Отбасы тәрбиесінің негізі

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3
ОТБАСЫ ТӘРБИЕСІ
1.1.Отбасындағы тәрбиесінің мәні мен мазмұны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.2Кәзіргі отбасы тәрбиесі педагогика принциптеріне негізделеді ... ... ... ... .12
ОТБАСЫ ТӘРБИЕСІНІҢ НЕГІЗГІ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
2.1 Жеке тұлға тәрбиесінде отбасының ролі зор ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 18
2.2Қазақ халқының отбасы тәрбиесіндегі ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... 22
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..29
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .30
КІРІСПЕ
Зерттеу өзектілігі:Отбасы тәрбиесі — көзделген нәтижеге жету мақсатында ата-аналар мен жанұя мүшелерінің тарапына жасалатын ықпал процестерінің жалпы атамасы. Әлеуметтік, отбасы және мектеп тәрбиесі ажырамас бірлікте орындалатын істері ауқымын құрайды. Отбасылық тәрбиенің мектеп тәрбиесімен тоғысқан тұсындағы проблемалар жалпы педагогикада қарастырылады да, ал сол мәселенің әлеуметтік жағдайлары әлеуметтік педагогиканың үлесінде.
Отбасының жетекшілік маңызы онда тәрбиеленіп жатқан адамның тән-дене және рухани дамуына әсер етуші ықпалдар мәні мен мағынасының тереңдігіне тәуелді келеді. Бала үшін отбасы бір жағынан - тіршілік қоршауы болса, екінші тараптан - тәрбиелік орта. Баланың алғашқы өмірі жағдайындағы отбасы ықпалы басқа жағдайлар мен кейінгі жас кезеңдерінде болатын ықпалдардан басымдау келеді. Зерттеу деректеріне сүйенсек, отбасы - бұл мектеп те, ақпарат көзі де, қоғамдық ұйымдар да, еңбек ұжымы да, дос-жарандары да, отбасы — бұл әдеп пен өнер кілті де. Осыдан, педагогтар нақты да дәл тұжырымға келіп отыр: тұлғаның қалыптасу нәтижелілігі ең алдымен отбасыға тәуелді. Неғұрлым отбасы жақсы болып, оның тәрбиелік ықпалы ұнамды келсе, тұлғаның тән-дене, рухани-адамгершілік, еңбектік тәрбиесінің өнімі де жоғары. Аса бір кездейсоқтық болмаса, әр уақыт тұлғаның кемелденуі келесі заңдылыққа тәуелді: жанұя қандай болса, онда өсіп, ер жеткен адам да сондай.
Жеке адамның қалыптасу процесі мен оның нәтижесіне болар отбасы тәрбиесінің күші мен қуатын мойындайтын болсақ, ендеше мемлекет пен қоғам да тәрбиелік шараларын дұрыс жолмен ұйымдастыруда ең алдымен отбасыға үлкен назар аударғаны жөн. Бұл өркениетті елдер ұстанған бұлжымас ереже.
Отбасы - тұлға қалыптастырушы бесік. Осыдан, "Азамат қалыптастырамын десең, бесігіңді түзе"- деп ұлы ғұлама М.Әуезов бекер айтпаған. Отбасыда адамаралық қатынастар негізі қаланады, бүкіл өмірге жетер еңбектік және әлеуметгік бағыт-бағдар түзіледі. Отбасыда өз ретімен қарапайым да жеңіл шешіліп жатқан көптеген проблемалар, есейген, ересек шақта бітіскен шырғалаң күйге түсіп жататыны баршаға аян.
Отбасындағы қатынастарды гуманизациялау, яғни адамиластыру. Әміршіл-әкімшіл ықпал, заң алдындағы жауапкершілік, қатаң талап не үркіте зорлаудың заманы өтті - алдыратын лыпасы жоқ пенде неден қорықсын. Тек кеңпейіл мұғалім жан дүниесімен сәулеленген қайырымдылық, мейір, нақты көмек, ұстаздық жана-шырлық қана күйзеліске ұшыраған ата-аналар көңіліне демеу беріп, өз перзенттерінің жарқын болашағы үшін күресте шаршап-шалдығудан азат етері кәміл;
Адамдардың рухани дүниесін қалыптастырып, нығайтуда зайырлы мектеп пен мұсылмандық тәрбие ошағы - мешіттердің ықпалдарын біріктіру әрі осы ықпалдарды жалпыланған қызмет түрінде шашыратпай, нақты отбасының нақты проблемасына бағыттау;
Елбасы Н.Назарбаевтың ұлы мұратымызға бағдарланған барлық заңнамалары мен халыққа жолдауларында ұлттық бағытта білім беру, ұлттығымызды халық тәрбиесі негізінде қалыптастыру жөніндегі мәселелері ерекше аталады. Сол себепті де қазіргі уақытта Қазақстанда тәрбие мен білім берудің өзіндік ұлттық үлгісі қалыптасуда. Бұл бастамалар, әсіресе, ауыл мектептеріндегі оқу-тәрбие үрдістерін ұйымдастыруда педагог пен ата-ананың өзара ынтымақтастық қарым-қатынастарын қалыптастыруға бағыттайды. Бұл жерде педагог пен ата-ана халықтық педагогика дәстүрлері негізінде бір-бірінің үлгілі тәжірибелеріне суйене отырып, бала тәрбиелеуде жақсы нәтижелерге жете алады. Олай болса, ұлттық тәлім-тәрбие ата-бабаларымыздың көне дәуірден бугінге дейін жас ұрпақ өкілдеріне ұлттық қасиеттер негізінде сапалы білім және саналы тәрбие беру жөніндегі тәжірибелер жиынтығын мектепте оқытылатын әрбір пәннің мұғалімі өз басшылығына алуы тиіс.
Балаға дұрыс тәрбие беруде эстетикалық тәрбиенің мәні үлкен. Өйткені, оқушының адамгершілік сезімін, жеке басының рухани деңгейін кеңейту, мінез-құлқын түзеп, толықтыру тек эстетикалық тәрбиенің еншісінде болмақ.

Зерттеу пәні:Отбасы тәрбиесін ұйымдастыру процесі.
Зерттеу міндеті: Отбасы тәрбиесін ұйымдастыру педагогикалық жұмыстарымен үйлестіре отырып бағдарлау.
Зерттеу мақсаты: Отбасы тәрбиесін ұйымдастыру процесі әрбір тәрбиешінің негізгі ұстамы болғаны жөн.
Зерттеу әдәсі:Зерттеу маңыздылығы бойынша әдебиет көздерінен қажетті мәліметтерді жинақтау және оларды жүйелеу.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
І..Педагогика. Лекциялар курсы. - Алматы, 2003.
2.Қоянбаев Ж.Б. Педагогика. -Алматы, 1992.
3.Жарықбаев Қ., Қалиев С. Қазак; тәлім-тәрбиесі – Алматы 1995.
4.Айтмамбетова Б.Р., Керимов Л.К., Төлеубекова Р.К. Тәрбие
процесінің мәні мен мазмұны. Тәрбие принциптері. 5-лекция.Алматы, 1991.
7.Мұсаева СА., Зейдалиева Ж. Қысқаша педагогика-психологиялқ сөздік-Тараз, 2001.
8.Бегалиев Т.Б. Педагогика. Қысқаша лекциялар курсы. Тараз,2002.
9.Хусаннова.Б.Конференциялық сабақ.-Қазақстан мектебі,2007,N2.
10.Оқушыларды тәрбиелеудің үлгі мазмұны. - А.: Мектеп, 1998.
11. Класс жетекшісінің жұмысы туралы. .-А: ҚазССР оқу мииистрлігінің мектептер басқармасы, 1997.
12. Мектептегі тәрбие , жұмысы. - А.:.Мектеп, 1998.
13. Ілиясова А. Н. Класс жетекшісінің жүргізетін тәрбие жұмысының жүйесі. -А, 1991.
14.Хусаннова.Б.Конференциялық сабақ.-Қазақстан мектебі,2007,N2.
15.Құнанбаев Абай. Қара сөздер. - "Қазақстан мектебі". Алматы. 2005.
16.Тұнғатарова. Г. Қырғыз халқының балаларды еңбеке баулудың ұлттық идеалары.-Білім-образование,2006.N4.
17.Құрсабаева.М.Ұлтық тәрбиенің маңыздылығы.-Ұлттағлымы,2006.N2.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
............................................3
ОТБАСЫ ТӘРБИЕСІ
1.1.Отбасындағы ... мәні ... ... ... педагогика ... ... ... ... Жеке ... ... ... ... ... ... тәрбиесіндегі
ерекшеліктері................................22
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
...............................29
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН
ӘДЕБИЕТТЕР.............................................................30
КІРІСПЕ
Зерттеу өзектілігі:Отбасы тәрбиесі — көзделген нәтижеге жету
мақсатында ата-аналар мен ... ... ... ... ... жалпы атамасы. Әлеуметтік, отбасы және мектеп тәрбиесі
ажырамас ... ... ... ... құрайды. Отбасылық тәрбиенің
мектеп тәрбиесімен тоғысқан тұсындағы проблемалар жалпы ... да, ал сол ... ... ... ... үлесінде.
Отбасының жетекшілік маңызы онда тәрбиеленіп жатқан адамның тән-
дене және рухани дамуына әсер ... ... мәні мен ... ... ... Бала үшін ... бір жағынан - тіршілік қоршауы
болса, екінші ... - ... ... ... ... ... жағдайындағы
отбасы ықпалы басқа жағдайлар мен кейінгі жас кезеңдерінде ... ... ... ... ... ... ... - бұл
мектеп те, ақпарат көзі де, қоғамдық ұйымдар да, еңбек ұжымы да, ... да, ... — бұл әдеп пен өнер ... де. ... ... нақты
да дәл тұжырымға келіп отыр: тұлғаның қалыптасу нәтижелілігі ең ... ... ... ... жақсы болып, оның тәрбиелік ықпалы ұнамды
келсе, тұлғаның тән-дене, рухани-адамгершілік, ... ... ... жоғары. Аса бір кездейсоқтық болмаса, әр ... ... ... заңдылыққа тәуелді: жанұя қандай болса, онда өсіп, ер жеткен адам да
сондай.
Жеке ... ... ... мен оның ... ... отбасы
тәрбиесінің күші мен қуатын мойындайтын болсақ, ендеше ... пен ... ... ... ... ... ... ең алдымен отбасыға үлкен
назар аударғаны жөн. Бұл өркениетті ... ... ... ... - ... ... бесік. Осыдан, ... ... ... ... деп ұлы ғұлама М.Әуезов бекер
айтпаған. Отбасыда адамаралық қатынастар негізі ... ... ... ... және әлеуметгік бағыт-бағдар түзіледі. Отбасыда өз ретімен
қарапайым да жеңіл шешіліп жатқан көптеген ... ... ... бітіскен шырғалаң күйге түсіп жататыны баршаға аян.
Отбасындағы қатынастарды гуманизациялау, яғни адамиластыру. Әміршіл-
әкімшіл ықпал, заң алдындағы ... ... ... не ... ... өтті - алдыратын лыпасы жоқ пенде неден ... Тек ... жан ... ... ... ... нақты көмек,
ұстаздық жана-шырлық қана күйзеліске ұшыраған ата-аналар ... ... өз ... ... ... үшін күресте шаршап-шалдығудан
азат етері кәміл;
Адамдардың рухани дүниесін қалыптастырып, нығайтуда зайырлы мектеп
пен мұсылмандық тәрбие ошағы - ... ... ... әрі ... ... ... түрінде шашыратпай, нақты отбасының нақты
проблемасына бағыттау;
Елбасы ... ұлы ... ... ... мен халыққа жолдауларында ұлттық бағытта ... ... ... тәрбиесі негізінде қалыптастыру жөніндегі мәселелері
ерекше аталады. Сол себепті де қазіргі уақытта Қазақстанда тәрбие мен ... ... ... үлгісі қалыптасуда. Бұл бастамалар, әсіресе, ауыл
мектептеріндегі ... ... ... ... пен ... ... қарым-қатынастарын қалыптастыруға бағыттайды. Бұл жерде
педагог пен ата-ана халықтық педагогика дәстүрлері негізінде ... ... ... ... бала тәрбиелеуде жақсы нәтижелерге
жете алады. Олай болса, ... ... ... ... ... ... жас ... өкілдеріне ұлттық қасиеттер негізінде
сапалы білім және ... ... беру ... ... ... ... әрбір пәннің мұғалімі өз басшылығына алуы тиіс.
Балаға дұрыс тәрбие ... ... ... мәні ... ... адамгершілік сезімін, жеке басының рухани ... ... ... ... тек ... ... еншісінде
болмақ.
Зерттеу пәні:Отбасы тәрбиесін ұйымдастыру процесі.
Зерттеу міндеті: Отбасы тәрбиесін ұйымдастыру ... ... ... ... ... Отбасы тәрбиесін ұйымдастыру процесі әрбір
тәрбиешінің негізгі ұстамы болғаны жөн.
Зерттеу әдәсі:Зерттеу ... ... ... ... мәліметтерді жинақтау және оларды жүйелеу.
ОТБАСЫ ТӘРБИЕСІ
1.1. Отбасындағы тәрбие мәні мен мазмұны
Отбасы тәрбиесі — көзделғен нәтижеге жету мақсатында ата-аналар
мен жанүя ... ... ... ... ... жалпы атамасы.
Әлеуметтік, отбасы және мектеп тәрбиесі ажырамас бірлікте орындалатын
істері ауқымын құрайды. Отбасылық ... ... ... ... ... ... педагогикада қарастырылады да, ал сол мәселенің
әлеуметтік жағдайлары әлеуметтік педагогиканың үлесінде.
Отбасының жетекшілік маңызы онда ... ... ... тән-дене
және рухани дамуына эсер етуші ықпалдар мәні мен мағынасының тереңдігіне
тәуелді келеді. Бала үшін ... бір ... - ... ... ... тараптан - тәрбиелік орта. Баланың алғашқы өмірі жағдайындағы отбасы
ықпалы басқа жағдайлар мен кейінгі жас ... ... ... ... ... деректеріне сүйенсек, отбасы - бұл мектеи те,
ақпарат көзі де, ... ... да, ... ұжымы да, дос-жарандары да,
отбасы — бұл әдеп пен өнер ... де. ... ... ... да ... ... отыр: тұлғаның қалыптасу нәтижелілігі ең алдымен отбасыға
тәуелді. Неғұрлым отбасы жақсы болып, оның тәрбиелік ықпалы ұнамды ... ... ... ... ... ... дс
жоғары.
Жеке адамның қалыптасу процесі мен оның ... ... ... күші мен қуатын мойындайтып болсақ, ендеше мемлекет пен қоғам
да тәрбиелік шараларып дұрыс ... ... ең ... ... ... аударғаны жөн. Бұл өркениетті елдер ұстанған бұлжымас ереже.
Неке мен отбасыға деген үстірт ... ... және ... ... ... ... принциптерінен тайқу, шектен тыс
арсыздық пен маскүнемдік, іштей ... ... мен ... ... арасында жоғары белең алған ажырасулар — бәрі де отбасыдағы
бала тәрбиесіне ... ... ... ...... ... ... Осыдан, "Азамат қалыптастырамын
десең, бесігіңді түзе"- деп ұлы ғұлама М. Әуезов бекер айтпаған. ... ... ... қаланады, бүкіл өмірге жетер еңбектік және
әлеуметтік бағыт-бағдар ... ... өз ... ... да жеңіл
шешіліп жатқан көптеген проблемалар, есейген, ересек шақта бітіскен
шырғалаң күйге ... ... ... ... ... арқауы болған тұжырымдарды жинақтаумен келесідей
қорытындылар жасауға болады: отбасы ықпалы ... ... ... де күштірек. Жас ұлғаюмен ол әсер бәсеңдеуі ... де, ... өз ... ... қандай да бір басқа жағдайларда қалыптасуы мүмкін болмаған ... ... ғана ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді, оның тәндік, моральдық
және еңбектік тәрбиесіне болған мүмкіндіктерді мейлінше ... ... ... азамат мүшесі отбасыдан бастау алады, қоғам келбеті
отбасыдан көрінеді;
* салт-дәстүр ... ... ... ... отбасының аса маңызды әлеуметтік қызметтері — азамат тәрбиелеу, патриот
қалыптастыру, болашақ жанүя ... ... және ... ... ... сауатты пайдалана білетін қоғам мүшесін жетілдіру;
* отбасының кәсіп таңдауға да тигізер ықпалы орасан.
Нарықтық экономикалық жүйеге байланысы отбасындағы тәрбие
жетімсіздігінің кейбір себептері ... ... ... ... ... ... ... отбасылардың экономикалық жағдайының әлсіздігі.
2. Қоғамдық өмір мәдениетінің төмендігі.
3. Отбасы ... - әйел ... ... ...... ... ...
ауыртпалық.
4. Көптеген әлеуметтік-тұрмыстық және ... ... ... ... ерлі-зайыптылардың ажырасуы.
5. Бала тәрбиесінде ер адам әйел көмекшісі деген қоғамдық пікірдің белең
алуы.
6. ... ... ... бара ... әулеттер арасындағы бәсеке, дау-
дамай.
7. Отбасы мен мектеп арасындағы байланыстың күннен күнге ... ... ... ... және оның тәрбиелік ықпалын көтеру
бағытында қазіргі заман педагогикасы қандай тиімді ұсыныстар беруі мүмкін?
Бұл орайда ... ... да ... ... ашып беруі мүмкін емес:
тәрбиенің ... ... ... ... ... ... шындық. Бәріміз де осы заңдылықтардың құрсауындамыз.
Барша үмітімізді мұғалімге артамыз, тәрбиелік жақсылықтарымызды оның
жанпида-лығынан күтеміз. ... ... ... арыла білген шынайы
ұстаздың өз іс-әрекетін келесідей жоспарға орайластырғанын жөн деп ... ... ... гуманизациялау, яғни адамиластыру. Әміршіл-
әкімшіл ықпал, заң алдындағы жауапкершілік, қатаң талап не үркіте ... өтті - ... ... жоқ ... ... ... Тек ... жан дүниесімен сәулеленген қайырымдылық, мейір, нақты көмек,
ұстаздық жана-шырлық қана ... ... ... көңіліне демеу
беріп, өз перзенттерінің жарқын ... үшін ... ... ... ... ... рухани дүниесін қалыптастырып,нығайтуда зайырлы мектеп пен
мұсылмандық тәрбие ошағы - мешіттердің ықпалдарын ... әрі ... ... ... ... ... ... отбасының нақты
проблемасына бағыттау;
- педагогикалық мүдде - ниеттерді ... қор, ... мен ... ... отырып, қайырымдылық-тәрбие бағдарламасын жасау.
Ең бастысы, жалпы адамға, оның ... ... ... ... ... ... ажырап қалмау- әрбір тәрбиешінің негізгі ұстамы
болғаны ... ... ... ... "ақтабан шұбырынды, Алқа көл сұламаның"
кешкен, солай болса да ортасында ... дана ... ... ... өз ... ... ... баршаға аян. Дүние
ауыспалы ал педагогиканың ... ... ... ... жйлғаса,
дамып бару. Әр дәуір ұрпақтары арасындағы тартыс, бәсеке ... ... ... ... шешімі әрқашан жаңаланып барғаны дұрыс. Ал ондай
шешімдерді ата-аналар есіне салу отбасылық драмалардың ... ... ... ... түсінетін педагогтың міндеті.
Қаншалықты отбасы болса, тәрбие ерекшеліктері де соншалықты мол. ... ... ... ... ересектер мен балалар арасында
кезігетін қатынастардың жалпылай моделін ажырата тану мүмкіндігі баршылық.
Отбасындағы қатынастар түрі сол ... қай ... қай ... мен ... ... ... ... ықпалдардың салдарына
тәуелді анықталады. Олар:
1. Балаларына құрмет көрсете алатын отбасы.
2. ... ... ... ... ... ... отбасы.
4. Алауыз, жауласқан отбасы.
5. Теріс әлеуметтік бағыттағы отбасы.
6. Ата мен аналардың педагогикалық үйлесімсіздігі жайлаған ... ... ... ... ... ... ... мазмұны демократиялық қоғамның өзекті мүдде-
мұраттарына орайластырылады. ... ... ... ... ... дені сау, ... ... адамгершілікті, иманды, парасаты
тұлға дайындау - отбасы міндеті. ... ... ... құрамды
бірліктері ежелден белгілі ... ... ... ... ... еңбек тәрбиесін қамтиды, олар оз
кезегінде жас ... ... ... ... ... ... ... отырады.
1. Балалар мен жастардың отбасындағы тәрбиесі салауатты өмір ... ... ... күн ... ... жаттығуларды, дене
шынықтыруларын т.б. қамтиды.
2. Отбасындағы сана-сезім тәрбиесі ата-аналардың өз балаларын ... соны ... ... ... ... қалыптастырып, оларды
үздіксіз жаңалап бару ұмтылыстарын баулуға негізделеді. Танымдық қызықсыну,
қабілет, бейімділіктер мен нышандарды дамытып бару бала ... ... аса ... ... ... ... ... тұлға қалыптастыру жолындағы
қатынастардың бұлжымас төркіні. Бұл орайда алғы шепке ... ... ... ... ... қүндылықтары — сүйіспеншілік, құрмет
пен сыйластық, әділдік пен ар-намыс, қадір-қасиет пен ... ... ... ... қасиеттердің басқа да түрлері: парасатты
қажетсіну, тәртіптілік, жауапкершілік, дербестік пен ... та ... ... ... ... ... ... таланты мен дарынын ... өмір ... ... ... тағлым беруге арналады.
5. Отбасындағы еңбек ... ... ... адал өмірінің
негізін қалайды. Еңбектенуге отбасынан дағдыланбаған баланың есейген кезде
де бар есіл-дерті "жеңілдің астымен, ... ... ... шалқып өмір
сүру. Ал мұндай еңбексіз ... той" ... ... ... тұрмыс
қадам сайын дәлелдеп отыр.
Ата-аналар міндетіндегі отбасылық тәрбие — балалардың ... ... ... қалыптастыру бағытындағы саналы да парасатты істерге
негізделген үздіксіз жетіліп барушы процесс.
Әрбір әке мен кез ... ана өз ... ... қай ... ... ... жете білгені жөн. ... ... ... мен ... ... ... шешу ... осымен
айқындалады.
Отбасындағы тәрбие әдістері — бұл ата-аналардың өз баласының санасы мен
әрекет-қылығына педагогикалық ықпал ... ... ... ... ... бәрі де тәрбиенің жалпы әдістерімен теңдейлес, дегенмен өз
ерекшеліктеріне ие. Олар:
* әр балаға болған ықпал тұлғаның жекелеген нақты әрекет-қылығы "мен ... ... ... ... тәрбие әдістерін таңдау ата-аналардың педагогикалық мәдениетіне орайлас
келіп, олардың тәрбие мақсатын тануына, өз ... ... өз ... орнатқан қарым-қатынасына т.б. тәуелді.
Осыдан да отбасылық тәрбие әдістері ата-аналардың тұлғалық ... ... ... және ... ... ... мүмкін
емес. Қаншама ата-ана болса, әдістері түрі де ... жылы ... ... ... ... ... мен мадақтау, каталдық құрсауына
салу және жазалау. Әдістер ата-аналар тәрбиелік бағыт-бағдарға ... ... ... тіл ... ... ... осыдан
олардың әдісі ересектер талабын мүлтіксіз орындатуға бағдарланады. Екінші
біреулері дербес, өз бетінше ойлай білуге негіз болар ... ... ... ... сәйкес әдістік жолдарды таңдастырып, колданады.
Отбасылық тәрбие арасында ата-аналар баршаға бірдей ортақ жалпыланған
әдістерді пайдалану үрдіске ... ... ... түрі ... сендір (мақтау, мадақтау, балаға болашақта пайдалы да
қызықты мүддені ... ... ... (қандай да көңіл рахатынан
айыру, ортадағы ... ... үзу, ... кей ... кеңесі мен тәрбиелік жағдайлар әдейі жасалып қолданылады.
Отбасындағы тәрбиелік ... ... ... да ... Олар
арасында кең қолданымдағылар: сөз, ауыз әдебиеті, ата-ана беделі, еңбек,
оқу, табиғат, үй тұрмысы, ұлттық салт-дәстүрлер, қоғамдық пікір, ... және ... ... ... ... ... ... радио,
теледидар), күн тәртібі, көркем әдебиет,мұражайлар мен көрмелер, ойындар
мен ойыншықтар, дене шынықтырулар мен ... ... ... ерекше
белгілер (атрибут), қастерлі заттар, бұйымдар ж.т.б.
Ата-аналар тәрбиесі әдістерін іріктеу мен қолдануда келесідей ... ... ... өз ... ... жете ... жеке тәрбиесі мен беделі, отбасында ... ... ... ... ... бағыты бірлікті келсе, іс-әрекеттер
әдістері басым келеді.
Ата-аналардың ... ... ... ... меңгеру,
тәрбиелік ықпалдардың қыр сырларын үйрену, тұрмнстық қажеттікке айналады.
Қаншалықты отбасы болса, тәрбие ерекшеліктері де ... ... ... көптүрлілігіне қарамас-тан, жанұядағы ересектер мен балалар
арасында кезігетін ... ... ... ... тану ... ... ... түрі сол қатынастардың қай бағытта, қай
дәрежеде өсіртеуі мен ... ... ... ... ... ... анықталады. Олар:
Балаларына құрмет көрсете алатын отбасы.
Қайырқом, мейірлі отбасы.
Күнделікті дүниепараздыққа жүгінген отбасы.
Алауыз, жауласқан отбасы.
Теріс әлеуметтік бағыттағы отбасы.
6. Ата мен аналардың педагогикалық ... ... ... ... ... ... қаруланған отбасы.
Отбасыдағы тәрбие мазмұы демократиялық қоғам-ның өзекті мүдде-
мұраттарына ... ... ... ... ... ... дені сау, психикалық болымды, адамгершілікті, иманды, парасаты
тұлға ... - ... ... ... тәрбие мазмұнының құрамды
бірліктері ... ... ... ... ... ... әстетикалық, еңбек тәрбиесін қамтиды, олар өз
кезегінде жас әулетті ... ... ... ... ... ... отырады.
Балалар мен жастардың отбасындағы тәрбиесі салауатты өмір болмысына
негізделіп, дұрыс ұйымдастырылған күн ... ... ... дене
шынықтыруларын т.б. қамтиды.
Отбасындағы сана-сезім тәрбиесі ... өз ... ... соны ... ... ... ... қалыптастырып, оларды
үздіксіз жаңалап бару ұмтылыстарын баулуға негізделеді. Танымдық қызықсыну,
қабілет, бейімділіктер мен нышандарды ... бару бала ... ... аса ... ... ... тәрбиесі тұлға қалыптастыру жолындағы
қатынастардың бұлжымас төркіні. Бұл орайда алғы ... ... ... өзгермес адамзаттық мораль құндылықтары — сүйіспеншілік, құрмет
пен сыйластық, әділдік пен ар-намыс, қадір-қасиет пен ... ... ... ... ... басқа да түрлері: парасатты
қажетсіну, тәртіптілік, жауапкершілік, ... пен ... та ... баулынады.
Отбасыдағы әстетикалық тәрбие балалардың таланты мен ... ... өмір ... ... ... ... беруге арналады.
5. Отбасындағы еңбек тәрбиесі балалардың болашақтағы адал өмірінің
негізін ... ... ... ... ... ... ... бар есіл-дерті "жеңілдің астымен, ауырдың үстімен" жүріп, ... ... Ал ... ... "күнде той" өмірдің жақсылыққа апармайтынын тұрмыс
қадам сайын дәлелдеп отыр.
Ата-аналар міндетіндегі отбасылық тәрбие — балалардың тән-дене және
рухани ... ... ... ... да ... ... үздіксіз жетіліп барушы процесс.
Әрбір әке мен кез келген ана өз ... ... қай ... ... керектігін жете білгені жөн. ... ... ... мен ... ... ... шешу ... осымен
айқындалады.
Отбасындағы тәрбие әдістері — бұл ата-аналардың өз ... ... ... ... ... ... ... көзделген жөн-
жосығы, жолы. Бұлардың бәрі де тәрбиенің жалпы ... ... өз ... ие. ... ... ... ... тұлғаның жекелеген нақты әрекет-қылығы мен ақыл-
парасатына икемделуінен даралықты келеді;
тәрбие әдістерін ... ... ... ... ... ... ... мақсатын тануына, өз қадір-қасиетіне құндылықтық
бағыт-бағдарына, өз жанұясында орнатқан қарым-қатынасына т.б. ... да ... ... ... ата-аналардың тұлғалық сән-
сипатымен қайнай бітіскен және ... ... ... мүмкін
емес. Қаншама ата-ана болса, әдістері түрі де соншалықты: жылы ... ... ... ... ... мен мадақтау, қаталдық құрсауына
салу және жазалау. ... ... ... ... ... ... біреулері өз баласының тіл алғыштығын тәрбиелегісі келеді,
осыдан олардың әдісі ересектер талабын мүлтіксіз ... ... ... ... өз ... ... ... негіз болар тұлғалық
қасиеттерді орнықтыруды көздеп, осыған сәйкес әдістік жолдарды ... ... ... ата-аналар баршаға бірдей ортақ
жалпыланған әдістерді пайдалану ... ... ... ... түрі
келесідей топтастырылған: сендіру (мақтау, мадақтау, балаға болашақта
пайдалы да қызықты мүддені ... ... ... ... да ... айыру, ортадағы достық қатынасты үзу, ұрып-соғу); кей отбасыларда
педагогтар кеңесі мен тәрбиелік жағдайлар әдейі жасалып ... ... ... ... құралдары да әртүрлі.
Олар арасында кең қолданым-дағылар: сөз, ауыз әдебиеті, ата-ана беделі,
еңбек, оқу, ... үй ... ... салт-дәстүрлер, қоғамдык пікір,
жанұядағы рухани және материалдық болмыс, ақпарат көздері (газет, журнал,
радио, теледидар), күн ... ... ... ... мен ... мен ... дене ... мен спорт, мейрамдар, рәміздер,
ерекше белгілер (атрибут), қастерлі заттар, бұйымдар ж.т.б.
Ата-аналар тәрбиесі әдістерін ... мен ... ... ... ... ... өз ... болмысын жете тануы.
Ата-аналардың жеке тәрбиесі мен беделі, отбасында ... ... ... ... ... ... ... келсе, іс-әрекеттер
әдістері басым келеді.
4. Ата-аналардың ... ... ... ... ... ықпалдардың қыр сырларын үйрену, тұрмыстық қажеттікке
айналады.
Ұзаққа созылған өз тарихы бар ... ... ... ... көп ... ... жинақтап, қорытты. Осы қорытулар негізінде
аса маңызды тұжырызддар жасалып, олар отбасыдағы балаларды ... ... ... ... ... орай топтастырылды. Дегенмен
олардың бәрі ғылыми ... ... ... ие ... да, ... ... алғашқы тұрмыстық деректі пайымдар мен қарапайым ... ... ... ... бәрінің төркін мәні - ... ... ... ... өз тәрбиелік әрекеттерін осы ережелер тұрғысынан
салыстыра бағалап барады, сонымен ... ... ... ... әсіресе
егде ата-аналарға өнімді де ңегізді кеңестер беріп отыруға қажетті.
Жалпы адамзаттық мәдениеттің бірегейлігі мен тұрақтылығын ескеретін
болсақ, балалар ата-аналарынан өз ... ... ... ... ... Егер әке мен шеше екеуінің болымды да болымсыз ... мен ... ... тең ... ... болсақ, олардың
жұптастығынан болған баланың біршама дәл бейнесін алуға мүмкін екендігін
ғылым дәлелдеп отыр. Бұдан ... біз үшін аса ... ... ... Солай да болса отбасыдағы бала тәрбиесіне
байланысты ... ... ... шешімін таппауынан қате
кемшіліктер бітер емес, бітпейді де.
Отбасы тәрбиесінің тиімділігін көтеруге ... ... ... ... Егер ... өздері балалық шағында
қандай да жүйке, ... ... ... кезіккен болса,
олардың өз ұрпақтарында да қайталанатынына дайын ... ... ... алдын алғаны жон. ... ... ... үздіксіз
күрделеніп баратын балалардың болмыс, тұрмыс жагдайлары, ... ... жүз ... ... әрі соларға байланысты проблемалардың
туындауы ата-аналардың өздеріне тәуелді. Үшіншіден, ... ... ... ... ... мәдениеті. Әринс, бұл тұрғыдан ата-аналардың
жетімсіз педагогикалық мәденистін ғана ... ... ... ... ... ... бара жатқанымызды, барша қоғамдағы тәрбие салт-
дәстүрлерінің келеңсіз бағытта белең алып ... ... ... ... және ... да сан қилы әлеуметтік-қоғамдық себептер
негізінде ... ... мен бала ... ... ... мың ... ... өрбитіні белгілі. Солардың арасынан аса көзге түсер,
маңызды болған жәйттерге ... ... және олар ... ... орай ата-аналар мен педагогтарға қажетті кеңес ұсыныстарды
алға тартқан жөн болар.
1.2Қазіргі ... ... ... ... ... ... ... осы заман тәжірибесінде мектеп,
отбасы және қоғамдық іс-әрекеттерді бірлестіре ... ... ... ... ... ұжым, ата-аналар комитеті, жер-жердегі қоғамдық
кеңестер, клубтар, кітапханалар, стадиондар,тәртіп сақтау және ... ... ... ... ... ... ... нақты міндеттерін айқын бөлістіріп беру.
2. Мектеп күшімен ... және ... ... ... ... тиімді тәсілдерімен таныстырып, жүйелі оқыту.
3. Тәрбие жұмыстарының барысын тыңғылықты зерттей отырып, олардың
нәтижесін бірлікті талдауға ... ... ... ... ... оларды болдырмауға бірлікті ат салысу.
Ата-аналарға арналған негізгі жұмыстарды мектеп ... ... ... конгрестер, қолдау ... ... т.б.) ... ... ... ... ... өз жарғысына (ереже, регламент, жоспар) ие болып, олар негізінде өз
іс-әрекетінің ... ... ... тәрбие процесіне
қатысушылардың міндеттерін айқындайды. Көп жағдайларда отбасы, мектеп және
қоғамдық ... ... ... жоспары түзіледі.
Білім жүйесіндегі жаңа қатынастарға орай ата-аналар көптеген
мүмкіндіктерге ие ... ... оқу ... ... ... меңгеру көлемін
анықтау, оқу жоспарларын түзу, оқу тоқсандары мен демалыс мерзімдерін
белгілеу және ... ... оқу, ... ... ... мектепішілік
жарғылар қабыддау, тәртіп, оқу еңбегі, тыныс алу, тамақтану, оқушыларға
дәрігерлік көмек шараларын ... ... және ... ... ... Бір ... ... ұйымдастырылған бірлікті тәрбие ... ... пен ... балалар тәрбиесінде өзара шынайы ... ... ... ... міндеттерді бірігіп атқарары сөзсіз.
Ата-аналар бірлестігінің басты қызметтерінің бірі - ... ... ... көтеру.
Педагогикалық дәрісбаян сағаттары, ата-аналар университеттері,
дөңгелек үстелдер, конференциялар, ата-аналар мектебі мен басқа да үздіксіз
жүргізілетін ағымды не бір ... ... ... ... өз ... ... ... ата мен анаға олармен дұрыс қатынас ... ... ... ... ... жағдайларды үйлестіруде тигізер
көмегі орасан. Осы мақсатпен көптеген ата-аналар комитеттері өз ... ... ... сатып алуға қаржы бөліп, жағымды
педагогикалық газеттер мен ... ... ... ... ... ... әстетикалық, адамгершілік, ерік пен сана-сезімдік
құндылықтар қорын түзу ... ... ... басталады. Қарым-
қатынасқа шебер оның белсенді мүшелері барша ... ... ... ... ... ... қызметтестік
педагогика мен іс-әрекеттік тәрбие бағыттарын игеруде үлкен табыстарға
жетуде. Өз ... ... ... ... ... ... тәрбиесін ұйымдастыруда көп нәрсені үйренуде.
Ата-аналардың көпшілігі өз балаларының дарынды да ... де ... ... ... пен отбасы арасындағы қатынас осы секілді табиғи ұмтылыс
негізінде құрылғаны жөн. Мектеп пен отбасы ... ... ... ... ... Екі ... көзінің де ортадағы келіспеушілік
сәттерін жойып, біртекті тәрбиелік әрі дамыту арнасына ... ... ... пен ... бірлікті ісінің бағыты - балалардың
адамгершілік - ... ... ... ... ... сана-
сезімдік қажеттерін өрбітіп, қоршаған дүние әсемдігін қабылдауға баулу.
Қазіргі заман отбасы тәрбиесі гуманистік ... ... Ол ... ... ... - бала қабілетінің кедергісіз өз бетінше дамуы;
гуманизм - тұлға болмысын тану әрі оның ... ... ең ... ... ...... мен балалар арасындағы рухани қатынастар тендігін
қалыптастыру;
азаматтық - ... мен ... ... ... өз "Менін" танып,
қастерлей білуі;
- ретроспективтік - халықтық педагогика ... ... ... арқа ... жалпы адамзаттық адамгершілік - ... ... ... ... ... ... ... дамуы мен тәрбиесі тұлғаны көздеген бағытта
қалыптастыруға арналған көптеген іс-әрекеттік ... ... ... бірі әрі аса ... ... мен ... ... өзара
байланыс қызметі. Сынып жетекшісі бұл орайдағы, іс-әрекетін сыныптық ата-
аналар комитеті, ... ... ... сол сыныпта оқу жүргізетін
мұғалімдер арқылы іске асырып барады. Отбасымен байланыс жасауда сынып
жетекшісінің ... тиіс аса ... ... ... үйіне жеке
өзінің барып, хабар алып тұруы; баланың үй-тұрмыстық өмір ... ... ... ... тиімділігін көтеріп бару мақсатында
бірлікті іс-қимылдарды орайластыру; келеңсіз нәтижелерді болдырмау жолдарын
ата-аналармен бірге кеңесе ... ... ... ... ... ... қызметі ретінде отбасы педагогикалық - ағарту істерін
белсенді ұйымдастыра білу, себебі коптеген отбасыдағы әке мен ... ата ... ... ... ... мен ... ... оте зәру. Оларды
аса қызықтыратын проблемалар
- отбасы тәрбиесі міндеттері, формалары мен ... ... ... ... даму ... әрқилы
жастағы балаларды тәрбиелеудің көптүрлілігі; жекеленген тәрбие бағыттары
инабаттылық - имандылық, адамгершілік, тән-дене, еңбек, ... ... орай жаңа ... ... ... ... ... тәрбие) қалыптастыру
мәселелері. Сонымен бірге ата-аналар лекторийлерінде бала ... ... өмір ... ... ... ... пен ... сезімдерін ерте бастан ояту, баланы жас ... ... ... мойындау мен жауапкершілікті сезінуге үйрету мәселелеріне
үлкен мән беру - ... ... ... ... тәрбиесінің кейбір
мәселелерін оқшау қарастырған жөн. Олар: ата-аналар мен балалар арасындағы
алшақтық, отбасы тәрбиесіндегі ... мен ... ... ел, Алла
алдындағы жауапкершілік.
Ата-аналар жиналысында балалардың үлгерімі мен ... ... ... ... ... ... ... шектелместен,
келеңсіз құбылыстардың алдын алу жағдайдарына орай нақты шаралар жолын сөз
еткен пайдалы. Ата-аналар жиналысын құрғақ уағыз бен ... ... ... ... ету де ... ... жараспайды.
Ата-аналар мен мектеп арасындағы байланысты жақындатудың бір жолы
баланың әке-шешесін мектепке шақырып, ... ... ... ... ... хабардар етіп тұру. Бірақ, ... ... ... ... ... ... сынып жетекшісінің аулақ болғаны жөн. Мысалы,
әміршіл-әкімшіл жүйеден ... ... ... ... ... себебі біреу-ақ: оқушы тәртібі мен ... ал ... - ... ... Ал ... ата-аналардың
көңіліне тиіп, ашу-ызаға булықтыратын ... ... ... ... ... ... безінеді.
Отбасы проблемаларымен шұғылданушы әлеуметргік педагогика тәрбиеге
байланысты аса нәзік те терендей жайлаған тәуелділіктерді байқастырып,
оларды ... ... ... қоғамдық оңды үрдістерге икемдестіре
тәрбиелеу сапасын көтеру үшін пайдалануды ұсынады.
Олар арасында елеулі ... ... ... ... орта ... (приоритет). Өмір дәлелдегеніндей,
адамдардың бір-біріне ықпал ... ... олар ... ... де тура байланысты. Жақын-жуықтар шеңберіндегі қатынастардан
туындайтын талап, шектеулер жалпы ... ... ... аулақ болған
қауымдастықтар мен әлеуметтік топтардан болатын ... гөрі ... ... ... да ... ... ... өмірін қамтамасыз етуде
отбасының рөлі орасан.
Мейір мен сүйіспеншілік баланы билеудің басты құралы. "Әркім ... деп атам ... ... ... ... тәрбиелі кергіңіз келсе, оны
аталық мейірім мен аналық махаббатқа бөлеңіз. Сонда әке, шеше ... ... ... қажеті болмай қалады.
3. Бала тәрбиесінде ұлы ғұлама В.Гете даналығынан бірер сөзді ереже
ретінде қабылдаған көп ... ... біз ... сол ... ... ... оларды тәрбиеден алыстатқанымыз. Ал, егер біз ... ... ... ... ... ... ... олардың бойындағы
табиғаттан дарыған жақсылықтарының жүз ... ... ... кемелге
жетуіне көмектескеніміз".
Ата-аналар өзімшілдігіне (әгоизм) ... ... ... ... ... адам ... ... тән болатын қасиет - ... ғана ... осы ... ... да ауытқу болса, оған
деген қызығушылық өрістей даму орнына, ... ... ... ... ... сіз қанша тырысқаныңызбен балаңыздың даму барысында көрініп
жобалаған жоспарыңыз ақталмай жатады. Тәрбие барысында ... ... сіз ... ... мен ... ... бола алмағанын
балаңыз күйзеледі. Нәтижеде жалпы отбасыдағы тәрбие дағдарысқа ұшырайды.
Балаға ... ... ... ... ... түсу жолын қарастыру — ата-
ана қалауынан ауытқу ... ... Бұл үшін өз ... әдейі
керісінше талаппен ауыстырыңыз (инверсия). Мысалы, айтқанды қылмай жүрген
баланы ұйықтатқыңыз келсе, ... да ... ... көзін жұмдырмаңыз; беті
қолын жуып-шайып жүретін еткіңіз келсе, суға жақындатпай ... ... ... ... келе жатқан кері өжеттік сіздің қалауыңызға қызмет ете
бастайды; яғни өз ... ... ... құштар бала ал,
"ұйықтағаным ұйықтаған", "жуғаным ... ... өзі ... ... енді ... ... болады.
Отбасылық тәрбиеде дағдарысқа кезіктіру тәсілін қолданудың пайдалы тарапы
бар. Бала үшін қатерлі, түсініксіз, немен аяқталары ... ... ... ... ... ... жол тауып шығуға мәжбүрлеу қажет.
Әлбетте, мұндайда ... ... ... да ... ... ... оның әрекеттеріне байқатпай реттеу-түзетулер беріп барады. Осындайда
қажетті бейімділіктерді алған ... ... ... қай ... да
дайын болып өседі.
Балаға үйретіп жатқанын өзі орыңдай алған мұғалім - ұлағатты ... ... ... ... жұмыста "үзілді үнеіздіктен"
сақтаныңыз.
9. "Бір ... ... ... ... ала ... ... ... өскен баланың болашақта кім әрі не ... күні ... ... ... ... ... ... болмайды. Ірі жетістіктерді бала болмысындағы
майда-шүйде қажет сапаларды біріктіре қалыптастырудан бастаңыз.
Педагогтар мен ... ... ... ... ... қалып қоятынын ұмытпағаны жөн. Кейде ата-аналар оқиғаны
қабылдауды оқиғаның өз ... ... сол ... ... ... тәуелді болып қалады, яғни бала қылығын өткен бір ... ... ... ... да ... оңды ... ... кешкі 20-дан соң баланың кешігіп келуін ... әдет ... ... ... кешіккендерінің бәрін, қандай себептер
табуына қарамастан теріс бағалаймыз.
Әр бастауыңыз ... ... ... ... ... үлгі ... ағаштан үзілген миуа өз орнына ... ... ... кешегі ықпал бүгін сол күйінде оған әсер ете алмайды.
"Қызықсыну екпінше" арқа сүйей ... ... әр іс ... жеңілдік
беріңіз. Содан соң бірте-біртс талапты күшейтумен, ақырында ... ... ... Іс ... ... сезім" тұрақты бекіп, сол
сезім кейін де балаға қолдау-қуат көзіне айналады.
14. Бала тәрбиесіндегі көптеген ... ... бір ... ... ... ... "ұсақ-түйектер" санының ұлғайып кетуі. Осындай
жинақталып ... ... ... өз болмысын анықтамай, сырттай
"бет әлпетін" айқындайтыны бар. Мұғалім ... ... ... бейнесі
"жалпыланған" күйде болып, ... ... ... ... ... да әрбір отбасы өз перзентінің дарындылық тарапын баса ... ... ... ... ыңғайласа жұмыс жүргізуін талап
еткені жөн.
Мүмкіндігі болса, үйде баланың оқу ... ... ... ... ... Дөңгелек стол төңірегіндегі адамдардың әрқашан ... ... ... ... ... мен оның ... ... ықпалға ие болатыны баршаға аян. Осы
киелі ықпалды жалықпай пайдалануға күш салыңыз.
Отбасыда өшпенділікке бірде-бір орын ... ... ... ... адам екі ... ... бірі - өзінікі" (О.Уайльд). Бала қылығына
егесіп, оны қандайда жақсылықтан айырған әке мен шеше оған ... ... ... балаға ықпалды қатынасыңызды ашу-ызаға бұрмай,
әкономикалық жолмен шешкеніңіз ... ... ... - еш ... ... саған берілмейді.
Еш бір пендеге де өз өмірін қате, кемшіліксіз, ... ... ... ... ... Өмір ... мен ... да осынысында. Көбірек
өмір тұрмысы жайында баламен сұхбаттасыңыз. Құрғақ уағыздан гөрі балаңызға
үлгі-өнеге көрсетіңіз, өз ... ... ... ... қозғаңыз, өсиет, хадис сөздерін пайдаланыңыз.
Бос әрекеттен қашыңыз, адами ... ... ... өз ... ... табуға үйретіңіз. Өз қадір-қауметін сезіп, бағалай білген ... ... ... де ұяттан үстем болуға, ел ... аяқ ... ... бар ... ... ... қандай жүйе тұрақты да ... ... үшін оны ... ... жөн. Өз балаларың бен шәкірттеріңізді осылайша берік,
белсенділік ... ... ... тәрбиелік ісіңіздің қаншалықты
жемісті болғанына не боларына көзіңіз жетеді.
Алдымен көздеген ... ... ой ... ... ... әрекет
кейін бола береді.
Баланың қандай да келеңсіз істелген әрекетіне қатынасыңыздың алғашқыда
сезімдік (әмоционалды) болатынын, ол ... ... - ... айту ... ... жүреді. Осы байланысты өз мүддеңізге бірлікті қолдана
біліңіз.
Ғылым дәлелдегеніндей, уақыт қорының 20 ... ... ... ... 80 ... ... тиеді, ал қалған 80 пайыз уақытында 20 ... ... ... ... ... ... ... пайдасы
шамалы.
Біркелкілік пен бірізділік — тәрбиедегі маңызды принциптер.
25.Балалардың ересектермен қатынасында теңдік болмайды, бұлар
арасындағы ... ... пен ... негізделген. Мұндай
теңсіздік арадағы көңіл жақындығы не ... ... ... ... осы ... ... Балаларыңызбен қатынастың қандай
да қаншалықты болары - өз ... ... ... ... ескертуді бала әрдайым жазғыру, кінә қою ретінде
қабылдайтыны белгілі. Балалармен тілдесуді мұны ешқандай ұмытуға болмайды.
Талаптар әрқашан әділ де анық ... ... ... ... ... талаптырыңызды орынсыз, қажетсіз түсіндірме, құрғақ сөзді,
екі үшты насихаттармен күрделендірмеңіз.
Тіл алмайтын балаларды күтілмеген, ... ... ... ... болған қадағалау неғұрлым жақын болса, оның ... ... ... ... ... Өз ... ... қадағалау
дәрежесін белгілеп алыңыз.
Өзіңіз таңдаған тәрбие ықпалы нәтиже бермей жатса, әрекетіңіздің бағдарын
шұғыл өзгерткеніңіз жөн.
31. Балалар саналы парасаттылықтан гөрі ... ... ... ... "бір мезеттік" ықпалға қарағанда, оншама ойланылмаған, бірақ
ұзаққа созылған әсер пайдалылау келеді.
32.Тар шеңбердегі адамдармен болған ... ... ... Егер мұндай байланысты кеміте алмайтьшыңызға көзіңіз жетсе, ата-
аналар назарын, міндетін өзіңізге аударудың жолын қарастырыңыз. Сонда ... шеше ... ... да уақытқа ауысып — балалар ... ... Әр ... өз ... тәжірибесінің күші әсерлілеу ... ... ... ... ... қайтпайды". Сөзбен қайталай үйрете бергенше,
кейде балаға ыстық үтікке қолын басып ... ... ... тізесін
жарақаттап алуға "рұқсат" бергеннің кемістігі болмайды.
Айтылғандардың бәрі — ... ... ... ... ... ғана. Өз тәжірибе, қорытуларыңызбен ... бару ... мен ... тәрбиесінің ықпалын көтерудің
міндеттері де ... ... ... ... ... Жеке тұлға тәрбиесінде отбасының ролі зор.
Орыс тіліндегі «семья» сөзінің қазақша баламасы әлімсақтан ... аян. ... ... құралдарында ғасырлар бойы тілімізде
орныққан «отбасы - ошақ қасы» ... ... ... айтылған
мағынасынан алыстай алмай, «жанұя» сөзімен ауыстырып қолданылса деген
пікірлер жиі ... жүр. ... мен «ұя» ... ... синонимді түрде
«семья» сөзінің стильдік қызметін атқарғанымен, ... ... ... ... бола ... Сол сияқты үйелмен ұғымдарының
жиынтығынан тұратын «үйелмен» сөзі де «жанұя» сөзі іспетті ... ... өсіп ... ... ... ... ... бала -
солардан» - деп Ж.Баласағұни айтқандай, «Егер біз адамгершілігі ... ... ... ... ... ... ең ... алдындағы жауапкершілігін күшейтуге тиіспіз» -деп елбасымыз
міндеттегендей, жеке тұлға тәрбиесінде ... ролі ... ... ... ... ... мен идеялар бастауын
халықтық педагогикадан алады. Отбасы тәрбиесі проблемаларына байланысты
Дж.Локк, К.Д.Ушинский, ... өз ... ... ... ... ... даралық ерекшеліктерді, бейімдіктерді, дене
күші мен психикалық процестерді дамыту ... ... ... ... ... ... тәрбиесі теориясының
негізін қалаған. А.С.Макаренко ата-аналар беделі ... ... ... ... ... ... негізделген бедел, ара қашықтықты
сақтауға негізделген бедел, өркөкіректікке ... ... ... ақылгөйлік бедел, ерекше жақсы көру беделі, мейірімділік ... ... ... алу ... ... ... ... салушы
педагогика ғылымдарының докторы, профессор Қожахметова К.Ж. ... ... ... атты оқу ... ... ... жинақталған.
Ал төмендегі орысшағарумын тілінен аударылып, мың тоғыз жүз сексен
жетінші жылы «Медицина» баспасынан шыққан Керпару Әмил мен ... ... мен ... ... ... бұл ... «Дошкольное воспитание»
журналында (1988,№7) басылған, Қазақшаға содан алынып ... ... ... он ... ... ... ... халықаралық балалар жылында қабылданған. Песталоццидің,
Фребельдің, Черньнің педагогикалық ұлағаттарынан ... бұл ... ... да ... үндеседі:
Балаңды сүй. Яғни оның қасыңда барына қуан, ол өзі қандай болса, ... оны ... оны ... оны өзіне деген сенімділігінен айырма,
оны нақақтан жазалама,оны өзіңнің сеніміңнен мақұрым етпе, сені ... ... ... ... Яғни, оны жаны мен тәніне қауіпті нәрселерден сақта, тіпті -
егер қажет болса жеке ... ... ... ... ... ... ... жақсы үлгі бол. Оның бойына ... ... ... ... ... өзің де сол құндылықтарға ... өмір сүр, ... ... ... ... ... ... қарттарын құрметтеп, жақсы
көретін барлық туған-туысқандарымен және ... ... ... ... ... ... ... ошақ қасы керек. Бала адалдық,
кішіпейілдік, ... ... ... өмір ... ... Ата-ананың ерлі-
зайыптылық адалдықты бұзуы, көре алмаушылық, арсыздық жолмен баю, балаға
принципсіз байланыстар арқылы қандай да ... ... ... және ... бәрі ... ... ... моральдық бейнесіне мейлінше ұнамсыз
әсер ететін «үлгі» құрайды.
Балаңмен ойна! Яғни балаңа қажет ... тап, оған ... ... қалай ойнау
ұнаса, солай сөйлеп, солай ойна, оның ойындарына ... ден қой, оның ... ... ... ... еңбектен! Балаң жұмысқа қатысқысы келгенде, оны ... ... ... ... ... ... барлық
жұмыстарға қатыстырып үйрет. Қолы бос кездері мен ... ... ... ... ... ... қатысуға тиіс.
Баланың оңай болмаса да, өз бетімен өмірлік тәжірибе алуына жол қой!
Бала өз ... ... ... ғана ... Сенің жеке
тәжірибелігің балаң үшін көп жағдайда құнсыз болып шығады. Оған өзінің жеке
тәжірибесін жинақтауға мүмкіндік бер, ... бұл ... бір ... ... ... де солай істе. Шамадан тыс қорғаштаған, ... да ... бала көп ... әлеуметтік
мүгедекке айналады.
7) Балаға адамдық бостандықтың мүмкіндіктері мен шектерін көрсет!
Ата-анасы баланың алдымен әрқайсысының дарындары мен ... ... жеке ... ... мен тұлғалануының тамаша мүмкіндіктерін ашуға
тиіс.Сонымен бірге оған кез-келген адам отбасында, коллективте. Және ... ... ... ... бір ... ... және сақтауы
тиіс екенін көрсету қажет (заңды ұстану және өмір салты ережелерін сақтау).
8) Баланы тіл алғыш етіп үйрет! ... ... ... ... және оның ... оның өзіне де,басқаларғада нұқсан
келтірмейтіндей етіп бағыттап отыруға ... ... ... ... үшін ... ... жөн! Алайда қажет болған
жағдайда жаза арқылы ережелерді ... ... ... ... ... ... және өзіндік тәжірибесіне сәйкес
шама-шарқы жететін пікірлер мен бағаларды ғана күт! Бала ... ... ... ... ... ... ұзақ ... қажет. Оған
қолыңнан келгенше көмектес және де ... ... мен ... ... сатысына сәйкес өзіндік пікірін немесе қорытындысын айта алатын
кезде ғана баладан ... ... ... ... еске түсіруге болатын құндылыққа ие әсерлерді ... ... бер! Бала да, ... сияқты, әсерлермен «көректенеді»,
олар балаға басқа адамдардың өмір-тіршілігімен және айналадағы дүниемен
танысуға мүмкіндік береді.
Қоғам ауысқан сайын оның ... тән ... мен ... жолдары
өзгеретіні белгілі. Қазақ халқы өзіне лайық ұрпак ... оның ... ... ... ... еңбек етуге қүштарлық сияқты мінез-
құлықты дамытуды, ата-ана мен дәстүрді сыйлауды ... -ақ ... ... Алайда өзгеріп жатқан заман, қоғам жаңалықтары жас ұрпаққа әр ... ... ... ... ... де ... түсетіні де айкын.
Жас ұрпақ бойында адамдық құндылықты, отаншылдықты, ұлтжандылықты
қалыптастыру міндеті тұр. Әрине, адам да, ... ... бір ... ... да ... ... міндетіміз қазіргі жастар бойындағы
ұлттық әдептілікті, сұлулықты, ... ... ... ... білу, жаңа заман жастарына білім беруде, рухани өсуіне ұлттық
санамен ұштастыра білу. Ұлт ... ... - ... ... тәрбиенің
ішіндегі ең күрделісі және қиыны.
Отбасылық ... ... ... іске ... ... ... ... үйілмендік тәрбиенің сәтсіздікке ұшырауының
басты себебі - үлкен ... ... ... ... ... өктемдік баланы өзін-өзі билеушілігінен айырады,
әрбір қадамына бақылау жасайды, ол өз күшіне, ... ... ... ... ... ... Және де баланы ... ... ... ... ... ... ... жетегіне түсіп еркіне жіберушілік өзімшілдікке тәрбиелейді. Сонымен
қатар, әке мен ананың және басқа отбасы ... ... ... ... ... ... ... немесе ересек отбасы
мүшелерінің көзқарастарындағы алалықты пайдаланып, бала екіжүзді және
жағымсыз ... ... ... ... Кейбір ата-аналар балаларды еркімен
қарым-қатынас жасаудан, өмірден ... ... ... жасайды. Бұл
баланың қалыптасуына, дамуына залалды әсер ... Ал егер әке мен ана ... ... ... жауапсыздықпен қараса, онда соны
пайдаланып, кездейсоқ, күмәнді ... ... ... ... ... тәрбие процесінде жалған беделдер де ... ... ... ... көрсетті: «Басу беделі», «Мейірімділік
беделі», «Менмендік беделі» т.б.
Отбасы тәрбиесінде халқымыздың ... бойы ... ... ... ... алу өте ... Отбасына қатысы бар
адамдардың әлеуметтік орны біздің халықта оте терең жіктелген, мысалы, ата
мен әже, әке мен ... ... апа, іні мен ... немере, шөпшек, жиен,
т.б. жеті ата мен одан ... ... ру, жүз, ... ... ғасырлар
Қазақ отбасы негізінен үш ұрпақтан тұрады. Ол - ата, әке, бала.
Аталар мен әжелер ауыл-аймақ, ағайын арасының берекесі, ... ... ... ... биік ... ... ... үлкенді сыйлауды қадір тұтқан қазақ ... ... ... мен
тұрмыста түйгені көп, тәжірибесі мол адамның ... ... ... ... ... ... ... ақылын тыңдау көргенділік деп есептеледі.
Дәстүрлі қоғамда ата-әженің ... ... ... бала ... жыр, дастан, ертегі айтып немере-шөберелерін рухани байытып
тәрбиелеп ... ... ... ... ... ... атасы мен әжесі өз
бауырына салып, немере ыстық ... ... да ... көріп,
тәрбиелеген. Тұңғыш немерелер ата-әжесін өз әке-шешесіндей санап, туған әке-
шешесін тек қана ... ... де ... жатады. Кейде тұңғыш немересі
кенже ұлының орнына, атасының қара шаңырағына ие ... та ... ... ... ... жас-ұрпақ тәрбиесіндегі жетекші буын
ата мен әже іс-әрекетінің төңірегіне шоғырланған. Себебі, үйілменде әке мен
шеше негізгі ... ... ... ... ... етушілер. Ал ата
ен әженің өмір тәжірибесі өз дәрежесінде даналық ... ... ... ... бағбанының, орынды әртіп пен мінез-
құлықтық мектебі болып табылады.
2.2Қазақ халқының отбасы тәрбиесіндегі ерекшеліктер
Отбасы - адам ... түп ... ... ... ... адам ... етіп дүниеге келген күннен бастап, сол ортаның ... ... ... ... ер жетеді. Кәмелеттік жасқа толғаннан
кейін де өзі отбасын құрып ... ... ... ... ... ... ... Демек, отбасы - негізгі қамқорлық мектебі.
Отбасын "дербес мектеп, ... ... деп ... ... - сол ... ... ал, ата-әже - профессорлар
іспеттес. Белгілі оқу орнында оқып диплом алған ... ... үшін ... ... ... болатындығы, әдістемелік көмек
күтетіндігі қажеттілік болса, ата-ананың да баласының ... ... оның ... үшін өз ... ... ... ... құлақ түруі де қажеттілік Һәм уақыт талабы деп түсінеміз.
Еліміз егемендік алғаннан ... ... ... қоғамда каншама
өзгеріс болды десеңізші?! Сол өзгерістер туғызған соны жаңалықтар ... ... ... ... ... ... Бала ... өзекті
проблемаларын шешуге тәрбиенің уақыты өткеи әдістерін ауыстыратын тәрбиенің
жаңа технологияларын қолданудын кажеттігі, ел ертеңі, ұлт ... ... ... ... әр ... тәрбие құралына айналдыру
- бүгінгі күннің ... ... ... ... ... нарықтық
экономиканың қарқынына ілесу қиыншылығынан, көптеген отбасыларында бала
тәрбиесі әлсіреп, тіпті еріксіз ... ... орны ... ... ... ... өз міндетін орындау барысында жіберілген кемшілігін қоғамға,
білім беру мекемелеріне арта бастады. Оған қоса, шартты түрде дамыған ... ... мен ... ... құралдарының дамуы, "мәдени орын" деген
атаудың астарына тығылған керекті, керексіз ... ... ... тәрбие беру және әлеуметтендіру қызметін ... ... ... те ... дұрыс, өмірде бар ата-ананың өз ұрпағы
алдындағы міндеттері мен құқықтарын ешкім бөліп атқармақ ... ... ... ... әкелген баласы үшін қаншалықты жауапкершілік
жүктелетіндігі елімізде заң ... ... ... ... 27-бабында "Неке мен
отбасы, ана мен әке және бала мемлекеттің қорғауында, балаларына қамқорлық
жасау және ... ... - ... ... ... әрі ... ... еңбекке қабілетті балалар еңбекке жарамсыз ... ... ... - деп ... қайта толықтырылып 2002 жылдың 1 ... ... жқне ... туралы" Заңында "Отбасы - некеден, туыстықтан, бала
асырап ... ... ... ... ... өзге де нысандарынан
туындайтын ... және ... емес жеке ... мен міндеттерге
байланысты және отбасы қатынастарын нығайту мен дамытуға ... ... ... - деп ... беріледі. Сондай-ақ, 9-тарауда "Бала
құқықтары" 8 бап ... ... ... ... Ал, 10-тарауда
"Ата-аналардың құқықтары мен міндеттері" де 7 бап бойынша жүйеленіп, өзі
өмірге ... ... ... ... мен ... заңда
белгіленген. Онда ата-аналардың өз балаларына қатысты құқықтары мен
міндеттерінің тең ... ... 18 ... ... ... ... ... тұрғанда барып тоқтатылатындығы айтылады. 62-бапта ата-
аналардың балаларды тәрбиелеу және оларға білім беру ... ... Бала ... ... ... ... мен ... шегінде, оның дене, психикалық, адамгершілік және рухани
жағынан дамуына қажетті өмір сүру ... ... ету үшін ... ... ... Ата-аналардың басқа адамдарға
қарағанда өз ... ... ... ... ... ... ... бар екендігін атап көрсеткен. Сондай-ақ, балаларды тәрбиелеу
әдістерінде ... ... ... ... ... ... ... немесе қанау болмауға тиістігі жазылған. Ата-
аналар ажырасып немесе балаларынан бөлек ... ... да бала ... ... ... ... ... "Білім туралы"
Заңында да ата-аналардың өз балаларына, қамқорлыққа алынған балаларға
қамқор ... ... ... ... мен ... беру
жөніндегі құқықтары мен міндеттері айтылады. Ата-аналар және өзге де занды
өкілдер:
балаларға өмір сүруі мен оқуы үшін ... және ... ... ... ... және дене ... ... адамгершілік
жағынан қалыптасуын қамтамасыз етуге;
бес (алты) жасында балалардың ... ... ... дайындығын
қамтамасыз етуге, ал алты (жеті) жастан бастап жалпы білім беретін мектепке
беруге;
3) білім беру ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етуге міндетгі (38-бап.)
Сол сияқты Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясы 1959 жылдың 20
қарашасында 1386 (XIҮ) ... ... ... ... 1989 ... 20 ... ... 1990 жылдың 2
қыркүйегінде күшіне енген "Бала құқықтары туралы Конвенцияда" бала ... ... ... алуы мен ... жан-жақты қаралған.
Елбасымыз Нұрсүлтан Назарбаевтың "... халық Аллаһына, Тәңіріне
сеніп, ертеңгі күнін, ар жақтағы ана дүниеге ... ... ... ... ... күннің күйбеңімен жүре бермей, ... ... ... ... өмір ... деймін" деген сөзін басшылыққа ала
отырып, мұсылман балаларына қасиетті ... де ... өмір ... бала ... дұрыс тәрбие беру мәселесі жақсы айтылғанын еске
алғанымыз жөн. Ислам діні кез ... ... ... үш ... ... ... ... ат қою; Екіншісі, діннің әдепті тәрбиесін сіңіру;
Үшіншісі, тәрбиелі отбасымен құда болып, баланы айттырып үйлендіру. Ер ... ... ... ... - ол ... тәрбиесі үшін жауапкер. Әкенің
бұл өмірде баласына сыйлайтын сыйлықтарының ішінде ен ... және ... ... - ... ... ... ... Мұхамедтің (с.ғ.с.)
хадистерінен).
Отбасында ата-ана ... ... ... ... ... -
баланың жасын, жеке ерекшелігін, психикалық процестерін ескере отырып, өз
тегін жалғастыратын лайықты ұрпақ ... Бұл ... жету ... ... ... ... ... керек:
Баланың тағдырына, физиологиялық өсіп-жетілуіне, денсаулығына жағдай және
қамқорлық жасау;
Бала тәрбиесіндегі ... ... мен ... ... ... деген махаббатты сезіндіруге лайыктап, реттеу;
Балаларының өзіндік бағасымен санаса ... ... ... ... ... баулу, баланы күнделікті үй шаруашылығындағы ... ... ... ... қарым-қатынасын, тіл тауып түсінісуін, бірін-
бірі тыңдап, ата-ананы, жасы үлкендерді ... ... ... ... ... ... ... әдет-дағдыларын қалыптастыру;
Баланың икемділігін, қабілетін байқап, мамандық ... ... ... өнерге, мәдениетке, ғылымға құштарлығын (жас ерекшелігіне қарай
әдеби кітаптармен, ойындармен ... ету, ... ... ... ... ... ақылына, күшіне, біліміне сай берілген тапсырманы, талапты
орындауын қадағалау, бақылау, тексеру, ... ... ... ... т.б. ... ... ... шығармашылыққа баулу;
Отбасында баланың әлеуметтік рөлін білуге міндеттеу;
Баланы өз тегін жалғастыратын ... ... ... ... ... міндеттерді қазақ отбасында қалай жүзеге асырудың
жүйесін жасауда бірізділік болмағанымен, ғалымдарымыз ... ... ... ... ... ... қазақ отбасындағы өзіндік
ұлттық тәрбиесінің ерекшелігі, ұстанатын қағидалары, сүйенетін ... ... ... ... ... ... ... профессор К.Ж.Қожахметованың "Мектептің
ұлттық тәрбие жүйесі" атты оқу құралында ... ... ... ... ... ... ережесі:
1.Балаға жақсы ат қою;
2.Баланың тілін-ойын дамыту;
З.Денсаулықты сақтауға көңіл бөлу;
4.Отбасында балаға қатысты мерекелерді ... ... ... ... тәрбиелеу;
6.Баланың жынысына қарай тәрбие беру;
7.Білім алуына мүмкіндік жасау;
8.Жауапкершілік қалыптастыру;
9.Дүниетанымын қалыптастыруға үйрету;
10.Қабілетін шындап, дарындылығын дамыту;
11.Баламен оңаша қалуды естен ... ... ... үлгі ... сыйластықты ұғындыру:
15.Көршімен тату болуға үйрету;
16.Баланың киіміне мән беру;
17.Айтқанды тыңдауға, бағыну заңына үйрету;
18.Үй шаруасының барлық түріне ... ... ... ... келе жатқан салт-дәстүрді отбасында қалыптастыру;
21.Мамандық алуына көмектесу;
22.Жұбайлық өмірге даярлау;
23.0тбасында әлеуметтік рөл ... ... өмір ... үйрету;
25.Ұлттық ұғымдарға сүйіспеншілікті үйрету.
Аталған ережелердің мазмұнына үңілер болсақ, әр қағида тәлімдік мән-
мағынаға ие, педагогикалық ... ... бере ... ... ... енуі де ... Әр ... өзіндік ұстанған
ұстанымдары мен қағидалары болары сөзсіз. ... ... ... ... әдістемелік тұрғыдағы жәрдемнің ыңғайына жол көрсету.
Балаға жақсы ат қою. Балаға ізгі оймен, таза ниетпен жақсы есім ... Бала ... өз ... ... ... шарт. Кісінің есімінің
тағдырына да ықпалы бар деген пікірлер бар. Мазмұнды да ... есім ... да ... ... тілін-ойын дамыту. Ғалымдар бала іште жатқаннан бастап онымен
сөйлесу ... ... ... ... ... алғашқы сабақтары
берілу керектігін айтады. Бесіктегі жас сәбиді бесік жыры ... ... ... ... саз ... бала бойына сіңгені жөн.
Тілі ... ... ... дұрыс сөйлетуге талаптандыру керек. Баланың
бұзып сөйлегенін жөндеп, жаман сөзін тыйып отырған дұрыс. Тілін, ... үшін ... ... ... айтқызып, тақпақтар жаттату,
ертегі, әңгімелер айтып беру ... ... ... бөлу. Денсаулықтың кадіріне жете түсінуді әке
мен шеше баланың жас ... ... ... Үсті ... таза ... ... ... барлық медициналық алдын ала ектіру кезін сақтай отырып,
жыл ... сай ... ... дұрыс тамақтану, тән-тұрпатының жас
ерекшелігіне сай ... ... ... ... Балаларға тән
аурулар мен жұқпалы аурулар кезінде мәліметтер беріп, сақтану мен ... кою ... ... қатысты мерекелерді қалдырмай тойлау. Үйде балаға қатысты
мерекелер ... жөн. Сол ... бала ... деген махаббатты сезініп
өседі. Бесікке ... ... ... ... ... ... тестіру, тілашар
секілді тойлар тойланып, балаға сыйлыктар ұсыну, бата беру ... ... Өз ... ... бала ... ... ие ... жақсы тілектер
естігені жақсы.
• Отбасылық құндылықтарды бағалауға тәрбиелеу. Әрбір ... келе ... ... ... өз ... бар. Ата-бабадан мирас
болған мұралар, көненің көзі - тұрмыс заттары жанұя құндылығы екені ... мен ... ... де ... ... ... түседі. Отбасында ата мен
әжені дәріптеу, құрметтеп-сыйлау, әке-шешенің ақылын тыңдау, ... ... ... деңгейге көтеру де ... ... ... ... Баланың жынысына қарай тәрбие беру. Отбасында қыз бала тәрбиесі
- ананың, ер ... ... - ... ... ... ... анасына
жақын ұлдар, әкесіне тән қыздар да бар. Әйтсе де, еркелету бір ... ... ... физиологиялық дамуы барысында ақыл-кеңес берудің орны ... Ер ... ... ... жақсы жар табуына дейінгі ата-ана
тарапынан берілер тәрбие, қыз балаға шашын жинап, ... ... ... ... ... ... бағыт беру - өте жауапты міндет. Ең
бастысы, қыз бала – қылықты да ... ... ұл бала - ... ... жігіт деңгейінен көрінуі шарт.
•Білім алуына мүмкіндік жасау. Баланың білім алуы - ата-ананың
басты парызы. Сондықтан оны ... ... ... ... ... ... қажет. Ата-ананың баланы өзі қалаған мектепте оқытуға
құқығы бар. ... ... мен ... сай, ... ... ... мектептерінде қосымша білім әперіп, мектептегі ... ... ... ... ... ... ... білім алуына
керекті құрал-жабдықтарының түгел болуын ата-ана қадағалап отырады.
• Жауапкершілік қалыптастыру. ... ... ... қарапайым тұрмыстық жұмыстарды меңгеруімен қатар,
оның нәтижесіне де мән ... Кез ... ... пен сөйлеген сөзінің де
басқалар алдында санасардай есебі бар екендігін ұғындыру. ... ... ... мадақтап, ескертіп, көзқарас білдіріп отырған
жөн. Уақтылы өз ісінің бағасын алып ... бала жеке ... ... Ерте сынауға түсу, өте жоғары талап қою немесе ... ... ... ... ... ... соғады.
Дүниетанымын қалыптастыруға үйрету. Баланың мектепте алған білімін үйде
бекітіп отыру өте ... ... бала ... өмірмен
байланыстылығын, қоршаған ортаға, өмірге көзқарасын дұрыс бағыттап,
нақтылап отырған жөн. ... мен ... адал мен ... ... ... ... білу басты парыз. Өзінің адам ... ... ... ... ортадағы, қоғамдағы орнын білуге үйрету -
өзін тануға, адамзатқа тән қасиеттерді бағалату ... ... ... дұрыс.
Қабілетті шындап, дарындылығын дамыту. Баланың қабілетсізі болмайды, оны
дамыту керек. Ол үшін ... ... ... бастап,
еліктеушілік қасиеттеріне де аса аңғарымпаздық керек. Бала ... ... ... ... - бұл ... бір бақыты. Ата-ана өз ... ашу үшін ... мен ... ... ... өз
отбасында баласының жетістіктерін дәріптеп ... ... Үйде ... келген қонақтарға өнер көрсету де ынталандырудың қарапайым
жолы. Ерекше ... ... ... дамытуды тек отбасы ғана емес, қоғам
болып қолға алу қажет.
Баламен оңаша қалуды естен шығармау. Баланың ата-ана мейірімін, ... ... ... ... ... оңашада сырласуы, ой бөлісуі,
ақылдасуы жақсы нәтижелер береді. Баланың мінін жұрт көзінше айтып, ... ... ұят ... бала ... ... ... сұрау баланы жасық,
ынжық етеді. Кей бала ата-ананың бұл мінезін кешіре алмай, ... ... ... ... орын ... Балаға ата-анасынан асқан жанашыр
жоқ екенін, іспен дәлелдеген дұрыс.
• Келенсіздікті ... ... ... ... келген қонактар арасында түсініспестіктер туып, арты ... ... ... ... ... тыс болғаны жақсы. Балалардың жаны
жараланатын, ... ... ... ... ... ... өзге ... қатыстырмаған дұрыс. Қарғыс, ... ... ... аузынан естімеу - баланы марқайтады.
Басқаларды үлгі ету. Балаға басқаларды үлгі ету - тамаша ... ... ... ... мінездері, еңбекқорлығы, ерлігі, адалдығы,
имандылығы ... ... ... айтқан жаксы. Ішінара баланы да әңгімеге
тартып, оның бағалау мүмкіндігін білген дұрыс. Дүниедегі атақты ... дара ... ... ... ... ... өз достарын да үлгі
етуге болады. Бірақ, бір ... ... ... ... ... ... ... үлгі ету - баланың қызығушылығын емес, наразылығын, ішкі
қарсылығын тудырады.
Туысқандық сыйластықты ұғындыру. Балаларға ... ... ... ... ... ... үш ... болатындығын оларды сыйлау,
құрметтеу қажеттігін түсіндірген жөн. Әулеттің толық мүшелерінің, ата-әже
мен ... ... ... ... ... ... кіндік
шешесін танытып, оның отбасымен туысқандық қарым-қатынаста болған жөн.
Оларға бірге ... ... ... тұру, жағдайын білу, құттықтау, жиын-тойда
араласу арқылы баланың туысқандық сезімін қалыптастыруға болады.
•Көршімен тату ... ... ... көршіні сыйлауға үйрету
аркылы, көптеген жақсы қасиеттерді бойына сіңіруге болады. Керек ... ... ... ... ... ... ... жәрдем сұрау, алыстағы ағайын-
туыстың орнын толтырып жататынын түсіндіру қажет. ... ... ... де ... ... ... кінәлап, айыптамау керек.
Көршімен сәлемдесіп, қол ұшын беріп жүруіне мән беріңіз,
Баланың киіміне мән ... ... ... мән беру - ... мән ... ... ... өседі" дегендейін, баланың мінез-құлқы, өзін бағалауы, өзін
ұстауы т.б. қасиеттерінің қалыптасуына киім киісінің көп ... бар. ... ... ... ... сай ... жүрген бала - қоғамдық орындарда өзін
еркін ұстай алады. Үнемі өз ... сай ... ... ... өз ... ... ... ресми орындарда ыңғайсыздана жүреді. Соңдықтан
мектепке киетін киімдеріне, ойынға, қыдырған кездегі киінетін ... ... ерте ... ... ... ... күнделікті ертемен маңдайынан ата иіскемеген, әже
бауырының жылылығын сезбей өскен бөбектің рухани жан дүниесіне нұқсан ... ... ... ... ол бала тәрбиесі ... ... ... ... өз тәрбиеленушілерінің үй тұрмыстық
жағдайларымен, үйдегі тәрбие жөнімен жақыннан танысуы үшін ... ... ... - ... ... бірі. Үйдегі жалпы ахуал, отбасы мүшелері
арасындағы ... ... ... ... көп ... ... ... отбасының босағасын аттауда сынып жетекшісі аса
әдептілік сақтап, келесі ережелерге бағынғаны өте ... ... ... да ... ... да ... ... алуға
тырысыңыз;
отбасының ересек мүшелерімен әңгімелесуде аса жоғары әдептілік мәдениетін
сақтаңыз, әрқашан әңгімені көңілге жылу ... ... ... ... үлгерімі не тәртібі жөнінде арыз айтуды тіпті де естен
шығарыңыз, ... ... ... ... ... ... проблемалармен
жанамаластырып, шешу жолдарынан кеңес айтыңыз;
әңгімелесу кезінде оқушыларыңыз қастарыңызда болғаны жөн, ата-анамен көзбе
көз сөйлесулерді аса ... ... ғана ... не ... мін ... ... ... жаныңызбен ортақ екпініңізді білдіруге тырысыңыз;
кеңестеріңіз бен ұсыныстарыңызды ата-ана мойнына таға салуға тырыспаңыз, өз
талаптарыңыз бен отбасы мүмкіндіктері сай ... ... ... ... ... екі талаптың бірдей қатысып,
орындалу ... ... ... ... ... уәде ... ... қандай да күрделі жағдайларда
ұстамды болыңыз, бәріде жақсы болып кетеріне сенім, ниет білдіріңіз.
Қазіргі мектептің озат тәрбиесі балаға қойылатын ... ... ... ... ... ету ... ... дәлелдейді.
Ата-ананың жылы журегінен, мейірімді жүзінен балаға ... ... Оның ... ... ... ... мектептегі мұғалім
тәрбиесімен жалғасып отырады. Сондықтан отбасы, мектеп, ... ... ... ынтымақтастықта болуы балаларды дұрыс тәрбиелеуге
жетелейді.
Демек, бұл міндетті іске асыру отбасы мен ... ... ... ... ... ... өміршеңдігін танытқан тәлім-тәрбие
қағидалары нәрестеге ана сүтінен дариды. Ендеше қазағымыздың ұлттық мәдени
құндылықтарын қастерлей, имандылық адами ... ... тұта ... ... ... жер ... ... қызды тәрбиелей отырып, ұлды
тәрбиелейміз" деген қанатты ... өз ... ... ... ... ... ӘДЕБИЕТТЕР
І..Педагогика. Лекциялар курсы. - Алматы, 2003.
2.Қоянбаев Ж.Б. Педагогика. -Алматы, 1992.
3.Жарықбаев Қ., Қалиев С. Қазак; тәлім-тәрбиесі – ... ... Б.Р., ... Л.К., ... Р.К. ... мәні мен ... ... принциптері. 5-лекция.Алматы, 1991.
7.Мұсаева СА., Зейдалиева Ж. Қысқаша педагогика-психологиялқ сөздік-Тараз,
2001.
8.Бегалиев Т.Б. Педагогика. Қысқаша лекциялар курсы. Тараз,2002.
9.Хусаннова.Б.Конференциялық сабақ.-Қазақстан мектебі,2007,N2.
10.Оқушыларды ... үлгі ... - А.: ... ... ... жетекшісінің жұмысы туралы. .-А: ҚазССР оқу мииистрлігінің
мектептер басқармасы, ... ... ... , ... - ... 1998.
13. Ілиясова А. Н. Класс жетекшісінің жүргізетін тәрбие жұмысының
жүйесі. -А, ... ... ... ... Қара ... - ... мектебі". Алматы. 2005.
16.Тұнғатарова. Г. Қырғыз халқының балаларды еңбеке баулудың ... ... ...

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бала тәрбиесіндегі халықтық ұстанымдар (отбасы тәрбиесі)6 бет
Этнопедагогика: лекция мәтіндері мен семинар сабақтарының жоспарлары110 бет
19-20 басындағы қарақалпақтардың отбасылық некелік қарым-қатынастарына байланысты әдет-ғұрыптары мен салт дәстүрлері жүйесі44 бет
IX-XII ғасырлардағы қазақ отбасы тәрбиесінің қалыптасуы мен дамуы53 бет
«Отбасылық қарым-қатынас типтері»4 бет
Біздің отбасы8 бет
Бала бойында азаматтылық пен патриотизмге қалыптастыруда мектеп пен отбасы қарым-қатынасы5 бет
Бала дамуындағы ата-ананың рөлі. Отбасылық тәрбиенің қателіктері68 бет
Бала тәрбиесіндегі халықтық ұстанымдар.(Отбасындағы бала тәрбиесі)10 бет
Балабақша мен отбасы жұмысы сабақтастығы29 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь