Күздік бидайдың қатты қара күйесі


Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 4 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге
Кепілдік барма?

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Күздік бидайдың қатты қара күйесі. Қоздырғыштары - Tiletia caries - споралары торлы қабықты, пішіні шар тәрізді, диаметрі 14...22 мкм және Tiletia levis - споралары дұрыс емес домалақ, көлденең қимасының диаметрі 15...23 мкм немесе ұзынша пішінді, мөлшері - (17. ..25) (14...19) мкм, қабығы тегіс. Қоздырғыш негізінен жатынды залалдайды. Масақта дән орнында сұр қабықты телиоспоралардан тұратын қара күйе қапшықшасы түзіледі. Қапшықшаны жаншығанда ішінен қара қоңыр түсті тұзды балықтың иісі бар майлы массадан тұратын споралар шығады. Өсімдік өскіні топырақта колептиле арқылы залалданады. Саңырауқұлақ споралары дән бетінде, өсімдік қалдықтарында, топырақта қыстайды бірақ топырақтағы споралар түрлі микроорганизмдер әсерінен ыдырап, ұзақ сақталмайды. Сондықтан да телиоспоралар жаздық бидайдың артынша себілген күздікті залалдайды. Сонымен қатар тұқым себетін машиналар, қолданылған құралдар инфекция қоры болуы мүмкін.
Аурудың белгісі дәннің сүттене бастаған кезінен білінеді. Залалданған масақтар иілмей тік тұрады, қабығы мен мұртшалары тікірейіп, масақ жуандау болып көрінеді, түсі сұрғылт күлгін. Егер осындай дәнді жаншыса, одан сұрғылт иісті сұйық ағады. Ауру масақта дән орнында қара спора массасына толған қалташықтар түзіледі.
Тозаңды қара күйесі. Қоздырғышы - Ustilago tritici Jens. саңырауқұлағы. Телиоспоралары шар, кейде сопақша немесе бұрышты, түсі зәйтүн-қоңыр, ұсақ, қабығы тікенекті. Телиоспоралары ауа арқылы бидай гүлінің аналығына түсіп фрагмобазидияларға өніп, екі-екіден қосылған диплоидты жіпшелер ұрыққа еніп, тұқым ішінде, тұқым қабығының перикарпийінде немесе эндоспермінде сақталады. Заладанған тұқымның сау тұқымнан сырттай айырмашылығы болмайды. Сонымен бидайдың тозаңды қара күйе қоздырғышымен алғашқы залалдануы гүлі арқылы өтіп, тұқым ішінде саңрауқұлақ тіршілігін 3 жылдан аса сақтайды.
Көктемде саңырауқұлақ жіпшелері активтеніп, тұқымнан өнген бидай өскінін қайталап залалдайды. Қоздырғыш жіпшелері өсімдіктің барлық бөлігіне таралады. Өсімдіктің масағы құрыла бастағанда жіпшумақ қатты дамып, жуандап пішінсіз массаға айнадып, кейін одан телиоспоралар түзіледі. Кеселдің белгісі өсімдіктің масақтану кезеңінде білінеді. Масақтың өзегінен басқа бөліктері түгел залалданады. Масақ соңғы жапырақ қабатынан шыға бастағанда оның орнына қара, тозаңды спора массасы көрінеді.
Бидай сабағының қара күйесі. Ауру қоздырғышы - Urocystis tritici Koern. саңырауқұлағы. Телиоспоралары топтасып түйін құрады. Түйіннің ортасында 1-5 жетілген, ал шет жағында 15-20 жетілмеген споралар тобы орналасады. Споралар пішіні шар тәрізді, диаметрі 7-10 мкм, жетілгендері - қоңыр, ал жетілмегендері ашық-сары түсті. Түзілген телиоспоралар бір айдан кейін өнеді. Олар бір клеткалы базидияға өніп, төбесінде 2-4 цилиндр тәрізді споралар түзіледі. Базидияспоралар базидиядан бөлінбестен инфекциялық жіпшеге өніп бидай өскінін залалдайды. Ауру қоры- спораланған тұқым және топырақ.
Өсімдіктің сабағы мен жапырақ қынабында ұзындығы 2 мм бірнеше см-ге дейін жолақты дөңестер пайда болады. Сау ұлпаларға қарағанда олардың түсі ақшылдау болып, кейін қорғасын-сұр түске айналады. Эпидермис шытынап жарылғанда телиоспоралардың қара массасы көрінеді. Өсімдіктің өсуі саябырлап, масақ орнына залалданған ұлпа тобы пайда болып, масақ қисаяды.
Ергежейлі қара күйесі. Ауру қоздырғышы - Tilletia controversa Kuehn. саңырауқұлағы. Телиоспоралары шар тәрізді, қабығы торланған, сыртында түссіз шырышты қабаты бар, диаметрі 19-28 мкм. Түсі қара-қоңыр, ал жиынтығы қарайып көрінеді. Телиоспоралары топырақта 2-9 жылға дейін сақталады. Саңырауқұлақ телиоспоралары жеткілікті жарық, ауа, жоғары ылғалдылық пен төмен температура топырақтың беткі қабатында өне бастап бидай өскінін залалдайды. Сондықтан тұқым таяз себілген жағдайда өсімдік қатты залалданады. Телиоспоралар тұқымда, өсімдік қалдықтарында, топырақта, бидайық тамрларында сақталады.
Залалданған өсімдіктер аса түптеніп, көптеген сабақ түзеді. Кеселге ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Қостанай облысы жағдайында жаздық бидайды аурулардан қорғау шараларының жүйесі
Күздік бидайдың биологиялық және морфологиялық ерекшелігі
Астық дақылдарын зиянды организмдерден қорғау
Ақмола облысы, Шортанды ауданының табиғи климаттық жағдайы
Алматы обылысы жағдайында күздік бидайдың қатты қаракүйе ауруымен күресу шараларын жетілдіру
Жаздық бидай дақылы
Жүгері дақылының морфологиялық, биологиялық сипаттамасы
Бидайдың қатты қара күйесі
Қойма астық дақылдарында кездесетін карантиндік зиянкестер
Тары дақылы
Пәндер