Спортшының психологиялық дайындығы


Пән: Психология
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 8 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге
Кепілдік барма?

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






Спортшының психологиялық дайындығы

Спорт жаттықтыруларында дене тәрбиесі мен спорт сабақтарындағы
міндеттер толық орындалады. Алайда онда бұл міндеттердің әрқайсысы оның
биік спорт нәтижелеріне жету мен жарыстарда жеңу сияқты мақсаттарына жетуді
қамтамассыз ететін сипатқа ие болады.
Спорт жаттықтыруы спортшының жарысқа қатысуға дайындығын қамтамассыз
ететін бір ғана фактор болып табылады. Спортшының жарысқа қатысуына
дайындығын қамтамассыз ететін шаралар кешенін спорт дайындығы деп атайды.
Ол дене, тәсілдік, тактикалық, теориялық және психологиялық тәрізді сәйкес
дайындық түрлерін жүзеге асыруды немесе дайындық: түрлерін қамтамассыз
етуді қарастырады. Дене дайындығы - ағзаның вегетативті қызметін, тұлғаның
іс-әрекет сапасы мен пішінін, сондай-ақ адамның игерген іс-әрекет
дағдысының байлығын дамыту деңгейімен сипатталады. Тәсілдік дайындық -
таңдаған спорт түрі барысында іс-әрекетті орындауды жетілдіру деңгейімен
сипатталады. Тактикалық дайындық спорт жекпе-жегінің жағдайлары мен
талаптарына сай мінез-құлықты, қимыл мен іс-әрекетті өзгерту
қабілеттілігімен сипатталады. Теориялық дайындық таңдаған спорт жарыстарына
қатысу сабақтарының табыстылығы үшін қажетті алынған білімдер көлемімен
сипатталады. Психологиялық дайындық-адамның спорт жаттықтыру мен
жарыстардағы табысын айқындайтын интелектуалдық, ерік пен көңіл-күй
жақтарының дамуымен және жағдайымен сипатталады.
Спорт дайындығының аталған барлық түрлері өзара бірлік пен байланыста
көрінеді, бірақ олардың әрқайсының айырмашылығы спорттық мамандандырылу
пәніне байланысты болады. Мысалы, гимнастикада, конькимен мәнерлеп
сырғанауда, суға секіру мен басқа да спорт түрлерінде басты міндет тәсілдік
міндет, яғни қимыл өнерін меңгеру болып табылады, ал ауыр атлетика мен
түрлі қашықтықтарға жүгіруде дене дайындығы  (сәйкес қимыл сапасын дамыту),
спорт ойындары мен бірсайыс тәрізді спорт түрлерінде тәсілдік-тактикалық
дайындық басты міндет болып саналады т.б. аталған дайындық түрлерінің
маңызы мен қарым-қатынасы жаттықтыру кезеңіне, дайындық деңгейіне,
спортшының мамандығына сәйкес өзгеріп отырады.
Дене тәрбиесі және спорт сабақтары әсерінен пайда болатын және қимыл-
қозғалыс көрсеткіштерін жақсартуда көрінетін ағзадағы өзгерістер
жаттықтырылу жағдайы ретінде анықталады. Спорт сабақтарындағы
жаттықтырылудың жоғарғы деңгейі спорт пішіні деп аталады.
Спорттық пішін белгілі бір спорт түрінің талаптарына сәйкес денелік,
тәсілдік-тактикалық және психологиялық дайындықты қамтамассыз ету нәтижесі
болып табылады. Бұл спортшының барынша жоғары нәтижелерге жетуге қабілетті
жаттықтыру жағдайы болып табылады.
Жаттығуға қойылған талаптар ағзаның икемделіп, бейімделуінен туындайды,
яғни ағзаның жаттығуы нәтижесі жалпы биологиялық құбылыс болып саналады.
Адамның жаттығуы шексіз жүйелі жаттығулар нәтижесінде адам кейде өз
қозғалыс мүмкіндігін бірнеше есе ұлғайта алады.
Сабақтардағы дене мәдениеті мен спорттың педагогикалық принциптерінің
бұзылуы кері әсерлерге әкелуі мүмкін, кейде жүйелі жаттығулар нәтижесінде
ағзада болатын ілгерішіл өзгерістердің күрт бұзылуымен көрінетін артық
жаттықтырылу жағдайы туындайды.
Дене мәдениеті мен спорттың педагогикалық негіздері дене мәдениеті
теориясының бөлімі болып табылады. Бұл – дене мәдениеті мен спорт
міндеттерін педагогикалық тұрғыдан ұйымдастырылған процестер ретінде шешу
жолдары туралы білім жүйесі.
Студенттердің құрылымы, сәйкестенген жағдайларға сабақ пәндер мен
орындалатын міндеттерге байланысты алға қойған міндеттерге жету үшін
пайдалануға қажетті құралдар мен әдістер, сабақ жүргізу түрлері,
педагогикалық басқару ерекшеліктері де өзгеріп отырады. Сондықтан мамандығы
мен дәрежесі бірдей, бір жарысқа дайындалып жатқан екі спортшының сабағында
да ерекшелік болады. Бұлармен қатар дене мәдениеті мен спорт сабақтарының
барлық түрлеріне тең дәрежеде таралатын жалпы ережелерде бар.
Қазіргі таңда дене мәдениеті мен спорт денсаулықты нығайтудың
өміршеңдік пен еңбекке қабілеттілікті арттырудың шығармашылық жолды
ұзартудың және жеке тұлғаның үйлесімді дамып қалыптасуы мен басқа да
әлеуметтік мәселелерді шешудің тиімді құралы болып табылады. Осыған
байланысты дене тәрбиесі мен спорт проблемаларына жарық түсіретін ғылыми
білімдерге көп назар аударылып отыр.
Бұл кітаптың мақсаты – дене тәрбиесі мен спорт сабақтарындағы барлық
міндеттерді шешуде спортшылардың спорттық мамандықтары мен құрамына
қарамастан басшылыққа алуға тиісті ғылыми-педагогикалық ережелерді
мазмұндау болып табылады.
Адамды дамыту мен қалыптастырудың негізгі факторлары қоршаған орта іс-
әрекет тәрбие және мұрагерлік болып саналады. Адамды дамыту мен
қалыптастырудағы іс-әрекеттің маңыздылығын ғылымның көрнекті өкілдері –
И.М.Сеченов, И.П.Павлов, П.Ф.Лесгафт, т.б. атап көрсетті. Олар адамның жаны
мен тәні өзара бірлікте және байланыста көрінетінің дәлелдеді, сондықтан іс-
әрекетті сәйкес ұйымдастыру тұлғаны бүгіндей қалыптастыру факторы бола
алады.
Гигиеналық білім беру және тәрбие беру міндеттерін шешуге арналған
тарихи қалыптасқан немесе арнайы ұйымдастырылған іс-әрекет дене жаттығулары
деп аталады. Оларды негізгі төрт бөлімге бөліп қарастырады: спорт
жаттығулары, гимнастикалық жаттығулар, ойындар және түрлестік іс-шаралар.
Дене тәрбиесі оның міндеттерін орындаудың басты құралы дене жаттығуларымен
ерекшеленеді. Осыған байланысты, педагогикалық құбылыс ретіндегі дене
тәрбиесі-бұл гигиеналық, білім беру және тәрбиелеу міндеттерін дене
жаттығуларын қолдану жолымен шешуге бағытталған іс-әрекет.
Дене тәрбиесінің гигиеналық міндеттеріне дене дамуын жақсарту мен
денсаулықты нығайту, білім беруге-білімді меңгеру мен қимыл қабілеттерін
жетілдіру, тәрбие беруге-тұлғаны бүтіндей қалыптастыру жатады. Осыған орай
дене тәрбиесінің міндеттері мыналалар: 1) денсаулықты нығайту; 2) дене
дамуын жақсарту; 3) қимыл қабілетін жетілдіру; 4) білімді меңгеру; 5)
тұлғаны толық қалыптастыру.
Дене тәрбиесі ақыл-ой, адамгершілік эстетикалық және еңбек тәрбиесімен
біріге отырып, адамның жан-жақты дамуына жағдай жасайды.
Дене тәрбиесі міндеттері педагогикалық процесстерді ұйымдастырудың
негізгі екі түрі – дене мәдениеті сабақтары мен спорт сабақтарының
бірігуімен шешіледі.
Дене мәдениеті сабақтары (дене мәдениеті)-бұл дене тәрбиесі
міндеттерін спорттық және гимнастикалық жаттығуларды, ойындар мен туристік
іс-шараларды үйлестіру жолымен шешуге бағытталған іс-әрекет.
Спорт сабақтары (спорт) – бұл дене тәрбиесі міндеттерін бір ғана
спорт жаттығуларын қолдану жолымен шешуге бағытталған іс-әрекет.
Дене мәдениеті мен спорт түсініктері мәндері жағынан бірдей
педагогикалық құбылыс ретінде қарастырылады. Алайда бұл түсініктер арасында
айырмашылықтар да бар, олар: оның бағыттары мен қолданылатын құралдарының
ерекшеліктері. Дене мәдениеті сабақтарының негізгі мақсаты жалпы дене
дайындығы болса, ал спорт сабақтарының мақсаты – іс-әрекет қабілетін
дамытуда жоғары деңгейге жету үшін бір немесе бірнеше спорт жаттығуларын
орындауды жетілдіру болып табылады. Бағыттарындағы айырмашылық осы. Сондай-
ақ дене мәдениеті сабақтарында бір ғана немесе топтама сабақтарға
сәйкестендірілген көптеген спорттық және гимнастикалық жаттығулар, ойындар
мен туристік іс-шаралар пайдаланылса, ал спорт сабақтарында – нақты спорт
жаттығулары қолданылады. Бұл пайдаланылатын құралдар айырмашылығы болып
табылады.
Спорт жарыстарына қатысуға дайындық басты мақсаты болып саналатын спорт
сабақтары спорттық жаттықтыру деп аталады. Жаттықтыру сөзі ағылшынның
(тренировка) train сөзінен шыққан, яғни, үйрену, жаттығу, тәрбиелеу деген
мағынаны береді. Жаттықтыру мақсаты – дайындалушының белгілі бір іс-әрекет
түріне деген қабілетін жетілдіру болып табылады. Спорттық жаттықтыру – бұл
жарысқа қатысуға дайындалу мақсатында психиканың кейбір жақтарын дамыту мен
іс-әрекет қабілетін дамытуды ең биік деңгейге жеткізуге, таңдаған спорт
түрінің әдіс-тәсілдерін меңгеруге бағытталған спорт сабақтарының бір түрі.
Дене тәрбиесі мен спорттың педагогикалық принциптерін сақтаған жағдайда
бірдей түрдегі спорт сабақтарындағы жаттықтыруды дамытудағы ілгерлеушілік
орындалатын қимыл күрделілігіне байланыстын болады. Шағын бұлшықет тобынның
қатысуымен жасалған қимылдар күрделі шоғырланған қимылдарға қарағанда тез
нәтижеге жетеді. Дене мәдениеті мен спортпен жүйелі айналысу сабақтарында
жаттығуды ұлғайту шегі жас шамасына байланысты. Өз  сипаты жағынан
төзімділік пен ептілікті қажет ететін спорт түрлеріне қарағанда,
жылдамдықты талап ететін спорт түрлерінде жас шамасы көп жағдайда
жаттықтырудың дамуын шектейді. жаттықтырудың дамуын шектейді. Қысқа
қашықтыққа жүгіруде 30 жастан асқан адамдар жоғары спорт нәтижелеріне жетуі
сирек, ал алыс қашықтыққа жүгіретіндер, семсерлесушілер арасында 40 жастан
асқан жоғары дәрежелі спортшылар көп кездеседі.

  Дене тәрбиесі мен спорт сабақтарындағы құралдар мен әдістер туралы
түсінік
 Құралдар тек сабақ барысында қолданылып, оның міндеттерін орындауға
бағытталған, оқытушы мен оқушының іс-әрекет қимылдарымен олардың түрлерін
атаймыз. Әдіс-бұл нақты тапсырмаларды орындау үшін қолданылатын амалдардың
қосындысы. Дене тәрбиесі мен спорт сабақтары тапсырмаларын орындаудың
құралдары мен әдістеріне дене жаттығулары мен түрлі ақпарат түрлері жатады.
Дене тәрбиесі мен спорт сабақтарының құралдары мен әдістері ажырамас
бірлікте болады.
Барлық жаттығулар қозғалыс құрылымы бойынша айналымдық және айналымдық
емес болып бөлінеді. Айналымдық деп, белгілі бір қимыл топтамасы барлық іс-
әрекет барысында дерлік түгелдей қайталанып отыратын дене жаттығуларын
айтамыз (мысалы, жүгіру, жүру, жүзу, ескек елу, шаңғы тебу, коньки тебу).
Айналымдық емес деп қимыл түрлері қайталанбайтын дене жаттығуларын айтамыз
(секіру, лақтыру бокс, күрес, ойындар, семсерлесу, т.б.). Аталған әр
бөлімдер топтар мен шағын топтарға бөлінеді (2-сурет).
Бұдан бұрын да айтылғандай дене жаттығуларын негізгі төрт топқа
бөлеміз: 1) спорт жаттығулары; 2) гимнастикалық жаттығулар; 3) ойындар; 4)
туристік шаралар. Спорт жаттығулары, бұл – дене дайындығы дәрежесімен,
қимыл өнерін меңгеруімен, психиканың кей жақтарын дамытумен жарыс пәні
ретінде көрінетін қимыл іс-әрекеті. Гимнастикалық жаттығулары еңбек,
әскери, спорт және табыну іс-әрекеттері мен солардың үйлесуінен құралады.
Ойындар ойыншыларды ролдерге, олардың орындайтын қимыл-қозғалыстарына
бөлуді анықтайтын фабуламен сипатталады. Туристік шаралар (серуен,
экскурсия, жорық және саяхат) қозғалыстың белсенді құралдарымен елді
мекендері аз жерде орындалады.
Дене жаттығуларын олардың көмегімен қандай ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Жарыс кезіндегі боксшының психологиялық дайындығын шыңдау
Жарысқа қатысудың әдіс-тәсілдерін жетілдіру ерекшеліктері
Спорттық жаттығу әдістері
Жеңіл атлетикадағы спорттық дайындық жүйесі, дене қасиеттері дайындығы түрлері
Спортшылардың психологиялық дайындығы
ВОЛЕЙБОЛШЫЛАРДЫҢ ҚОЗҒАЛЫС ДАҒДЫЛАРЫН ҚАЛЫПТАСТЫРУ
Спортшылардың психологиялық дайындықтары
ОҚЫТУ КЕЗЕНІНДЕГІ ДОПТЫ БЕРУ ЖӘНЕ ҚАБЫЛДАУ ТЕХНИКАСЫН ҮЙРЕТУ ЖӘНЕ КОЗҒАЛЫС ДАҒДЫЛАРЫН ҚАЛЫПТАСТЫРУ. ВОЛЕЙБОЛШЫЛАРДЫҢ ЖАТТЫҒУЫН ЖЕТІЛДІРУ
ЖАС ТАЕКВОНДОШЫЛАРДЫҢ ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ ЕРЕКШЕЛІГІ
СПОРТТЫҚ КҮРЕС БӨЛІМІНДЕ ҰЖЫМДЫ ҚАЛЫПТАСТЫРУДАҒЫ ОҚЫТУШЫ- ЖАТТЫҚТЫРУШЫНЫҢ РӨЛІ
Пәндер