мен сырын терең білу міндеттерін айқындау, сонын ішінде ортада кейін білім беруде тәжірибесіне сүйену - бүгінгі көкейкесті мәселе.
Бұл жерде негізгі мәселе - оқытудың теориялық негіздерін есепке ала отырып, ортадан кейінгі білім берудегі мектептердің өзіндік жұмысын дамыту, жолға қою болып отыр. Қоғамдық дамудың қазіргі кезеңдегі жаңаша ой-пікірлер мен педагогикалық көзқарастардың қалыптасуы оқушының өзіндік жұмысы мен айналасуына мүмкіндіктер туғызуда. Кейінгі кезде өзіндік жұмысты дамыту, алға қою, оларды зерттеу жан-жақты толыға түсуде. Қазақстан Республикасы Білім туралы заң қабылдануы оның негізінде Білім мемлекеттік бағдарламасы «Жалпы білім беретін мектептің бастауыш сатыдағы білім мазмұнының тұжырымдамасы» қабылданып, еліміздің өркендеуі әлемдік жетістіктерге көтерілуі, оқушыларының өмірге, білімге көзқарасын қалыптасуы, оның педагогикалық-психологиялық тұрғыдан дұрыс басқару қазіргі кезде объективті қажеттілік оқушылардың сыныптан тыс оқыту үрдісінде танымдық іс-әрекетін қалыптастыру - өз бетінше жұмыс жасауды жетілдіру - ұйымдастырудың негізі болып табылады. Сондықтан бұл мәселе оқушылардың сыныптан тыс оқыту үрдісінде ғылыми таным әдістері, логикалық ойлау операциялары, өз бетінше жұмыстарды ұйымдастырудың теориялық негіздерін анықтауды қажет етеді. [1]
Бұл мәселенің маңыздылығы оның қажеттілігін Р. Г. Лемберг, Ж. Аймауытов, М. Жұмабаев, А. Байтұрсынов, Т. Сабыров, Ж. Қоянбаев т. б. ерекше мән береді.
Оқушылардың сыныптан тыс оқыту үрдісінде санасында белгілі бір білім қоры болмайтын болса онда олар да өз бетінше жұмысты сыныптан тыс уақытта игере алмайды. Сондықтан оқушыны өз бетінше ойлауға үйрету, білім қорымен қаруландыру мәселесі негізгі мәселе деп түсінуіміз қажет. Оқушының өзі қоршаған дүниенің сырын білуі, оқу материалына түсініп оны өмірде қолдану ақыл-ойға байланысты. Оқыту ақыл-ойдың сапасына әсер етіп, дамуға, өздігінен ойлауға себепші болады. [2]
Көрнекті психолог Л. С. Выготский оқу арқылы баланың санасында болатын өзгерістерді алдын-ала мақсатқа сай мүмкіндігін дәлелдеді. Оның пікірінше, оқыту-оқудың мақсатқа сай жүріп оған негіз болатын үрдіс. Шындығында, бала танып білуді, қажетсінуді, іздеуді, зерттеуді өз бетінше ойлап, түсініп іске асырады. [3]
Қазақстан Республикасының «Білім туралы» заңында сыныптан тыс білім беру азаматтардың, қоғамның, мемлекеттің білімдік және мәдени қажеттіліктерін жан-жақты қанағаттандыру мақсатында білім берудің бағдарламалары негізінде іске асырылатын тәрбиелеу және оқыту үрдісі деп көрсетіледі. Бастауыш мектеп жасындағы оқушылардың сыныптан тыс оқыту үрдісінде сыныптан тыс жұмыстарын ұйымдастыру білім беру негізінде ұйымдастрылады. Сыныптан тыс жұмыстарды ұйымдастыру және оның білімін тереңдетуге ықпалы шығармашылық еңбегіне, қабілеттеріне, салауатты өмір сүруіне, бос уақытын мазмұнды ұйымдастыруына байланысты. Мектепте оқу-тәрбие үрдісінде сыныптан тыс жұмыстарды ұйымдастырудың бірнеше бағыттары бар. Бұл әрине оқу-тәрбие жұмысын ұйымдастыруда мұғалімнің шеберлігіне, тәжірибесіне байланысты. Бастауыш сынып жасындағы оқушылардың сыныптан тыс оқыту үрдісінде сыныптан тыс жұмысын ұйымдастырудың жолдарын іздестіру қажеттілігі туындап, оқушының білімін тереңдету ықпалы жолға қойылуда. Сондықтан бастауыш мектеп жасындағы оқушының сыныптан тыс жұмысын ұйымдастырудың маңыздылығын көріп отырмыз. [4]
Зерттеу мақсаты: О қушыларының сыныптан тыс оқыту үрдісінде танымдық іс-әрекетін қалыптастыру жолдарын анықтау.
Зерттеу міндеттері: Оқушылардың сыныптан тыс оқыту үрдісінде сыныптан тыс оқыту үрдісінде танымдық іс-әрекетін қалыптастырудың жолдары:
- Оқыту үрдісінде оқушылардың сыныптан тыс оқыту үрдісінде танымдық іс-әрекетін қалыптастыруда сыныптан тыс жұмыстарын ұйымдастыру;
- Оқушыларының сыныптан тыс оқыту үрдісінде танымдық іс-әрекетін қалыптастырудың өзіндік ерекшеліктері;
- Сыныптан тыс жұмысты ұйымдаструда оқушылардың сыныптан тыс оқыту үрдісінде білімін тереңдетудің әдіс-тәсілдері.
Зерттеу нысаны: Бастауыш сыныптардағы оқу-тәрбие үрдісі.
Зерттеу пәні: Сыныптан тыс оқыту үрдісінде оқушылардың танымдық іс-әрекетін қалыптастыру үрдісі.
Зерттеудің әдістері: Зерттеу тақырыбы бойынша философиялық, педагогикалық, әдістемелік әдебиеттерге теориялық талдау жасау; оқушылардың сыныптан тыс оқыту үрдісінде танымдық іс-әрекет нәтижелерін бақылау.
Диплом жұмысының құрылымы: Кіріспе, екі тараудан, әр тарау екі бөлімнен, қорытындыдан, пайдаланылған әдебиеттер мен қосымшадан тұрады.
І Бөлім. Оқушылардың сыныптан тыс оқыту үрдісінде танымдық іс-әрекетін қалыптастырудың теориялық негіздері
1. 1. Оқушылардың сыныптан тыс оқыту үрдісінде танымдық іс-әрекет іс-әрекетін қалыптастырудың жолдары
Білім беру жүйесі қоғамның әлеуметтік-экономикалық дамуының жетекші рөлін атқарады, сондай-ақ оны әрі қарай айқындай түседі. Ал білімнің қалыптасып дамуының жалпы шарттары философияның негізгі мәселесі - рухтың материяға, сананың болмысқа қатынасы тұрғысынан зерттелетін ілім - «таным теориясы» деп аталады. Таным теориясының басқа ғылыми теориялардан түбірлі айырмашылығы: ол - білімнің қалыптасуы мен негізделуінің жалпы ұстанымдарын, объективтік қатынастарды қалыптастыру. [5]
Танымдық іс-әрекет - шәкірттің білімге деген өте белсенді ақыл-ой қажеттіліктен, мақсат, танымдық іс-әрекет уәж және әрекетті орындаудың тәсіл-амалдарынан тұрады. Танымдық іс-әрекеттің негізінде оқушыларда танымдық іс-әрекет қызығу, танымдық ізденімпаздық қалыптасады.
Танымдық іс-әрекет, қызығу ұғымы және оны қалыптастыру мәселесіне педагогтер, психологтердің, әдіскерлердің көптеген ғылыми зерттеу еңбектері арналған Бұл мәселенің кейбір қырлары тамыры тереңге бойлайтын көне замандардан бастау алады.
Көне замандағы Антика дәуірінің өзінде-ақ ойшылдар мен педагогтер оқушылардың сыныптан тыс оқыту үрдісінде өзіндік ой тұжырымдарын жасау және оны дамыту үшін репродуктивті және эвристикалық әдістер жайлы мәселелерге көңіл бөлген. Оқушылардың сыныптан тыс оқыту үрдісінде ақыл-ой тәрбиесіне негізделген тәрбие теориясында айналасындағы дүниені шынайы ақиқат тұрғыда танып-білуін қамтамасыз етуі мен қоғамға, адамға дұрыс қарым-қатынастың қалыптастырылуын қарастырды.
Ежелгі Греция мен Римде құл иеленушілік құрылыс кезінде басқа мемлекеттермен салыстырғанда қоғамдық даму деңгейі жоғары болды. Антика дәуірі мемлекеттерінде өскелең ұрпаққа тәрбие беру ісіне көп көңіл бөлінді. Құл иеленуші қоғамына мемлекетті қорғай алатын, қажет кезінде басқыншылық әрекеттерге икемді, күшті, жігерлі және білікті адамдар қажет болған. Нәтижесінде ежелгі грек тәрбие теориясы пайда болып, бұл идеялар Платон, Аристотель, сондай-ақ ежелгі рим философтері Плутарх, Пацит, Квинтимин еңбектерінде одан әрі дами түсті. [6]
Бұл теорияда ақыл-ой тәрбиесіне көп көңіл бөлінеді, әсіресе, шәкірттің өз ой тұжырымын дамытуға ерекше мән беріледі.
Сократтың өзі оқыту барысында шәкірттердің танымдық іс-әрекет белсенділігі мен ізденімпаздығын арнайы басқарудың маңыздылығын атап көрсеткен еді. Ол шәкірттердің танымдық іс-әрекет ізденімпаздығын арттыратын арнайы оқыту әдісін - эвристикалық әңгімелесуді алғаш рет қолданды. Сократ білімді жай ғана бере салмай, шәкірттеріне сұрақ қоя отырып олардың ойлау қабілетін, қызығуын арттырып, өз ой тұжырымын жасай білуге үйретті. Эвристикалық сұрақтарды алдын ала дайындай отырып танымдық іс-әрекет ізденімпаздықты оқыту құралы ретінде қалыптастырады.
И. Гербарт танымдық іс-әрекет ізденімпаздықты дамыту - оқытудың негізгі міндеттерінің бірі деген пікірде болды. Ол оқу материалы жеңіл болмауы керек, баланың психикалық іс-әрекеті нәтижесіне сәйкес бірте-бірте күрделендіру идеясын ұсынды. Өзінің оқыту теориясы негізінде Гербарт адамның алуан салалы қызығуларын алады. Адамдарға қызығулар айналасын қоршаған дүниесін танып білуге немесе қоғамдық өмірге араласуға байланысты болады. Біріншісіне жататын қызығу - эмпирикалық, бұл айналасын қоршаған дүниенің кейбір оқиғаларын білуге бағытталады, ойлауға негізделген ақыл-ой қызығуы эстетикалық қызығу - оқиғаларды көркемдік жағынан бағалай білушілікті көрсетеді. Қызығудың екінші тобына жататындар - симпатикалық қызығу, бұл жеке адамдар арасында қатынас туғызады; әлеуметтік қызығу -әр түрлі қоғамдық ұйымдардың арақатынасын анықтайды; дінге қызығу -діни ұғымды күшейтеді. Осы алты түрлі қызығу оқушылардың сыныптан тыс оқыту үрдісінде меңгеретін білім мазмұнын анықтайды. [7]
Қызығу (латынша негізі - мәні бар, маңызды) - адам ерекше сезінетін қимылдың нақты себебі. Қызығуды жеке тұлғаның өз әрекетіне бағалық қатынасы деп анықтауға болады. Оқушының танымдық іс-әрекет қызығуы танымдық іс-әрекет саласына қатынасынан пайда болады. Оқуға, білуге деген қызығу танымдық іс-әрекет белсенділіктің қозғаушысы екені белгілі. Л. Выготский бұл жөнінде былай деген: «Ең алдымен, оқушыны бір әрекетке тарту үшін, сен оны қызықтыр, оның бұл әрекетке дайын екенін білу үшін қамқорлық жаса, осыны іске асыру үшін барлық күшін салатынын және бала өзі қимылдайтынын, ал мұғалім болса сол әрекетті басқарып, бағыттап отыру керек. Оқушылардың сыныптан тыс оқыту үрдісінде танымдық іс-әрекет қызығуы олардың білім сапасы мен даму деңгейіне байланысты ойлау әрекетінің әдістерінің қалыптасуына тәуелді». [8]
Танымдық іс-әрекет қызығу оқу-тәрбие үрдісінің барлық саласында көрініс табады. Қазіргі тәрбие, оқытудың ең көкейкесті мәселелерінің біріне танымдық іс-әрекет қызығуды жатқызамыз. Оның негізі оқу үрдісін белсендіру жолдары мен оқушылардың сыныптан тыс оқыту үрдісінде қызығуын дамытуды ұсынады, оқытудың белсенді әдістері танымдық іс-әрекет қызығуды дамытуды көздейді. Сабақтың қай түрі болсын қызығушылық уәждемеге бағытталады. Білім беруді ізгілендіру оқушының танымдық іс-әрекет ой-өрісін кеңейтуді негізгі орынға қояды. [9]
Педагогтер, психологтер, әдіскерлер танымдық іс-әрекет ұғымы мен танымдық іс-әрекет белсенділікті қалыптастыру мәселесіне ерекше көңіл бөлген. Оқушылардың сыныптан тыс оқыту үрдісінде ақыл ой тәрбиесіне негізделген тәрбие теориясы айналасындағы дүниені шынайы ақиқат тұрғыда танып білуін қамтамасыз етуді және қоғамға, адамдарға дұрыс қарым қатынасын қалыптастыруды қарастырады. [10]
Танымдық іс-әрекет белсенділік туралы анықтамаларға талдау жасай отырып оқушылардың сыныптан тыс оқыту үрдісінде танымдық іс-әрекет белсендік белгілері анықталады. Оған мына үш белгі тән:
- Оқу танымдық іс-әрекеттің қоғамдағы маңыздылық бағыты;
- Оқу танымдық іс-әрекеттің интелектуалдық сипаты;
- Оқу танымдық іс-әрекеттің реттеушілік сипаты;
Сондай ақ, танымдық іс-әрекет белсенділігін дамыту тиімділігі мынадай жетекші факторлармен анықталады:
- оқушылардың сыныптан тыс оқыту үрдісінде оқушының жас ерекшеліктерін есепке алу;
- оқу үрдісіне мәселелік оқытуды кеңінен енгізу;
- материалдарды айтып түсіндіруде жүйелік ұстанымын қамтамасыз ету;
- бірте-бірте күрделене түсетін тапсырмалар кешенін шешудегі қол жеткен табыстарды «нығайтуды» қамтамасыз ету т. б.
Оқу үрдісі оқушылардың сыныптан тыс оқыту үрдісінде танымдық іс-әрекеті нәтижесінде жүзеге асады, ал танымдық іс-әрекеті негізінде оқушыларда танымдық іс-әрекет белсенділік қалыптасады. Демек, оқушылардың сыныптан тыс оқыту үрдісінде танымдық іс-әрекетін қалыптастыруды арнайы ұйымдастыру - оқу үрдісін жетілдірудің негізгі шарты.
Оқушылардың сыныптан тыс оқыту үрдісінің танымдық іс-әрекетін қалыптастыруда оқу материалдарының маңыздылығы дәрежесіне қарай оның құндылығын анықтап, сабақ беру мен оқу үрдісін ұйымдастыра білудің маңызы зор. Оқытудың мазмұнына фактілерден, әрекет тәсілдерінен басқа оқытудың шын мазмұнымен бірге оқу үрдісіне қатысушылардың арасында ақпарат алмасу қорын құратын және оқушылардың сыныптан тыс оқыту үрдісінде осы мазмұнды игеруіне әрі оны өмірде қолдануына қызмет ететін мәліметтер кіреді. [11]
Зерттеуші ғалымдар оқудағы танымдық іс-әрекетін қалыптастыру мәселелерін тәжірибеде шешудің түрлі жолдарын бөліп көрсеткен. Олар мына төмендегілер:
- оқу үрдісіне қатысушылардың екі жақты сипаты әсері негізінде мұғалім мен оқушының бірлескен әрекеті арқылы (Т. Сабыров, Н. Хмель, Е. Галант, Л. Аристова, М. Данилов, Г. Щукина, Р. Лемберг) ;
- танымдық іс-әрекеттің дербестігін қалыптастыратын өзіндік жұмысты ұйымдастыру мен оқу міндеттерін іріктеп шешу арқылы (Б. Есипов, Т. Сабыров, М. Скаткин, Б. Айтмамбетова, т. б. ) ;
-танымдық іс-әрекеттің тәсілдерін қалыптастыру арқылы (Н. Меньшинская, П. Пидкасистый, Т. Шамова, А. Әбілқасымова, Р. Омарова, А. Мустояпова) ;
- оқытудағы әдістемелік білімдер элементтерін енгізу арқылы (И. Лернер, Б. Коротяев, М. Құдайқұлов) ;
- іс-әрекеттің бағдарланушылық негізін құрайтын жалпылама білімдерді енгізу арқылы (П. Гальперин, Н. Талызина) ;
- оқу іс-әрекетін өздігінше бақылауды дамыту арқылы (Л. Рувинский, А. Қазмағамбетов) .
Оқыту үрдісінде оқушының танымдық іс-әрекетін қалыптастыру үшін білімдер мен әрекет тәсілдерін алуды қажеттендіруді қалыптастыратын шарттарды, өзін-өзі бейімдеу шарттарын, мәселелерді шешудің түрлі нысандарын ұйымдастыру дағдыларын дамытудың шарттарын қамтамасыз етуі тиіс.
Оқушылардың сыныптан тыс оқыту үрдісінде танымдық іс-әрекетінің деңгейлеріне тоқталатын болсақ, оның ең жоғары деңгейі танымдық іс-әрекет міндеттерді өз бетінше қоюмен, тапсырмалардың шешімін табуда неғұрлым тиімді жолдарын болжаумен және өз бетінше айқындаумен, өздігінен бағалаумен сипатталады. [12]
Танымдық іс-әрекет ізденімпаздық пен белсенділік жеке тұлғаның алуан қырлы болмыс-бітімі болып табылады, ол - сезімталдық, танымдық іс-әрекет және еріктік үрдіс нәтижесі, танымдық іс-әрекет уәж пен өз бетінше әрекет тәсілдерінің жиынтығы, танымға деген тұрақты құлшыныс болып табылатын танымдық іс-әрекетке бейімделуі.
Оқушылардың сыныптан тыс оқыту үрдісінде танымдық іс-әрекетін арттырудың негізі факторларына олардың өз мүмкіндігін сезінуі, оқушылардың сыныптан тыс оқыту үрдісінде өз тандауымен жұмыс істеуі, оқу үрдісінде оқушының өз әрекетінен қанағаттануы; оларға мұғалім тарапынан қойылатын талап пен қабілеттерінін, сәйкес болуы; мұғалімнің өзіндік жұмысты ұйымдастыра алуы, т. б. жатады. Бұл факторлар оқу мотивтерінің өрісін кеңейтіп, шығармашылық әрекетіне негіз қалайды. Қабілеттер оқушыға дайын түрінде берілмейді, ол оқыту барысында жүзеге асатын дамудың нәтижесі. Оқу, білім алу қабілеттерінің өзі оқушының іс-әрекетінсіз пайда болуы мүмкін емес. Қабілеттердің деңгейі әр оқушыда әр түрлі болғандықтан, мұғалім танымдық іс-әрекет тапсырманы беру кезінде оны ескеруі тиіс.
Оқушылардың сыныптан тыс оқыту үрдісінде танымдық іс-әрекеті жеке дамуын қамтамасыз ететін, танымдық іс-әрекет тапсырмаларды шешу кезінде игерілген білімдер мен біліктерді іс жүзінде қолданылатын, ең бастысы, саналылықпен білімдеріне, дағдыларына және интеллектуалдық бейімділіктеріне сүйеніп, өз бетімен кәсіптік бағдар мәселесін анықтайтын және өзіндік шығармашылық ой-өрісін кеңейте білуімен сипатталатын жеке тұлғаға тән қасиет.
Оқушылардың сыныптан тыс оқыту үрдісінде танымдық іс-әрекетін қалыптастыру үшін мұғалім тарапынан ұйымдастырушылық пен дұрыс басшылық және оған оқушылардың сыныптан тыс оқыту үрдісінде өздері белсенділік танытпағы ләзім. Ал оқушылардың сыныптан тыс оқыту үрдісінде жеке басынын, дамуына белсенді болуы үшін оны қажетсінуі, ізденуі, бағдарлай білуі, зерттеу біліктері болуы қажет. Бұл жерде оқушылардың сыныптан тыс оқыту үрдісінде қабілеттерін дамытып қана қоймай, олардың танымдық іс-әрекет жан қуаттарының оянуына ықпал етудің, сол жолда ізденісін, талабын ұштап, білім деңгейін жетілдірудің маңызы ерекше.
Білім - үздіксіз білім берудің алғашқы басқышы. Осыған сәйкес оқушыға белгілі бір көлемдегі білім, білік-дағдыларды меңгертумен бірге табиғат, қоршаған дүние туралы түсініктерін кеңейте отырып, оларды шығармашылық бағытта жан-жақты дамыту-бүгінгі күннің басты талабы. Осы талап тұрғысынан алғанда, оқу-тәрбие үрдісін ұйымдастырудың сан түрлі дәдіс-тәсілдерін іздестіру, жаңа технологияларды тиімді пайдаланудың маңызы ерекше. Сонымен оқушыларды ана тілі пәнін оқыту барысында танымдық іс-әрекетін қалыптастыру үшін қажетті жағдайлар жасау керек. [13]
Мұғалім ең алдымен сыныпта шығармашылық көңіл-күй тудыру үшін баланың назарын бір нәрсеге аудару керек. Мысалы оқушылардың сыныптан тыс оқыту үрдісінде назарын танымдық іс-әрекеттің, белсенділігін дамыту үшін үнемі тапсырма, жаттығу, ойын түрлерін ұсынған жөн.
Шығармашылықпен жеке-дара оқушы емес, сыныптың, мектептің бүкіл оқушылары ойласу үшін жағдай, мүмкіндік туғызу. Сыныпта, ұжымда өзара шығармашылық қарым-қатынас, шығармашылық ахуал орнату көзделеді.
Мұғалім - оқушы үшін қарапайым ғана жан. Ал егер ол оқиға, сюжет құруға, образ жасауда жазушылық шеберлік танытса, оқушылар ерекше елтиді. Өздерінің күшіне деген сенім қалыптасады.
Мұғалімнің шығармашылықпен айналысуы және өзінің жазған дүниелері жөнінде пікір алмасуы оқушының танымдық іс-әрекетін қалыптастырады. [14]
Танымдық іс-әрекетін қалыптастыру үшін психологиялық қауіпсіздік, еркіндік, ашықтық, бостандықты қамтамасыз етіледі.
Ұлы неміс педагогі А. Дистерверг әйгілі «Неміс мұғалімдерінің білім беру ісіне басшылық» атты еңбегінде «Жаман мұғалім ақиқатты өзі айтып береді, ал жақсы мұғалім оқушының өзін ізденуге жетепейді, ойлауға үйретеді» деген.
Неміс педагогі И. Ф. Гербарт өзінің оқыту теориясының негізіне әр саладағы қызғушылықгы алған. Адамдағы қызығушылықтар қоршаған дүниені танып білуге немесе қоғамдық өмірге араласуға байланысты. Қызығу туралы психолог мамандар мынадай өз ой-пікірлерін жетік түсіндірген. [15]
Тәуелсіз мемлекетіміздің болашағын дайындауда, олардың дүниетанымын, өмірлік бағдарын кеңейтіп, жан-жақты жетілген азамат етіп шығару талабы тұр. Көп уақыт орта білім беретін мектептің негізгі міндеті - білім беру, дағды мен біліктерін қалыптастыру болып келсе, қазіргі мектептің негізгі міндеті - біршама күрделі ойы ұшқыр, шығармашылық қабілеті жоғары, танымдық іс-әрекеті қалыптасқан, өмірге икемді, жан-жақты дамыған жеке басты тұлға тәрбиелеу. Әр заманның ұсынары бар және қалай болғанда да заман ағымынан қалмай, ілгері жүру - ұлы мұрат.
Қазіргі уақытта Қазақстанда білім берудің өзіндік ұлттық ерекшелігі қалыптасуды Елбасының халыққа арнаған «Қазақстан 2030» жолдауындағы негізгі идеяларды іске асырудағы білімнің басты миссиясын оқушылардың сыныптан тыс оқыту үрдісінде қазақстандық патриотизмге, шығармашылық жағынан дамыған жеке тұлға, реформаға белсене қатысушы ретінде тәрбиелеу деп есептейміз. XXI ғасырда Қазақстанның Орта Азия барысына айналуын елестету үшін бүгіннен бастап жас ұрпақтың бойына ұлттық мінез-құлық, биік талғампаздық, тәкаппарлық, тектілік пен білімділік, шығармашылық қасиеттерін, танымдық іс-әрекетін қалыптастыруымыз керек.
Мектеп - әлеуметтік мәселелердің ішіндегі ең өзекті мәселелердің бірі. Мектептегі оқу-тәрбие жұмыстарына жаңаша көзқараспен қарау қажеттілігі туындайды. Қазақстанның болашағын ойласақ, егемен еліміздің білім беру жүйесі мен мектептері қазіргі жағдайда шығармашыл жаңа адамды қалыптастыру бағытында жұмыс жүргізуі тиіс. Адам баласының шығар биігі тек білім арқылы боларын терең пайымдаған мемлекет басшысы Н. Ә. Назарбаев білім қызметкерлерінің І-ші құрылтайында: «Ұстаздар ескі қалыптасқан көзқарастан құтылуы керек, өйткені ескі білімге оқушылардан сұраныс жоқ» деген еді. Бұл ойдан аңғарып отырғанымыз, қоғамның бүгінгі таңда жалпы білім беретін мектепке қоятын талаптарының өзгеріп керек, өйткені ескі білімге оқушылардан сұраныс жоқ" деген еді.
... жалғасы- Іс жүргізу
- Автоматтандыру, Техника
- Алғашқы әскери дайындық
- Астрономия
- Ауыл шаруашылығы
- Банк ісі
- Бизнесті бағалау
- Биология
- Бухгалтерлік іс
- Валеология
- Ветеринария
- География
- Геология, Геофизика, Геодезия
- Дін
- Ет, сүт, шарап өнімдері
- Жалпы тарих
- Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
- Журналистика
- Информатика
- Кеден ісі
- Маркетинг
- Математика, Геометрия
- Медицина
- Мемлекеттік басқару
- Менеджмент
- Мұнай, Газ
- Мұрағат ісі
- Мәдениеттану
- ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
- Педагогика
- Полиграфия
- Психология
- Салық
- Саясаттану
- Сақтандыру
- Сертификаттау, стандарттау
- Социология, Демография
- Спорт
- Статистика
- Тілтану, Филология
- Тарихи тұлғалар
- Тау-кен ісі
- Транспорт
- Туризм
- Физика
- Философия
- Халықаралық қатынастар
- Химия
- Экология, Қоршаған ортаны қорғау
- Экономика
- Экономикалық география
- Электротехника
- Қазақстан тарихы
- Қаржы
- Құрылыс
- Құқық, Криминалистика
- Әдебиет
- Өнер, музыка
- Өнеркәсіп, Өндіріс
Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор #1 болып табылады.

Ақпарат
Қосымша
Email: info@stud.kz