Бастауыш сынып оқушыларының ұжымдық танымының теориялық негіздері

ЖОСПАР

Кіріспе
І. Бастауыш сынып оқушыларының ұжымдық танымының теориялық негіздері.
1.1. Ұжымдық таным теориясының педагогикалық.психологилық негізі.
1.2. Бастауыш сынып оқушыларының ұжымдық таным іс.әрекетінің педагогикалық ұйымдастырылуының мүмкіншіліктері.
1.3. Бастауыш сынып оқушыларының ұжымдық таным іс.әрекетін қалыптастырудың психологиялық аспектілері.

ІІ. Бастауыш сынып оқушыларының ұжымдық танымдық іс.әрекетінің даму жолдары.
2.1. Бастауыш сыныпта оқушылардың ұжымдық таным іс.әрекеттерін дамытудағы педагогикалық.психологиялық шарттар.

Қорытынды
Кіріспе
Мәселенің өзектілігі
Ұжымдық танымдық іс-әрекеттер әлеуметтік тәжірибені игерудегі,өз мүмкіндіктерін жүзеге асырудағы,өзіндік танымдық қажеттіліктерін іске асырудағы қиындықтарды жеңе отырып тәжірибе жинақтау,бірлесе еңбек теу,қарым-қатынас жасау бірліктеріне ие болу сияқты субьект позицияларын қалыптастыру мүмкіндігімен әрбір оқушыны қамтамасыз ететіндей мұғалім ұйымдастырғанының негізіндегі оқушылардың біріккен іс-әрекеті.
Ұжымдық танымдық іс-әрекеттер белгілі бір дәрежеде оқу материалын меңгеруі,оқу барысындағы «Осал жерлері» жөнінде оқушылардан кері ақпараттарды жедел алу сияқты өзекті мәселелерді шешуге мүмкіндік жасайды,оқушыныңтұлғалық қасиетін өз мәнінде дамыту үшін маңызды шарт болып табылатын қарым-қатынастың жетіспеушілігін азайтады.
Диалектикалық қарама-қайшылықтардың бірлігі мен күресі деп аталатын заңына сәйкес кез-келген нәрсені дамыту процесінде күрес арқылы қарама-қайшылыықтар пайда болады,олай дамытудың қозғаушы күші де,қозғалыс көзі де қарама-қайшылық.
Оқушылардың танымдық сі-әрекеті адамдық танымның әр түрлілігі және оқыту процесінің қарама-қайшылықтарымен байланыста болатын өзінің жеке қарама-қайшылығымен сипатталады. Практик мұғалімдер қарама-қайшылықтарды таза интуитивті түрде туғызады.олар бұл қарама-қайшылықтарды білімді меңгеру барысындағы қиыншылық ретінде қабылдайды. Қарама-қайшылықтар оқу процесінде обьективті түрде пайда болатын және оның қозғаушы күші болып табылатын басты қозғаушы күш. Қарама-қайшылықтың,қозғаушы күштің қалыптасуының шешуші шарты болып оқушының өзіндік санасындағы ішкі сипатқа ие болатын және оған қиыншылық ретінде танылатын қарама-қайшылықтың қалыптасуы болып табылады.сонымен қатар қарама-қайшылықтарды танымдық қызығумен байланыстырған бірнеше ғалымдар,психологтарболды: Л.Божович, Б.Теплова, Н.Морозова, Л.Славина және тағы басқалары. Қарама –қайшылықтарды шешудің мәні әрбір балаға қоршаған ортаны танып білуіне,өзінің тұлғалық қасиеттерін іске асыруына,өзін-өзі тануына көмектесуде. Сондықтанда ұжымда мұғалім оқушыны оқу барысында туындаған қиыншылықтарды,кедкергілерді жоюға саналы түрде ұмтылдыра отырып осы қарама-қайшылықтарды шешудің сәйкес тәсілдерін айқындауда және оларды қолдана білуде жетекші роль атқарады. Оқушылардың басқа да әлеуметтік қауымдастықтар жүйесіне араласуы,олармен әрекеттесуі,дербестенуі оқу-тәрбие процесінде және ұжымда,тағы басқаларда жүзеге асырылады. Микрожүйе ретінде оқушы өзінің қалыптасуында өзіндік дамуының қарама-қайшылықтарына кездесіп отырады. Оқушылардың өзіндік қарама-қайшылықтарын-оқушыларды танымдық бірлестіктерге,іс-әрекеттерге үйрету арқылы,оқушы мен мұғалім қарым-қатынасының жақсы болуы негізінде құрбыларымен қарым-қатынас жасау арқылы шешуге болады. Сонымен қатар оқушының өзін-өзі бағалауы мен басқа да тұлғалық қасиеттерінің тиімді қалыптасуы мен оның толыққанды дамуы өзара әрекеттестікте болуы қажет. Осылайша іс-әрекет пен танымның субьекті болып табылатын микрожүйе ретінде тұлғаның дамуының қарама-қайшылықтарын шешу қажеттігі-оқушылардың қарым-қатынасы,өзара әрекеттестігі және ынтымақтастығы ретінде ұйымдастыруды қажет етеді.
Оқу процесінің субъектілерінің қарым-қатынасы мен өзара әрекеттестігінің фономені психологиялық және педагогикалық әдебиеттерде және мектеп тәжірибесінде ұжымдық-танымдық іс-әрекет деп түсіндіріледі. Қазіргі педагогикалық және психологиялық әдебиеттерде ұжымдық жұмыс ұғымын көп жағдайда пронтальды жұмыс ұғымымен қатар қалды. Көбінесе оқушылардың жаңа оқу материалына деген белсенді танымдық қатынастарын және соның негізінде пайда болатын оқушылар арасындағы жақын қарым-қатынас, жалпы үлгерім бойынша жүргізілетін жұмыстар, интеллектуалдық құндылықтармен алмасу мүмкіндіктері, салыстырулар жасалатын қарым-қатынастың зерттелінетін объектілері тұрғысындағы әр түрлі қимыл бірлігі сияқты белгілері бар жұмыстарды ұжымдық жұмыстарға жатқызады. Жалпы ұжымдық танымдық іс-әрекеттердің мәні – мұғалімнің жетекшілігімен оқу процесінде ұжымды ынтымақтастықпен, қарым-қатынаспен байытуда.
Ұжымдық таным іс-әрекетінің педагогикалық ұйымдастырылуының мәселесімен теориялық әдіс-тәсілдерді Н.К.Крупская еңбектерінде, П.П.Блонский, А.С.Макаренко ұжымдық жұмыс жүргізу әдістемесін де қарастырған. Американдық психолог әрі социологы Дж.Морено топ арасындағы қарым-қатынасты зерттеу үшін социометрия әдісін ұсынған. Осы әдіс арқылы ұжымдық қарым-қатынасты зерттеп отырған.
Ұжымдық таным іс-әрекет зерттеу мәселесінде көптеген педагог-психологтардың еңбектерінде Л.В.Занков, А.Ғ.Қазмағамбетов, Л.К.Керімов, Д.Б.Эльконин, Б.И.Мұқанов, С.А.Ұзақбаева, А.Б.Нұрлыбекова, О.С.Сыздықов т.б. зерттелінген.
Алайда бүгінгі таңда бастауыш сынып оқушыларының ұжымдық таным іс-әрекетінің ұйымдастырылуы мәселесі әлі толық зерттелмеген. Еліміздегі әлемдік білім кеңістігіне ену мен жаһандану талабына орай бастауыш мектептегі білім беру саласын жақсартуды жүзеге асыратын, оқушылардың ұжымдық таным іс-әрекетін ұйымдастыру проблемасы әлі де зерттеуді қажет етеді.
Зерттеудің мақсаты: Бастауыш сынып оқушыларының ұжымдық таным іс-әрекеттерін ұйымдастыратын психологиялық шарттарды теориялық тұрғыда негіздеу және әдістемесін жасау.
Зерттеудің міндеттері:
1) Оқушылардың ұжымдық таным іс-әрекетін ұйымдастыру проблемасын теориялық тұрғыда қарастыру және оны қазіргі кезде дамытудың перспективалық бағыттарын айқындау.
2) Бастауыш сынып оқушыларының ұжымдық таным іс-әрекеттерін ұйымдастырудың моделін құру.
3) Бастауыш сынып оқушыларының ұжымдық таным іс-әрекетін ұйымдастырудың нақты жасау және оның тиімділігін тәжірибе жүзінде тексеру.
Зерттеу пәні: Бастауыш сынып оқушыларының ұжымдық таным іс-әрекеттерін ұйымдастыратын педагогикалық-психологиялық шарттар жиынтығы.
Зерттеу объектісі: № 49 Ы.Алтынсарин атындағы бастауыш сынып оқушыларының ұжымдық танымдық іс-әрекеттері.
Зерттеудің методологиялық негізі: зерттеу мәселесі бойынша философиялық, педагогикалық, психологиялық және әдістемелік әдебиеттерге теориялық талдау жасау, белгіленген міндеттерді шешу; ғылыми болжамды тексеру үшін зерттеу әдістерін қолдану; оқушылардың ұжымдық жұмыстарын бақылау; оқушы мен мұғалімнің, оқушы мен оқушы қарым-қатынасын зерттеу, оқушылармен, мұғалімдермен пікірталас, әңгіме жүргізу, сауалнама алу, алдыңғы қатарлы психолоялық тәжірибелерді психологиялық тұрғыда саралау, әдістемелік жүйенің мақсатқа сәйкестігін және психология тиімділігін эксперимент арқылы тексеру, тәжірибелік-эксперимент жұмысының мәліметтерін сараптап қорытындылау.
Зерттеу болжамы: Егер оқу процесінің әр кезеңдерінде оқушылардың ұжымдық танымын ұйымдастыру негізінде ғылыми-педагогикалық, психологиялық, жан-жақты тұлғалық негізде, бағдар бойынша талдау жасалып ол әдістемелік тұрғыда қамтамасыз етілсе, онда бастауыш сынып оқушыларының ұжымдық таным іс-әрекеттерінің негізінде білім деңгейі көтеріліп, оқушылардың бір-бірімен қарым-қатынасы, ұйымшылдығы, шығармашылығы мен ізденімпаздығы артып қалыптасады.
        
        ЖОСПАР
Кіріспе
І. Бастауыш сынып оқушыларының ұжымдық танымының теориялық негіздері.
1.1. Ұжымдық таным теориясының педагогикалық-психологилық негізі.
1.2. ... ... ... ұжымдық таным іс-әрекетінің
педагогикалық ұйымдастырылуының мүмкіншіліктері.
1.3. Бастауыш сынып оқушыларының ұжымдық ... ... ... ... ... ... оқушыларының ұжымдық танымдық іс-әрекетінің ... ... ... ... ... ... іс-әрекеттерін дамытудағы
педагогикалық-психологиялық шарттар.
Қорытынды
Кіріспе
Мәселенің өзектілігі
Ұжымдық танымдық іс-әрекеттер әлеуметтік тәжірибені игерудегі,өз
мүмкіндіктерін жүзеге асырудағы,өзіндік ... ... ... ... жеңе ... ... жинақтау,бірлесе еңбек
теу,қарым-қатынас жасау бірліктеріне ие болу сияқты ... ... ... ... ... ... ... мұғалім
ұйымдастырғанының негізіндегі оқушылардың біріккен іс-әрекеті.
Ұжымдық танымдық іс-әрекеттер белгілі бір дәрежеде оқу материалын
меңгеруі,оқу ... ... ... ... ... ... ... алу сияқты өзекті мәселелерді шешуге ... ... өз ... ... үшін ... шарт ... қарым-қатынастың жетіспеушілігін азайтады.
Диалектикалық қарама-қайшылықтардың бірлігі мен күресі деп ... ... ... ... ... ... күрес арқылы қарама-
қайшылыықтар пайда болады,олай дамытудың ... күші ... көзі ... ... ... ... танымның әр түрлілігі және оқыту
процесінің қарама-қайшылықтарымен байланыста болатын ... жеке ... ... ... ... қарама-қайшылықтарды таза
интуитивті түрде туғызады.олар бұл қарама-қайшылықтарды білімді меңгеру
барысындағы қиыншылық ретінде қабылдайды. ... оқу ... ... ... ... және оның ... күші болып табылатын
басты қозғаушы күш. ... ... ... ... ... оқушының өзіндік санасындағы ішкі сипатқа ие болатын
және оған қиыншылық ретінде танылатын ... ... ... ... ... ... ... бірнеше ғалымдар,психологтарболды: Л.Божович, Б.Теплова,
Н.Морозова, Л.Славина және тағы басқалары. Қарама ... ... ... ... ... ... ... білуіне,өзінің тұлғалық қасиеттерін
іске асыруына,өзін-өзі тануына көмектесуде. Сондықтанда ұжымда ... оқу ... ... ... ... ... ... отырып осы қарама-қайшылықтарды ... ... ... және ... ... ... жетекші роль
атқарады. Оқушылардың ... да ... ... ... әрекеттесуі,дербестенуі оқу-тәрбие процесінде және
ұжымда,тағы басқаларда жүзеге асырылады. Микрожүйе ретінде ... ... ... ... ... кездесіп отырады.
Оқушылардың өзіндік ... ... ... ... мен ... ... жақсы болуы негізінде құрбыларымен қарым-қатынас жасау арқылы
шешуге болады. Сонымен қатар оқушының өзін-өзі ... мен ... ... ... ... ... мен оның ... дамуы өзара
әрекеттестікте болуы қажет. Осылайша іс-әрекет пен ... ... ... ... ... тұлғаның дамуының қарама-қайшылықтарын
шешу қажеттігі-оқушылардың қарым-қатынасы,өзара әрекеттестігі ... ... ... ... етеді.
Оқу процесінің субъектілерінің қарым-қатынасы мен өзара әрекеттестігінің
фономені психологиялық және ... ... және ... ... ... деп ... Қазіргі
педагогикалық және психологиялық әдебиеттерде ұжымдық жұмыс ұғымын көп
жағдайда пронтальды жұмыс ... ... ... Көбінесе оқушылардың жаңа
оқу материалына деген белсенді танымдық қатынастарын және соның негізінде
пайда болатын ... ... ... қарым-қатынас, жалпы үлгерім
бойынша жүргізілетін жұмыстар, ... ... ... ... ... ... ... тұрғысындағы әр түрлі қимыл бірлігі ... ... ... ... ... ... Жалпы ұжымдық танымдық ... мәні – ... ... оқу ... ... ... байытуда.
Ұжымдық таным іс-әрекетінің педагогикалық ұйымдастырылуының мәселесімен
теориялық әдіс-тәсілдерді ... ... ... ... ... ... әдістемесін де қарастырған. Американдық
психолог әрі социологы ... топ ... ... ... социометрия әдісін ұсынған. Осы әдіс арқылы ... ... ... ... іс-әрекет зерттеу мәселесінде көптеген педагог-психологтардың
еңбектерінде Л.В.Занков, А.Ғ.Қазмағамбетов, Л.К.Керімов, Д.Б.Эльконин,
Б.И.Мұқанов, ... ... ... т.б.
зерттелінген.
Алайда бүгінгі таңда бастауыш сынып оқушыларының ұжымдық ... ... ... ... әлі толық зерттелмеген. Еліміздегі
әлемдік білім кеңістігіне ену мен ... ... орай ... ... беру ... ... жүзеге асыратын, оқушылардың
ұжымдық таным іс-әрекетін ұйымдастыру ... әлі де ... ... мақсаты: Бастауыш сынып ... ... ... ... ... ... ... теориялық тұрғыда
негіздеу және әдістемесін жасау.
Зерттеудің міндеттері:
1) Оқушылардың ұжымдық таным іс-әрекетін ... ... ... ... және оны ... ... дамытудың
перспективалық бағыттарын айқындау.
2) Бастауыш ... ... ... ... ... ... ... Бастауыш сынып оқушыларының ұжымдық таным ... ... ... және оның ... тәжірибе
жүзінде тексеру.
Зерттеу пәні: Бастауыш сынып оқушыларының ұжымдық таным іс-әрекеттерін
ұйымдастыратын педагогикалық-психологиялық шарттар ... ... № 49 ... ... ... ... оқушыларының
ұжымдық танымдық іс-әрекеттері.
Зерттеудің методологиялық негізі: зерттеу мәселесі бойынша философиялық,
педагогикалық, психологиялық және әдістемелік әдебиеттерге теориялық ... ... ... ... ... ... ... үшін зерттеу
әдістерін қолдану; оқушылардың ұжымдық ... ... ... ... ... мен ... ... зерттеу, оқушылармен,
мұғалімдермен пікірталас, әңгіме жүргізу, сауалнама алу, алдыңғы қатарлы
психолоялық тәжірибелерді ... ... ... әдістемелік
жүйенің мақсатқа сәйкестігін және ... ... ... ... ... ... ... сараптап
қорытындылау.
Зерттеу болжамы: Егер оқу процесінің әр кезеңдерінде ... ... ... негізінде ғылыми-педагогикалық, психологиялық, жан-
жақты тұлғалық ... ... ... ... ... ол ... ... етілсе, онда бастауыш сынып оқушыларының ұжымдық таным
іс-әрекеттерінің ... ... ... ... ... ... ... ұйымшылдығы, шығармашылығы мен ізденімпаздығы артып
қалыптасады.
І. Бастауыш сынып оқушыларының ұжымдық танымының теориялық негіздері.
Біз ... ... ашу үшін ... ... ... ... ... ұйымдасқан түрі – ұжым. Психологияда ұжым дегеніміз ... ең ... ... ... ... ... топ ішіндегі қарым-
қатынас жалпы ... ... ... ... асып ... ... ... негізгі объектісі – адамдардың ұйымшылдығы мен
бірлігі, топтағы психологиялық ахуал, әрбір ұжым ... ... ... ... ... – айналадағы қоршаған дүниенің адам санасында
бейнеленуін, танымның жалпы шарттары мен ... ... ... ... ... ... асатын таным үрдісінің
заңдылықтарын, оның ... ... ... ... мен ... және ... жолдарын зерттейтін психология ғылымының саласы.
Оқушылардың ... ... ... іске ... ... оған оқушының оқуға
деген қабілетін білген жөн.
Қабілет – баланың бір нәрсеге деген ... ... ... ... жоқ. Қабілеттілік нышан арқылы білінеді.
Баланы ұжымда сыныпта оқытудың ерекшеліктері:
- тұрақты оқушылар тобы;
- әр оқушының оқуын қадағалап бақылау, оған ... ... ... ... ... ... осы ерекшеліктер оқушының ұжымда білім алып, таным қызметінің
дамуына мүмкіндік ... ... мына ... ... ... жөн:
- әрбір пән бойынша бөлек топтар құрылатындығы, бір ... ... ... жеке ... ілгері басуын ескере
отырып анықталуының қажеттігі;
- математика, физика, химия, шет тілі ... ... ... ... және ... ... ... орынды;
- оқу ұғымдарын жинақтауда оқушылардың өзара ... ... ... ... ... ұжымдарда жұмыс істеу тиімділігін ғалымдар зерделеп, 5
оқушыдан құралған ұжым тиімді ... ... ... ... ... ... талқылау жұмыстарын жүргізу үшін қажетті пікірлері мен ұсыныстары
жеткіліксіз, 4 және 6 ... ... ... ... пайда болады, ал
7 адамнан құралған топта әрбір оқушының өз ... ... өз ... ... жеткізуіне мүмкіндік болмайды.
Ұжыммен орындалатын жұмысты ұйымдастыру үшін топтарды орналастыру ... ... ... ... ... ... ... да
оқушылардың өзін-өзі танытуларына, олардың өзіндік қасиеттерін және осы
кезеңдегі өзіндік мәнін қалыптастыруға әсер ... Осы ... ... ... ... барынша белсенді байланыс орнайды, ... ... алға ... ... қызығушылық пайда болады.
Ұжымдық іс-әрекеттерді ұйымдастыруда кеңесшіні сайлау мәселесі де маңызды,
яғни балалардың іс-әрекетін ұйымдастыруда өзін-өзі ... ... ... алу ... ... жүргізілген эксперименттер
ғалымдарға мынадай қорытынды жасауға мүмкіндік береді: кеңесшіні ұжымның
өзі ... және ... ... статусы бар ... ... ... таңдауы керек; жағдайға байланысты кеңесшілер
бжиі ауыстрылып ... ... ... мәселелерді шешуде негізінен бастауыш сынып оқушыларының
өзара ықпалдастығы, қарым-қатынасы, ... ... ... ... ... ... ... танымдық іс-әрекет
мына түрде көрініс табуы ... ... ... ... ... фронтальды жұмыс. Мұндай
жұмыстарды ұйымдастырудың ... ... ... ... теоремаларды бірігіп отырып дәлелдеуді,
орындалатын жұмыстардың жоспарын бірігіп талқылауды, ... ... ... картина бойынша бірігп жұмыстар жасауды,
психотренингтер өткізуді т.б. жатқызуға болады.
2. Ұйымшылдық принципі ... ... ... ... ... ... ... топтық сауалда, топтық жұмыстарда
әңгімелесу, дөңгелек үстел, пікірталас, ... ... ... ... (форум, сараптау, талқылау топтарының отырыс,
сиптозицм, жобаларды ұсыну, ойындық модельдеу ... ... ... ... Топ ... ... ... топтардағы өзара тексерулер:
орындалған жұмыс бойынша толық немесе жекелей түсінік беру, өзара
пікір ... ... ... ... ... ... ... Ассистенттердің, кеңесшілердің және белсенді оқу топтарының басқа
да мүшелерінің жұмысы.
5. Оқушылар кездесуі.
Міне осылардың негізінде ... ... ... ... ... іс-
әрекетінің толық ұйымдастырылуын көрсетуге болады. ұжымдық танымдық ... ... ... ... ... отырады. Жаңа бір нәрсені білу үшін
әрбір бала өзінің тіршілік және ... ... өтеп ... Міне,
осының әсерінен балада бір нәрсеге қызығу пайда ... ... ... ... қажет ететін әр түрлі ... ... ... ... түрлі жаттығулар мен тапсырмалар бере отырып шеберлікті,
дағдыны бекітіп, ... ... ... ... ... мен
оқушының осындай іс-әрекеттері ұжымдық іс-әрекетке айналады.
Ұжымдық танымдық ... ... тағы бір ... ... яғни танымдық қызығу.
Бастауыш мектеп жасындағы баланың ұжымдық танымдық іс-әрекеттері ... ... ... Бұл ... ... өте ... Оның ... және өте ашық болады. бұл жастағы балалардың ... өте ... ... ... Осы ... балаларды қандай да болсын бір
іске оп-оңай тартуға жеңіл. Бұл ... ... қиын ... ... ... өте ... еліктегіш, әр нәрсеге үңіле қарайды, көп
нәрсе оларды ойлантады. Кеңестік ... ... ... 7 ... ... ... жағдайлардың барлығы қызықтырады: жаңа адамдар
(сыныптағы оқушылар, мұғалім), жаңа орын ... ... ... ... және т.б. ... ... байланысты танымдық қызығу мәселелерін
бірнеше ғалымдар өз ... ... ... Л.Горден,
М.Беллева, И.Цветкова, Л.Маневцова, В.Иванова, бастауыш мектеп оқушылары
бойынша А.Абдуллаева, М.Морозова, ... т.б. ... ... ... ... ... ... В.Дорохова, Р.Жданова,
О.Саулина, И.Трегубованың жұмыстарында қарастырылған (Қазақстан мектебі №
7, 2005, 56-58 ... ... ... ... ... мынадай көрсеткіштерге ие:
- қоршаған ортадағы құбылыстар мен объектілерге және іс-әрекет
сипатына қарай таңдамалы қатынас;
- танымдық ... пен ... ... эмоциональдық көрінуі;
- танымдық іс-әрекетте еріктің болуы;
- танымдық белсенділігінің жалпы сипаты;
- жаңаны білуге ұмтылысы;
- ... және ... ... ... қатынас.
Қызығу жұмыстағы кемшілікті және қиындықты жеңуге көмектеседі, ... ... ... Бастауыш сынып оқушыларының танымдық
қызығу іс-әрекеттерін қалыптастыру, белсендіру, одан ... ... ... ... қалыптастыруға, ойшаң, эмоцияға бай, қарым-
қатынасшыл ұрпақты тәрбиелеуге ... ... ... теориясының педагогикалық-психологилық негізі.
Ұжымдық танымдық іс-әрекетті ұйымдастырудың психологиялық-педагогикалық
мағынасы әрбір оқушының іс-әрекет субъектісі ... ... ... ... көрсетуіне көмектесуде. Орынды әдістемелік тұрғыда дұрыс
ұйымдастырылған ұжымдық сипаттағы іс-әрекеттері ... ... ... ... яғни ... оқушыны тұлға
ретінде қалыптастырып дамытуға мүмкіндік ... ... жаңа ... қарым-қатынастары қалыптасады. Мектепте өткен
бірнеше ... соң 1-ші ... ... ... ... ... ... 1 партада отырған көршілерінің мінез-құлқына
байыппен қарай бастайды., өзін ұнататын немесе мүдделері ... ... ... ... қарым-қатынас жасайды. Бағдарлаудың ... ... бір ... оларға тән емес белгілер көріне
бастайды (біреулерінде шамадан тыс тұйықтық, екіншілерінде - ...... т.б.). ... ... өзара қарым-қатынасты
орнату барысында ... ... ... шын ... ... ... (Жас ерекшелік №№№ Петровский).
Бастауыш мектеп оқушыларының өзара қарым-қатынасына тән белгі – ... ... ... ... мақсаттары мен кездейсоқ мүдделер
ортақтастығына ... ... ... ... үшін ... ... елеулі болып табылады.
Психологиялық көзқарас тұрғысынан ұжым – баланың ... ... оның ... ... ... қоғамдық организм. Кез келген
ұжымның оны әлеуметтік орта ... ... ... және т.б. ... ... ... балар ұжымында біз кемелденіп бітпеген,
қалыптасып келе ... жеке ... ... ... ... айрықша ерекшелігі – ересектердің балаларды біріктірген
кезде, олардың ... ... ... ... мақсаттарының
бағыттылығында.
Балалар ұжымын ұйымдастыруда балалардың өздерінің қарым-қатынасқа деген
қажетсінуі мен үлкендер алға ... ... ... ... ... ... маңызды міндеттерді шешуге белсенді қатыстыра
отырып, ұжым жеке ... ... үшін кең ... ашатын қарым-
қатынастардың сан түрлі формаларына өріс ... ... ... Бұл
жағдайда балалардың ұжымды тек сырттай ... деп ... ... ... ... ... ... мынады: үлкендер
ұйымдастырған балалар бірлестіктері ... осы ... тән ... үлгісін жасауға мүмкіндік береді. Сондықтан да ұжым ішіндегі
балалардың өзара ... ... жеке ... қалыптастыру үшін
шешуші маңызы бар. Ұжым – ... ... жеке ... тұрақты
адамгершілік қасиеті неғұрлым ... ... ... ... ... ... ... өріс алған жүйесі, оның басқа
адамға ерекше қарым-қатынасы іс-әрекет пен балалардың ... ... ... ... ұзақ үрдіс.
1-2 сыныптардағы мектеп оқушылары арасындағы қарым-қатынасты, ... ... ... ... ұйымдастыратын, қоғамдық тапсырманы
бөлетін мұғалімдер болып табылады.
3-4 сыныптарда оқушылардың өз жолдастары ... ... орын ... ... қызығушылықтары артады, осы кезде оқушылардың ұжымының
құрылуы басталады.
Дамыған ұжым өзінен-өзі дүниеге келмейді. Оның ... ... ... ... ... ал түп тамыры одан да гөрі ертерек неғұрлым
сәбилік шақта болады. оқушылар ұжымын ... ... ... өзара
қарым-қатынастарының дамыту деңгейлерімен және сипатымен анықталады.
Оқушылардың қарым-қатынасының өріс ... ... ... ...... ... ... ұйымдастыру болып табылады.
Оқушылар ұжымының тәрбиелеу мүмкіндіктері мыналармен байланысты:
1) оқушылар әрекетінің мазмұнымен;
2) бұл ұжым ... ... ... субъектісі ретінде
болатындығымен;
3) танымдық іс-әрекетпроцесінде ұйымдастырылатын ... ... ... айқындалады.
Барлық ұжым мүшелеріне әрбір оқушы үшін орнықты жағдай туғызатын қамқорлық
қарым-қатынас ұйымдастыру аса маңызды іс.
Оқушыларды ... ... ... ... – ол аса ... ... Мұны жүзеге асыру оқушыларды қарым-қатынастыққа,
еркіндікке, шығармашылыққа, жинақылыққа, ... ... ... ... жеке ... ... қалыптасуына,
толыққанды ұжымның құрылуына үйретеді, бейімдейді. ... ... ... ... ... ... ... мен ақыл-ой
қабілетінің даму дәрежесі жоғарылап, ... ... ... ... танымдық іс-әрекеттер балаларды ізденімпаздыққа, санылы
түрде мақсат қоюына, өздерінің іс-әрекеттерін бағыттап отыруға тәрбиелейді.
Ұжымдық танымдық іс-әрекеттер – ... ... ... ... ... белсенділік деп мотивациялық – тұлғалық, мазмұндық-
амалдық, жігерлік ... ... ... ... ... айтамыз. Осы үш бөлік диалектикалық тұрғыда бір-бірімен өте
тығыз ... ... ... ... ... ... ... шарттар мен көрсеткіштердің жиыны арқылы көрсетуге болады.
Сонымен танымдық белсенділік балаға бірден-бір әсер ететін түрткі,
яғни баланың ұжымда ... ... ... ... ... зор (Пидкасистый П.И.
Оқудағы оқушының өзара әрекеті. М-1980-181-183 ... ... ... ... ... жеке ... ... қарым-қатынас деңгейі, ес, сөйлеу, ұйымдастырушылық қабілеті,
өз ойын еркін жеткізе ... ... ... ... ... ... таным процестеріне енрекше көңіл ... ... ...... ... бір ... ... осы ұжымның мүшесі, сондықтанда бастауыш сынып оқушысына ұжымдық іс-
әрекеттің мақсатын таңдауға ... ... оны ... іске ... пікіріне ұйымдастырып оқыту қажет. Сондықтанда ... ... ... сабақта, сабақтан тыс уақытта пайдалану маңызды екені
бәрімізге айғақ.
1.2. Бастауыш сынып оқушыларының ... ... ... ... мүмкіншіліктері.
Оқушылардың ұжымдық таным іс-әрекеттері – оқу ... ... ... оқушылардың тұлғалық қасиеттерін ... мол. Бұл ... ... және оның ... жүргізген зерттеу жұмыстарының нәтижелерінде көрініс тапқан.
Бұл зерттеулер сабақ барысында оқушылардың тұлғалық қасиеттерін ... ... ... іс-әрекеттердің мол мүмкіндіктерін көрсетіп
берді. Ұжымдық іс-әрекеттер ... ... ... ... ... ... терең түсінулеріне мүмкіндік жасалады.
А.Синицкая зерттеулері ұжымдық іс-әрекеттерін ұйымдастырудың мүмкіндіктерін
іске асырудың жоғары сатысы бірін-бірі ... ... ... ... оқу ... ... және ... танытуға мүмкіндік
туғызады.
Сонымен қатар жеке, фронтальды оқытуға қарағанда оқушылардың есептер
шығару, жаттығулар орындау ... ... ... ... ... оқу ... аз жұмсалады. Қазіргі уақытты
коорпорация қатынастары мен ойдың интеллектуалдық ... ... ішкі ... бар ... дәлелденіп отыр. Оқушылардың өзара
әрекеттестігін ұйымдастыру нәтижесінде оқыту ... ... ... ... Бұл ... ... жұмыс істемейтіндердің, үй
тапсырмасын орындамайтындардың азаюымен және ... ... ... ... ... артуынан байқалады.
Ұжымдық танымдық ... ... ең ... ... ... ... танымдық
белсенділіктерін қалыптастыруда танымдық іс-әрекетті ... ... ... ... танымдық дербестіктің ... ... ... ... ... ... құралы
– оқушы жастардың танымдық іс-әрекетін жанландыру болып табылады.
Танымдық белсенділіктің қалыптасуының дәрежесі оқушының әр ... ... ... ... алу ... ... ... алу
деңгейімен анықталады.
Ұжымдық танымдық іс-әрекеттер белгілі бір дәрежеде оқу материалдарын
меңгеруі, оқу барысындағы “осал жерлер” ... ... кері ... алу ... ... дидактикалық проблемаларды шешуге мүмкіндік
жасайды; оқушының тұлғалық қасиеттерін өз ... ... үшін ... ... ... қарым-қатынастың жетіспеушілігін азайтады.
Ұжымдық танымдық іс-әрекеттер оқытудың тәрбиелеу жағына ... ... ... ... ... оң әсер ... ... орнатуға және ұжымдық психологияның қалыптасуына көмектеседі.
Оқушыларда ... ... ... ... және ... ... Сабақтарда ұжыммен орындалатын ... ... оңды ... ... ... ... мүмкіндік жасап,
қоғамдық бағыттылықпен шығармашылық ... ... ... мүмкіндік жасайды.
Оқушылардың ұжымдық танымдық іс-әрекеттерінің мүмкіндіктері олардың
жеке ғана емес ұжымдық ... ... ... ... ... ... бірліктерін меңгертуде, жаңа құлықтық позицияны құруда байқалады,
оқудың құлықтық мағынасын тереңдетеді, оқуға ... ... ... Бұл ... ұжымдық танымдық іс-әрекеттерінің
мүмкіндіктерінің ауқымының кеңдігін ... ... ... ... осылайша ұйымдастыру оқушыларды бір-бірімен араласуына жағдай
жасайды, оқушылардың оқу еңбектерінің өнімділігін арттырады, ұжымның ... ... ... ... позициясының қалыптасуына көмектеседі.
Ұжымдық танымдық іс-әрекет тұлғаны дамыту барысында пайда болатын
қарама-қайшылықтарды шешудің барысынша ... ... ... ... ... өз ретімен реттеу механизмі және кері байланыс табысты
қалыптасады, ұтымды қарым-қатынаспен, ... ... ... ... ... ... ... үшін жағдай жасалады.
Ұжымдық танымдық іс-әрекеттің педагогикалық ұйымдастырылуының тағы
бір жолы – ол ... ... ... ... ... ... табылады. З.Калмыкова – ... ... ... және жанама түрдегі үрдісі, бірақ оның диалектикалық,
шығармашылық, ... ... ... ... ... ... ... - деп көрсеткен. ... А.А. М-1997 144 ... ... продуктивті және репродуктивті бөліктерінің
қатынасы дидактикада мынадай түрде анықталады: ... және ... ... ... жеке ... ... ... болса, екіншісі
негіз болады; қайта ... және ... ... ... ... ... екі бөлігі өзара байланысты және іс-
әрекеттің тәсілін анықтайды.
Арнайы зерттеулер (А.Алексюк, З.Стоницкий және т.б.) мен ... ... ... ... ... оқу мақсатын
түсінетінін көреміз.
Оқушылардың ойлау қабілетінің операциялық жағы психологияда ақыл-ой
қызметінің тәсілдерін ... ... ... ... (Д.Богоявинский, Н.Менчинская, Е.Кабанова-Меллер, В.Реметников
және т.б.). Н.Менчинская өз ... ... ... және ... ... қалыптастыру оқушыларды ақыл-ой дамыуна елеулі әсер
береді”- деп, оның дамытушылық функциясының ... ... ... ... ... оқу жұмысының тәсілдері ажыратылып
көрсетіледі. “Оқу жұмысының тәсілдері – ол ... ... ... ... ... ... ... құрамына кіретін тізім түрі” –
дейді Е.Кабанова-Меллер. ... ... ... мен оқу ... арасындағы қатынас өзара байланыста қажырлы, ... ... оқу ... оқу ... ... ақыл-ой
қызметі, тәсілдері жасырынған.
Ақыл-ой қызметінің тәсілдерін сұрыптау үшін басқа ... бар: ... ... нәтижесі, оның сипаты бойынша Г.Гранит зерттеп жасаған ақыл-ой
қызметі тәсілдерінің ... ... ... ... ... ... ... ақыл-ой қызметі танымдық ... ... ... ... ... функциональды
зерттеуден жалпы алғанда - ойлауға, жекеше қарастырғанда - неғұрлым тұтас
зерттеу деңгейіне көтерілуге мүмкіндік жасайды.
Оқушылардың өзіндік ойлау ... ... үшін ... ... өте ... болып саналады. Шығармашылықтық жұмыстар әр түрлі
бөлінеді, дағдыны және шеберлікті қолданып қана ... ... ... ... ... ... және оқытудың үрдісінде меңгерілген ғылыми
таным әдістерінде пайдалануға мүмкіндік береді.
Ұжымдық оқу қызметінде әңгімелесу, пікір алмасу болады, яғни ... ... ... мен ... ... кең ... ... жүзеге асады. Бастауыш мектеп оқушыларының бойында ұжымдық оқу
қызметі ... ... ... ... ынта мен ептілік пайда болады.
бастауыш сынып оқушыларының ұжымдық ... ... ... ... ... шу үшін ... мынадай міндеттерді қоялық:
1) оқушылар алған білімдерін бірлікте, ұйымдасқанда көрсете ... оқу ... мен ... іс-әрекеттерін ұйымдастыру қажет.
2) ең алдымен мұғалім оқушылардың ұжымдық таным ... ... ... соң ... ептілігі мен ынталығын
атқара алуларына жағдай ... ... ... ... ұжымдық таным іс-әрекеттінің педагогикалық
ұйымдастырылуын мына жүйе ретінде көрсетуге болады:
Жоғарыда көрсетілгендей ұжымдық таным ... ... ... ... ... ... ие ... таным іс-әрекеттерді ұйымдастыруда мұғалім оқушылардың
бойынна ең бірінші – танымдық ... ... ... ... танымдық ойлау қабілетін, осыдан барып танымдық іс-
әрекеттерді көре алуы тиіс. Міне сонда ғана мұғалім ... ... ... ұйымдастыра алады.
1.3. Бастауыш сынып оқушыларының ұжымдық таным іс-әрекетін қалыптастырудың
психологиялық аспектілері.
Оқушының ... ... ... және ... ... ... қажетті қабілеттері оқу іс-әрекеті үрдісінде қалыптасады. Оқушының
танымдық және шығармашылық қабілеттерін ... үшін оның ... ету ... ... керек. Оқушының жан-жақты дамуы тек
ұжымдық таным іс-әрекеттер ... ... ... және ... ... ... ... тән әрекет болады. Сондай-ақ оқушы танымдық іс-
әрекеті негізінде мыналар ... ... ... ... қосымша
әдебиеттер оқиды, тапсырмалар орындайды, ... ... ... т.б. Осы ... ... ... үрдістер түрінде көрініс
береді: сезіну, қабылдау, ойлау, еске түсіру, көз алдына ... ... ... ... оқу ... ... ету – оның ... күшейту. Осы мәселенің маңыздылығын көрсеткен көрнекті психолог
С.Рубенштейн төмендегідей түрде түсіндіреді: ... ... ... ... ... ... болап табылады. Бұл жағдайда ол бұрыннан
белгілі емес құбылыстар арасындағы жаңа ... аша ... ішкі ... ... ... шеше алады» (Кулагина
И.Ю. М.1997. 125-130 б).
Оқушының танымдық ... ... ... оқып-үйренуге, ұжымдасуға
деген жағымды мотив қалыптасады. Бұл мотив танымдық тапсырмаларды орындап
қана ... ... ... қатар оқушыда сол тапсырмаларды орындау ынтасы,
тапсырманы орындауға қызығу және ... ... ... ... ... ... керек. Оқушының ұжымдық таным іс-әрекетін белсенді ету
үшін ең алдымен олардың ойлау ... ... ету ... ... ... 3 ... ... түсіну деңгейі
2) қисынды ойлау деңгейі
3) шығармашылық ойлау деңгейі.
Түсіну – ... ... ... берілетін әрекет. Мұғалім
оқушыларға жаңа материалды берген кезде, онда ... ... ... ... қорытындылау және т.б. ой операциялары болып
жатады. Аталған ой операциялары ... ... ... оқу материалының
қисынын, дәлелділігін бақылап отырады. Оқушының ой белсенділігі оның ... ... ... ... Ол ... тек мазмұнын
ғана ұғып қоймауы керек, сонымен қатар тақырыптағы баяндалған мәселелердің
ең маңыздылығын ... ала ... ... ... ... ... және ой ... қисынын байқай білуі керек.
Қисынды ойлау деп оқушының танымдық тапсырмаларды ұжымдаса орындау үрдісін
айтамыз. Танымдық іс-әрекеттің осы ... ... ... мен ... таңдай алулары қажет. Сондықтан да мұғалім
оқушының танымдық іс-әрекеттерін одан әрі дамыту үшін ... ... ... ... ... ... ... алған білімдер жүйесін бұрыннан
таныс емес құбылыстар мен ... ... ... шешуде мақсатты
түрде қолданады. Танымдық іс-әрекеттің аталған деңгейі өзіндік ұжымдық іс-
әрекетінде, оқу іс-әрекетінде жүзеге ... ... ... ұжым ... ... ... оның психикалық дамуы жүретін қоғамдық организм.
Балалар ұжымының айрықша ерекшелігі - ересектердің балаларды ... ... ... құрған кезде көздеген ... ... ... балалардың өздерінің қарым-қатынасқа деген
қажетсінуі ... алға ... ... ... ерекше маңызды.
Ұжым – мектеп оқушысының жеке бсының ... ... ... неғұрлым
белсенді, мақсатты түрде қалыптастырудың ... ... ... ... көп ... жүйесінде балалардың барлық ... олар осы ... ... ... А.В. Жас ерекшелік
психология А 1987 ... – 237-244 ... ... ... ... ... ... - неше түрлі
бірлестіктері болады. Ұжымда танымдық іс-әрекетті ... ... жолы ... жоғары болуы. Бастауыш сыныпта көптеген үйірмелер
болады. Мысалы, (көркем ... ... би, ... сөз, ... оқу ... осы ... негізінде ұжымдық таным іс-әрекеті жүзеге асады.
Бастауыш сынып ... ... ... ... ... ұжым қаншалықты тұтас танымдық ... ... ... ... ... ... танымдық іс-әрекет процесінде ... ... ... ... ... бала ... ... сондықтан да мектеп оқушысына ұжымдық танымдық
іс-әрекеттің ... ... ... ... оны ... іске асырып,
көпшіліктің пікірін ұйымдастырып отыруы қажет.
Балаларды жалпы бір ... көп ... ұжым ... ... және ... ... ұйымдастырылатын танымдық іс-әрекеттің әр түріне
бір мезгілде ... ... зор, ... бұл ... ... ... мүддесіне қосымша жаңа баға беріп, оны қоғамдық мәнді міндеттерді
шешуге бағдарлап ... ... сан ... ... ... ... бала неғұрлым белсенді ... ... ... ... жасалады, балалардың танымдық іс-әрекеттерін
кеңінен және іс ... ... ... пайда болады. ұжымда
ұйымдастырылатын танымдық іс-әрекеттер процесінде әрбір ... ... ... адам ретінде «жариялай алады», мүддесі бір, ... ... пен ... ... ... бірдей басқа балалардан ... ... ... алады.
Балалар ұжымын мектеп оқушыларының ... ... ... ... ... құру ... ішінде бірнешеуі өте маңызды
орын алады.
1) Балаларды түрлі ұжымдардың (оқу, еңбек, көркемөнер, спорт, ... ... би, дене ... және т.б.) ... ... жүйесіне” әр баланың қабілеттіліктерінің көп ... ... ... оның ... айқындауды ескере отырып сөзсіз
енгізу.
2) Ұжымның бақылау байланысын, олардың ісінің мазмұнды жағы, көлемі
мен оның ... ... ... ... ... ... олардың
танымдық іс-әрекетінің маңызды мақсатын барлық көп салалы ұжымның
жалпы міндетін шешуге бағындыруды қамтамасыз ету.
3) Әрбір оқушының ол жеке ... ... ... және маңызды
беделге жететін, ұжымдық ... ... ... ... ... ... ... қоғамдық маңызды міндеттерді шешудегі жеке ... ... ... ... ... ... ... көп салалы жүйедегі дамытылған пайдалы ... ... ... өте ... ... ... мақсатын, іс-әрекеттің мазмұнына, ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастырылған топ. Сондықтан мұғалім сынып
өмірін ұйымдастыру үшін жұмысты талап ... ... ... ... іс-
әрекетінің барысында орындалуға тиісті міндеттер. Талап қою балаларды мінез-
құлық нормасына үйрету, қабілеттерін дамыту, ... ... ... ... ... пен ... ... Жалпы ұжымда – танымдық іс-
әрекетті белсенді, ынталы, қызығушылығы жоғары, қабілетті оқушыларға сүйену
қажет.
Ұжымда мұғалімнің негізгі қызметі – оқушылардың ... ... ... ... әр ... ... ... қатыстыру.
Ұжымда танымдық іс-әрекетті дамытқан кезде белсенді топпен жұмыс істеудің
маңызы зор. Ұжымда бала танымдық ... ... үшін ... ... әрбір ұжым мүшесіне көмектесу, оқу, іс-әрекеттерді бақылау,
зейінді, ойлауды, қиялды дамыту.
Оқушылардың ұжымдық ... ... ... мен ... ... ... бірі – ... танымдық іс-әрекетінің мақсатты
перспективасын таңдау.
Бастауыш сынып ... ... ... ... қалыптастырудың
психологиялық аспектілері өте маңызды орынға ие. Себебі бала осының
негізінде өзінің ... ... ... танымдық іс-әрекеттерді,
қызығушылықты, шығармашылық қабілетті, зейінді, іс-әрекет түрлерін ... ... ... ... дамыта алады.
Бастауыш сынып оқушыларының ұжымдық таным іс-әрекеттерін қалыптастырудың
аспектілерін жүйе ретінде көрсетуге болады.
Жүйеде көрсетілгендей мұғалім, ... ... олар ... бір ... ... ... ... бірден-бір әсер ететін күштер. Осы
күштердің ... ... ... ... осы сапаларды іске ... ... ... ... ... іс-әрекеттер
отбасында, мектепте – оның ішінде оқу үрдісінде, үйірмелерде ... Осы ... ... ұйымдасуы, ортақтасуы, бір
мақсатты ... ...... ... ... танымдық іс-
әрекеттер балаларды алға қарай жетелейді. Олардың бойында іскерлікті ,
дағдыны қалыптастырады. Сондай-ақ ... ... ... жауапкершілігі, зейінділігі, қабілеттілігі артады, оқушылардың
ұжымдық ... ... ... ... ... ... баланың жеке басын қалыптастыруға мақсатты түрде ... ... ... ... ... В.В.Давыдовтың еңбегінде
көрсетілгендей 70-10 жастағы ... ... ... ... ретінде
психикалық процестердің, қимылдардың ішкі жобасы мен өзінің жеке қимылының
рефлекциясына тиісті еркіндік пайда болады.
әрбір танымдық іс-әрекеттің ... тән ... және ... сапалары
бар. Мысалы, мектеп жасындағы баланың жетекші іс-әрекеті – оқу, яғни ... ... ... бала ... танымын дамыта алады. Ол еңбек, оқу,
ойын кезінде ұжымға - ... ... ... ... ... қалыптастырудың негізгі принципі – іс-
әрекеттердегі оқушылардың қызығушылығы мен өздерінің шешім табулары ... ... ... ... ... мына түрде көрсетуге
болады.
Бағдар ... ... ... ... ... ... ... қою ... ... ... түсіндіріледі ... ... ... ойларды салыстыру
Ұжымдағы танымдық іс-әрекеттер нәтижелі және қызықты ... үшін ... ... ... - бұл ... ... ұйымшыл болуға тәрбиелейді. Бұл
жерде бір істі ... үшін ұжым ... ең ... ...... алады,
іс-әрекеттің маңыздылығын ашады, көмекші материалдар пайдалана ... ... ... ... ... өз ... айтады, содан ортақ шешім
шығарады.
Бір ұжым әдістемесінде бір ортақ қырын береді. ... ... ... ... ... өз ... ... Кейініректе 2 адамнан, онан соң
4 адамнан, 8 адамнан ұжымдасып бастапқыда берілген ... ... ... танымдық іс-әрекеттерді рольдік ойындар арқылы да
қалыптастыруға да болады:
Ұжымда балаларға ... ... ... ролі ... ... ... қандай да бір адамның, әртістің, немесе жан-жануарлардың бейнесі н
өзінің іс-әрекеттері, мимика, сөйлеуі т.б. арқылы келтіріледі. Бұл ... ... ... ... зейінділігін, қиялын,
шығармашылық қабілетін дамытады.
Оқушылардың ой-өрісі мен ойлау қабілетін дамыту ...... ... отырып талқылауға ортақ тақырып таңдалады, ол ... ... ... ... Ұжым мүшелері сол тақырыпта өз ойларын
айтады. Мұғалім сол сәтте солардың көзқарастарын ... ... ... ... ... қойылады. Соңына қарай ұқсас пікірлер біріктіріліп
ортақ, қорытынды шешім қабылданады.
Міне осындай ойындар, штурмдар арқылы бастауыш ... ... ... ... ... ... болады (Эко –
бейне–шығармашыл ... ... ... ... ... ... оқушыларының ұжымдық танымдық іс-әрекетінің даму
жолдары.
Бастауыш сынып оқушыларының ұжымдық танымдық ... ... ... ... оқушылары арасындағы қарым-қатынасты, таным әрекеттерін
ұйымдастыратын мұғалімдер, оқушылардың өз ... ... ... ... ... өседі де, оқушылардың танымдық пен ... ... ... ... ... ескере отырып,
төмендегідей танымдық іс-әрекеттің, өзіндік және біріккен ... ... ... ... ... мақсаттың, жалпы мотивтің болуы, оқушының қоғамдық
маңызды мақсатқа жету үшін ұжым ... ... ... ... ... ... ... білікті және дағдыларды меңгерулерін қамтамасыз
ететін жұмыстар мен ... ... ... ... ... ... ... іс-әрекеттерін басқарудың,
оқушылардың, ұжым мүшелерінің өздерінің де кей жағдайда бақылау
жасауларының қажеттігі;
- бірыңғай кеңістіктің ... және ... ... ... жеке
іс-әрекеттерінің бір уақытта жүзеге асырылуы;
- жалпы нәтижелердің болуы.
Алайда күнделікті тәжірибеде ұжымдық танымдық ... ... ... бірден көрініс табуы мүмкін емес. Ұжымдық ... ... ... ... іс-әрекеттің мазмұны: барлық оқушылар, мұғалімдер,
тәрбиешілер бірлесе отырып жоспарлайды, оқушылардың ... ... ... ... ... ... ... ұжымдық танымдық іс-әрекеттер ... ... тыс ... ... Оқу ... ... түрі – сабақ. Сабақта
мұғалім оқушыларды ұжымдастыра отырып олардың ... ... ... ... ... ... ... түрлі диагностикалық тесттер
негізінде көптеген ... ... ... ... ... түзету арқылы –
оқушылардың ұжымдық танымдық іс-әрекеттерін дамытады.
Ал сабақтан тыс уақытта, яғни ... ... ... ұжымдық
танымдық іс-әрекеттері – экскурсия, интеллектуалдық ... ... ... меркелер, эстафеталық жарыстар негізінде жүзеге асады.
Сабақта және сабақтан тыс уақытта ... ... ... ... істесе,
бастауыш сынып оқушыларының ұжымдық танымдық іс-әрекеттері біршама дамиды.
Мұғалімдер ... ... ... ... ... логикалық тапсырмалар, есептер;
- интеллектуалдық сұрақтар;
- сурет салу;
- ХХІ ғ көшбасшысын ұйымдастыру;
- Жеті өнер үйірмесі;
- ... ... ... газет, журналдар оқыту.
Алайда бұл істер күнделікті тәжірибеде көрініс таба бермейді. ... ... ... ... ... ... ... мұғалім бастауыш сынып оқушысына ұжымдық танымдық іс-
әрекеттің мақсатын таңдауға нақтылы ... оны ... іске ... ... ... ... қажет.
2.1. Бастауыш сыныпта оқушылардың ұжымдық таным іс-әрекеттерін дамытудағы
педагогикалық-психологиялық шарттар.
Бастауыш сыныптағы оқушылардың ұжымдық танымдлық ... ... ... ... ... ... танымдық іс-әрекеттерді дамыту үшін ең ... ... ... ... дамытқан жөн. бүгінгі күнде ... ... жеке ... сапаларын мынадай үш тұрғыда көрсетуге болады:
1) Психологиялық сапа
2) Педагогикалық ... ... ... жеке ... ... отырып біз оның қоғамда дамуына, ұжымда
қалыптасуына ықпал жасаймыз. ... ... ... ... ролі ... ... көптеген сондай-ақ көпшілік зерттеулермен
дәлелденді (Л.В.Ванков, А.А.Смирнов, В.В.Давыдов, Г.С.Костюк, Д.Б.Эльконин,
Н.Ф.Тальцина және ... А.А. ... ... ... сынып
оқушысының психологиясы жөнінде 12-90 б.
Баланың ұжымдық танымдық іс-әрекеттері дамитындай мәнге ие болуы ... ... ... ... қажет:
1)Танымдық іс-әрекеттің мақсаты. Балалар нені, не үшін ... ... ... ... ... ... қою ... ұжымдық танымдық іс-әрекетіндегі себептер, яғни алға ... жету ... ... бар ... ... ... ... роль атқарады. АүКүДусавицкий мен ... ... ... ... ... ... ... іс-
әрекеттернегізінде төменгі сынып оқушылары шынай ... ... ... ... (А.А.Люблинская Мұғалімге бастауыш мектеп оқушысының
психологиясы жөнінде ... ... ... іс-әрекеттің мазмұны – бұлар балаларға орындауға тиісті
білімдер, яғни оқушылар өздерінің алдына мақсат қоя отырып өздерінің ... ... ... танымдық іс-әрекеттерін дамыту.
3) Оқушының танымдық іс-әрекеті дамытушылық сипатқа ие болуы керек, ол үшін
балаларға ылғи талап қоя отырып, оны ... ... ... ... ... мазмұны, оның ... ... ... ... ... ... мен ... қойылатын
талап жоғарылайды.
Сынып ұжымы мен оның танымдық тұрғыдан ... ... ... ... бар. ... Оқу іс - ... – оқушылардың өзара көмек ... ... ... ... оны ... ... тыс кездегі ұжымдық танымдық іс-әрекеттер, оқушылардың
саяси оқиғаларға, музыкаға, ... ... ... ... және оның ... ... кино, театрларға бару,
үйірмелерге, акцияларға қатысу, пікірталастар, мектептің қоғамдық
өмірге араласуы;
- Қоғамдық пайдалы еңбек және оның ... ... тыс ... ... ... мен оны ... сипаты;
- Сыныпқа басшылық жасайтын ... ... оның ... ... ... ... ... Ұжымдық танымдық іс - әрекеттердің дамуы;
- Ұжымның жеке оқушыға, оқушының ұжымға ... ... ... ... ... сипаты: ашық-жарқын, сергек
қарқынды, қысымшыл, ашушаң, ... Ұжым ... ... ... ... ұжым ... ... жақсарту, оны дамыту жолдары.
Бастауыш сыныптағы ұжымдық танымдық іс-әрекеттерді ... ол ... ... тіпті ата-ананың да негізгі міндеті болып саналады.
Егер де бала ... ... ... ... ... ... мұғалім қанша тырысқанымен, оны оқушылар меңгере
алмайды. Ол үшін мұғалім баланы ең ... ... ... ... – оның ... ... ... фактор. Баланың
белсенділігін, қызығушылығын оятатын басты тұлға, ол – ... ... ... ... ... оның ... бағдарлылығын, оның
іс-әрекет себептерінқалыптастыратын құралдарды білуі керек.
Мұғалім ... ... күш ... ... ... яғни ... мейрамдарға дайындалу, олимпиадаларға
қатысу, интеллектуалдық ойындарға қатысу т.б. ... ... ... ... ... қызығушылықғы оянады.
Танымдық іс-әрекеттердің дамуыының тағы бір шарты – балалардың ақыл-ой
әрекеттерінің ... ... ... ... ... ... ... Сондықтан да баланың ойлауын, оның ... ... ... зерттеген. Атап айтатын болсақ Л.С.Выготский, А.А.Люблинская,
Г.И.Минская, Х.А.Ганькова. Н.Г.Салмина т.б.
Сонымен қатар баланың қабылдауын дамыту қажет. Себебі бала ... ... оны ... ұжымдық танымдық іс-әрекет жүзеге аспайды.
Баланың қабылдауын дамыту ол ең алдымен байқағыштықты дамытудың негізгі
шарттарымен ... ... ... байқағыштыққа үйрету оның жеке
басының ... ... ... ... белгілерді көре және айыра
білу, танымдық әрекеттерді ... ... ... ... ... ... қасиеттерін көріп-білуге, тануға үйретеді.
Байқағыштық көптеген мамандықтар саласында жемісті қызмет ету ... ... ... аса ... бағалы қасиет.
Бастауыш сыныпта ұжымдық танымдық іс-әрекеттерді - ойын ... ... ... ... ... ... негізгі іс-әрекеті оқу болғанымен, ойын бала
өмірінде ... ... ие. ... бала ... ... анықтаумен
Н.К.Крупская, А.С.Макоренко сияқты көптеген көрнекті педагогтар шұғылданды.
Айталық ... ... ... ... ... әсер ететін
ойын”,- десе, А.М.Горький: “Балының ойыны ересек адамдардың ... ... шын ... ... айналады” – деген. (Сабақ беру
тиімділігін арттыру жолдары. Б.Смаилов А.1989 13-21 ... тыс ... ... сюжеттік-рольдік ойындарда ойнату ... ... ... ... ... болады. Балара өздері
сюжеттік-рольдік ойындарда ойнай отырып ең алдымен ұжымдасады, ортақ шешім
алады, өздерінің ... ... ... ... ... отырып, өздеріне жаңа бір мәлімет алады, білімдерін
толықтырып, біліктіліктері мен іскерліктерін арттырады.
Балар ... ... ... ... ... ... қажетсінуі
мен үлкендер алға қойған міндеттердің арақатынасы ерекше маңызды. Балаларды
қоғамдық маңызыды міндеттерді шешуге ... ... ... ұжым ... ... үшін кең мүмкіндік ашатын қарым-қатынастардың сан түрлі
формаларына өріс ... ... ... Бұл ... ... ... тек
сырттай лайықты деп қабылдамауының психологиялық маңызы зор. Балар ... ... ... ... ... ... ... осы типке тән қарым-қатынастардың үлгісін жасауға
мүмікндік береді. әрине, сондықтан да коллектив ішіндегі балалардың ... ... жеке ... ... үшін ... ... бар.
Атап айтқанда, ұжым-мектеп оқушысының жеке басының ... ... ... ... мақсатты түрде қалыптастырудың шарты.
Дамыған ұжымға баланың қарым-қатынасының өріс алған ... оның ... ... қарым-қатынасы іс-әрекет пен балалардың қарым-қатынасының
сипатын ... ... ... ұзақ ... 1-2 сыныптардағы мектеп
оқушылары арасындағы қарым-қатынасты, әдетте балалардың ұжымдық ... ... ... ... ... бөлетін мұғалімдер жасайды. 3-
4 сыпынтарда оқушылардың өз жолдастары ... ... орын ... ... де, тәрбиенің шарты мен әдісі ретінде оқушылардың ... ... ... ұжым өзінен-өзі дүниеге келмейді. Оның қалыптасуы, дамуы
кіші шәкірттік шақта басталады да, ал түп ... одан да гөрі ... ... ... ... Оқушылар ұжымын дамыту дәрежесі оқушылардың
өзара қарым-қатынастарының дамыту деңгейлерімен және сипатымен анықталады.
Оқушылардың қарым-қатынасының өріс ... ... ... ...... ... ... ұйымдастыру.
Оқушылар ұжымының тәрбиелеу мүмкіндіктері мыналармен:
1) Оқушылар әрекетінің мазмұнымен;
2) Бұл ұжым қаншалықты ... ... ... ісі ... Танымдық іс-әрекет процесінде ұйымдастырылатын барлық қарым-
қатынастардың жүйесімен айқындалады.
Барлық ұжым мүшелеріне әрбір оқушы үшін ... ... ... ... ... аса маңызды.
Оқушылар ұжымы тәрбие объектісі ғана емес, оның субъектісі де. әрбір оқушы
– осы ... ... ... да ... ... ... ұжымдық іс-
әрекеттің мақсатын таңдауға нақтылы қатысып, оны өмірде іске ... ... ... отыруы қажет. Социалистік қоғам адамның
жеке басының интегралдық сапасы – ... ... ... ... ... қалыптастыру.
Қазіргі таңда ұжымды дамыту, оқушылардың белсенді әрекеттерін дамыту, жеке
тұлғаны ... ... ... ... Көрнекті педагогтар К.Ушинский,
Ы.Алтынсарин, А.Макаренко, М.Жұмабаев оқушыны дамытуға бағыт-бағдар беріп
отырған. Кеңестік ... ... ... ... ... ... М.Мұқанов, Ж.Әбділдин, Қ.Жарықбаев,
Т.Сабыров еңбектері танымдық іс-әрекетте жеке тұлғаны дамыту ... қоры деп ... ... мектебі-14-71,2005-56 б).
Қазіргі педагогикалық психологиялық зерттеулерде балалардың бастауыш
сыныптағы ерекшеліктерін атап ... ... ... ... Е.Панько және т.б. ғалымдар еңбектерінің
маңызы зор. Ұжымдық танымдық ... ... ... ... ... ... ... психикалық әрекеттің құралы ретінде (есте
сақтау) саналы қатынасты қалыптастыру;
2) Қисынды ойлауды және көрнекі-бейнелі операцияларды меңгеру;
3) ... әр ... ... ... ... ... сөйлеу тілін дамытудың, қол және аяқ ... ... ... ... ... ... оқушыларының бойында еркіндіктің пайда болуы, өз ... өзі ... ... өзіндік “Мені” қалыптаса бастауы, қарым-
қатынас жасаудың тәсілдерін меңгеруі ... ... ... ... шарты болып табылады.
Ұжымдық танымдық іс-әрекеттердің дамуының тағы бір психологиялық шарттары:
1) Танымдық үрдістер дамуының деңгейі (ұғыну, есте ... ... ... ... сынып оқушыларының белсенділігі, рефлекциясы, іс-қимыл
өрісі, олардың жас ерекшеліктеріне сай болуы;
3) Оқушылардың талабы, қызығулары, ... ... ... ... дамытудың психологиялық-педагогикалық
жүйе түрінде көрсетейік.
Ұжымдық танымдық іс-әрекеттердің педагогикалық – психологиялық жүйесі
Міне диплом ... ... ... ұжымдық танымдық іс-әрекеттердің
ұйымдастырылуы болғандықтан онда басты ... ... ... және мұғалім
болады. сондықтан да ұжымдық танымдық іс-әрекеттердің дамуына әсер ететін
бірден-бір тұлға – ол мұғалім.
-----------------------
Ұжымдық ... ... ... тиімділігі
Мақсат пен нәтиженің сәйкестігі
Мазмұн мен құралдың сәйкестігі
Мақсат пен мазмұнның сәйкестігі
Нәтиже
Орындау
Ұжымдық дамыту
Танымдық
іс-әрекет
Мазмұны
Ұжымдық танымдық іс-әрекет
Мақсат
Құрал
Құрылымы
Ұжымдық таным
іс-әрекеттер
Ұжымды басқару
Ұжымды
бағалау
Қызметі
Мұғалімге байланысты
Оқушы мен мұғалімге байланысты
Ұжымдық ... ... ... ... әдіс форма құралы
Тұлға
Темперамент
Мінез
Қабілет
Қызығушылығы
Қажеттілік
Көзқарас
Қарым-қатынас
Тұлға
Адамгершілігі
Мақсат
Интеллектуалдық
Сенім
Ізгілік
Тұлға
Толеранттық
Өзгемен өмір сүре білуі
өз бетінше өмір сүре ... ...

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 30 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бастауыш мектеп оқушыларының оқу-танымдық қызығушылығын зерттеу тәсілдері55 бет
Қазақ тілі сабағында ұжымдық, топтық, жұптық жұмыс түрлері24 бет
2-сынып оқушыларының математикадан шығармашылық қабілетін дамыту70 бет
3 - сынып оқушыларының математика сабақтарындағы есептеу дағдыларын дамытуға модульдік оқытудың әсері62 бет
5-сынып оқушыларының қиялын ертегілер арқылы дамыту27 бет
«Сөз құрамы» тақырыбын оқытуда көмекші мектептің 5-7 қазақ сынып оқушыларының грамматикалық білім және орфографиялық дағдыларының жағдайын анықтау57 бет
Ауыл мектебі оқушыларының адамгершілік қасиетерін қалыптастыру30 бет
Ауыл мектебі оқушыларының экологиялық тәрбиесін қалыптастырудың теориялық негіздері5 бет
Ахмет Байтұрсынов дүние танымының қалыптасуы77 бет
Бірінші сынып оқушыларының математикалық білім, білік, дағдыдыларын қалыптастыру жолдары31 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь