Оқушылардың салауатты өмір салтын қалыптастырудың педагогикалық негіздері

МАЗМҰНЫ


КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3
1.ОҚУШЫЛАРДЫҢ САЛАУАТТЫ ӨМІР САЛТЫН ҚАЛЫПТАСТЫРУДЫҢ ПЕДОГОГИКАЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Оқушылардың салауаты өмір салтын қылыптастыруға ынталандыру ... 5
1.2 Оқушылардың "Салауатты өмір салтын'' қалыптастырудың педагогикалық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...11
2. ОҚУШЫЛАРДЫҢ ДҮНИЕТАНЫМЫНЫҢ ҚАЛЫПТАСУДЫҢ МӘНІ
2.1 Оқушылар дүниетанымының қалыптасуда мектептің іс.әрекетінің басты бағыты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...15
2.2Оқушылардың ғылыми дүниетанымын қалыптасуының
педагогикалық мәселелер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...19
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 24
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .25
КІРІСПЕ

Зерттеу тақырыбының өзектілігі: Салауатты өмір салтын насихаттауда және сәбилердің, жасөспірімдердің, жастардың өмір дағдыларын қалыптастыруда білім беру жүйесінің рөлі айрыкша. Салауатты өмір салтының негізін, оның нормалары мен ережелерін қалыптастыру мектепке дейінгі және мектептегі тэрбиелеу мен оқыту кезеңдерінде жүргізілу керек. Осы кезеңде жеке тұлғаның әдептілік, адамгершілік, рухани, адалдық қасиеттері мен гигиеналық дағдылары қалыптасады.
Адам баласы өзін қоршаған ортаның құбылыстарын, оның пайда болуы мен даму себептерін шындық тұрғысында танып білді. Ол ғылымда ашылған әрітүрлі құбылыстардың зандылықтарын ғылыми пәндер негіздерінде айқын таниды.Дүниетанымда адамның сенімі мен мұраты үлкен рөл атқарады. Сенім болмаған жерде өмір болмайды. Сенім — терең, таиянақты ойланып айтылатын идеялардан жиынтыты. Әртүрлі идея адам сенімінің негізгі, шындықты терең тануы. Оның соңынан еріп отыру қажет.Сенім жеке адамның өмірлік ұстанымыныяң беріктігін анықтайды, мінез-құлқын сипаттайды. Дұрыс сенім, дұрыс іс-әрекет кепілі.Адам мұраты -адам баласының жоғары мұрат-мақсаттары өмірге ұмытылушылығы, талаптанушылығы.
Жан және тән саулығы адамның жалпы жеке денсаулығының ажырамас бөлігі болғандықтан ұдайы үйлесімді бірлікте болуға тиіс. Тән саулығы жан саулығына ықпал етеді жэне рухани бақылау тән саулығын сақтау үшін қажетті шарттарды жасайды.
Зерттеудің нысаны: Адам денсаулығының басты құрайтын көздері оның рухани және тәндік жағдайы болып табылады. Әлеуметтік көздерін құрайтындар әлеуметтік байланыстар мен жеке адамдар арасындағы қарым-қатынасты көрсетеді және адамның рухани саулығының ажырамас бөлігі болып табылады.
Жан саулығы - бұл біздің ақыл-ойдың, тәніміздің, денеміздің саулығы.
Ақыл-ой - бұл қоршаған әлем мен өзіңді тану қабілеті, бұл болған оқиғалар мен құбылыстарды талдау, өз өміріңе негізгі ықпал ететін аса ықтимал оқиғаларды болжау, қойылған міндеттерді шешуге, өз мүдделеріңді, өміріңді және шынайы қоршаған ортаның саулығын қорғауға бағытталған үлгі (бағдарлама) жасай білу.
Дүниетаньмның қалыптасуы ұзақ және күрделі үрдіс. Сондықтан да ол адам өмірін түгел қамтиды. Нәтижесінде жеке көзқарастар және сенім жүйесі дамиды қалыптасады, олар жеке адамның әрекет жасауына басшылық етеу.
Дүниетаным тек оқу процесінде немесе тәрбие процесінде ғана дамып қалыптаспайды. Ол күнделікті өмірде, тартыс-таласта, отбасында да қалыптасады. Бірақ ол ғылыми дүниетанымға сүйеніп таразыланады. Әрине, оған жоғарыда көрсеткеніміздей өзіндік көзқарас, сенімнің атқаратын рөлі ерекше.
Зерттеу пәні:Шәкірттердің дүниетанымын қалыптастыруда сол дүниетанымның өзіндік атқаратын қызметін білгеніміз жөн.
Ең маныздысы оқушылар жас шамасның мүмкіндігіне сай дүниеде мәңгі қозғалыста және диалектикалық дамитын материалдан басқа ешнәрсенің жоқ екендігін міндет -оқушыларды жаратылыстан тыс күшке сенуді жоққа шығаратын ғылыми атеизммен қаруландыру.
Зерттеу мақсаты: Оқушылар дүниетанымының қалыптасуда мектептің іс-әрекетінің басты бағыты зерттеу.
Зерттеу міндеті:Қоғам дамуының жаңа сатысында тәрбиеге ықпал жасайтын факторларға бір жақты, тиым салу тұрғысынан қарауға кейін қайта құру, жаңарту кезеніндегі болып жатқан жағдайды пайдалану.
Зерттеу әдісі:Зерттеу бойынша әдебиет көздерінен қажетті мәліметтерді жинақтау.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

1. Әбенбаев.С. Тәрбие теориясы мен әдістемесі.-Алматы,2005.
2. Қалиев С, Оразбаев М., Смаилова М. Қазақ халқьның салт-дәстүрлері, Алматы, «Рауан». 1994.
3. Қоянбаев Ж.Б., Қоянбаев Р.М. Педагогика. -Астана, 2000.
4. Қоянбаев Р.М. Дуниетанымды қалыптастыру. — Алматы,1991.
5. Муқанов.И.Салауатты өмір салтын қалыптастыру.-Қазақстан мектебі,№6,2008.
6. Оқушыларға салауатты өмір салтын қалыптастыру бағдарламасы.-Қазақстан мұғалімі,14 қазан,2006.
7. Педагогика. Лекциялар курсы. —Алматы, 2003.
8. Сманове.С.М.Салауатты өмір салты.-Қазақстан мектебі,№4,2007.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
..............................................3
1.ОҚУШЫЛАРДЫҢ САЛАУАТТЫ ӨМІР САЛТЫН ҚАЛЫПТАСТЫРУДЫҢ ПЕДОГОГИКАЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Оқушылардың салауаты өмір салтын қылыптастыруға ынталандыру....5
1.2 Оқушылардың ... өмір ... ... ... ... ... ... МӘНІ
2.1 Оқушылар дүниетанымының қалыптасуда мектептің іс-әрекетінің басты
бағыты......................................................................
.....................................................15
2.2Оқушылардың ғылыми дүниетанымын қалыптасуының
педагогикалық мәселелер…………………………………………...…..…19
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
.................................24
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН
ӘДЕБИЕТТЕР.............................................................25
КІРІСПЕ
Зерттеу тақырыбының өзектілігі: Салауатты өмір салтын насихаттауда және
сәбилердің, ... ... өмір ... ... беру жүйесінің рөлі айрыкша. Салауатты өмір салтының негізін, оның
нормалары мен ережелерін ... ... ... және ... мен ... ... жүргізілу керек. Осы кезеңде жеке тұлғаның
әдептілік, адамгершілік, рухани, ... ... мен ... ... ... өзін қоршаған ортаның құбылыстарын, оның пайда болуы мен ... ... ... ... ... Ол ғылымда ашылған ... ... ... ... ... ... адамның сенімі мен мұраты үлкен рөл атқарады. Сенім
болмаған жерде өмір болмайды. Сенім — ... ... ... ... ... ... идея адам сенімінің негізгі, шындықты терең
тануы. Оның соңынан еріп отыру ... жеке ... ... беріктігін анықтайды, мінез-құлқын сипаттайды. Дұрыс сенім,
дұрыс іс-әрекет кепілі.Адам мұраты -адам баласының ... ... ... ... және тән ... ... жалпы жеке денсаулығының ажырамас бөлігі
болғандықтан ұдайы үйлесімді бірлікте болуға тиіс. Тән ... ... ... етеді жэне рухани бақылау тән саулығын сақтау үшін қажетті
шарттарды жасайды.
Зерттеудің ... Адам ... ... ... көздері оның
рухани және тәндік жағдайы болып табылады. Әлеуметтік көздерін құрайтындар
әлеуметтік байланыстар мен жеке ... ... ... және ... ... саулығының ажырамас бөлігі болып табылады.
Жан саулығы - бұл біздің ақыл-ойдың, тәніміздің, денеміздің саулығы.
Ақыл-ой - бұл ... әлем мен ... тану ... бұл болған оқиғалар
мен құбылыстарды талдау, өз өміріңе ... ... ... аса ... ... ... ... шешуге, өз мүдделеріңді, өміріңді
және шынайы қоршаған ортаның саулығын ... ... ... ... ... қалыптасуы ұзақ және күрделі үрдіс. Сондықтан да ол адам
өмірін түгел қамтиды. Нәтижесінде жеке көзқарастар және ... ... ... олар жеке ... ... жасауына басшылық етеу.
Дүниетаным тек оқу процесінде немесе ... ... ғана ... Ол ... өмірде, тартыс-таласта, отбасында да
қалыптасады. ... ол ... ... ... ... ... оған
жоғарыда көрсеткеніміздей өзіндік көзқарас, сенімнің атқаратын рөлі ерекше.
Зерттеу пәні:Шәкірттердің дүниетанымын ... сол ... ... ... ... жөн.
Ең маныздысы оқушылар жас шамасның мүмкіндігіне сай дүниеде ... және ... ... материалдан басқа ешнәрсенің жоқ
екендігін міндет -оқушыларды жаратылыстан тыс ... ... ... ... ... ... ... Оқушылар дүниетанымының қалыптасуда мектептің іс-
әрекетінің басты бағыты ... ... ... жаңа ... ... ... ... бір жақты, тиым салу тұрғысынан ... ... ... ... ... ... ... жағдайды пайдалану.
Зерттеу әдісі:Зерттеу бойынша әдебиет көздерінен қажетті ... ... ӨМІР ... ... ... НЕГІЗДЕРІ
1.1 Оқушылардың салауаты өмір салтын қылыптастыруға ынталандыру
"Бақытты болу жағдайы, біздің денемізге жасаған қамқорлыққа ... Дене ... ... ... рух ... ... ... өте-мөте күш-қайратқа негізделеді" (П.С.Брегг) - дегендей,
оқушылардың бақытты ... өмір ... ... ... әрекеттің
барлық түрінід жоғары нәтижелі болуы - өзін-өзі жақсы ... және ... ең ... ... қызмет етуімен тығыз байланысты. Осы бағытта
жас жеткіншекгерді тәрбиелеу әрі тартымды және онша қиындықты туғызбайды.
Себебі, дені сау бала ... ... мен ... ... ... көңіл күймен қатыса алады. Дүниеге сеніммен ... ... ... ... барлық жағынан дамуына ... ... Бұл, ... мақсаты ретінде баланың ... ... ... ... Сондықтан да, біз оқушылардың салауатты өмір ... - ... және ... тәрбие акұмысының негізгі бір
бағыты болу керектігіне айрықша маңыз береміз.
Платон "мемлекет туралы" өзінің философиялық трактатында ... ... ... ... екі ... ... " ... денесі үшін
гимнастика, жаны үшін музыка" қажет. Ондағы айтайын деген ойы, ... ... ... тек ... ... үшін ғана емес, ол
адамды ... ... ... дене ... ... ... ... ал "музыка" - тар мағынасында біздің тек
музыка жайында ғана ... деп ... ... барлық музаға
(көркем өнер мен ғылымның қамқоршы құдайы) қызмет көрсету деп ... ... ... ... өмір ... деп нені ... үшін ... пен "өмір салты" деген ұғымдардың мәнісін
анықтап ажан ... яғни ... ... - Бүкіл әлемдік денсаулықты сақтау
ұйымының Жарғысында көрсетілгендей дененің, моральдық және ... ... ... ... ... ... ... -
адамның қоршаған ортаға байсалды, теңгерушілік қатынасын білдіретін дене
мүшелерінің қалыпты жағдайы.
"Өмір салты" - адамның денелік, ... және ... ... ... ... ... ... мінез-құлық тәртібін,
өмір сүру қарқынын; ... ... ... және ... ... ... Олай ... "өмір салты" - деннің саулылығына
нәтижелі ықпал ... ... өмір ... ... ... ... "салауатты өмір салтын":
-ең жақсы үйлесімді тәртіп;
-иммунитетті және денені шынықтыру;
-дұрыс тамақтану;
-орнықты өмір сүру әдеті;
-зиянды ... ... ... ... да - ... ... ... - деп ... ... саулығы - бастың амандығы" - деген үғым қалыптасқан.
Олай ... ... өмір ... және оны ... ... көптеген
ғасырлар бойы күн тәртібіне қойылын келе ... ... ... ... мәселе. Себебі, жаңа XXI ғасырдың адамы - дені сау, рухы күшті, ... таза адам ... ... ... ... ... өмір сүруін
қалыптастыру - мемлекеттің қамқорлығы. Дені сау адам - қоғамның маңызды
қүндылығы.
Денің сау ... - ол, яғни ... ... сүю, ... ... ... ... алу, баланың даңа жыл сыйлығын шыдамсыз ... ... ... асыға ризашылдық көңіл күймен тосу және кешкілік қам-көңілсіз,
кіршіксіз тәтті ... ... ең ... ... өзің сүю, ... ... оқушыларды алдына өмірлік маңызда мақсат қоя білуге тәрбиелеу
қажет. Оған жету, ерінбей, шалдықбай үлкен еңбек етуді қажет ... ... - ... сау ... ... ... ... осы тұрғысында оқушылардың
санасы таза, сенімі айқын болуы шарт. Кімде кім ... ... ... ... уытымен уласа, арам қылықпен өмір сүрсе, сол ертеңгі
күнге сенімсіздікпен ... Ол үшін ... өзін ... ... ... күңгірт болып келеді. Осы қағиданы әрбір баланың
жадына, зердесіне тоқыту, жалпы адамзаттың, ... ... ... пен ... ... қоғам, бала алдындағы міндетгі борышы.
Философтардың айтуынша, бақытты адамдардың көңіл күйі тек оларды
қоршаған ... да ... ... ғана ... болып келмейтіндігі,
сонымен бірге сол өмір ... ... өз ойы ... ... ... ... көзқарас баланың өзін-өзі дұрыс бағыпап, күш-жігерш
реттеп отыруына көмектесуі мүмкж. Табиғат адам баласын ... ... өмір ... ... ол оны ... және ... қарсы ала
білуге дағдылануы қажет.
Бала кезден бізге мәлім болғанындай: "Қозғалыс - ол өмір'', ... - ... ... ... ... ... - ... өмір сүру және
деннің саулығылың кепілі". "Күн, ауа жәле су - ... ең ... ... ... мектепте осы мәселе қалай қарастырылады? Ал, табиғатты алсақ:
орман, тоғай, ... көл және ... оның әр ... ... ... ... ... - оның бұлттан құралған кемелері немесе түнгі аспан - өзінің
айы мен жарқыраған жұлдыздары - ... бәрі ... ... ... ... жетерлік пе, әсіресе қала жағдайында ол қалай? Міне,
көріп ... ... өмір ... ... ... ... ... келтіре беруге болады. Мәселе, оның санында емес. ... ... ... Мектеп өмірінде оның қолданысында!
Біздің көзқарасымызша, "Салауатты өмір сүру салтына" 3 идея ... ... дене ... жан ... ... айқындылығы. Бұл үшеуі
тәрбие жұмысының мақсатын анықтау мен оны ... ... ... және ... ... ... ... бағыты болуы тиіс. Ол
үшін мүғалімнің өзі осы идеяның маңызды ... ... ... Ол өзінің
педагогикалық әрекетін "АҚИҚАТ, ЖАҚСЫЛЫҚ, ӘДЕМІЛІК" заңына ... және ... сай өзі де өмір сүре ... ... ... ғана ол ... айнала алады[2].
Салауатты өмір сүру идеясы және әдістемесі бүкіл ... ... ... ... Ол ... ... ... жоғары көтереді.
Ол үшін тәрбиешілер салауатты өмір сүруді ынталандыру және оның ... ... Ең ... ожың ұстанымын (принциптерін) немесе басшылыққа
алатын әдістемелік ережелерін анықтағаны жөн. Олар, ... ... ... ... ең ... ... ... Адамның өзін-өзі сүюі ... өмір сүру ... ... және ... өмір ... ... ... сезімінің болуы. Өзін-өзі сүю, яғни өзіне тұлға ретінде.
құрмешен қарау.
-"Басқа белгісіз адам және барлық адамзат - ол да ... ... ... ... көруге үйренесің, сонда ғана сен адам ... ... ... немесе оқушыны - "жақсы" болсын, "жаман"
болсын, - оның барлық ... ... ... ... ... ... өз мүмкіншілігіңе сай оны ... ... оның ... ... қамқор болуға тырысу.
-"Мені қоршаған өмір жағдайы әр түрлі болып келуі ... ... ... ... ... ... ... оғаң қатынасыма орай, оны өзімнің
пайдама асыруға тырысамың''. Қиыншылықты жеңу ... дене ... рух ... ... ... ... да болмасын ... ... ... өнер ... ... мен ... Дегенмен де, олардың әр қайсысын өзімнің жетілуіме пайдалануыма
болады. т.с.с.
Жоғарыда ... ... ... ... ... ... ... мүмкін. Мысалы, "Сила жизни" (Варшава,1988) атты
кітаптың авторы Мартин Грей өмірінде көп ... ... ... ... тұтқын болды, басқыншынық кезде ата-анасынан, соғыстан кейін
өрт ... ... және төрт ... ... ... қараған адамга,
оған осыдан кейін өмір сүру, болмаса жүрекке түскен ауыр ... ... ... емес ... ... көрінеді Дегенмен де, ол кітал жазып,
сол арқылы басқа адамдарға тірек ... ... ... ... көмектесуге тырысады. Оның төменде берген бірнеше кеңесін ... ... ... ... ... ... ... бос әуре-
сарсаңнан бөліп қара;
-адамдарға зер саж олардың өзіндік ерекшеліктерін? көруге тырыс;
-өмірге зер сала ... ... ... ... ... ... ... ортаға қызығушылықты сақта: жылдар өткен сайын ... ... ... ... ... қарамастан, оларды; артқа
сырғыт. Мұндай әрекет біздің ... ... ... береді;
-өзіннің денеңмен жұмыс істеуге үйрен: ол ... ... ... сен! ... ... ... әкеледі, қайсібір бастамаға кері
әсерін тигізеді. Адамның ... ... ... оның ... ... болуына кедергі болады;
-дұрыс ұйықтауға уйрен. Ұйқыдағы ... - нерв ... ... және ... ... Оған ... босаңсуы көмектеседі
Оқущылардың жеке басының салауатты өмір сүруі мен оны ынталандыру
бағдарламасының болуы - ... өмір ... Ол ... мұғалімдерде көптеген
ғылым саласынан жінақтаған білімдердің болуы шарт ... ... және ... ... ... валеология, педагогика, этика,
эстетика, экология т.б.
Салауатты өмір салтын құруга қатысты дәрігерлердің берген ... Күн ... ... орай ... ... жиі болуға тырысыңыз. Денеңізді күше
жеңіл қыздыру үшін, оның сәулесімен ... Ол ... ... кезінде 2-3
апта мөлшерінде күннің көзінде болуды әдетке айналдырыңыз;
-күннің жарығын пайдаланын өсірген ... ... және ... көптеп қоректеніңіз. Әсіресе, күннің көзінде өсетін хлорофиллді
кәптеп пайдаланыңыз. Ол үлкендер үшін де және балалар үшін де өте ... ... ... және ... әрекетінде көбінесе күнді бейнелеу әдетке
айналсын: сурет салу, бөлмені немесе ... ... ... ... ілу, өлең, тақпақ, ән тыңдау т.с.с;
-серуен құру барысында күннің адам өміріне, құстарға, ... ... ... ... ... ... өте ... қызметі
туралы әңгіме құруды ұмытпаңыз. Одан кімде болмасын үлкен әсер алады.
-балалармен қарым-қатынаста ... ... ... жиі ... ... ... ... "Сен бүгін күн сәулесі секілді
әдемісің немесе жарқырайсың" т.с.с.
2. Таза ... ... ауа, ең ... ол ... ... - оттек береді, суық ауа
- оның денесін шынықтырады, соққан жылы әрі нәзік жел - ... ... ... Сол үшін де таза ... жиі ... ... керек: серуен
құру, жұмысқа жаяу бару немесе одан жаяу қайту, сенбі-жексенбі ... ... ауыл ... демалу. Яғни, тәулігіне 24 сагат таза ауада болуға
немесе онымен демалуга ... ... ... ашық ... ... таза ауада дене шынықтыруды
әдетке айналдыр;
-киіміңіз денеңізге ауа өткізуді қамтамасыз етсін, ... ... ... ... ... кимеңіз! Ауа ваннасын қабылдауды
ұмытпаңыз;
-емдік оттек коктейлін қабылдауды да ұмытпаңыз;
-тыныс алу жолдарын жаттықтыруды үнемі пайдаланын ... ... ... ... тыныс алу", Г.П.Малахов бойынша "әртүрлі тыныс
алу", К.П.Бутейко бойынша "терең тыныс алу барысында ... ... ... ... ... организіміңді темекі түтінімен улама!.. Өзіңнің ... адам ... ... ... белсенді үгіт-насихат жүргізуді
ұмытпа. Ол сенің қоғам алдындағы борышың.
3. Таза суды пайдалану
-құрамында суы бар ... ... ... ... және ... ... ұмытпа! Бұлақ, күмістелген, магниттелген, тазаланған
суларды ғана пайдалан. Оны 15-30 минут ... ... ас ішер ... ... және полиэтилен бутылкасын пайдаланған сусын, шырынмен,
сонымен қатар саласы төмен қызыл шараппен қосып ішкені дұрыс.
-міндетті түрде денеңе суды ... ... ... ... ... ... ... сумен былау қабылдау, содан кейін таза әрі
жұмсақ орамалмен денеңді ысқылау, денеге суды ақтарып, ... қүю, ... су ... мен ... ... ... ... және су асты
массаж алуды да ұмытпа.
-су тақырыбына арналған ... ... ... әнді пайдаланып отыру
жүйке тамырларының шаршауын ... және оған ем ... ... ... ... ... тамақтану.
Сынып жетекшісінің "Салауатты өмір сүру салты" жұмысының бағытында, ата-
аналармен, балалармен әртүрлі тәрбие жұмысының ... және ... ... ... ... жорық, саяхаттарда ол негізгі
тақырыпқа айналуы тиіс.
5. ... ... ... мақсаты - адамның барлық организмін толық
сауығу жағдайына жеткізуді, оның барлық қызметін жандандыру, ... ... ... процесінен кейін қан айналым жақсарады, өмір сүру
ұзарады, тамақ жақсы қорытылады, ақыл-ой күші мен дене күші ... ... ... ... ... - ... ішкі жан тазалына апарар ... ... ... мен ... ... ... ... өзінің сауықтыру бағдарламаларын жасауда алып қолдануы мүмкін
(мысалы, "Чудо голодания").
6. Дене ... ... ... ... Бізге дене жаттығуларының емдік қасиеті
бұрыннан мәлім және ол ... ... ... ... ... ... ... "Жүру және қозғалыс ми мен ойдың жұмыс істеуіне
ықпал етеді" - ... Олай ... ... мен тәрбиешілердің сауықтыру
бағдарламасында:
-жас және дене ... ... ... даму
ерекшеліктеріне қарай өздерінің және ... ... ... және
кешкі "дене жаттғыу бағдарламаларын'' жасаулары тиіс;
-спорт клубтарында, үйірмелерінде, ... ... ... ... ... ... күн сәулесімен, таза ауамен, таза сумен және табиғат
аясында кеңінен үйлестіріп отыру;
-сабақ ... " ... және ... ... ... ... ... тәжірибесі көрсеткендей, жоғарыда аталган 3-5 минөт
аралығында ұйымдастырылған "дене шынықтыру үзілісінің" оқушылар үшін маңызы
ерекше. Ол сабақтар ... ... ... ... ... ... де қан ... процесін жандандыруға септігін тигізіп, оқушылардың
психикалық процестерің едәуір жандандыруады;
-сабақ барысыңда ойын элементтерін, ... ... да ... ... мол. Бұл ... ... және ... әрекетінің күшейуіне оң ықпал етеді.
7. Жақсы демалыс.
Бұл әркім үшін ... ... ... ... ... ... енді біреулер еркіндікті, тағы біреулер өздері сүйетін іспен
айналысуды: саяхат жасауды, ... ... би ... ... ... ... ... отырып жұмыс істеу салтынан айыруға, бірмезгіл
қозғалыс жасауға ... ... бір ... дене ... ... алу, ... құру ... мерзімдік демалыс жасауды немесе отбасымен аптасына бір рет табиғат
аясыжа шығуды және жылына бір ... ... алып ... көл жағасында,
орман-тогай арасында демалысын өткізуді әдетке айналдыру;
-адамдармен қарым-қатынаста, отбасында, ... ... ... ... ... ішкі жан ... мен сыртқы келбетің: ... ... ... пен әдемілік қатар жүрсін. Осының бәрі жеке
бағдарламада көрініс табуы қажт.
8. Жақсы ... ... ... ... түзу ... ... ешқашан аяқты бір-біріне айқастыра
отырмау. Басты тік алға қарай ұстау, ішті тарту... Бұл тек ... ... ... ... ... ... дене ... -
мидың, жаурынның, ... ... ... ... және ... буындардың дызметінің дұрыс ... ... ... ... ... мақтанатын нәрсе бар!', "Менде бәрі де жақсы"...
Осындай жақсы ... мен ... ... де ... қуантары, қуаныні сезіміне
бөлеуі, шаттануына мүмкіндігі болады. Өмір ... ... ... ... Бұл ... үшін ... ... бірі болуы тиіс.
1.2 Оқушылардың "Салауатты өмір салтын'' қалыптастырудың
педагогикалық негіздері
(Тәрбие сағаты)
Мақсаты: ... ... өмір сүре ... тәрбиелеу.
Міндеттері: а) Білімдік. Шылым шегудің, ішімдіктің, нашақорлықтың, ЖҚТБ
(СПИД)-тің адам ағзасына зиянды әсерлерін ашып көрсету, солардың салдарынан
туатын ауырулар ... ... ... жетілдіру.
ә) Тәрбиелік. Оқушыларға шылым шегудің, ішімдіктің, нашақорлықтың, ЖҚТБ-
ның адам өміріне зиянды әсерін аша отыра, олардың сана-сезімдерін тәрбиелеу
және салауатты өмір ... ... ... ... ... Оқушылардың терапевт, фтизиатор, невропатолог,
гематолог, гинеколог, фармацевт, ... ... ... ... ... мамандықтары бойынша түсініктерін кеңейтіп, олардың
қызметіне ... ... ... ... Баспасөз конференциясы.
Көрнекілігі Газет, журнал материалдары; фото-альбом және ... ... мен ... ... ... ... әдебиеттер.
Өтілу мерзімі, уақыты:
Дайындық барысы: Оқушыларға тақырыпқа сай материалдарды оқын, жинастыру
және "Темекінің", ... ... ... адам ... ... ... ... жазу, стенд, қабырға газеттерін шынару
жұмыстарын тапсыру. Шақырылатын қонақтардың тізімін әзірлеу.
Жоспары:
1. Ұйымдастыру ... ... сөз. ... ... ... ... түсіндіру.
Тақырыпқа сай қойылған сұрақтарға пікір алмасу: "Жас алаш", ... ... ... ... ... "Жас ... ... және
"Парасат", "Денсаулық'' жорналдары тілішілерінің арнайы шақырылған
мамандарға сұрақтарын ... ... ... ... ... барысы:
Кіріспе сөз. Қазақстан Республикасының Президенті Н. Назарбаев "Халық
денсаулығы" атты Мемлекеттік бағдарламада халықтың денсаулығын ... ... ... ... ... бірі екендігін атап
көрсеткені барішамызға мәлім. Олай ... ... ... ... әсер ... барлық факторлар жан-жақты мұқият
екшелеп бағамдалған.
Бағдарламаның басты мұраты - халықтың денсаулығын сақтау, ... ... ... ... қабілетін дамыту мәселелеріне тікелей
қатысы бар маңызды еңбектерінде шығыстың әйгілі ойшыл ғалымы Әл-Фараби "Жас
жеткіншектеріңізді ... мен ... ... айтып
берейін" деген екен.
Олай болса, біздің болашағымыз неге байланысты?
XXI ғасырда қоғам тек жалаң адамдар тобынан ғана ... ... ... ... ... дүниесі бай, жаны мен тәні кіршіксіз таза,
танымдық белсенділігі мен ... ... ... ... ... ... қабілеті ерекше тұлғалардан тұруы тиіс.
Сjңғы бұқаралық ақпарат құралдарының деректеріне сүйенсеқ, республика
бойынша ерлердің 57 пайызы, жас ... 40 ... ... ... ... 55 ... ... арақ ішеді екен. Мектеп оқушыларының 29,5
пайызы нашақорлыққа ауызданған. Осы әлеуметтік дерт салдарынан қоғамымызда
10 мыңнан астам ... 4 ... аса дене ... мен ... кем балалар
барын, әрбір үшінші сәби өлі немесе кемтар болып өмірге ... ... ... 85 ... тірі ... ... ... бjлса, балалар "Салауатты өмір салты" - осы келеңсіз жағдайлардың
алдын алу, ... ... ... мен ... ... ... қалыпты жағдай туғызуды көздейді. ... ... ... ... өрге ... тек материалдық байлықты
молайтуда ғана емес, сонымен бірге сол ... істі ... ... мен ... ... салауаттылығына тікелей байланысты. Сол үшін
де, халқымызда: "Бірінші байлық - денсаулық" деген ұлағатта сөздері ... ... ... ... ... ... ... қонақтырымызды таныстырып
соларға кезек берелік.
II. Сөз кезегі "Жас алаш" газетінің тілшісі.
Тілші сұрағы: "Шылым шегудің адам ағзасына ... ... ... бар? ... ... шегу ... әдет, ағзаны улайды. Себебі, ... онан ... ... ... ауа ... ауыз ... жоғары тыныс
жолдарына өтіл, кілегейлі қабықша және өкпе көпіршіктері бетіне қонады.
Темекі мен оның ... адам ... ... ең улы ... ... ... зат кездеседі. Сондықтан, шылым шегетін адамды, шылым шекпейтін адамнан
оңай ... ... ... ... ... ... әжім ерте ... шашы
сирейді, саусағы сарғыш тартады, өз жасына қарағанда үлкен көрінеді, ... ... ... ... ... ... ... шылымды әрбір
шеккені сайын оның тамырлары 30 минуг шамасында тарылып отырады. ... ... ... Жүрекке көп күш түскендіктен, ол тез қажиды.
Тамырлардың тарылуынан шылым шегетіндер ... ... ... ауыруға
ұшырайды, тіпті мүгедек болып қалатын жағдайлар да кездеседі .
Шылым шегетін адам гастрит, ... ... ... ауруларға
шалдығады. Сонымен бірге бауыр, бүйректің де жұмысы ... ... ... ... шекпейтіндермен салыстырғанда 6-12 ... ... ... ... ғана ... ... онын ... белігі ауаға
таралып, айналасындағыдарды да уландырады.
Химик: Темекі түтініндегі 200-деж астам ... зат ... ... ... анықталған. Олардың қатарында никотин, көмірқышқыл газы, азот
қышқылы, аммиак, виемут, эфир майы, сірке қышықылы т.б. бар.
Темекі түтінінің ... ... ... ... 4 есе тұрмыстық
газдан 250 есе артық.
"Егемен Қазақстан" газеттің тілшісі: "Шылым шегудің тыныс ... ... ... ... ... ... жолдары қабынып, қинала жөтелетіні
белгілі. Тыныс жолдарының үнемі қабынуынан кілегейлі қабықшаның қорғаныштық
қабілеті кемиді Сондықтан, ... ... ... тиетін және жұқпалы
аурулармен жиі ауырады. Көптеген химиялық қосылыстар ... ісік ... ... ... ... ... шылым шегетіндердің өкпе
қатерлі ісігімен 6-10 есе жиі ауыратыны мәлім.
"Ақжол" газетінің тілшісі: Шылым шегудің жүйке ... ... ... Шылым шеккеннен 2-3 минөттан кейін ... қан ... ... ... ішкі жасушаларына енеді де, біраз уақыттан кейін мидың
белсенділігін ... ... ... ... қан тамырларын тарылтады
да, миға қоректік заттар мен оттегінід келуі ... ... ... адамның естуі мен көруі нашарлайды. Түсті ... ... ... ... ... ... жүйесі тез бұзылады.
Жасөспірімдер ашуланшақ, жалқау болып, ұғу қабілеті төмендейді.
Никотин - өсімдіктен алынатын у. Таза ... ... ... ... және дәмі бар майлы сұйықтық. Суда, спиртте, эфирде тез ... ... ... никотин берсе сеспей қатады. Адам шылым шегумен әуестенген ... ... ... 3 сатыдан өтеді:
Шылымды алғаш шеккен кезде адамға онша ұнамайды, жағымсыз болады, ағза
жеңіл ... ... - ... ... да, ... біртіндеп темекіге деген зауқы арта
түседі. Ол оның түтінінен қанағат алады.
Шылым шегетін адам ... ... бар ... ... ... ... кете
алмайды.
"Парасат" жорналының тілшісі: Темекшің зардаптары туралы нақты ... ... ... адам ағзасына зиянды. Оны мынандай мысалдармен
дәлелдеуге болады. Дуние жузілде шылым шегуден жыл сайын 2,5 млн. ... ... ... ... адам ... отбасы қаржысына мындаған теңге
шыгын келтіреді Оларда өкле қатерлі ісігі 20 есе көп болады. Баскетболшының
1 ... ... ... ... доп тастауы 12 пайызға кемиді Әрбір шылым
адам өмірін 12 ... ... ... ... ... ... 20-
25 мың рет артық соғады. Шылым шекпейтін оқушыларда 100м. ... ... ... соғуы 120-130 болса, ал шегетіндерде 180
болады. Шылым шегетіндер жүрек ауруларымен 12-13 есе, асқазан ... ... жиі ... ... 80 ... өкпе ... ... кездері есірткіні пайдалану салдарынан өлім-жітім көбейіп отыр.
Әдетте, құмарпаз нашақор 35 жасқа ... ... ал ... ... ... - ... пайдалана басіаған соң 5 жыл шамасында.
Жұртқа кеңінен таныс қауітпі дерт - СПИД ... ... ... - ... кең ... ... оны емдеудің әдісі табылмай отыр.
Қазіргі кезде басты мәселе - ... ... алу, ... ... ... шараларды қалың жұртшылық арасындағы жастармен жүзеге асыруды
ұйымдастыру.
"Денсаулық" ... ... СПИД ЖҚТБ ... ... тағы да ... - бұл ... ... қабілетінің әбден әлсіреуінен туындайтын
синдром, адам ... ... ... ... және ... аурулар
қатеріне тәтеп беретін мүмкінддгін жоқ қылып, ... ... ... ... ... ... ... тұстары 1977 жыл болатын. СПИД-ті
ВИЧ (Вирус Иммунодефицита Человека – ... ... ... ... - АИТВ) ретінде мәлім вирус тудырады.
Демек, СПИД (ЖҚТБ) - ауру аты, ВИЧ ... ... ... ... ... ... газетінің тілшісі: СПИД, яғни ЖҚТБ тудыратын вирус (ВИЧ -
АИТВ) қалай ... ... ... ... ... ... қазір нақтылы
анықталды:
-информация жұқтырушының жыныс мүшелері арқылы;
-жұқпа жұқтырушының жыныс мүшелерінен бөлінетін ... ... ... бөлінетін) сұйықтыққа жанасу арқылы;
-анадан ұрыққа қағанақ арқылы;
-баланы емізу ... ауру ... ... ... адам ағзасында 10-12 жыл өмір сүре
алады. Алайда жұқпа жұқтырушы адам осы уақыт ішінде ... ... ... ... басқа да кісілерге жұға береді.
Қазіргі кезде мұндай вакцина жоқ. ... оны ... ... ... ... ... сан ... зертханаларда оларды қауырт
іздестіру жұмыстары жәже тәжірибелер жүргізілуде.
ВИЧ (АИТВ) жұқтырған адамдарды СПИД-тің дамумнан сақтандыратын ... ... ... доктор Джонас Солко - поливакциналар ... ... ... баспасөз беттеріне зер салсақ, адам өмірінде болып жатқан
жағымсыз оқиталардың көпшілігі есіржткі мен ішімдік салдарынан болатындығын
аңғару қиындық туғызбайды. Темекі құрамындағы ... және т.б. улы ... ... ... зиян ... ... ... ҚАЛЫПТАСУДЫҢ МӘНІ
2.1 Оқушылар дүниетанымының қалыптасуда мектептің іс-әрекетінің ... ... ... және қоғам елдегі әлеуметтік-экономикалық
жағдайлар, қоғамдық саяси қатынастар әсер етеді. Ғылыми сенімдер ғылыми-
философиялық білімдерді, қазіргі ғылым жетістіктерін ... ... ... ... қолдану арқылы қалыптасады.Ғылыми дүниетаным -
қоғамдық сананың ең жоғарғы түрі. Ол арқылы ... ... ... ... ... қалыптасып, бағыт-бағдары айқындалады.Ғылыми дүниетаным
тек қана білімдер ... ғана ... ... ... ... дәлелдері аз
жалған көзқарастарды жеңу нәтижесінде қалыптасады. Қоғамның ... және ... ... ... жаңалықтар ғылыми дүниетанымды
жетілдіреді, толықтырады, нақтыландырады, кейбір көзқарастарды өзгертеді.
Дүниетанымды қалыптастыратындар: тәжірибені теориялық тұрғыдан қорыта
білу, сезімнің ... ... ... ... ... ... бар ... баланың көзқарастары мен сенімдерін қалыптастырады.Көзқарастар-
баланың өзі сенетін білімдері, ұғымдары, практикадан ... ... ... олар ... ... және ... болып
жатқан түрлі құбылыстарға баға беріп, өзінің мінез-құлқын, жүріс-тұрысын
белгілі бір бағытқа салып отырады.
Бала өз сеніміне сүйеніп ол үшін ... ... ... өз
басына төнген қауіптен қорықпайды, басқа балаларды өз ... ... ... ... ... ... сену, өз алдына мақсат қою,
сұлулықтан ләззат алу сенімнің қалыптасуына ықпал ... ... - ... ... ... бөлік. Баланың ғылыми
дүниетанымын қалыптастыру үшін оған теориялың білімдерді берумен шектелуге
болмайды. Тәжірибелік жұмыстарды ұйымдастыру кезінде бала өз ... ... ... жету үшін ... ... етеді.
Теориялық ой-дүниетанымның элементі, болмыс ... ... ... терең түрде ой ... ... ... ... ... ... ... іс-әрекет жасауға
ұмтылу.Дүниетаным көптеген маңызды қызмет атқарады.Ол өзінің ағарту қызметі
арқылы балаға табиғат және қоғам ... ... ... беріп, оны жалған
көзқарастардан арылтады, болмысты тану әдістерімен қаруландырады.Дүниетаным
тәрбиелік қызмет атқарады. Бала өзі ... ... ... ... ... ... шыңдайды. Мұғалімдер
оқушыларды адалдыққа сендіріп, олардың адал жүруіне ... ... ... ... ... керек. Осы талапты
орындау үшін қоғам және жеке ... ... ... тұстарды балаларға
әсерлі етіп түсіндірген дұрыс.Саяси-әлеуметтік, философиялың, моральдық,
эстетикалық, ғылыми теориялық білімдерді ... ... ... ой
жұмысын туғызады.Ғалымдар болмысты (алуан түрлі байланыстағы объективтік
дүние, тұрмыс, қоршаған орта, жағдайлар) түсіну үшін диалектикалық тәсілдер
қолдану ... ... ... ... ... ... ... дұрыс бағалап, шығармашылықпен жұмыс істейді, құбылыстарды басқа
құбылыстармен байланыста қарайды. Баланың дүниетанымы ұйымдастырушылық
қызмет ... Бала ... ... ... ... ... іс-
әрекет жасайды. Дүниетанымның прогностикалың қызметі арқылы бала қоғамның
даму заңдарын қолданып, оған ғылыми, ... ... ... ... ... мен ... ... туралы ұсыныстар айтады. Сонымен, ғылыми
дүниетанымдық тәрбиенің мақсаты-баланың жеке ... ... ... ... және оған сенетіндей етіп қалыптастыру, сол
арқылы қоршаған ортамен дұрыс байланыс жасауға көмектесу.
Білім алудағы, өмір сүрудегі мақсат-дүниені тану. Дүниені тану ... күн ... өмір ... ... ... ... қоғамды
дамытады, өмірде өз орнын табады.Дүниетаным, дүниеге ... ... ... ... үшін оны ... ... керек. Дүниені дүниеге
көзқарас арқылы танимыз. ... ... ... ... ... болмыс, адам, оның өмірде алатын орны туралы түсінік,ұғымдардың
жиынтығы. Адамның дүниеге қарым-қатынасы сан ... ... ... ... де көп. ... кез-келген көзқарастың негізін философия құрайды. Ол
жеке ғылымдардың қолы жеткен табыстарын жинақтап қорытады да, өмір, болмыс
туралы ... ... ... ... ... мәселесі
-дүниеге көзқарас. Оны шешуге байланысты көзқарастың басты екі ... ... және ... ... ... Көзқарас - адамдардың
әлеуметтік болмысының бейнесі. Ол ... бір ... ... ... және қоғамдық құрылысқа байланысты.
Кейінгі кезде ғылыми дүниетанымның төрт ... ... ... ... ... ... ... Дүниетану
в) Сенім
г) Адам ... біз ... ... ... ... ... - объективтік дүниені бейнелейтін адам баласының ... ... ... жеке адам ... және ... ... ... зерттейді, түсінеді, ұғады. Ғылыми білім-қалыптасудың
және дүниетанымның дамуының ... ... ... ... ... ... ... әр адамның көзқарасына, сеніміне айналады.
б) Дүниетаным жеке адамның ... және ... ... туралы пайымдауы, ой тұжырымы. Адам баласының пайда болу тарихын
түсіндіруде әртүрлі көзқарастардың бар екені ... ... ... ... ... ... ... дәлелдесе, идеалистер
идеалистік тұрғысынан дәлелдейді, яғни бірінші ... идея ма, жоқ ... ... ... ... ... дүниетанымға сенім керек.
в) Сенім - терең, тиянақты ... ... ... ... ... ... ... ұстанымның беріктігін анықтайды, мінез-құлқын
сипаттайды. Әртүрлі идея адам сенімінің негізі-шындықты те-
рең ... оның ... еріп ... ... ... ... ... бірбеткейлік, қайсарлық, теоретикалық ой үлкен ... ... ... ... Адам мұраты - жете түсінудің жоғары кемелі, адам баласының жоғары
мұрат-мақсаттары ... ... ... ... ... ... ... арман-тілекте-рінің сипаты мен
көріністерін айқындайтын рухани бейне, үлгі, белгілі ... ... ... жалпы формасы.Дүниетанымның қалыптасуы ұзақ және ... оның ... жеке ... және ... ... ... олар жеке ... әрекет жасауына басшылық болады. Дүниетаным
процесінде әр түрлі факторлар әсер етеді: әлеуметтік ... ... ... құралдары, саясат т.б. Олардың әр-қайсысы іс-әрекетке әр
түрлі ықпал етеді.
Ғылыми дүниетаным ... ... ең ... ... Бұл- ... және ... көзқарастың жиынтығы. Дүниетанымдық
идеяның жиынтығы табиғаттың, қоғамның, ой-өрістің дамуымен байланысынан
туындайды да, оқушылардың сана-сынан орын ... ... ... ... ... ... де, біртіндеп ол ақиқатқа, сенімге ауысып қоғамдық,
әлеуметтік, табиғат дамуының себептеріне ... көз ... ... ... ... ... ... мына жағдайда қаралады:
а) Дүниені қабылдау, ... ... ... ... ... ... яғни ... сырттай қарау.
б) Дүниені түсіну, дүниені бағалау, дүниемен қатынас дүниеге
көзқарасты ... ... ... ... ... ... ... процесі дүниетанымдық идеясы элементтерін
игеруден,яғни ... ... және ... ... ... ... ... білуден басталады. Дүниетанымдық білімін
оқушылар дене және ақыл-ой күшінің дамуына, ... ... ... ... ... ... сыныптан жоғары сыныпқа қарай дүниетанымдылыры
кеңейеді, тереңдейді, толықтырылады.Оқыту мен тәрбиенің ... ... ... ... ... және ... ... түсіндіру
мемлекеттік оқу және тәрбие бағдарламаларында қарастырылған. Сондай-ақ
оқулықтарда ... ... ... жас ... ... ... ұғымды игеру қабілеттері еске алынған.
а) ... ... ... ... ... шетелдердегі қоғамдық және саяси өмір ... ... ... ... ... оның іс-әрекеті туралы ғылыми
білімнің бастапқы негіздерін игереді. Оқыту және тәрбие ... ... ... тыныс-тіршілігі, кешегі бабаларымыздың, бүкіл
дүниежүзі халықтарының өмірі туралы түсінік қалыптасады.
б) 5-9-сынып оқушыларының ғылыми дүниетанымы жаратылыстану, ... ... ... ... ... ... ... олардың
көз-қарасы қалыптасады. Олар бүгінгі өмірге бейімделеді.Экономика, бизнес,
сауда, еңбек т.б. ... ... ... ... ... ... ... өмірлік жағдайларының қалыптасуы, әлеуметтік тұрмыс
және адамгершілік қалып, олардың тәжірибелік іс-әрекеттеріне ... ... ... осы ... ... оқушы өмір сүреді, тіршілік етеді, өмірге
бей-
імделеді.
в) 10-11-сынып оқушыларының ... және ... ... ... ... кеңиді, тереңдейді, диалектикалық ойлай білуі, табиғат пен қоғам
дамуының ... ... ... ... ... ... ... төселу үшін өзде-рінше жете ... ... ... ... ... ... талап қоюға, барлық өмірлік істерде әділетті, адал
болуға тырысады.
2.2Оқушылардың ғылыми дүниетанымын ... ... және оның ... бөліктері. Дүниетаным дегеніміз
объективті дүниеге және ондағы адамдық алатын орнына,адамның өзін қоршаған
шындыққа және ... ... ... ... жүйесі, сонымен қатар осы
көз-қарастарға тәуелді адамдардың өмірлік ... ... ... ... және ... ... құндылық бағдарлары;
Педагогика ғылымы оқушы тәрбиесінің мазмұнына енетін
ғылыми дүниетанымды қалыптастыру мәселесін шешуде оның
құрамды бөліктерін ажыратып қарайды. Педагогикалық ғылы-
ми еңбектерде дүниетанымның төрт ... ... ... ... ... білім жүйесі; дүниетаным; сенім; адам мұраттары.
Білім объективтік дүниені бейнелейтіи адам баласының мол тәжірибесі. ... жеке адам ... және ... ... объективтік жақтарын
зерттейді, түсінеді, ұғады. Ғылыми білім ... және ... ... ... ... ... нәтижесінде білім әр адамның
казқарасына, сеніміне айналады.
Дүниетаным жеке адамның ... және ... ... ... ... ой тұжырымы. Адамзаттың ... болу ... әр ... көзқарастардың бар екені мәлім. Мысалы, материалистер
мұндай проблеманы ғылыми дүииетаным тұрғысынан дәлелдесе, ал дін ... ... ... деп ... ... ... ... идеялардың жиынтығы. Сенім жеке адам өмірлік позициясының
бепіктігін апықтайды, ... ... ... Әр түрлі идея адам
сенімінің негізгі, шындықты терең тану, оның ... еріп ... ... жете ... ... ... адам ... жоғары мұрат-мақсатары,
өмірге ұмтылушылығы, талаптанушылығы. Мұрат айналадағы өмірді жетілдіруде
және қоғамның әлеуметтік экономикалық ... ... ... ... ... ұзақ және ... ... оның
нәтижесінде жеке көзқарастары және сенім жүйесі ... ... ... ... ... басшылық болады.
Дүниетанымның әр түрлі факторлар, мәселен, әлеуметтік ... мен ... ... құралдары т. б. әсер етеді. Олардың әрқайсысы
іс-әрекеттеріне ықпал жасайды.Жеке адамның өмірге, табиғатка ... ... ... ... элементтерін игеруден, яғни білім,
ғылымның негіздерін және мінез ... ... ... білу, оларды
сақтай білуден басталады. Дүниетанымдық білімін ... дене ... ... ... ... ... бірте-бірте игереді.Орыстың ұлы
педагогы К. Д. ... ... ... кіші ... ... ... ... өзінін жинақталған көзқарасы болуы керек. Әр-бір жыл сайын
бұл ... ... ... тиіс,-деп жазды.Қандай
дүниетанымдық ұғымды бастауыш, орта, жоғары ... ... ... ... мен тәрбиенің әрбір кезеңінде дүниетанымдық ... ... және ... ... ... ... ... тәрбие бағдарламаларында қарастырылады. Оларда оқушылардың ... және ... ... ... ... ... еске
алынған.
Бастауыш сынып оқушылары ... ... ... ... шетелдердегі қоғамдық және саяси өмір туралы, адамның
табиғатпен ... ... ... ... оның ... ... білімнің бастапқы негіздерін игереді. Оқыту және ... ... ... ... ... ... ... дүние жүзі
халықтарыньщ бейбітшілік және бақыты үшін күресі туралы ... ... ... ... ... ... жатылыстану, математика,
физика және гуманитарлық пәндерді оқу барысында дамиды, ... ... ... ... ... және өнімді едбек туралы калыптасады,
құқықтық санасы, азаматтык жауапкершілігі ... ... ... ... ... ... окушыларды еңбек іс-
әрекетіне ... яғни бұл ... және ... ... ... ... калыптасуы, әлеуметтік тұрмыс және
адамгершілік қалып, олардың практикалык іс-әрекетіне үлкен ыкпал жасайды.
Өйткені осы ортада әрбір окушы өмір ... ... ... ... ... ... ... пайдалы іс-әрекеттерін дұрыс ұйымдастыру
өмірлік тәжірибесі артады, іскерлігі және дағдысы дамиды ... ... ... істерің барысында олардын Жоғары сынып оқушыларының табиғат
және қоғам ... ... ... ... кеңейеді, тереңдейді, диалектикалық
ойлай білуі, табиғат пен ... ... ... ... түсіндіре
білуі қалыптасады бұлар жинақталған ... ... ... ... жете ... шындықты іздеуге, өздеріне және басқа адамдарға
жоғары талап қоюға, барлық істерде әділетті, адал болуға тырысады.
Әр түрлі ... ... ... ғылыми т. б.) байымдау, талдау
және оларға қорытынды жасауға саяси-идеялық, ғылыми-техникалық бағыттылықты
басшылыққа алуды ... ... ... қалыптастыруда
оқытылатын құбылыстар мен процестерді ғылыми тұрғыдан ... ... ... мен ... ... даму ... бір ... кетуі, екіншісінің берік өмір сүруі көп жылдар бойы жұмбақ болып
келді, ... ... ... ... ... Ч, ... табиғи
сұрыптау теориясы. олардың себептерін ғылыми негізде түсіндіреді.
Жеке адамның дамуында және міез-құлқында дүниетанымының ролін баса айта
келіп, А.С. ... біз ... әр ... өз ... әрбір
кезеңінде өзінің бақыты үшін кобалжымай, дұрыс өлшем ... ... ... ... ... ... деді.Сондықтап ғылыми
дүниетанымының қалыптасуы тұтас педагогикалиқ процестің барлық салаларына
енуі ... ... және ... жұмыстарының әртүрлі құралдарын, әдістері мен
тәсілдерін жинақы пайдаланудың нәтижесінде оқушылардың ғылыми көзқарастары,
сенім және ... ... ... ... Қай уақытта болмасын
дүниенің жаралуы, табиғаттың түрлі құбылыстары туралы ... ... ... ... ... табиғат құбылыстары тылсым жұмбақ болып
көрінеді де, адам ... ... әсер ... Адам ... бір ... ... өзіне беймәлім нәрсе керсе, көпшілік жағдайда оны ойға
салып қорытындыламай, сезім жетегне еріп ... ... ... ... үнілуде адамзат баласы талай-талай жолдардан өтті. Бай тәжірибе
жинақтады. Дегенімен, адамның ... ... жете ... кұбылыстар аз
емес.
Түрлі салт-дәстүр, әдет-ғұрып, ойындар т. б. ... ... ... ... ғана ... қоймай
дүниетанымын кеңейтіп, түрлі білімдер негізінен ... ... ... ... ... мен ... ... казақ халқының асқан
даналығы мен ғажап зердесі ... ... ... ... Бірсыпыра ғалымдарымыздың (Ғұзылхан А., ... ... М. ... Е, Табылдиев Ә. т. ... ... ... танымдық мұрасының соншалықты молдығын қысқаша атап ... ... ... ... ... ... ... таң
қалдырғандай. Қысқаша атап өтейік.
1.Ең кене ескерткіш тас бетіне салынған сурет-пиктогммалар, Тіршілік
үшін тылсым табиғат пен тіл ... көне ... бар ... ... ... ... түрінде тас ... ... ... құмалақ тақтасының орны адам маңдайының,
мұрнының және екі алақанының, ... мен ... ойық ізі, ... мал ... адам ... т. б. ... лайықты сандық
мөлшерде бейнеленуі белгілі бір ойды білдіретін жазу екендігіне ... ... ... ... ... үшін арнайы кұрал қажет. Мұның ... ... ... кең ... терен көлемді білім
негізіне құрылғанынын айғағы.
3.Қорымдар да сәулет өнерінің бірегей туындылары.
4.Тастан үйілген ... ... ... ... ... Аспан шырақтарының қозғалысы ... ауа ... ... ... бой ... ... өнерінің сан
ғасырлық тарихы.
6.Кйіз үй-қазақ ... сан ... ... ... ... ... шеберлік пен даналық
суреттелгенің құдіретті туындысы. Ол ... ... ... ... ... ... ... беттердің біртұтастығы кұрамы, олар
аспан санына негізделген. Белдеуі — ... ... ... кішірейтілген бейиесі. Түндік әлемінің төрт бағытын нұсқайды.
Уықтар саны дұрыс анықталғанда ... ... күн ... ... «бие ... «сүт ... «ет -асым», «жұп тұсау бойы ,«Шілдір-
бойы», «арқан бойы көтерілді» деп ... ... ... ... киіз үй ... ... ғана емес халықтың астрономиялық,
метеорологиялык математикалық.
7. Шаруашылық есебін жүргізу үшін ... ... ... негізін
білу қажеттігіне сай бес саусақты пайдаланудың ... ... ... жылдың төрт мезгілін, жыл мезгілідегі күшің ұзақтығын, бала
тәрбиесінде тіл алу, ... ... ... ... т.с.с ... саусақ негізінде құрылған білімдерді игеру негізінде
әлемдегі бірлікті тану ... ... ... ауыз ... ... ... терең білім мен ғылымның
айғағы. Сөз кездейсоқ айтыла салмай, халықтың дүниетанымын көрсететіндей
белгілі бір ... ойға ... ... ... басы ұлы үйлесім ... оның ... бірі ... ... ... бәрі ... ... әрбір
нақыл ой тұжырымдары-іс-әрекетінде түсінуге бол, ... ... ... ғылыми білімдерден нәр алады.Дүниетанымын қалптстырыдың
өткінші құралдары мен жолдары.Ғылыми дүниетанымды калыптастыруға сан түрлі
факторлар ықпал жасайды. Олардыңн ... адал ... ... өмір ... ... ... және ... хабарларды
түрлі кұралдары,окыту мен тәрбиелеу кірседі. Ғылымда бұл факторлардың
бірдей ... және ... әсер ... ... ... болашақ
мұғалімдер дүниетанымды бағдарлы қалыптастыратын факторларды басқаруды
үйренуі керек.Дүннетанымның психологиялык кұрылымы ... ... ... ... ... ... және көзқарас сенімге айналу
үшін оны тек ойластырып қана қоймай, терең сезіну, қоғамдық өмір және ... ... ... қалыптастыру өткінші процесс
емес. Ол адам ... ... ... ... ... ... ... тұрақты және үздіксіз өзгерістерге ұшырайды. Окушылардың ғылыми
дүнитанымың калыптастыру ... осы ... ... ... ... Бұған мектепте оқытылатын барлык, пәндер қатынасы
бар. Мектепте оқытылатын жаратылыстану математика ... ... мен ... және ... ... белгілі ұғым жүйесін
жасайды.Ботаника жалпы биология курстарын оқу, мектептің ... ... ... ... шәкірттер жұмыс іс-
жүріп, өсімдіктердің даму процесін адам баласының толық көре ... ... ... ... білу және сол ... бойынша тәжірибе
жасау оқушылардың дүниенің пайда болуы мен дамуы туралы ... ... және ... ... ... астрономия
сабақтарында адам ойынын табиғаттың сыры ... ... ... ... ... ... ... түсінік алады.
Мұғалімнің ғылыми дүниетанымын ... ... ... ... жоспарліауын-қамітамаісыз ету. Бірінші кезенде мектеп
окушыларының дүниетанымын калыптастының жүйесінде ... ... ... пән ... байланысты айкындау, негізгі философиялык, саяси-
әлеуметтік және адамгершілік идеяларды бөліп алу ... ... ... ... ... ... мағыналы ойлау-жетелейді, оларды
пәндерді оқудын уакыты бойында ... және ... ... ... ... ... ... бірнеше басқышка бөледі. Үшінші
кезені дүниетаным қорытындыларын ... ... ... Төртінші кезеңде
оқытылатың материалдан шығатын дүниетаным қортындыларын такырыптарға
сәйкес бөлу және ... ... ... ... ... жұмысы үшін
берілтін іаікч белгілеу ... ... ... өмір ... ... - өз болашағымызды биікке
көтерудің басты құралы ... ... ... ... алу ... соған бағыттап отыруымыз қажет. Себебі, мемлекетіміздің күш-қуатының
артып, халқымыздың әл-ауқатының жақсаруы ұшін оған дені сау, ... ... ... Ал, сол ... ... кездегі денсаулығы
салауаттылық шараларды үздіксіз ұстануды қажет етеді.
Жер бетіндегі ірілі-ұсақты, үлкенді-кішілі қай халықтың болса да ... ... ... жастардың денсаулығына тікелей байланысты. Себебі,
ұрпақ жалғастығы тек дені сау ұрпақтарда ғана ... ... ... дүние
жүзінің әдебиеті мен тарихи мәде-ниетіне түсінбей, еш уақытта жастардың
жалпы мәдениет деңгейін ... ... ... ... ... ... деген не, оған олардың көзі-қарасы, өмірге қатынасы қалай, міне, осы
мәселелерге терең ойланып, шыдамдылықпен ... ... ... ... ... ... ... басты міндеттер-бұл дүниетанымдылылықты дамыту,
атеистік білімнің бірыңғай жүйесін қамтамасыз ету, еліміздің әлеуметтік-
экономикалық дамуын және ... ... ... ... ... ... ' ... деңгейін көтеру, толық сенімге мол ... ... ... ... ... жақтай отырп,
діни сенушілердің сезіміне нұқсан ... және ... ... ... болымды істері көмектесіп, бағыт беріп отырған
жөн. Демек, осы бағыт ... ... ... адамдық құндылық және
мейірімділік қозғалысына үлес қосуға тйіс. Осы ... жету үшін ... ... ... мен ... ... ғылыми емес,
дәлелдері өз көзқарастарды сыни ... ... ... ... Ол үшін оқу
тәрбие процесінің мүмкіндіктері пайдаланылады.
Енді, қорытынды сөзімнің дәлелі ретінде шығыс елдерінде темекі туралы
аңызға айналған әңгімені ... ... ... ... ... басқа елден жаңа ғана әкеле бастаған
мезгілде, биік таудың ... өмір ... бір ... да ... ... ... жайында адамдарды сендіруге тырыскан. Темекіні сату арқылы
байыған басқа елдің көпестері, қарияны өз райынан ... ... ... ... ... ол өз ... ... әрі сатылмайды.
Бір күні қария көпестердің тауарларының жанында жиналган көп адамдарды
байқап қалады. Көпестер болса: "Тамаша жапырақ, тамаша жапырақ! Онда ... ... ... ... құдіреті бар!" деп айғайлап тұрады. Бірақта,
жиналған жүрт оны сенімсіздікпен тыңдайды.
Сонда дана ... ... ... "Тек ол ғана емес... Тамаша жапырақ
адамдарға басқа да пайда ... ... ... үйіне ұры кірмейді, оны
ит қаппайды, ол ешқашан қартаймайды". Оны естіген ... ... ... ... ... ... осындай ақылды сөздерін естігек адамдар темекіден бас
тартып, өз беттерімен тарап кетіпті деседі.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Әбенбаев.С. Тәрбие ... мен ... ... С, Оразбаев М., Смаилова М. Қазақ халқьның салт-дәстүрлері,
Алматы, «Рауан». ... ... Ж.Б., ... Р.М. ... -Астана, 2000.
4. Қоянбаев Р.М. Дуниетанымды қалыптастыру. — Алматы,1991.
5. Муқанов.И.Салауатты өмір салтын қалыптастыру.-Қазақстан
мектебі,№6,2008.
6. Оқушыларға салауатты өмір салтын қалыптастыру ... ... ... ... ... ... ... Сманове.С.М.Салауатты өмір салты.-Қазақстан мектебі,№4,2007.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 22 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мектеп оқушыларында салауатты өмір салтын қалыптастыру мәселелері69 бет
Оқушылардың денсаулық пен салауатты өмір салтына құндылық қатынасын қалыптастырудың сынып жетекшінің іс-әрекеті26 бет
«Информатика сабағында оқушылардың шығармашылық белсенділігін дамыту »57 бет
«Өзін-өзі тану» курсын оқыту барысында оқушылардың рухани-адамгершілік құндылықтарын қалыптастырудың ғылыми-педагогикалық негіздері110 бет
Бастауыш мектеп оқушыларының оқу-танымдық қызығушылығын зерттеу тәсілдері55 бет
Бастауыш мектеп оқушыларының сөйлеу дағдысын қалыптастыру әдiстемесi (1-2 сынып)119 бет
Бастауыш сынып оқушылардың таным процестерін дамыту жолдары13 бет
Информатикадан оқушылардың іс-әрекетін бақылау мен бағалау негіздері58 бет
Мектеп оқушыларының фермер мамандығына қызығушылығын қалыптастыру55 бет
Оқушыларды зергерлік бұйымдардың жасалу технологиясының әдістемелік ерекшеліктеріне бейімдеу40 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь