Түркияның терроризмге қарсы іс-қимыл заңнамалары


Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі:  Реферат
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 11 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым Министрлігі
Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университеті

Әлеуметтік ғылымдар факультеті

6М030100-Құқықтану

Магистрдің өзіндік жұмысы
Тақырыбы: Түркияның терроризмге қарсы іс-қимыл заңнамалары

Орындаған: МЗК-711
магистрант Шәуенова Н.Қ.
Қабылдаған: з.ғ.д., профессор Накипов Б.

Түркістан, 2017

Кіріспе
Қазіргі ХХ ғасыр жаһандану заманы деп қарастыратын болсақ, сол жаһанданудың жекелеген ұлттық мемлекеттерге ғана емес, әлемдік қауымдастыққа оң да, теріс те ықпалдары тиіп жатыр. Сол теріс ықпалдарының қатарында ойып тұр орын алатын құбылыстардың бірі - терроризм болып табылады. Бүгінгі таңда орын алып отырған терроризм актілері тек бір ұлтқа, бір ұлысқа, бір мемлекетке ғана емес, бүкіл әлемге ортақ қауіпке айналып отыр.
2001 жылы 11 қыркүйекте АҚШ-тағы терракттан соң жаңа дәуір, терроризммен күрес дәуірі басталғанын түсінді. Қазіргі терроризм - жеке ұлттық мемлекеттердің шекараларынан шығып, бүкіл әлемдік қауымдастықтың қауіпсіздігіне ауқымда қатерге айналған күрделі, көпаспектілі және теріс әлеуметтік-саяси құбылыс болып табылады. Қазіргі терроризм - сәйкес құралдармен және қаржы-экономикалық мүмкіндіктермен жабдықталған күшті құрылымдар.
Осы тұрғыдан, әлем жұрты мен барша мемлекеттер жұдырықтай жұмылып, терроризмге қарсы күрес жүргізіп, оны жеңуге тырысуда. Дегенмен, осы орайда әрбір жеке мемлекеттің ішіндегі жеке күрестері де маңызды фактор болып табылады.
Қазіргі таңда терроризм мен оған қарсы күресте Түркияның өзіндік алар орны бар. Оның басты себептерінің бірі - Түркияның террористік әрекеттердің ошағына жақын орналасуы. Барлығымыз білетіндей, Түркия қазіргі террористік әрекеттердің басты ошағы Сириямен, теңіз бойынша Ливия, Ливан, Египет, Израиль мемлекеттерімен шектеседі.
АҚШ-тың Мэриленд университеті жанындағы терроризмді зерттеу ұлттық консорциумының ақпаратына сәйкес, 2015 жылы Түркия террористік шабуылдар саны артып келе жатқан елдер тізіміне кірген. Өткен жылғы шабуыл салдарынан 200 мыңнан астам қаза тапқан.

Түркия заңнамасы бойынша терроризмнің анықтамасы, тарихи шолу

1991 жылы 12 сәуірде Түркия Республикасында Терроризмге қарсы күрес туралы №3713 Заң қабылданды. Осы заңның 1-ші бабында терроризм - зорлық көрсету, қорқыту және жауыздық арқылы Конституцияда бекітілген мемлекеттің саяси, құқықтық, әлеуметтік, зайырлы және экономикалық құрылымын өзгерту, мемлекеттік бастауларды, ұлттық және мемлекеттік құндылықтарды жою, мемлекет мен республиканың өмір сүруі үшін қауіп тудыру, мемлекеттің абыройына нұқсан келтіру (билікті жою немесе жаулап алу), негізгі құқықтар мен бостандықтарды бұзу, қоғамдық құрылымға зиян келтіру мақсаттарын көздейтін ұйымның мүше болып табылатын жеке адамның немесе адамдар тобының түрлі әрекеттері деп көрсетілген.
Терроризмге қарсы күрес туралы Заңның идеологиясын қалыптастыру барысында, Түркиялық заң шығарушылар өзге елдерде кең таралған тәсілдерді қолданған. Оған сәйкес террористік әрекеттер екі топқа бөлінеді: 1) терроризмның нақты көрініс табу және 2) белгілі бір белгілер болғанда, террористік акт ретінде бағаланатын жалпы қылмыстар.
Осылайша, 3713 Заңға сәйкес Түркияның Қылмыстық Кодексінің 125 146, 147, 149,156 баптарында қарастырылған қылмыстар терроризмге жатқызылған. Оны атап айтар болсақ:
125-бап: Мемлекеттің тұтас терроториясын немесе оның қандай да бір бөлігін шет мемлекетке беруге немесе суверенитетті шектеуге немесе мемлекеттің тұтастығын бұзуға немесе оның территориясын мемлекеттік басқарудан алшақтатуға бағытталған әрекетті жасаған тұлға өмір бойы ауыр қамауға алумен жазаланады.
146-бап: Түркия Республикасының Негізгі Заңын күшпен өзгертуге, алмастыруға немесе толықтай не ішінара күшін жоюға және осы заңның негізінде қалыптасқан Ұлы Ұлттық Мәжілісті таратуға мәжбүрлеген немесе оның өз функцияларын атқаруға кедергі келтіруге тырысқан тұлғалар өмір бойы ауыр қамауға алынады.
147-бап: Түркия Республикасының Министрлер кабинетін таратуға күштеп мәжбүрлеген немесе оның өз міндеттерін орындауға кедергі келтірген немесе осы қылмысты істеуге өзге тұлғаларды итермелеген тұлғалар өмір бойы бас бостандығынан айырылады.
149-бап: Қару немесе улаушы, зиян келтіруші газдар немесе жарылғыш заттар қолдану арқылы Халықты Үкіметке қарсы қоюшы немесе Түркия тұрғындарын бір-біріне қару арқылы қарсы қойып, бір-бірін өлтіруге итермелеуші тұлғалар 20 жылдан кем емес уақытқа бас бостандығынан айырылады. Егер мұндай әрекеттің нәтижесінде көтеріліс болса немесе адам өлімі орын алса, мұндай әрекеттің тапсырыс берушісі немесе қолбасшысы өмір бойы бас бостандығынан айырылады. Мұндай әрекеттің қатысушысы алты жылдан кем емес уақытқа қамалады.
156-бап: Түркия Президентіне шабуыл жасаған немесе шабуыл жасауға әрекет еткен тұлға өмір бойы ауыр қамауға алынады.
Ұлыбританияның Сыртқы істер министрлігінің туристер үшін жасаған террористік қауіптілік картасы бойынша әлем мемлекеттерін төрт қауіптілік деңгейіне бөлген. Сол ең қауіпті топтардың ішінде Түркия мемлекеті енгізілген.
2017 жылы 15 қарашада Экономика және Бейбітшілік Институтының (The Institute for Economics and Peace) маманы Оливер Смит 2017 жылғы Жаһандық Терроризм Индексін жариялады. Сол статистикалық мәліметтер бойынша терроризм актіне жиі ұшыраған 20 мемлекеттің ішінде Түркия 9-шы орынды иемденген. Оның индексі - 7,519 құрап отыр. Бұл 10 баллдық индекспен саналдығын ескерсек, өте жоғарғы көрсеткіш екені айдан анық. Ал терроризмге жиі кездесетін Еуропалық мемлекеттердің ішінде Түркия осы көрсеткішімен бірінші орынды иемденіп отыр.
Статистикалық мәліметтер бойынша Түркияда 2016 жылы 82 террористік акт орын алған. 2016 жылы орын алған 82 террористік әрекеттердің нәтижесінде 447 адам қайтыс болып, 1798 адам жараланған.

Тарихи шолу

Түркиядағы 1970 жылдардағы терроризм 1960 жылдардағы студенттік протесттерден бастау алған. Солшыл радикалдар алдымен саяси режимге демонстрациялар, Түркияның жұмысшы партиясы атты жаңа саяси партия құру арқылы қауіп тудыруға тырысқан. Алайда 1965 жылғы сайлауда сайлаушылардың 3% даусын, төрт жылдан соң 2,7% даусын жинаған соң, солшыл радикалдар әскери әдіске көше бастаған. Палестинаны босату ұйымы (ПБҰ) солшыл радикалдарды жарылғыш заттар мен қару-жарақпен қамтамасыз еткен. Солшыл терроризм 1969 жылы пролетаристік революционерлер мен пролетаристік социалистер Түркияның революциялық жастарының Федерациясын құрғанда қалыптасқан. Террористік әрекеттерге банктерді тонау, жару және адамдарды ұрлау кірді. 1971 жылы әскерилер революционерлерді тұтындау үшін әскери жағдайды талқылады. 1973 жылы бұл террористік әрекеттер тоқтатылды. Екі армяндық топ, АСАЛА және JCAG түрік дипломаттарына қарсы бірқатар террористік шабуылдар жасаған. Бұл шабуылдар 1975 және 1985 жылдар аралығында жалғасқан. 1977 жылы Стамбулда темір жол жарылысы орын алған. 1976 және 1980 жылдар аралығында бірнеше террористік әрекеттер нәтижесінде 5000-нан астам адам қаза тапқан.
1980 және 1990 жылдары Түркиядағы жихадшылардың терроризмі оқшауланған құбылыстар болды. Олар Түркияның Хизбалла және Шығыс исламдық рейдерлік фронтымен көрініс тапқан. 2000-шы жылдардан бері исламисттік топтардың тарапынан бірқатар шабуылдар байқалған. Олардың кейбіреуі Аль-Каидамен, кейбіреулері - Хезболламен байланысты. 1990-шы жылдардан бері Түркияда исламистік террористік ұйымдар әрекет етуде. Олардың мақсаты Түркиядағы зайырлы демократиялық режимді құлатып, исламдық шариғатқа негізделген мемлекет құру болған. 1993 жылдың шілдесінде экстремисттер қонақүйді өртеген. Исламисттік топтар Түркиядағы еврейлер мен еврейлер қауымдастықтарына шабуыл жасап отырған. 1978 жылдан басталған күрд-түрік қақтығысының барысында 1984-2000 жылдар аралығында шамамен 30000-35000 адам қаза тапқан. Түрік үкіметі бұл өлімдерді террористік әрекетпен байланыстырса, өзгелері бұл дау бойынша түрік билігінің адам құқықтарын бұзды деп санайды.
2006 жылы, 25 маусымда Анталия қаласында теракт орын алған. 4 адам қайтыс болып, 28 адам жараланған. Бұл әрекетті күрд сепаратисттері мойнына алды.
2006 жылы, 12 қыркүйек - Диярбакыр қаласындағы бомба жарылысында 10 адам қайтыс болған. Оның 8- балалар.
2008 жылы, 9 шілде - Стамбулдағы АҚШ консулдығына шабуыл. 3 полицей қаза бапқан. 3 шабуылшы өлген. Түркиядағы АҚШ елшісі оны өз еліне қарсы бағытталған айқын терроризм актісі деп атады.
2008 жыл, 27 шілде - Стамбулдағы Гюнгерен ауданындағы жарылыстың нәтижесінде 17 адам қаза тауып, 150 адам жараланған.
2010 жыл, 31 қазан - Стамбулдағы Таксим алаңында террорист өз-өзін өлтірген. 32 адам жараланған.
2011 жыл, 20 қыркүйек - Анкарада мина салынған автокөліктің жарылуы нәтижесінде 4 адам қайтыс болып, 15 адам жарақат алған. Бұл әрекетті күрд сепаратистері мойнына алды.
2012 жыл, 20 тамыз - Газиантеп қаласында Рамазан айының аяқталуын тойлап жатқан уақытта жарылыс болған. 10 адам осы терактінің құрбаны болған. 64 адам жараланған.
2013 жыл, 11 ақпан - Баб аль-Хавадағы теракт нәтижесінде 13 адам қайтыс болып, 28 адам жараланған. Түрік жағындағы шекарада сириялық нөмірі бар автокөлік жарылған.
2013 жыл, 11 мамыр - түрік-сирия шекарасына жақын орналасқан Рейханлы қаласында мина салынған екі автокөлік жарылған. Кем дегенде 51 адам қайтыс болып, 140 адам жараланған. Ешкім жауапкершілікті мойнына алмады.
2015 жыл, 6 қаңтар - Аяғы ауыр террорист өзін Стамбулдың тарихи бөлігінде жарып жіберген. Түркиялық құқыққорғау органдарының мәліметтеріне сәйкес, бұл терактіні Ресей азаматшасы Диана Рамазова жасаған. Бір полиция қызметкері қаза тапқан.
2015 жыл, 20 шілде ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Түркияның қылмыстық заңнамалары - Қылмыстық кодекс және Қылмыстық іс жүргізу кодексі сипаттамасы және ерекшеліктері
ТМД елдерімен қарым-қатынасы
Туркия және Орталық Азия елдері арасындағы қарым-қатнастың экономикалық аспектілері
Бейбітшілік пен адамзат қауіпсіздігіне қарсы қылмыстар
Бейбітшілік пен адамзат қауіпсіздігіне қарсы қылмыстармен күрес
Халықаралық қылмыстардың топтастырылуы
Қазақстан республикасының халықаралық ұйымдармен ынтымақтастығы
Терроризм үшін қылмыстық жауапкершілік мәселелері
Халықаралық терроризм әлеуметтік-құқықтық құбылыс ретінде
Терроризм - XX ғасырдың аяғы мен XXI ғасырдың басындағы ғаламдық процесстің бірі
Пәндер