Саясаттану ғылым ретінде

Саясаттану сөзі ("политология") гректін, «политика" және
"логос" деген сөздерінен шыққан, саясат туралы ғылым деген
мағынаны білдіреді.
Басқа қоғамдық ғылымдардың ішінде саясаттанудың орны ерекше. Себебі, адамзат тарихында саясат негізгі рөл аткарды. Оның дұрыс-бұрыстығы, сайып келгенде, адамдардын, халықтардың тағдырымен тығыз байланысты. Мысалы, мемлекет агрессиялық, яғни басқыншылық соғыс саясатын жүргізсе, оның салдары бірнеше жылдарға созылатын қайғы-қасіретке соқтыратыны даусыз. Керісінше, мемлекет ғылыми дәлелденген тиімді бейбіт саясат жүргізсе, еліне қолайлы, халқына жайлы болары да белгілі.
Адамзат саясаттың сиқырлы сырын, құбылмалы кұбылысын өте ерте заманнан түсініп-білгісі келді. Ежелгі Шығыс, антикалық дәуірдін ойшылдары мемлекеттің, саяси биліктің мән-мағынасы неде және кімге қызмет етеді, қоғамдық құрылыстық қандай түрлері бар және олардың ең жақсысы, халыққа ең қолайлысы қайсысы деген сияқты сауалдарға жауап іздеген. Бірақ ол кездегі пайымдаулар негізінен діни-мифологиялық сарында болатын. Себебі, ертедегі адамдар жер бетіндегі өмірге құдайдың құдіретінен туған жалпы әлемдік космостық тәртіптің ажырамас бөлігі ретінде қарадық. Мысалы, Мысырда (Египетте), Вавилонда (қазіргі Ирак), Үндістанда, сол кездегі мифтарға сүйенсек, басқарушының билік көзі құдайда және ол жер бетіндегі істерді реттеп, тындырып отырады. Көне Кытай мифы бойынша билік құдайдың құдіретімен жүргізіледі де, ал іске асырушы онымем байланысты император болып есептелген. Ежелгі гректерде ен алғашқы билікті жүргізуші құдайлардың өздері болыпты-мыс.
Кейінірек адамзаттың іс-тәжірибесінің, ақыл-ойының, мәдениетінің дамуына байланысты саясаттың ұғымдары, түсініктері, тұжырымдамалары пайда бола бастады. Қоғамдық - әлеуметтік және саяси құрылымы мен қатынастарының одан әрі күрделіленуі, материалдық өндірістің, халық
        
        САЯСАТТАНУ ҒЫЛЫМ РЕТІНДЕ
Саясаттану сөзі ("политология") гректін, «политика" және
"логос" деген сөздерінен шыққан, саясат туралы ғылым деген
мағынаны білдіреді.
Басқа қоғамдық ... ... ... орны ... Себебі,
адамзат тарихында саясат негізгі рөл аткарды. Оның ... ... ... ... ... ... байланысты. Мысалы,
мемлекет агрессиялық, яғни басқыншылық соғыс саясатын жүргізсе, ... ... ... созылатын қайғы-қасіретке соқтыратыны даусыз.
Керісінше, мемлекет ғылыми дәлелденген тиімді бейбіт саясат жүргізсе, еліне
қолайлы, халқына жайлы болары да ... ... ... ... құбылмалы кұбылысын өте ерте заманнан
түсініп-білгісі келді. Ежелгі Шығыс, антикалық ... ... ... ... ... неде және ... қызмет етеді,
қоғамдық құрылыстық қандай түрлері бар және олардың ең жақсысы, халыққа ... ... ... ... ... ... ... Бірақ ол кездегі
пайымдаулар негізінен діни-мифологиялық сарында болатын. ... ... жер ... ... құдайдың құдіретінен туған жалпы әлемдік
космостық тәртіптің ажырамас бөлігі ... ... ... Мысырда
(Египетте), Вавилонда (қазіргі Ирак), Үндістанда, сол кездегі мифтарға
сүйенсек, басқарушының ... көзі ... және ол жер ... ... тындырып отырады. Көне Кытай мифы бойынша ... ... ... де, ал іске ... ... ... ... есептелген. Ежелгі гректерде ен алғашқы билікті жүргізуші құдайлардың
өздері болыпты-мыс.
Кейінірек адамзаттың іс-тәжірибесінің, ақыл-ойының, ... ... ... ұғымдары, түсініктері, тұжырымдамалары пайда
бола бастады. Қоғамдық - әлеуметтік және саяси құрылымы мен қатынастарының
одан әрі ... ... ... ... санының өсуі оның
өміріне мемлекеттің тікелей ... ... ... ... ... ... саясатты ғылыми тұрғыдан түрініп, оны ... ... ... ... ... ... ... Бұдан келіп саяси
теориялар туды.
Біздің з.б. бірінші ... ... ... ... ... ... ... түрі келеді. Мұнда аса зор
еңбек еткендер — Конфуций, Платон, Аристотель сияқты ... ... ... ... ... ... зерттеп, оны этикамен тығыз байланыста
қарады. Олар ... ... ... сай ... ... тиіс деп ұқты.
Әдетте, саясаттанудың негізін қалаушы деп данышпан ғалым Аристотельді
атайды. Өйткені ол өз заманында лицей ашып, сонда ... ... жеке ... ... өзі жүргізді. «Саясат» деген еңбек жазып, онда ежелгі грек
мемлекеттерінің (онда әрбір қала мемлекет болып ... ... ... ... ұлы ... саясаттанудың пәнін қазіргі біздің ... ... ашып бере ... Ол саясаттың негізі адамның өзімшіл,
хайуандық табиғатында жатыр деп ұқты. Жеке адам көзсіз құмарлыққа берілгіш
келеді. ... оның ... ... ... жалпыға ортақ игілікке,
әділеттілікке жетуді жеңілдету, адамның адамгершілік қасиетін арттыру ... ... ... деп ... ... ... ол ... мәселелерін,
фәлсафа (философия) мәселелерімен бірге қарады.
Орта ғасырда саясаттың ... түрі ... Оның ... Фома ... саяси билікті құдай орнатады, бірақ мемлекет
басшылары кұдайдың калауына ... ... ... оларды құлатуына болады
деген байлам айтты.
Саясатты қазіргідей түсінуге мол үлес қосқан Италияның XVI ... ... ... ... ... болды. Ол ... ... ... саяси ойды қоғамдағы табиғи өмірден туған
мәселелерді шешуге бейімдеді. Саяси ... ... етіп ... ... және оны ... ... түйрудің, пайдаланудың неше түрлі әдіс-
тәсілдерін керсетті. Соның арқасында ... ... ... жол ... ыдырап, капиталистік қатынастардың қалыптасу қоғамды
демократияландырып, жалпыға бірдей сайлау құқығын кіргізуге; көпшілік саяси
партиялар мен ... ... ... ... ... ... ... кеңейді, саясаттың қызметтері мен міндеттері күрделігіне
түсті. Сондықтан саяси ... мен ... ... ... ... жасауға тура келді. Бұл ... Дж. ... Ж.Ж. ... Т. ... Т. ... И. ... ... сынды
көрнекті ғалымдар көп еңбек сіңірді.
Саясаттану XIX ғасырдың екінші жартысында өз алдына жеке пән ретінде
калыптасты,.Оған бұл ... ... ... ... ... ... бастауы зор ықпалын тигізді 1857 жылы АҚШ-
тың Колумбия колледжінде ... ... ... ... ... ... "Тарих және саяси ғылым" деген кафедра ашты. Соның негізінде
онда 1880 жылы саяси ғылымның ... ... ... ... ... 1872
жылыФранцияда мемлекеттік аппаратқа арнайы қызметкерлер ... ... ... ... істей бастады. 1889 жылы Американың Саяси ... ... ... 1903 жылы Америкалық саяси ғылымдар
ассоциациясы құрылды.
XX ғасырдың басында саясаттану бөлек ... пән ... ... ... Бұл ... ... ... алып, толыққанды
қалыптасуына ЮНЕСКО-ның басшылығымен 1949 жылы ... ... ... ... зор рөл ... Ол ... ... белсенділігін
арттыру жолында казір де жемісті еңбек етуде.
Бүгінгі ... ... ... ... барлық жоғары оқу орындарында
саясаттану жеке пән ретінде барлық факультеттерде міндетті түрде ... ең ірі ... оған ... ... Мысалы, АҚШ-та
саясаттанудың мамандандырылған 26 саласы бойынша білім береді. Шетелдерде,
әсіресе, бұл ғылымның қолданбалы түрі кең өріс ... Оны ... ... ... ... шешімдердің жобаларын сараптауға, партиялар
немесе басқа бірлестіктердің сайлау алдындағы бағдарламаларын талдауға,
үкіметтік ... мен ... ... ... жағдайларының
себебін ашуға кеңінен пайдаланады.
Бұрынғы Кеңес елінде бұл ғылымды партияға, халыққа қарсы, буржуазиялық
ғылым деп ... ... ... ... ... ... өкіметі, шын
мәнінде, саяси сауалы адамдарды даярлауға мүдделі болмады. Ондай ... жүйе 70 ... ... дәуренін құра алмаған да болар еді.
Бірақ бұдан ол кезде саяси ғылымға еш ... ... екен ... ... ... ... ... қаралып, зерттеліп жатты. Алайда, олар
ғылыми коммунизм, тарихи ... ... ... тарихы сияқты
коммунистік идеологияға негізделген пәндердін шеңберінен шықпайтын және ең
алдымен ... ... ... социализм мен коммунизмі әкелуі
мүмкін, соның жолдарын іздейтін.
Саясаттануға деген көзқарас 80 ... ... ... ... ... ... реформаларға
қоғамнын демократиялануына, тоталитарлық жүйенің күйреуі
не байланысты өзгерді. 1989 жылдан Жоғары Аттестациялау
Комиссиясында саясаттанудан эксперттік кеңес жұмыс істей
бастады. 1990 жылы ... ... және ... бойынша
мемлекеттік комитеті "Саяси ғылымдар" деген атпен саяси
ғылым қызметкерлерінің тізімін ... ... ... 1989-І990
оқу жылдарында Балтық бойы елдеріңде, 1990 жылдан бастап
ТМД-ның басқа елдерінде саясаттану оқытыла бастады. Қазір
Қазақстанның ... ... оқу ... ... бұл ... жеке ... ... Әл-Фараби атындағы Қазақ Мемлекеттік Ұлттық университеті
және Абай атындағы ... ... ... ... бұл салада
арнаулы мамандар даярлайды.
Саясаттану пәні, ұғымдары,әдіс-тәсілдері мен қызметтері.
Саясаттанудың пәні жөнінде алыс, ... ... ... ... ... ... болсын бірыңғай, жалпы жұрт танып, мойындаған
анықтама, тоқтам жоқ. Оның ... мен ... ... ... жеке ... пән ретінде ерекшелендіретін белгісі, өлшемі не болуы
кере деген сауалдар төңірегінде бірталай көзқарастар бар. ... ... ... ... ... немесе оған әсер ететін мемлекет, партиялар
және басқа саяси институттар туралы ... ... ... ... бұл мәселелер мен айналысатынында дау жоқ. Дегенмен, ... тек ... ... әсте болмайды, Себебі, ол солармен ... ... ... мен ... ... іс-әрекеттерді, саяси процестер
мен жүйелерді, халықаралық қатынастарды да ... ... да ... ... ... көзқарас саясаттануға тар
мағынасында қараған болып шығады.
Ғалымдардың екінші тобы саясаттануды ғылымға қатаң негізделген, әсіресе
тәжірибелік ... ... ... ... тексеріп білуге
болатын ілім ретінде түсінеді. Оны жақтаушыларды. бихевиористер дейді (олар
туралы кейінірек сөз балады). Олар бұл ... ... ... ... ... ... ... бағытты жақтаушылар, түптеп келгенде, саясаттануды теориялық және
практикалық ... ... ... басшылықка алып отыр. Бұлай білімнің екі
түрін бір-біріне қарсы қоюшылықпен келісуге болмайды. Себебі, теория мен
практиканы ... ... ... ... талай рет тығырыққа тірелткен.
Әрине, ... ... ... ... беру ... оған ... қай партияның жақтаушылары көп не аз болғанын және ... ... ... ... ... ... ... Бірақ, "еркіндік",
"теңдік", "әділеттік", "егемендік", "демократия" және т. б. сияқты ... ... ... ... ... ... ... ғалымдардың көпшілігі (үшінші топ) бұл ғылымды
саясат туралы жалпы, оның барлық көріністерін қамтып, тәртіпке келтіретін,
жинақтап ... ... деп ... Бұл ... Біріккен Үлттар
Ұйымының Білім беру, ғылым және мәдениет ... ... ... басшылығымен 1948 жылы ... ... ... коллоквиумы да мақұлдады. Оған қатынасқан дүние жүзінің белгілі
ғалымдары саясаттану пәні мына бөлімдерден тұрғанын жөн деп ... І) ... ... ... ... дамуы және қазіргі кездегі қызметі); 2)
саяси институттар (конституциялар, аймақтық және ... ... ... ... институттарды салыстырып зерттеу); 3) партиялар
мен қоғамдық ... 4) ... ... 5) ... ... ... мен халықаралық құқық)
Саясаттану пәні қоғамның саяси саласын, оның даму ... ... ... ... ... оның құрылысы мен жұмыс
істеуін зерттейді. Ол ... ... ... ... ... міндеттері, жеке адамның саяси-құқықтық жағдайы, оның ... ... ... ... ... ... саяси мәдениетті
қалыптастырудың мазмұны мен жолдары, қазіргі замандағы сан ... ... ... жаңаша саяси ойлаудын мәні, казіргі дүниежүзілік
дамудың козғаушы күштері туралы түсінік береді. Ол ... және ... ... ... ... ... ... мінез-құлық, іс-әрекетіндегі саяси өзгерістерді қарастырады. Ол, бір
жағынан, жиналған деректерді қорытады, екінші жағынан, құбылыстардың ... ... ... ... ... ... ... дегеніміз саясат туралы, саясаттың адам және
қоғам арасындағы қарым-қатынастары туралы ... ... Ол ... қалыптасуымен даму заңдылықтарын, оның жұмыс істеуі ... ... мен ... ... ... құбылыстар мен өзгерістердің мән-мағынасын түсініп-
білу үшін ... ... ... Әдіс деп ... ... тәсілін айтады. Оларға салыстырмалы, жүйелеу, социологаялық,
тарихи, бихевиористік, нормативтік және т. б. әдістер жатады.
Салыстырмалы әдіс әр ... ... ... құбы ... ... ... жақтарын және жеке ерекшеліктерін ажыратуға мүмкіндік береді.
Ол елдегі саяси тұрақтылықпен саяси жағдайды бағалауға, соның ... ... ... қабылдауға көмектеседі. Бұл әдістің әсіресе қазіргі
Қазақстан Республикасында ... орны зор. ... ... ... саяси
реформалардың табысты болуы көбіне басқа елдердің озық тәжірибесін тиімді
пайдалануға байланысты болмақ.
Жүйелеу әдісі ... ... ... ... құрылымның бір бөлігі
ретінде қарап, оны құрайтын ... ... ... ... ... ... басқа құбылыстармен байланысты зерттейді.
Социологиялық әдіс саясатты қоғам ... ... ... ... және т.б. жағдайына байланысты анықтайды.
Тарихи тәсіл саяси құбылыстарды мерзімі жағынан
дәйекті, заманына қарай, бұрынғы, қазіргі және болашақтың|
байланысын айқындай ... ... Ол әр ... ... ... ... ... болған уақыт
мезгілін еске ала танып-білуді талап етеді.
Бихевиористік әдісжеке адамдар мен топтардың іс- әрекетін, белгілі бір
саяси жағдайларда адамдардын ... ... ... ... ... Бұл ... ... саяси қызметтің барлық ... ... ... ... ... ... ... әдіс (XIX ғасырға дейін жиі ... ... ең мол ... ... немесе адамға әуел бастан тән ажыратылмас
табиғи ... іске ... ... мүмкіндікті жасайтын саяси құрылыстың
түрін іздейді.
Ал бұрынғы Кеңес Одағы кезінде ең дұрыс және ... ... ... диалектикалық-материалистік әдіс болатын. Ол табиғаттағы,
қоғамдағы және ... ... мен ... ... ... және ... даму жағдайында болады деп санайды.
Жоғарыда аттары аталған әдістермен қатар басқа да ... ... бәрі де ... ... мен ... ... жөнінде шынайы
мағлұматтар алуға тырысады. Сондықтан ... ... ... ... жағдайларды зерттегенде сан түрлі әдістемелерді
пайдаланады.
Ғылымның басқа ... ... ... да ... ұғымдары
(категориялары) бар. Оған саяси құбылыстар мен ... ... ... ... сөз ... жатады. Мысалы: "саясат",
"саяси билік", ... ... ... ... ... ... ... "саяси әлеуметтану", "саяси өмір", "саяси қатынастар", "қоғамдық
ұйымдар", "мемлекет", "демократия", "егемендік", ... ... ... ... ... ... ... және т.б. Қоғамды бұдан
басқа да ... ... ... ... ... ... ... пәндері де (тарих, әлеуметтану, фәлсафа, құқықтану)
пайдалануы мүмкін. Бірақ олар бұл ... өз ... ... ... ... ... бір ... (функцияларды) атқарады.
Саясаттануда да ондай міндеттер бар. Оған ең ... ... ... Олай ... ... ... ... танып білуге олардың саяси мәнін түсінуге және болашақты
болжауға ... ... бойы ... ... одан ... кеңестік тоталитарлық тәртіп
саясат пен билік сырын бүгіп келді. Қазірдің өзінде де халқымымыздың ... ... ... ... ... ... аз. ... саяси
қайраткерлердің сөздерінің, ұранддрының, бағдарламаларының сырында не
жатқанын байқамаймыз. Оларды білмей ... ... алға басу ... ... тек ... ғана бере алады.
Саясаггану;^^щқ (аксео/іогиялық) ... ... Ол ... ... ... және ... ... баға
береді.
Демократиялық мемлекеттерде саясаттану ... ... ... Ол азаматтықты, халықтың демократиялық саяси мәдениеттілігін
қалыптастырады.
Саясаттану ... ... ... ... Оның ... ... саяси өмірімен тығыз байланысына. Соған орай ол адамдардың саяси
өмірінде ... ... ... ... әсер етеді.. Саяси дамудың
үрдіс, бағдарын бақылай отырып, саясаттану қоғамдық оқиғаларды тиімді
басқару үшін ... ... ... ... ... білімдер,
хаттамалар, кеңестер адамдардың күнделікті практикалық іс-әрекеттері
басшылыққа алынады.
Саясаттану саяси өмірді ... ... ... Бұл ... ... мен қатынастарда, басқаруда реформалар ... ... ... ... ... ... Оның ... заң шығарушы және атқарушы
органдар қабылдайтын құқықтық жарғылар мен саяси-басқарушылық шешімдер
алдын ала ... ... ... ... ... оның жеке
аймақтарындаа қалыптасып жатқан нақтылы ... ... ... ... ... ол ... саяси институттардың жойылып, оның орнына
бүгінгі ... сай ... келу ... ... мемлекеттж
басқарудың қолайлы үлгілерін іздестіреді, әлеуметтік-саяси шиеленістерді
ауыртпалықсыз шешу жолдары мен әдістерін көрсетеді.
Ең соңында ... ... ... ... жөн. ... ... даяси процестердің үрдісін айнытпай бейнелеумер
ғана тынбайды. Ол ... бір ... ... ... қатарлы, озық саяси
өзгерістер жасауға бағытталған ғылыми негізделген болжаумен аяқталуы тиіс.
Саяси ғылымның ... ... да ... басқа қоғамдық ғылымдармен байланысы және оны оқып-
білудің маңызы.
Саясаттану басқа қоғамдық ғылымдармен тығыз байланыста дамиды. Себебі
олардың ... ... ... ... ... Олар ... ортақ
ұғымдарды да пайдаланаді. Бірақ та әрбір қоғамтану ғылымының өзіндік пәні
бар. Сондықтан саясаттанудың басқа ... ... ... ... ... ... ... ләзім.
Саясаттану ең алдымен фәлсафамен (философиямен)тығыз ...... ... және ... ... ... ... зандылықтары
туралы ғылым. Ол тіршіліктің түпкілікті ... ... не ... және т.с.с ... дүниеге тұтас көзқарас туғызады.
Сондықтан ол басқа пәндер сияқты саясаттануға жалпы әдістемелік ... ... Ол ... ... ... дәлелдейді, саяси кұбылыстар мен
процестерді талдауға ... ... ... ... ол ... ... ... жақтарын қарастырғанда өзінің өресі
тарлығын бай-қатады. Саясаттану қоғам өмірінің саяси саласындағы жалпы ... ... ... ... ... терңдетеді, саяси
көзқарасты қалыптастырады.
Саясаттану экономикалықикалық теориямен өзара байланысты. ... ... ... экономикалық тұрғыдан дәлелдей отырып, ол
процестердің негізінде әр түрлі әлеуметтік топтардың өз ... ... үшін ... ... көз ... ... экономикалық
саясатты дайындау және іске асыру, ол процестерді ... ... ... ... негіздейді.
Саясаттану құқықтық ғылыммен тығыз байланысты. Құқық ... ... мен ... ... ... Ол ... ... іске асырудың құқықтық тетіктерін көрсетеді, кұкықтық
және мемлекеттік ... мен ... ... ... ... Құқықты К.Маркс заңға айналдырылған экономикалық үстем таптың
еркі деп атаған.
Саясаттану күкықтануға жалпы теория, оның теориялық-
әдістемелік ... ... ... ... ... ... ішінде құқықтық ережелер мен қатынастар жалпыға
міндетті сипат алып орындалмайды. Сонымен қатар құқықтык
тұрғыда қалыптаспай саяси екімет те әдеттегі қызметін атқара
алмайды.
Саясаттануға ... ... бірі — ... ... ... ... бір ... бағынып, іс жүзінде белгілі
бір принциптерді жүзеге асыратын, дамып, өзгеріп ... ... ... ... оған процесс ретінде емес, адамдық өлшем ретінде қарап,
әлеуметтік ортаның саяси салаға етер ... ... Оның ... адамды және қауымдастықты дамытуға саясат не бере ... ... ... үшін адамдар не істей ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтанудың назары саясатты
жасаушы адамда болады. Олардың арасындағы байланыс ... ... ... ... ... ... ... болса жүйелі, дәйекті түрде оқиғаның болған уақытына байланысты
саяси институттар мен ... ... ... ... ... ... ... ғылымдармен қатар саясаттану баска да ... ... ... бола тұра ... ... тән зерттеу
объектісі бар. Оған қоғамның саяси саласы, ондағы болып жатқан барлық саяси
құбылыстар мен процестер жатады.

Пән: Саясаттану
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Саясаттану пәні - әрі ғылым, әрі өнер ретінде16 бет
Саясаттану ғылым және саясат өнер ретінде13 бет
Мемлекеттік басқарудың мәні мен ерекшеліктері6 бет
Социология ( оқу құралы )501 бет
Терроризм қылмысының болу себептері11 бет
"Ақпарат түсінігі мен түрлері"13 бет
"мектеп басшысының жеке тұлға ретіндегі ролі"7 бет
"Халықаралық тасымалдарды рәсімдеу шарттары"3 бет
"қабылданған шешімді орындаудағы ұйымның функциясы"6 бет
1932 жыл ашаршылық ақиқатын ашатын кез келді9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь