Өзіндік сана — күрделі психологиялық құрылым


Пән: Психология
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 4 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге
Кепілдік барма?

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






ӨЗІНДІК САНАНЫҢ ДАМУЫ
Өзіндік сана — күрделі психологиялық құрылым, ол ерекше компоненттер
ретінде өзіне. В. С. Мерлиннің осылай деп санайтынындай, біріншіден, өзінің
теңдестігін ұғынуды, екіншіден, белсенді, іс-әрекетшіл негіз ретінде өз
менін ұғынуды, үшіншіден, өзінің психикалық қасиеттері мен сапаларын
үғынуды, төртіншіден, езін-өзі әлеуметтік-адамгершілік бағалаулардың
белгілі бір жүйесін қамтиды. Бұл элементтердің бәрі бір-бірімен функциялық
және генетикалық турғыдан байланысты. Бірақ олар бір мезгілде
қалыптаспайды. Теңдестігін ұғынудың бастамалары сыртқы заттардан болған
және өз денесінде болған түйсіктерді ажырата бастаған кезден бастап
нәрестенің өзінде-ақ болады, менді ұғыну бала жіктеу есімдіктерін дұрыс
қолдана бастаған, шамамен үш жастан басталады. Өзінің психикалық
қасиеттерін ұғыну мен өзін-өзі бағалау жеткіншектік және жас өспірімдік
кезеңде неғұрлым көп маңыз алады. Бірақ бұл компоненттердің бәрі өзара
байланысты болғандықтан, оның біреуінің баюы бүкіл жүйенің түрін өзгертпей
қоймайды.
Өз денесінің бейнесі. Жеткіншектің өзі-ақ өзін көрсетуге барынша
ұмтылуымен өзінің мені мен өз қасиеттеріне зор ынта қояды. Атап айтқайда,
ол өзінің келбеті мен дене тұлғасын мүлдем жаңаша қабылдай бастайды. Бұл
зор ынта балаң жас өспірім шағында да сақталады. Өзінің өзгергіш тұлғасын
зер сала зерттейтін жас еопірім жігіттер мен қыздар бұған барынша
алаңдайды. Олардың бәрі дерлік өз келбеттерін өзгерткілері келер еді. Олар
үшін әсіресе құрдастары алдындағы беделін өсіріп, танымалдығын арттыратын
қасиеттер ерекше маңызды. Жас өспірімдердің көбі тапал, толық болғанына,
бетіне безеу шығуына т. б. қынжылады. Әсіресе кеш толысатын ер балалар
мұнысына қатты уайымдайды, екінші жыныстық белгілердің шықпай кешігуі
құрдастарының алдындағы беделін төмендетіп қана қоймай, өзін қатарынан кем
сезінуді туғызады. Бұл қынжылыстар, әдетте, ешкімге білдірілмейді. Өз
денесінің бейнесін жас өспірімдердің өзін-өзі ұғынуының ересектердің
ойлағанындай емес, анағұрлым маңызды компоненті. Қалыпты өсудің барлық
нюанстары мен варианттарын білмеу көптеген жас еспірімдер үшін нағыз норма
трагедиясына айналады.
Жеке бастың қасиеттерін ұғыну мен өзін-өзі бағалау. Кішкентай
балалардың өзіндік санасы мен өзін-өзі бағалауы, әдетте, ата-аналарынан
және басқа да беделді үлкендерден алған бағаны қайталайды. Бірақ бала
неғүрлым есейген сайын оның мінез-құлқы бағалардан гөрі өзін-өзі бағалауға
соғұрлым бағдар ала түседі. Алайда өз қрсиеттерін, әсіресе батылдык, ерлік
немесе принципшілдік секілді күрделі моральдық-психологиялық қасиеттерді
үғынудың өзінде-ақ эмоциялық бағалау мен әлеуметтік салыстыру сәттері
қамтылады (өз ақылын немесе сұлулығын басқа біреумен салыстыру арқылы ғана
бағалауға болады).
Жас өспірім де жеткіншек секілді өзінің-қаңдай екенін, қаншалық құнды,
қабілетті екенін барынша білгісі келеді. Өзін-өзі бағалаудың екі тәсілі
бар. Бреуі өз талаптарының деңгейін жеткен нәтижесімен өлшемдестіру
(қиын жағдайда саспаған болсам, қорқақ болмағаным; қиын міндетке кірісіп
кетіп, орындап шықсам, кабілетті болғаным). Бірақ жас өспірімнің өмірлік
тәжірибесінін шектеулілігіі мұндай тексеруді қиындатады. Ересектердің
көзкарасымен қарағанда қисынсыз көптеген қылықтар — қауіпті сотқарлық,
даңғойлық - көзге түсіп, жұртқа танылғысы келуден гөрі өзінің батылдығын,
өжеттігін т. б. сынап көргісі келуден болады.
Өзін-өзі бағалаудың екінші жолы — әлеуметтік жарыс, өзі туралы
төңірегіндегілердің пікірлерін салыстыру. Төңірегіндегілердің өзі туралы
пікіріне өте-мөте сезімтал қарайтын жеткіншектің өзі-ақ әркімнің бағалары
ғана емес, бағалайтын өлшемдерінің өзі әрқилы болатынына көзі жетеді.
Кластастары ерлік деп бағалаған әрекетті мұғалім жалған жолдастық деп
атайды. Осыдан келіп таңдау, өздігінен ойланып көру қажет болып шығады.
Өз менінің бейнелері күрделі әрі бір мәндес болмайтыны ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Кәсіби өзіндік сана құрылымы
Авторлық сана – мәтіннің базалық ұғымы
Этнопсихологиядағы эксперименталды және кроссмәдени зерттеулер: тарих және қазіргі заман тарихы
Мінез - құлықтарында ауытқулары бар жеткіншектердің талаптану деңгейінің ерекшеліктері
Этнопсихологияның негізгі теориялық мәселелері
Құқықтық тәрбие туралы
Этнопсихологияда жеке тұлғаның эмоционалды-танымдық сферасы тіл және мәдениет
Индивид ­биологиялық түр өкілі, жеке тірі пенде
Мінез туралы жалпы ұғым. Мінез бен темпераментті теңдестіру
Интеллектілік даму мен өзіндік бағалаудың өзара байланысына этномәдени факторлардың әсері
Пәндер