ТӘРБИЕ МЕН ПЕДАГОГИКАНЫҢ ДАМУЫНДАҒЫ НЕГІЗГІ КЕЗЕҢДЕР. ТӘРБИЕНІҢ ТАПТЫҚ СИПАТЫ


Пән: Педагогика
Жұмыс түрі:  Материал
Тегін:  Антиплагиат
Көлемі: 7 бет
Таңдаулыға:   
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге
Кепілдік барма?

бот арқылы тегін алу, ауыстыру

Қандай қате таптыңыз?

Рақмет!






ТӘРБИЕ МЕН ПЕДАГОГИКАНЫҢ ДАМУЫНДАҒЫ НЕГІЗГІ КЕЗЕҢДЕР. ТӘРБИЕНІҢ ТАПТЫҚ
СИПАТЫ.
Адамдардың еңбек әрекеті дамудың ұзақ жолынан өтті. Адамзат қоғамының
пайда болуының таң шапағында адамдар табиғаттың дайын өнімдерін пайдаланып,
аңшылықпен айналысты. Өмір сүруге қажетті құралдарды табу процесіне балалар
да біршама ерте қатысты. Бақташылықтың, егіншіліктің әр алуан қолөнер
ісінің дамуы адамдардың еңбек тәжірибесінің бapғaн сайын молайта берді.
Еңбек әрекеті бірте-бірте күрделене келіп, адамның қалыптасуында, адамзат
қоғамының дамуында маңызды роль атқарды. Адамның өзін еңбек жаратты. Сол
еңбек өмірге тәрбие деген ұғымды әкелді. Еңбек процесінде адам меңгерген
алғашқы дағдылардың өзі ұрпақтан-ұрпаққа беріліп отырылды. Еңбек әрекетінің
бірте-бірте күрделене түсуіне, еңбек тәжірибесінің бұдан соң айналаны
қоршаған өмір жайындағы білімдердің жинақталуына орай тәрбиенін өзі де
өзгеріп отырды. Егер қоғам дамуының алғашқы кезеңдерінде балаларды
тәрбиелеу ісін ересек адамдар еңбекте жүзеге асырған болса, ал қоғам
дамуына байланысты білім мен тәжірибені бұлай берудің жолы өмір талаптарына
жауап бере алмайтын болып қалды. Тәрбие ісімен анағұрлым тәжірибелі, білгір
адамдар айналыса бастайды. Еңбек тағылымына үйрету барған сайын ұйымдық
формалар ала береді. Сөйтіп, келе-келе мектептер пайда болады. Мектеп деген
термин ертедегі грек сөзінен (сөзбе-сөз аударғанда еңбектен тынығу, дем
алу) шыққан. Ертедегі Грецияда ойшылдардың шәкірттермен жасайтын әңгімесін
мектеп деп атаған. Сірә, өсіп келе жатқан ұрпақты алғаш оқыту екбектен бос
кездері жүргізілген болса керек және бұл жастардың негізгі айналысар ісінен
саналмаса керек. Мектеп деген сөз одан әрі арнаулы оқу-тәрбие мекемелерін
білдіру үшін пайдаланылатын болады да, осы мағынасымен қазіргі кезге дейін
сақталып қалды.
Тәрбие ісінің жетілдірілуіне, әсіресе мектептін пайда болуына қарай
тәрбие қызметі кәсіби қызметтін айрықша түріне айқала бастайды. Сөйтіп
педагог деген өзгеше мамандық келіп туады.
Мектеп, мұғалім... Оқыту ісінде бұлар алдарына қандай мақсат қойып,
сол мақсаттарына қалай жетуі тиіс? Осы сияқты басқа да көптеген мәселелер
өз шешімдеріи талап етті.
Педагогикалық білімдердің белгілері тәрбие ісінің пайда болуымен бірге
қалыптаса бастады да, бірте-бірте өркендеп, жетіле береді. Олар тұрмыстық
ережелер, мақалдар мен мәтелдер түрінде жинақталып, өмір сүреді. Солардың
көбі біздің заманвмызға дейін сақталып, ұрпақтан-ұрпаққа беріліп, халықтық
педагогиканық қазынасын құрап отыр.
Тәрбие еңбек процесінде жүзеге асырылып отырған кезде адамдар осы
ережелерді пайдаланып жүрді. Мектептің және кәсіптік-педагогикалық
қызметтің пайда болуымен байланысты бұл білімдер жеткіліксіз болды. Осыдан
келіп тәрбие теориясын қалыптастыру талабы туды. Ертедегі Шығыстың алғашқы
құл иелену мемлекеттерінде адамдардың өзін қоршаған өмір жайындағы білген-
түйгендерін қамтитын философия қалыптаса бастайды. Педагогикалық білімдер
де осы философияның құрамдас элементі болады. Ертедегі Грецияның "Сократ,
Платон, Аристотель, Демокрит сияқты философтары өз еңбектерінде тәрбие
мақсатын құл иелену мемлекетінің саяси міндеттерімен ұштастыруға тырысты,
адамдардын, рухани өмірінің кейбір заңдарын ашты, тәрбие қызметінде
басшылыққа алу кажет болатын бірқатар ережелерді қалыптастырды.
Аға ұрпақтың білімі мен тәжірибесін кіші ұрпаққа беру жөніндегі қоғам
талабынан туа отырып, тәрбие ісі адамзат қоғамының тұрақты серігіне
айналды. Міне, сондықтан да тәрбие дегеніміз әрі ортақ, әрі мәңгілік
категория болып табылады. Алайда, мәңгілік категория бола отырып, тәрбие
ісі тарихи жағынан әрқашан да нақты категория.
Құл иелену қоғамында мектеп пен білім беру ісі құл иеленушілердің
артықшылығына айналды. Олар білім беру ісін үстемдік ету жолындағы күрестің
құралы ретінде пайдаланды. Орта ғасырлық феодалдық қоғамда шіркеудің
адамдардың рухани өміріне бүтіндей үстемдік етуі арқасында білім беру
ісінің бәрі дін иелерінің қолына шоғырланды. Шіркеулік және монастырьлық әр
алуан типтеп мектептерде тәрбие ісі шіркеуге қызмет етушілерді даярлауға
бағытталды, бұл қызметшілер адамдардың санасына дінді енгізуге тиіс болды.
Дүнияи феодалдардың балаларын феодалдық құрылысты қорғауға дайындады.
Оларды сендер қарапайым халықпен үш қайнаса сорпалары қосылмайтын айрықша
тектен шыққан адамсыңдар деп сендірді. Қарапайым адамды және оның еңбегін
жек көру — міне феодал балаларын тәрбиелеудің алға қойған мақсаты осы еді.
Крепостной шаруалардың балалары білім ала алмады, дене еңбегі мен
өндірістік дағдыларға олар практика үстінде үйренді. Тек кейінірек, қолөнер
ісінің дамуымен байланысты ғана қолөнершілер мен саудагерлердің балалары
арнаулы мектептерде оқитын болды.
Қолөнері мен өнеркәсіптің өркендеуі өмірге көп мөлшерде сауатты
адамдардың қажеттігін туғызды. XV—XVI ғасырларда ғылыы мен ағарту ісіне
деген ынта-ықылас өседі. Педагогиканы одан әрі дамыту мәселесі күн
тәртібіне жаңа күшпен қойылады. Осы кезеңде педагогика өз алдына ғылым
ретінде қалыптаса бастайды. Ұлы чех педагогы Ян Амос Коменскийдің
(1592—1670) бұл жөніндегі еңбегі орасан зор. Ол күн тәртібіне жалпыға
бірдей біліл беру мәселесін қойды, тәрбие жүйесін талдап жасады, мектептегі
оқу процесінің құрылымын терең негіздеді. Оның Ұлы дидактика деген еңбегі
педагогика теориясы жөніндегі тұңғыш шығармалардың бірі болды.
Ж.Ж. Руссо (Франция), И. Г. Песталоцци (Швейцария), А. Дистервег
(Германия), Р.Оуэн (Англия) сияқты аса кернекті философтар мен педагогтар
педагогиканы өркендетуге зор үлес қосты.
Россияда педагогикалық ақыл-ойдың қалыптасып, дамуының өз ерекшелігі
бар. Халық ағарту мәселелерін талдап жасау ісіне өткси дәуірдің
А.Н.Радищев, В.Г.Белинский, А.И.Герцен, Н.Г.Чернышевский, Н.А.Добролюбов
сияқты тамаша қоғам қайраткерлері қатысты, бұлар педагогиканың дамуына
ықпал жасады. Олар тәрбие мұраттарын жүзеге асыруды қоғамды революциялық
қайта құру ісімен байланыстырды. Мәселеге бұлайша келу олардың адам
тәрбиелеудің көптеген мәселелерін жаңаша шешуіне, сол шешімдерін еңбекші
халықтың революциялық күресімен байланыстыра білуіне мүмкіндік берді.
К.Д.Ушинскийдің (1824—1871) педагогикалық жүйесі көп жағынан ұтымды
болды, ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Халықтық педагогика көздері
Педагогика пәнінен дәрістер
Ежелгі Грециядағы білім беру ісінің дамуы
Педагогиканың шығу тарихы
Тұлға дамуының әлеуметтік жағдайы
Әлеуметтік педагогика
Педагогика жəне басқа ғылымдар
Мектеп алды даярлық топтағы балалардың даму тарихы
Болашақ педагог-психологтар дайындау курсының ролі
Этнопедагогикадағы әдістері мен тәсілдері
Пәндер